This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at jhttp : //books . qooqle . com/
The analecta
of David
Rothe, Bishop
of Ossory
David Rothe
Patrick Francis
Moran
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
\ DigitizedbyGoOgk
THE ANALECTA
DAVID ROTHE, BISHOP OF OSSORY.
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
THK
ANALECTA
DAVID ROTHE, BISHOP OF OSSORY
IDITED WITH INTRODUCTION BY
PATRICK F. MORAN
tfUfcop o! Oworg
DUBLIN
M . H. GILL AND SON
50 UPPER SACKVILLE STREET
1884
Digitized by VjOOQ lC
fer- t I 3.-ib.\<o.£
( JtlN 9 1919'
M. H. OKX A*I> SOV, rRINTKRS, nrni.iK
Digitized by VjOOQ lC
INTRODUCTION.
PACJL
§ 1. Debmod 0*Htjrlet, Archbishop of Cashel . . xiii
§ 2- RlCHABD CkJSAGH, ArCHBISHOP OF AltMAGH . . xlvi
§ 3. Cobnelius 0'Devany, Bishop of Down and Connor xcii
Digitized by VjOOQ lC
i
i
i
INTEODUCTION.
Valueofthe "Analecta:" Itsformer editions particu-
larly rare : Its Author conversant urith thefacts tehich he
narrates : Special purpose of the present edition.
% 1. Dermod 0'Hurley, Archbiahop of Cashel. — His
early Ufe and studies : Professor at Louvain and Rheitns :
Appointed to the See of Cashel : Homeward journey :
Lands at Skerries : His companion, Hev. John Dillon :
Pilgrirnage to Holy Cross : Surrenders himself prisoner
at Carrick-onJSuir : Led to Dublin in chains : Brought
before the Lords Justices : Subjected to torture : Put to
death the 30th of June 9 A.D. 1584 : Interred at St.
Kerin 9 s : Protestant writers deny that 0'Hurley was tor*
tured : Testimony of authentic witnesses : Stanihurst :
Nugent and Geoghegan : Bishop of Killaloe : Fr. Holing :
" Theatrum crudelitatum :" Fr.Mooney: O' SulkvanBeare:
Coppinger : Molanus : John Lynch : Official correspon -
dence between the Lords Justices and Wahingham : The
Boots' torture used in Scotland: The Bishop cf Ferns.
§ 2. Richard Creagh, Archbishop of Armagh. —
Statement of Froude : Dr. Creagh s early career :
Hesolves to devote his life to the serrice of religion :
His labours in Limerick: Appoiuted io the Prima-
tial See : His life in Rome : The jonrney to Ireland :
Lands in England : Arrested in Ireland and led to the
Tower in London : Narrative of Fr. Good : Dr. Creagh
escapes to the Continent : His letter to ihe Lord Deputy :
Betums to Ireland : Ix again arrested : Lniers of Queen
Digitized by VjOOQ lC
X lNTBODUCTION.
Elizabeth : His trial : Escapes a third time from prison :
Is rearrested and sent to the Tower : His efforts to pro-
rnote educatim: Anglican bishops solicit consecration at
his hands : Father Holing's account of his life in prison :
Dr. CreagKs letters : Testimony of Father Stephen
White,(ySuttevan Beare, Coppinger$c: His examination
in London, as setforth in the State Papers : The Govern-
nient resolve on his execution for the exercise of his spiri»
tual functions : Examination in December y 1567 : Letters
of Hussey : Subsequent examinations and letters of the
Primate : Papistry his only crime : Dr. Creagh still a
prisoner in 1585.
§ 3. Cornelius 0'Devany, Bishop of Down and Oon-
nor. — His appointment to the See in 1582; Twice ar-
rested in 1588 : Letter of the Lord Deputy : Commission
of the Vice-Primate to the Bfchop : Released in 1590 :
Statement of Loftus, Protestant Archbishop of Dublin :
Some particulars of Dr. (XDevanys Episcopate : The
clergy in 1605, and again in 1611, commanded by Royal
proclamation to departfrom the kingdom : Penalties against
the clergy who remained in Ireland : Dr. 0'Devanys
arrest and martyrdom : Contemporary narratives by the
Archbishop of Cashel and Father Conway : Testimony of
the Archbkhop of Dublin 9 and other writers of the Fran-
ciscan Order: Detailsgiven by Coppinger, Afolanus, 0'Sul-
kvan Beare and Dr. Lynch : Account by an heretical
eye-witness : The Four Masters.
Digitized by VjOOQ lC
INTRODUCTION.
The " Analecta" of David Rothe, Bishop of Ossory, now
presented to the public, is the most valuable oontem-
porary record that has come down to us relating to the
sufierings of Ireland for the Gatholic Faith during the
\ reigns of Elizabeth and James the First. Two editions
were published by the illustrious author, the first in
1616, in one volume, and comprising only the First
Part; the other, in 1617 and 1619, in two volumes
?iving the complete work, and presenting the First
art, considerably enlarged. It is this enlarged and
complete edition that is now reprinted. It is well
known that almost all the important tracts written
in the 17th century to illustrate the history of our
country are singularly rare. The "Analecta," how-
ever, has been long regarded as the rarest of them all,
80 rare, indeed, that Mr. Myles 0'Reilly, when pub-
lishing, a few years ago, his " Memorials of those who
suffered for the Catholic Faith in Ireland in the 16th,
17th, and 18th Centurie8, ,, was unable to discover a
complete copy in any public orprivate library through-
out Ireland or Great Britain.
The author, David Rothe, was contemporary of most
of the facts which he narrates. Born in the city of
Kilkenny, of one of its wealthiest families, in the year
1568, he pursued his higher sacred studies in the Uni-
versities of Douai and Salamanca, was f or some years
Secretary in Rome of the Primate, Peter Lombard, was
Digitized by VjOOQ lC
XU INTKODTTCnON.
subsequently Vicar-General of Armagli, Bishop of Os-
sory, and Vice-Primate ; and tlius enjoyed many special
advantages f or becoming fully acquainted with the his-
tory and the circumstances of the Irish Church at this
trying period.
There is a special reason why the publication of this
work may not be regarded as inopportune at the pre-
sent time. The cruel persecution ior the Faith which,
for three centuries, was endured by the Irish Catholics
may be considered as at length closed, and may now
be viewed in the light of past history. Enjoying, as
we do, a period of comparative calm, many friends of
Ireland have begun at home and abroad to give expression
to the wish, that although our whole people might justly
be regarded as a nation of martyrs, yet some f ew names,
at least, among the most remarkable for constancy and
heroism would be laid before the Sacred Congregation
of Rites, and if found worthy be enrolled among the
privileged Martyrs of Holy Church. While such a
matter is being discussed, and such a project is being
matured, it cannotbut be advisable to place this au-
thentic narrative within the reach of everyone who may
have at heart the cause of religion and Ireland'8 best
interests.
In this Introduction I propose to select a few in-
stances of those whose imprisonment and sufiferings
are described in particular detail in the following
work, to test by the witness of contemporary records
and official documents, which, f or the most part, have
come to light in our own days, the accuracy of the his-
tory which the " Analecta" presents. I have chosen for
this purpo8e the sufEerings of Dermod 0'Hurley, Arch-
bishop of Cashel; Richard Creagh, Archbidiop of
Armagh; Cornelius 0'Devany, Bishop of Down and
Connor. They were bright ornaments of the Irish
Church in their days, and by the martyrdom which they
endured, and the heroism they displayed, shed lustre
on the Irish Episcopate ; their memory is held in vene-
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD OHURLBY, ARCHBISH0P OF CASHEL. XIU
ration by a faithful people, and their namee shall live
for ever as household words, wherever Iriah Catholios
are to be f ound.
§ 1. Dermod (fHurUy, Archbkhop of Cashel.
I do not propose to write the life of this illustrious
Martyr, but rather to illustrate some of the circum-
stances of his martyrdom, and in particular those which,
although attested by Dr. Rothe, nave been called into
question by Protestant writers of high name in latter
times. It may not be out of place, however, to premise
a few words on his early career.
He was born in the year 1519. Froude, in his " History
of England" (vol. xi., page 262), states, I do not know
on what authority, that Kilkenny was his birthplace.
His family, however, resided at the village of Lyco-
doon, in the parish of Knockea, a few miles from the
city of Limerick. The townland still retains the name,
and the ruins of a mediseval Norman castle mark the
site of the village which, though once of some import-
ance, has now entirely disappeared. The father of the
Archbishop, William 0'Hurley (in Irish, 0'Uetherle),
held a large farm at Lycodoon, and was at the same
time agent to the Earl of Desmond. The Archbishop'8
mother, Honora 0'Brien, was descended from the
0'Briens of Thomond, who in f ormer times held princely
sway as the Boyal family of Munster.
Dermod, having completed his preparatory studies at
home, attended lectures in the higher branches of sacred
literature at Louvain and Paris, and won his degrees
with applause in Theology, and in the Oanon and Civil
Law. On the roll of the graduates in Louvain his
name appears with the following words of eulogy :
" Dermitiu8 Hurrilfieus, Imolacensis, Hibernus, promo-
tus in artibus anno 1551, decimus tertius, seu in Se-
cunda Linea primus, e Paedagogio Lilii : erat dein circa
1559, Philosophi» professor in eodem Liliensi pcedago-
Digitized by VjOOQ lC
XIV 1NTR0DT7CTI0N.
gio : postmodum factus Archiepiscopus Casseliensis in
patria, seu Hibernia, ubi extremo supplicio pro Fide
Catholica fuit afifectus."
Having taught Philosophy for someyears at Louvain,
lie subsequently held the Chair of Canon Law at Rheims,
which had been established there a little time before
with special iclat, under the distinguished patronage of
Cardinal de Guise.
He was promoted to the Archiepiscopal See of Cashel,
in the Consistoiy of the llth of September, 1581, as
we learn from the f ollowing entry in the Consistorial
Register, in the Barberini Archives: "Die 11. Sep-
tembris 1581, referente (Cardinale) Senonensi, Sanctis-
simus Dominu8 Noster providit Ecclesire Casselensi in
Hibernia, vacanti per obitum Mauritii (Mac Gibbon)
de persona Dermitii Hurrili, ipsumque," &c. Lynch,
in his MS. History, cites from another record a Consis-
torial entry, in which he is styled " presbyter Limbri-
censis." Dr. 0'Hurley, being at the time in Eome, re-
ceived consecration there, and in the Consistory towards
the end of November the same year, the Pallium was
granted to him in person, as appears f rom the f ollowing
entry : " Die 27° Novembris, 1581, Cardinalis Seno-
nensis dixit : PaUium pro Archiepiscopo Casseliensi in
Hibernia ; et f acto signo reseratre sunt fores et intro-
missi Magister Ceeremoniarum ac idem Archiepiscopus
prsBsens, cum advocato Horatio Burgesi qui illud pro
eo postulavit, et iis egressis omnes Domini Cardinales
annuerunt ut daretur, et S. D. conversus ad Cardinalem
Carafa illud ei mandavit dari."
Dr. 0'Hurley tarried for some time in Rome, pre-
paring himself at the shrines of the Apostles f or the
arduous mission that awaited him. A short congratu-
latory poem, addressed to him on the occasion of his
consecration, preserved among the MSS. of Cardinal
Baronius, in the VaUicellian Libraiy, Rome, and giving
many interesting details regarding his academic career,
siay be seen in the " Spicilegium Os8oriense, ,, vol. i.,
Digitized by VjOOQ lC
DEBHOD O^HURLBY, ARCHBISHOP OP CASH£L/ XV
p. 80. It was not till the summer of 1582 that the
Archbishop was able to pursue his homeward journey
as f ar as Eheims, in France.
The Eev. Wm. AUen, a distinguished English eccle-
siastic, afterwards Cardinal, was at this time rector of
tbe English College, Eheims, and in his letters to one
of the Jesuit Fathers in Eome,makes occasional — and, it
must be added, not always respectful — reference to the
illustrious traveller. Thus, on the 18th of Julv, 1582,
lie writes : " De Hybernico Archiepiscopo nihil audio :
et ille male audit. Si veniret huc, multi compellerent
illum de pecuniis, non minus quam nos ; sed frustra
omnes, uti exi8timo.' , Again, on the 5th of August,
1582 : " Jam tandem venit Keverendissimus Casselensis,
Hybernus, qui promittit nobis illas pecunias a vobis
acceptas." In another letter, on the 1 6th of the same
month: " Beverendissimus Casselensis, Hybernus, est
hic valde segrotus : solutionem promittit."
All these surmises and suspicions, however, were
found to vanish as soon as the archbishop arrived, and
on the 13th of September, Dr. Allen, writing to the
same Jesuit correspondent in Eome, attests that the
maligned archbishop had faithfully and honourably
discharged all the debts which had been incurred:
" Pecunias recte et gratiose exolvit Eeverendissimus D.
Casselensis." (See " The Letters and Memorials of
William Cardinal Allen," edited by Fathers of the
London Oratory, London, 1882, p. 151., seqq.)
We have not sufficient data to fix with accuracy the
precise time of the Archbishop'8 arrival in Ireland.
The Lords Justices, indeed, in their letter of the 20th
of October, 1583, addressed from Dublin to Walsing-
ham, Chief Secretary of Queen Elizabeth, set forth
that he had landed at Drogheda "about six weekspast,"
which would be in the beginning of September, 1583.
This, however, may, perhaps, be nothing more than the
date when they received tidings of his arrival, and
when they had begun to trace his presence in Ireland.
Digitized by VjOOQ lC
XVI INTR0DT7CTI0N.
As was to be expected, he travelled in disguise, and
00 f ar as possible concealed his whereabouts even from
his most intimate friends. He forwarded his baggage
and papers by a Wexford merchant bound for Water-
ford, but he himself landed secretly at Skerries, near
Drogheda, and thence, after a short stay, proceeded by
land to Waterf ord, accompanied by only one priest, the
Rev. John Dillon, who shared with him all the perils of
his journey. Here he exercised his sacred ministrv for
some time, till Father Dillon was recognised oy a
Qovernment agent named Walter Baal. The devoted
priest, a few weeks later, was arrested, and it was only
with great difficulty that, after an imprisonment of f our
months, he obtained his liberty through the influence
of his brother, who was Chief Baron of the Exchequer.
In the meantime, to shun the dangers that threatened
them, they retraced their steps, and proceeded to the
castle of the Baron of Slane, where for a few days they
lay concealed in a secret chamber. Very soon, however,
the suspicions of some Qovernment officials being
aroused, Dr. 0'Hurley proceeded through the counties
of Cavan and Longford to Carrick-on-Suir, where he
hoped to find a saf e place of refuge in the castle of
Thomas, surnamed the Black, Earl of Ormonde. Though
the earl had outwardly conformed to the new creed,
the better to insure Queen ElizabetVs favour, yet all
hi8 sympathies were secretly with his CathoKc country-
men, and he willingly extended his hospitality to the
Archbishop of Cashel. Dr. 0'Hurley availed of this
opportunity to make a pilgrimage to the shrine of Holy
Cross, within his own diocese, and also to administer
the sacrament of Confirmation to some of his f aithful
flock.
The Lords Justices, in the meantime, had summoned
the Baron of Slane to account f or the suspected strangers
that had been seen at his mansion, and threatened him
with the direst penalties unless he insured their sur-
render to her Majesty. Full of alarm for his own
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD O HURLEY, ARCHBISHOP OF CASHBL. XTU
safety the baron set out towards Carrick to overtake his
late guest. The Archbishop being informed of the danger
which threatened his former host, and conscious of no
fault save the exercise of his episcopal authority, sur-
rendered himself to the Government officers at Oarriok.
He was at once put in chains, and led off to Kilkennv
gaol, where some of the citizens secretly obtained ad-
mission to visit him, and received the sacraments at his
hands. In his conversation with those good citusens
he told them that it was his dailv praver to God to
give him strength for theterrible ordeal wnich he foresaw
awaitedhim. FromKilkenny he wasconducted to Dublin
and thrown into the public city dungeon. This was
on the 7th of October, 1583. After a few days he was
brought before the Lords Justices, and with threats of
torture and death, was questioned as to his condition,
and other treasonable designs against the Orown, for, to
be a Catholic bishop, receiving jurisdiction from the
Holy See, was, in those days, construed into an act of
treason and conspiracy against her Majesty. He
acknowledged himself to be a priest and archbishop,
but repudiated all treasonable acts and designs, and
declared that his only object in returning to Ireland,
and braving the imminent perils which beset his sacred
ministry, was that hemight be bearer of the consolations
of religion to the flock intrusted to his care. His im-
prisonment lasted for about nine months, during which
time he had to endure the greatest privations. Ile was,
moreover, subjected to the peculiar torture known as
"the Boots. ,, Hewasled to the prison yard, where
his legs were forced into long tin boots filled with oil,
butter, and other like substances. They then set him
in the stocks, his encased legs projecting at one side,
where a fire was kindled under them. Whilst he suffered
thi8 terrible ordeal, the agents of the Government in-
terrogated him as to his supposed treasons, and called
out to him to renounce his Popery, and to take the
oaths of allegiance and supremacy enjoined by the
Digitized by VjOOQ lC
XVUl 1NTR0DUCTI0N.
Sueen. The archbishop suffered this martyrdom witli
be most heroic constancy, repeating again and again
the sweet aspiration : " Jesu, tniserere mei" So terrible
was the torture, that when " the 800^8" were removed
it was found that the flesh was melted away, and the
bones laid bare. More dead than alive he was led back
to his prison-cell, and remedies were applied to heal his
wounds. Though the Qovernment were bent on put-
ting the archbishop to death, it was not easy to
find a pretext for sending him to the scaffold, for the
letter of the law in Ireland did not inflict the extreme
penalty of death on the clergy for the profession of the
CathoHc Faith. "A Discourse for the Reformation
of Ireland," addressed by some high official to the
queen, in 1583, suggested an expedient for remedying
this defect. (Brewer: Calendar 0/ Carew State Papers,
1583, p. 369.) " The country has grown from worse to
worse, ' thus says this discourser ; " God's will and word
must first bo duly planted, and idolatry extirpated ;"
and then, as an effectual means for attaining this end,
he suggests that an Act of Parliament should be passed
for "all brehons, carraghes, bards, rhymers, friars,
monks, Jesuits, pardoners, nuns, and such like, to be
executed by martial law." Though this Act of Parlia-
ment had not been passed, it was on these lines that
the Qovernment resolved to proceed. At length, on the
19th of June (old style, corresponding to the 29th of
June in our present computation), the warrant for his
execution was signed by Adam Loftus, Protestant
Archbishop of Dublin, and Sir Harry Wallop, the
Lords Justices (who two days later were to surrender
the sword of Qovernment to Sir John Perrot, the Lord
Deputy), and on the following morning, at break of
day, he was led out to execution, being hanged, f or
greater ignominy, with a straw rope, at a lonely spotin
the then outskirts of the city, the present St. Stephen's-
green, probaUy where the Oathohc TJniversity Church
now stands. llius, on the 30th of June, in our modern
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD OHURLEY, ABCHBISHOP OF CASHEL. XIX
computation, in the year 1584, he attained the martyr^s
crown.
The bishop's remains were interred by the Govern-
ment officials at the place of execution, but were pri-
vately removed by William Fitzsimon, a citizen of
Dublin (Dublinenm civis) 9 who placed them in a wooden
urn, and deposited them with due reverence in the
ruinous Church of St. Kevin's. The old churchyard of
St. Kevin*8 still marks the site. A narrow lane leads to
it from Kevin-street, and the adjoining site is known
as the " Cabbage Gardens," supposed to be a corrup-
tion for chapel gardens, or Capuchin gardens.
In the rough outlines of the arrest, imprisonment, and
execution of Dr. 0'Hurley, the Catholic and Protestant
writers are generally agreed. But what is to be said of
his being subjected to torture, and to such a torture as
I have described — so inhuman, so cruel, that we seldom
read of anything more barbarous in the history of the
first persecutions against the Christian name P
It is here that the Protestant writers are at issue with
Rothe and the later Catholic hietorians, and they do not
hesitate to characterize the tale of 0'Hurley's torture as a
matter of pure invention, devised to throw discredit on the
Protestant administration of the Irish Government in those
days. It is thus that the Rev. Robert King, in his " Primer
of the Church History of Ireland/' a text-book in T.C.D.
(vol. iii., page 1369), styles it a most apocryphal narra-
tive: "Dermod 0'Hurley," he writes, "was taken
prisoner at Carrick-on-Suir, and brought up to Dublin,
where he was examined for maintaining the Pope'8
power in this realm, and if we were to beheve a class of
WTiters on Ireland already alluded to, his execution,
which took place by strangling, in A.n. 1583, was pre-
ceded by several hours of barbarous torture. This most
apocmmal narrative is retailed with all solemnity by
Mr. ferennan." And in a marginal note the facts
narrated by the Catholic historians relating to this tor-
ture are described as " Falsehoods invented to embelliah
Digitized by VjOOQ lC
XX INTRODUCTION.
his history." So, too, Rev. Dr. Elrington, in his new
edition of TTssher'8 works (vol. i., page 35), deliberately
states: "That Bishop Hurley was guilty of treason,
and was hanged for that crime and not for his religion,
can admit of no doubt. That he was tortured previous
to his execution, in direct violation of the law, must
require stronger evidence than the testimony of two
witnesses who contradict each other as to the mode in
which the torture was inflicted, in such a manner as
would invalidate their testimony in any court of
justice."
It is not, however, two Catholic writers alone, but a
whole host of authentic witnesses, who attest the f act that
Archbishop 0'Hurley was subjected to torture ; and if
some of these witnesses are f ound to difPer in their nar-
rative in regard to minor details, such diff erences cannot
in any way impair their evidence as to the substance of
the fact. Indeed, similar discrepancies as to matters of
detail are to be found in many of the ancient accounts
of the sufferings of the early martyrs.
Let us see wnat the contemporary Oatholic witnesses
attest regarding the torture of the Archbishop.
Staiiihurst, whose words are inserted by Rothe in his
fcext, was, at the time of 0'Hurley's imprisonment,
mature in yoars, and being connected with several of
the high omcials in the city of Dublin, was every way
qualified to give authentic evidence. In the introduction
to his Discussion withUssher (page 29), after referring
to the death of Primate Creagh, he thus writes : " The
Archbishop of Cashel met a harder fate, and the bar-
barous cruelty of Calvinism cannot be better shown than
by it. The executioners placed the Archbishop's f eet and
the calves of his legs in tin boots filled with oil ; they
then fastened his feet in wooden shackles or stocks, and
placed fire under them. The boiling oil so penetrated
the feet and legs that morsels of the skin and even flesh
feli off and left the shin bare. The officer (Watrons)
whoee duty it was to preside over the torture, unused to
Digitized by VjOOQ lC
DSBMOD O HTJULBY, ABCHBI8HOP OF CA8HSL. XXI
such unheard-of suffering, and tmable to look on such an
inTi TmrmTi spectacle, or to bear the piteous criee of the
innocent prelate, suddenly left his seat and quitted the
place."
Two priests, William Nugent and Barnabas Geoghe-
gan, write from Paris, on the 4th of June, 1584, to
Cardinal of Como in Eome : — " Yesterday two young
Irishmen arrived here, and they can speak of nothing in
regard to Ireland but the persecution that rages against
the Catholics. In particular, they narrate that the Arch-
bishop of Cashel, who has been seven months in prison,
was subjected to torture by the Viceroy to oompel him
to conf ess to matters of conspiracy, of which he was pre-
sumed to be cognisant, or to renounce the Catholic f aith.
The torture was as f ollows : — They put on him a pair of
boots, of fresh leather, filled with butter and salt ; they
then tied him, holding him close to the fire, till, through
the leather pressing m upon his f eet, and through tne
boiling liquid, they were wholly flayed. But for all
this the tormentors gained but little, for the archbishop
neither gave them any information nor denied the
Faith." (Theiner, Contin. Annal. Baronii, vol. iii., page
818.) It is to be remarked that this letter was wntten
while Dr. 0'Hurley was still living. When the two
Irish informants lef t Dublin, probably in the beginning
of May, as we will see, the archbishop had been already
about seven months in prison, as they correctly stated.
Cornelius 0'Melrian, Bishop of Killaloe, and Suffragan
of Cashel, was in Lisbon in the autumn of the year 1584,
and addressed thence to Cardinal de Como a letter dated
the 29th October, 1584, published from the Yatican
Archives in the Irish Ecclesiastical Becord (1865), voL
i., page 475. His information regarding Irish matters
was most accurate, f or he had held the See of Killaloe
since 1576, and he acted on the Continent as a Repre-
sentative of the Earl of Desmond and the other
oonfederated Irish leaders. Beferring to Archbiahop
0'Hurley, he writes: " Archiepisoopus CaaheUensis
Digitized by VjOOQ lC
txii INTEODUCTION.
gloriosissime et constantissime martyrium perpessus est
Dublinae, qui quamvis acerrimis poenis agitabatur nullo
pacto poterat*duci ut iniquis legibus Reginse obtempe-
raret ; qui ex primo die quo se contulit ad Hiberniam
in habitu saeculari (aliter enim non potuit) versabatur,
donec erat comprehensus ut explorator, qui quidem cum
erat percontatus si erat Ecclesiasticus necne, fassus est
se Archiepiscopum esse et in fide constantissime et
gloriosissime mortuus est. Sed, quod doleo, jam non
publice sed secreto et sine plebe, martyrio coronantur,
quemadmodum iste Archiepiscopus a tribus dumtaxat
milicibus erat suspensus ne alios incitaret aut inflam-
maret ad Christianam religionem. Episcopus vero
Imolacensis constans in fide carceribus Dublinre detinetur
cui jam praparant ocreas plumbeas ut adhibito igne,
quemadmodum fecerunt prius Archiepiscopo, in tor-
mentis fidem deneget." Thus, only four months after
the archbishop'8 death we have the torture of the tin
boots referred to, and this in a letter which officially
conveys to the Cardinal Secretary of State of His
Holiness the announcement of the death of the heroic
Prelate.
Father Holing, or Houling, S. J., who died in Lisbon
a martyr of his zeal and charity, during the plague in
1599, has left an account of the Irish Martyrs during
Elizabeth^s reign, in which he thus speaks of the sufEer-
ings of Archbishop 0'Hurley: "Tormenta nova illi
parantur ; nam, ejus pedibus atroces hsBreticorum minis-
tri ocreas, butiro, oleo, et sale oppletas, ac, quod longe
crudelius fuit, crudo ex corio conditas subjecerunt;
postea vero catenis simul et compedibus alligatum, aperto
m loco, nempe in medio castri, ubi spectaculum mundo,
hominibus et Angelis, ubi ab omnibus videri potuit,
lento igne opposuerunt, illicque detinuerunt, donec ipso
corio consumpto, butiro, oleo et sale ferventibus, ossa
non cute pro carne tecta, verum etiam omnino munda
fuerint relicta : In dicto tormento noviter invento in-
victus Christi miles, tanquam alter Laurentius, maxima
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD O HUBLET, ABCHBISHOP OF CASHBL. XXIU
cum patientia, vultuque hilari perseveravit, ad poeniten-
tiam et Summi Pontificis obedientiam exhortando. Pro
86 vero cum orabat, perseverantiam et fortitudinem
Brtendo, continuo ' Jesufili David, misereremei/ajebat.
einde superato igne, iterum ejus constantia muneribus,
dignitatibusque tentatur; sed, frustra. Nam, munera
et dignitates tanquam futilia f ortunae dona reputabat ut
Cnristum lucrif aceret. Postea in ergastulum et obscur-
issimum carcerem reducitur et post sex menses tanquam
traditor et reus criminis lsesae majestatis, ab iniquo
judice ad mortem condemnatus est." (Spicilegium
Ossoriense, vol. i. page 89.)
The very rare wor£ entitled, " Theatrum crudelita-
tum haereticorum nostri tempori8/ , printed anonymously
in 1587, and republished at Antwerp in 1604, and
generally assigned to the distinguished Anglo-Dutch
writer, Richard Yerstegan, so wefi known as the author
of " The Re8toration of Decayed Intelligence l ,, gives a
picture of Archbishop 0'Hurley, seated on a form, his
hands united in prayer, whilst his less are projecting
through the stocks, and a fire is kindled under them.
The following account of his martyrdom is added:
" Dermitius Hurlseus, Juris Pontificii et OeBsarei Doctor,
in Academia Lovaniensi annos commoratus quindeoim,
et in Remensi Academia annos quatuor, Reverendis-
simi D. Cardinalis Guisii, Arcniepiscopi Remensis
auctoritate ibidem legum prof essor, Romam se postea
contulit. Hic a Pontifice Oregorio ejus nominis deci-
motertio, ob pietatis virtutisque singularem praestan-
tiam, Archiepiscopus Casseliensis in Eubernia sioi patria
creatus est ; quo ocyus tendens ut gregem dispersum,
si posset, colUgeret, munia Episcopalia, ut verum de-
cebat pastorem, sedulo obiit. Accusatus autem quod
Confirmationis sacramento inf antes aliquot munivisset,
comprehensus est. Et primo conditiones opimee oblatse
sunt, apostitare si vellet et fidei Jesu Christi renuntiare.
At ille qui promissis hujusmodi flecti non poterat, per-
suadere eis nitebatur, ut secum de fide placide conier-
Digitized by VjOOQ lC
XXIV INTRODUCTION.
rent, ut errorem eis aperire et ab eo revocare posset.
Illi vero furore et ira perciti, quaestionibus illum sub-
jiciunt Ocreas enim oleo plenas pedibus ejus inji-
oiunt et ligatum ea, quam haec figurademonstrat, forma,
ingentem ante focum collocant, ut vi flamm» ocreis
adustis, tibi» simul ardeant ; adeo ut carnifices evel-
lentes ocreas ad genua usque carnem avulserint, relictis
solis ossibus nudis. Nec quicquam moti tanta ejus in
tantis tormentis in fide Christi ejusque Ecclesise debita
oonstantia, quodam die inane, hora circiter tertia aut
quarta, eundem vimineo constrictum laqueo suspende-
runt, quo langueret diutius. Constans est f ama in iis
regionibus, mulierem quandam nobilem a maligno spi-
ritu, quo vexabatur, eo in quo passus est loco fuisse
liberatam." I may remark that the rare work from
which this extract is taken was translated into French
in 1588, and during the past months this French trans-
lation has been republished at the Imprimerie St.
Augustin, in Lille, Belgium.
Fr. Mooney, O.S.F., who was in Ireland at the time
of Dr. 0'Hurley's martyrdom, and wrote, in 1617, his
" History of the Franciscan Order in Ireland," refers
incidentaily to the archbishop as being the prede-
cessor of Dr. 0'Kearney: "Ultimus Episcopus Cas-
Bclensis fuit D. Dermitius 0'Hurley martyrio ^lorioso
Dublinii coronatus mense Maio anno 1584, jubente
Doinino Henrico "Wailop justiciario Hiberni8D. ,,
The description of the Martyr^s sufPerings, given by
0'Sullevan Beare in his "Histori» Catholicae Iber-
niaB Compendium ,, (Lisbon, 1618), is well known, as
this work has been not long ago republished. A f ew
passages from it will here suffice: " Notwithstand-
lngthe trials which beset him, the holy prelate, Dr.
0'Hurley, administered the sacraments with incredible
zeal and labour to the flock entrusted to his care, and
continued,to preach the Gospel with great success. For
two whole years English spies sought every opportujiity
to seize on his person ; but their plans were fruetrated
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0*HI7BtEY, ABCHBISHOP OF CASHEL. XXV
by the fidelity of the Irish Catholics. In order to
escape notice, he wore generally a secular dress, as
indeed all bishops and priests were obliged to do in
England, Ireland, and Scotland ever since this persecu-
tion first broke out. . . . Dr. 0'Hurley was arrested at
Carrick-on-Suir in September, 1583. Thomas Butler,
eurnamed the Black Earl of Ormonde, protested against
this injustice, and used every exertion afterwards to
obtain the archbishop's release ; but all to no purpose.
. . . The archbishop was hurried ofE to Dublin, and kept
bound there in chains in a dark and loathsome prison
up to Holy Thursday of the foilowing year, when he
was brought before the Lords Justices, Loftus and
Wallop. At first they received him kindly, and pro-
mised a free pardon and promotion in the Church ii he
denied the spiritual power of the Pope, and acknow-
ledged the Queen's supremacy. 'He had resolved/ he
replied, c never to abandon, for any temporal reward,
the Catholic Church, the Vicar of Christ, and the true
faith/ Loftus and Wallop, seeing that promises would
not avail, had recourse to arguments. . . . If argu-
ments failed, to convince him, they said, other means
must be tried to change his purpose. The holy prelate
was then bound to the trunk 01 a large tree, with his
hands and feet chained, and his legs forced into long
leather boots reaching up to his knees, as they used to be
worn then. The boots were filled with salt, butter, oil,
hemp, and pitch, and the martyrs body stretched on an
iron grate over a fire, and cruelly tortured f or more than
an hour. The pitch, oil, and other materials boiled
over ; the skin was torn off the f eet, and even large
pieces of flesh, so as to leave the bones quite bare. The
mu8cles and veins contracted gradually, and when the
boots were pulled o£f , no one could bear to look at the
mangled body. Still the holy martyr, notwithstanding
these tortures, kept his mind fixed on God and holy
things, never uttered a word of complaint, but quietly
fiubmitted to allthesetrials with the same serene coun-
lb
Digitized by VjOOQ lC
XXVI INTR0DUCTI0N.
tenance to the very end. . . . The soldiers were in-
structed to bring him to the place of execution before
daylight, and to hang him at an early hour, when the
people coiild have no notice. These orders were carried
out strictly : only two of the citizens followed their
pastor, and a friend who had watched over him with
the greatest anxiety from his first arrest."
A valuable but anonymous work was published in
Paris, in 1620, under the title, "The Theatre of the
Catholic and Protestant Religion." ArchdeaconLynch
(MS. History of the Irish Bishops), however, informs us
that it was written by the Rev. John Copinger, a dis-
tinguished priest of Cork, who, af ter labouring for some
time in his native diocese, became chaplain to Sir
Nicholas White, a Catholic baronet of the diocese of Kil-
dare. The devoted priest, whilst enjoying this tranquil
retreat, spent his lif e in study and ministering to] the
spiritual wants of the faithful in lower Leinster and in
the territory of Fingal. He died in 1640, being more
than 60 years of age, " sexagenario major," and may
justly be styled a cotemporary of Archbishop 0'Hurley.
Towards the close of his work, he gives a u Compendium
«•f tlie Martvrs and Confessors under Elizabeth," and
writes as follows of the Archbishop of Cashers martyr-
dom : " Darby 0'Hurley, Archbishop of Cashel, Doctor
of both Laws, and Prof essor of that Faculty in the Uni-
versity of Rheims, in France, under Cardinal Guise,
Archbishop of the same, was taken in Ireland and cast
into a dark dungeon in Dublin Castle, and being sore
vexed with this ugly prison and pensive restraint, was
more vexed by a usual and exquisite torment of boots
full of boiling oil and tallow, into which he was com-
pelled to put his legs, already wearied with heavy bolts
and to stend by a great fire with which his flesh was
consumed into the bare bones, all which he endured
with great patience and constancy. And afterwards
when by that torment he could not be won, nor by fear
nor alluring promises of uncertain and deceitful promo-
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0'HUBLEY, ABCHBISHOP OF CA8HEL. XXvii
tion, could not be inveigled to relent or faint in the
frofeeeion of the Cathofic Religion, or to embrace the
'rotestant negative Religion, was upon Friday morning
with the dawning, strangled with a wyth in May, 1584,
and so Bnffered a blessed martyrdom and enjoyeth a
blessed crown."
John 0'Molony (Joannes Molanus), also a priest of
the diocese of Cork, published in 1629 a learned work
entitled " Idea togatse constantiflB," in which he inserts
towards the close a short tract under the heading " Epi«-'
tome de Martyribus HiberniaB." I ffive in the original
text his short narrative of 0'Hurley s martyrdom :
"Dermitius Hurlaeus Archiepiscopus Casseliansie
tam rar® vir indolis et eximiaa doctrinsB ad illud>pro-
motus pallium adeo feliciter opinioni de se conoeptae
sutififecit, ut acerrimos inde sibi stimulos ad saluteni
gregis commissi curandum sentiret admoverL Nani
deinceps eum in toto vitaB cursu neque persecutorum
minse, neque iterata crudelitas, neque nova decreta
supplicia a suscepta functione, quam pie soliciteque obi-
erat, deterrere potuerunt. Erat ingenio facundo &
valido, quod utriusque juris Laurea doctorali ornaverat
Non proinde tamen Hsereseos odium, et insequentium
die noctuque insidias declinavit. Captus enim variis-
que suppliciis nequidquam tentatus, cruciatus, sed et ex-
carnificatus sub Oubernachis Henrico Walopo et Adamo
Lofto gloriosus martvr, immani suspendio rebus hu-
manis ezemptus est 10 Junii 1583."
Of the later writers I will cite only the Rev.
Archdeacon Lynch, who wrote his MS. History of
the Irish Bishops with special care, and in 1672
regifltera as follows the details of the archbishop's
martyrdom : — " Ad tribunal productus criminibus
in se cusis ita se ezpurgavit ut accusatoribus os ob-
struxerit et eorum coryphaeus Bobertus (Dillon) qui
a puero luscus fuit, in hac accusatione omnino coe-
cutierit. Sed ut vel ex invito sceleris alicujus agnitionem
extorquerent atrooissimuin tormenti genus excogitarunt.
Digitized by VjOOQ lC
XXVlll INTBODUCTION.
Ooreas oleo, adipe, pice, resina liquatis ebullientibujs,
crura pedesque nudos induunt, luculento f oco admovent,
torrent, ossant, ustulant ; carnibus ad ipsa ossa diffluenti-
bus, in ipsius ossibus medulla coquitur. Interea tamen
gemitus, quos ab illo doloris sensus exprimebat non alii
fuerunt quam divinse opis implorationes, Te Deum lauda-
mus soepius ingeminans sicuti testatus est Joannes
Dillonus probus doctusque sacerdos, peregrinationis ejus
et carceris comes, qui foret etiam et supplicii nisi f rater
ejus Lucas in Senatum Regium adscitus, pater Jacobi
primi Roscomani© Comitis, illum ei periculo subtraxisset.
Cruciatus autem adeo fuerunt atroces ut eum voce ac
sensibus privaverint ; quibus medicamentorum ref ocilla-
tione revocatis, et crurum cruciatu modice curato, ubi
in genua se paullulum erigere coepit, a Wallopo
Duumvirorum ferociori extra urbem prima luce in pati-
bulum agi et reste viminea strangulari, 10 Maii, 1584,
1U88U8 est, ne vel civium miseratio ei occidendo moram
mjiceret, vel successoris intra triduum adventuri man-
suetudo delicti gratiam ei, MomoniaB Comite deprecatore,
faceret. Cadaver ad dirutum S. Kevini sacellum delatum,
quidam Vitus nomine ab Archiepiscopo ut ebrietati nun-
tium remitteret soepissime monitus, adiit et manum suam
mortui dextersB inserens rogavit ut ebrietati, qua labora-
bat, remedium impetraret; ubi vero mortuus manum
ejus fortiter strinxit, abiit ille ejulatum emittens, et
ebrietatem exinde aversatus est. Nobilis femina a
deemone quo diu fuit afflicta, in eo loco in quo Praesul
vitam suspendio finivit liberata est, uno anno post Der-
micium suspendio necatum elapso. Nobilis vir Walterus
Bellings longo morbo tabescens ac proinde a medicis
derelictus ad tumulum Archiepiscopi a suis, ipso rogante,
delatus pristinam sanitatem cumulate adeptus est.
Quidam furti reus a Roberto Gardinero judice morti
adludicatus cruce pendens vitam finivit, sed in templo
S. Xevini supra Praesulis tumulum f orte f ortuna colloca-
tus revixit, et adstantes fugam adornantes affatus ( me,
inquit, martyris ultimum supplicium recenter passi
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0'HITRLBY, ABCHBI8H0P OF CASHBL.
sepulchro imposuistis, quo Deum deprecante, denuo
vivendi f acultatem consecutus sum : ' caetoros deinde in
urbem comitatus apud judicem denuo prioris criminis
arguitur et ad poenam poscitur, sed judex rei seriem
edoctus, 'ego, inquit, ob idem crimen neminem bismorte
{lecto : ' hominem a judice sic demissum vidit postea
)ublinio mendicantem B. P. Christophorus Cusacke e
Societate Jesu, qui de re illa R. P. Robertum Nugentium
ejusdem Societatis summum in Hibernia viginti quinque
annos PraBfectum certiorem fecit."
This evidence of contemporary and authentic witnesses
appears to me to be quite conclusive as regards the main
facts of the atrocious torture to whicn Archbishop
0'Hurley was subjected.
But there is still stronger evidence, which comes to
us from the Lords Justiges themselves. During the
past few years the Official Records have been made
accessible to the public, and as a result new and unf ore-
seen light has been thrown upon the history of Ireland
during Elizabeth's reign. Among other documents,
the original letters which passed between the Lords
Justices in Ireland and Her Majesty'8 Secretary in
England relating to Dr. 0'Hurley, have been published,
and thus the Protestant Archbishop Loftus and Sir
Henry Wallop come themselves upon the stage to tell
usof the torture to which the archbishop was subjected,
and of the sentence of death executed upon him. I
give those letters in f ull, so far as they ref er to Arch-
bishop 0'Hurley. They need no comment, as they speak
plainly and unblushingly for themselves : —
State Papers, Ireland, vol. civ. No. 381.
1583, Aug. 12th.
" The examination of Christopher Barnewell, of Dun-
dalk, the 12th August, 1 583. (N.B. The first half of this
examination refers to James Fitzmaurice and Roch-
fort the priest.) Also when he went to Rome, as in his
other confession is expressed, he saith that, missing
Digitized by VjOOQ lC
LNTRODUCnON.
Richard Eostaoe at Paris, he went to Rome and there
found him, at which time there was one Hurley, now
created Archbishop of Cashel. Bichard Eustace carried
this examinate to the Archbishop, who examined him of
all matters of Ireland, especially what Lords were in
arrest ; this examinate told him of all that were in the
action. Then the Bishop asked of the Earl of Kildare.
He answered he was in the Castle of Dublin prisoner,
and the Baron of Delvin with him. Then he asked
whether the Earl were taken as a companion of the re-
bellion or no. He answered no ; he served against the
Yiscount, and before that against James Fitzmaurice.
Then the Bishop took him with him to the Pope's
Secretary, called Cardinal Comensis, to whom he told
the same tale. Then the Cardinal said, ' Who would
trust an Irishman ? The Earl promised to take our
part/ and shrunk his shoulders into his ears. The
Archbishop said that he thought the Earl never promised
that he would take arms. Then the Cardinal chaffed,
and said, ' Wilt thou tell me ? ' And then he went
into his study and f etched out two writings, the one a
great writing whereunto the Bishop said the most part
of the lords and gentlemen of Ulster, Munster, and
Connaught had subscribed ; the other was a letter from
the Earl of Kildare alone, which the Cardinal showed to
the Archbishop as rebuking him for not believing him.
AU this the Examinate saitn was expounded to him both
by the said Bishop and Richard Eustace, and he saith
f urther that the Cardinal, in the end of that conf erence,
said, 'Do you think that we would have trusted to
James Fitzmaurice, or to Stewkely, or to all these lords
(which subscribed the great letter), unless we had re-
ceived the letter f rom the Earl of Kildare ? ' And then
the Cardinal turned away and told the Archbishop that
the Pope had no money for none of their nation. He
said f urther that all the Irishmen in Rome cursed the
Earl of Kildare for breach of his promise, and prayed
Digitized by VjOOQ lC
DBBMOD 0'HT7BLBY, ABCHBI8HOP OF CA8HBL. XXXi
for the Yisoount and the Earl of Desmond and all their
oonfederates.
(Sifffied) CHBI9T0PHBB Babnbwbll.
" The said Ghristopher Bamewell was examined be-
f ore us.
Ad. Dublin, Canc.
H. Wallop.
ED. WATBRHOU8B.
State Papers, Ireland, vol. cv. No. 10.
1583, Oct 8.
Indoned — Sr. H. Wallop, and Arohbishop of Dublin.
Addressed — To the Worshipful Bobert Beale, supply-
ing the place of Her Majestys Chief Secretary.
"Sib,—
" By our lastletters wegaveyou some inkling of the
arrival here of one Dr. Hurley, upon intelligence whereof
we caused so narrow search to be made after him, aswe
f ound he had been entertained at the house of the Baron
of Slane, and some others of good account within the
pale, and from thence was departed (in company with
Mr. Peree Butler, base son to the Earl of Ormond) into
Munster. Whereupon, sending for the Baron of Slane,
we so dealt with him as he travelled presently to the
Earl f or the apprehension of the said Hurley, and, re-
turning a^ain yesterday, brought him unto us, but aa
yet our leisure nath not served to examine him. What
shall f all out upon his examination we will by the next
advertise the Lords at large. In the meantime it is
moet certain that he had been a leidger at Rome f or a
long time, soliciting all matters that had been there
attempted to the prejudice of H. Maiesty^s prooeedings
here m this reahn, and the perturbing of this state.
He is nominated by the Pope to be Archbishop of
CasheL Thus for the present, all things else being in
reasonable good quiet, and having not further to enlarge,
Digitized by VjOOQ lC
XXXll INTRODTJCTION.
we betake you to the tuition of Almighty God. From
Dublin, this 8th of October, 1583.
" Your assured loving friends,
Ad. Dublin.
H. Wallop."
State Papers, Ireland, vol. cv. No. 29.
Indorsed— 20th Oct., 1583.
Recd. 29.
Lords Justices of Ireland.
Addressed — To the Bight Honourable Sir Francis
Walsingham, Knight, Principal Secretary to Her Ma-
jesty, give these at this court.
„ , " Since your Honour's departure into Scotland we re-
ceived a letter f rom the Lords concerning one Michael
Fitzsimons, the copy whereof we send your Honour, here
enclosed. Whereby it seemeth that besides his flying
into France without licence which he maketh the ground
of his suit f or a pardon, their Lordships would have him
pardoned for any one fault that he hath committed
against the law here in hope of his conformity and duti-
ful life hereafter. According to which letter we have
called him before us, and declared their Lordships'
pleasure in his behalf , willing him to show any one f ault
wherein he had offended Her Majesty'8 laws, and he
should have pardon f or it according to their Lordships*
direction. But he will not enter into any particular with
us, but urgeth the pardon in general terms. This
Fitzsimons is well known unto us to be not only an ar-
rogant Papist impossible to be reformed, and a continual
practiser againat the State. So if it please your Honour
to read the examination of Christopher Barnewell against
Sedgrave and William Fitzsimons of this city your
Honour shall find that this Michael Fitzsimons was made
acquainted with the whole practice, and that, if he could
have f urnished himself with money, he should have been
the carrier of the letters both to the Pope and the King
Digitized by VjOOQ lC
DBBMOD 9 HUBLET, ABCHBI8H0P OF CASHEI» TTTJii
of Spain, to have solicited f or more aid ; and, theref ore,
since his ofEence is to be justifiedby Barnewell, and that
he will not enter into the voluntary conf ession of it, it
is like he find a guiltv conscience in divers treasons, and
therefore will depend upon this letter of the Lords for
a refuge against the first f ault wherewith he shall be
charged. Wheref ore, we wish (the quality of his offence
considered) that we might have a revocation of their
Lordships' said letter, whereby we might be at liberty
to deal with him in a more severe sort.
" Secondly, your Honour is to understand that about
the time of the beginning of your journey into Scotland,
we sent to the Lord Treasurer and your Honour jointly
a second voluntary confession of the aforesaid Christopher
Barnewell touching 120 (Earl of Kildare). In which con-
f ession there is one Dr. Hurley (by creation of the Pope,
Archbishop of Cashel), named to have been a practiser at
Bome about the rebels here, and to have had access to Car-
dinal Comensis, the Pope's secretary, as in the conf ession
at large appeareth. This Hurley, having received letters
from Rome to divers persons in Ireland, landed at
Droyghadore about six weeks past, and immediately
grew familiar with the Baron of Slane, and resorted to
his house under pretence of acquaintance with a base
son of the Earl of Ormond'8, wno married the Baron's
daughter, and, passing some time there, from thence
went into Oreylies country to seek some priests of his
foreign acquaintance, and so into Munster to the Lord
General (being a born man under his Lordship), and
craving protection at his hands. Which being revealed
unto us, we so dealt with the Baron of Slane that he
travelled to the Earl and brought the said Hurley hither
unto us, where we have committed him close prisoner to
the Castle. At his first apprehension he uttered some
words to the Baron of Slane as though 120 and ....
were to be charged with these late stirs and foreign
practices, and so the Baron gave it f orth in secret ; but
bef ore his coming to us, he had been so well schooled as
Digitized by VjOOQ lC
XXHV INTItODTTCnOK.
now he pretendeth ignorance in all things saying that
lie conf esseth that the Viscount of Balthinglas,his brother
Kichard Eustace, Barnewell, and he, were together with
Cardinal Comensis, but denieth that he saw any such
letters, as Barnewell in his confession alledgeth, nor
heard any matter of such importance. The other justi-
fieth his former confession, and addeth that the Doctor
was one of the House of Inquisitions, which he denieth
not. And further the Doctor conf esseth that he had
letters from Cardinal Sans [Sens] (who is called Pro-
tector of Ireland) to the Ean of Desmond and others,
which letters (he saith) he left in France and would not
meddle with them. We heartily, therefore, pray your
Honour that conferring with the Lord Treasurer you
will procure us resolution upon our former joint letter
to his Lordship and you touching the conf ession of the
aaid Barnewell, how we shall either proceed in it or sup-
Jress it, and also what course we are to hold with the
'opish Archbishop and Michael Fitzsimons, and so,
most glad of your Honour's saf e return, we commit you
to the Lord.
" From Dublin this 20th of October, 1583.
" Tour Honour's always at commandment,
Ad. Dublin, Canc.
H. Wallop."
State Papers, Ireland, vol. cvi., No. 7.
1583, Dec. 10.
" Among other letters directed to us and brought by
this lastpassage, we received one from your Honour de-
claring Her Majest/s pleasure for the proceeding with
Dr. Hurley by torture or any other severe manner of
proceeding to gain his knowl^ge of all f oreign practices
against Her Majesty's state, wherein we partly forbore to
dealtill now,because that Mr. Waterhouse (whom we used
only in the f ormer examinations) was employed in Con-
naught with Sir Nicholas Malbie in searching out the
Digitized by VjOOQ lC
DKBMOD o'HURLET, ARCHBTSHOP OF CA8HSL.
manner of the death of the Baron of Leitrim, and being
now returned, we will enter into the matter again by
examination of all such as transported Hurley, and sucn
aa hosted and entertained him after his landing, and
will also deal with himself by the best means we may.
But f or that we want here either rack or other engine
of torture to terrify him, and doubt not but, at thetime
of his apprehension, he was schooled to be silent in all
causes 01 weight, we thought in a matter of so great
importance and to a person so inward with the Pope and
' his Cardinalls, and preferred by them to the dignity of
an Arehbishop, the Tower of London should be a better
school than tne Castle of Dublin, where being out of
hope of his Irish patrons and favourers he might be
made more apt to tell the truth, and therefbre do wish
that we had direotions to send him thither which we
think may be secretly done, as his departure hence should
not be known, neither be discovered till he came thither,
and in the mean season we would not only inform our-
selves of all that may be gained here out of the examina-
tion of him and others, but also prepare that Barnewell,
his accuser, may repair to the court to justifv bis f ormer
deposition and other matters against Hurley, wherein
we pray your Honour to be speedily inf ormed if Her
Majesty please, and so do oommit ye to the Lord.
«• At Dublin, the lOth of Deo., 1583.
" Yr. Honour 9 s assured at commandment,
Ad. Dublin, Cano.
H. Wallop/'
To the Bight Hon. Sir Francis Walsingham, Knt.,
Prinoipal Seoretary to Uer Majesty, give these.
Indorsed— lOth Deo., 1583.
Fran the Lords Justices of Ireland.
Why they have not proceeded further as yet against
Hurley, they want instruments of torture.
They deaire the said Hurley may be sent over to the
Tower, and orave answer with speed.
Digitized by VjOOQ lC
XXXVI INTRODUCTION.
State Papers, Ireland, Eliz., vol. cviii.
1584, March 8th. #
Extract of the last letters touching Hurley.
7th March, 1584. With an extract of Hurley's ex-
amination, as also of other examinations that touch
Hurley.
The best lawyers there doubt whether he can be f ound
guilty, his treasons having been committed in foreign
parts, and the law not stretching in this behalf so far
there as it doth in England. They think it better,
Hurley having neither lands nor goods, that he be exe-
cuted by martial law rather than by any ordinary triaL
To have resolutions herein from hence.
8th March, 1584. With the letters of Hurley to the
Pope, intercepted since his torture.
Hurley and such-like, f avoured bv great Potentates,
they desire to know the acceptation oi their travail in this
and in the like.
Never heard answer to their letters to my Lord Trea-
surer and me with the examination of Barnewell.
They will desist if their travail be not acceptable,
knowing how dangerous it is.
1584, March 7th.
From the Lords Justices of Ireland, touching Dr.
Hurley.
Addrmed—To the Right Hon ble . Sir Francis Wals-
ingham, K 4 ., Principal Secretary to Her Maiesty, and
of Her Highness'8 Most Hon ble . Privy Council.
"May it please your Honour. Sincethe lastterm,
when the other general affairs here would giye us leave,
we have at several times examined Dr. Hurley, with
whom albeit we dealt by all the good means we could to
draw him to confess his knowledge, not only of any
practice of disturbance pretended against the land in
particular, but also of any other foreign conspiracy
Digitized by VjOOQ lC
DEBM0D 0'HUKLEY, ARCHBISHOP OF CASHEL. XXXvii
against Her Majesty for England, or any other parts of
her dominion8 ; and in that point we omitted not to give
him a taste that eo f ar forth as he would sincerely and
liberally discover all thatheknewof others, Her Majesty'8
mercy might be extended to repair such f aults as himself
had committed. Yet he retaining his f ormer obstinacy
and evasions, we found himself f ar off from that truth
which we expected, and are not ignorant that he can
declare if he list ; yea, he would not confess that he
brought from Rome the Pope's letters of comfort, ad-
dressed to the Earl of Desmond, Viscount of Baltinglas,
and other rebels, till he knew by us that we had inter-
cepted the said letters, with other testimonials of his
consecration, and were already possessed of them. So
as not finding that easy manner of examination to do any
good, we made commission to Mr. Waterhouse and Mr.
Secretary Fenton to put him to the torture, such as your
Honour advised us, which was to toast his f eet against
the fire with hot boots. His confessions, as well upon
the torture as at sundry times bef ore, we have extracted
and send herewith to your Honour, together with all
other declarations, both of the Lord of Slane and others,
which have any community with Hurle/s cases, and
which we have at several times drawn from the parties
themselves by way of examination ; by which we doubt
not but your Honour will discern how many ways
Hurley is to be overtaken with treason in his own per-
son, and with what bad mind he came into Ireland, in-
etructed f rom Rome to poison the hearts of the people
with disobedience to Her MajestVs Government, which
was not unlike to put the realm in danger of a new
revolt if he had not been intercepted in time. Even so
we desire your Honour to consider how he may speedily
receive his deserts, so as not only his own evu may die
with himself , and thereby the retdm delivered of a peri-
lous member, but also his punishment to serve f or an
example ad terrorem to many others, who we find by
his own conf essions are prepared at Rome to run the
Digitized by VjOOQ lC
XXXVUl INTBODUCTIOIJ.
same course both here and for England. And herein
we thought good to remember your Honour by way of
our opimon that, considering how obstinate and wilful
we find him everjr way, if he should be ref erred to a
Sublio trial his lmpuaent and clamorous denial might
o great harm to the ill-afl ected here, who in troth have
no small admiration of him. And yet, having had con-
f erence with some of the best lawyers in the land, we
find that they make a scruple to arraign him here, f or
that his treasons were committed in f oreign parts, the
statute in that behalf being not here, as it is in JEngland.
And theref ore we think it not amiss (if it be allowed of
there) to have him executed by martial law, against
which he can have no just challenge, for that he hath
neither lands nor goods, and as by that way may be
avoided many harms, which, by his presence standing
at ordinary trial, and retaining still his former impu-
dence and negative protestations, he may do to the people.
So also it may be a mean to prevent danger to us, and
the said Waterhouse and Mr. Secretary, that have from
the beginning interposed ourselves, not only in his ap-
prehension, but also in all his examinations, if (as it is
most likely) he should break out and exclaim to the
people that he was troubled f or some noblemen of his
country, whom your Honour may find by the extracts
now sent chargeable with more than suspicion of con-
f ederacy in the late rebellion, whereof we humbljr pray
vour Honour to be careful in our behalf , considering in
how little safety we live here for the like services we
have already done to Her Majesty ; and so, eftsoons de-
siring your Honour^s speedy resolution whether he shall
be passed to martial law or not, f or what purpose we
have sent this bearer, Mr. Randall, and to return with
your answer with all the diligence he may, we humbly
take our leave of your Honour.
" At Dublin, the 7th day of March, 1584.
" Your Honoui^s at commandment,
Ad. Dublih, Canc.
H. Wallop."
Digitized by VjOOQ lC
DBBMOD 0'HUBLBY, ABCHBISHOP OF CA8HBL. XXXIX
State papers, Ireland, toI. cviii. 1584, March 8.
IndorsedSth March, 1584.
The Lords Justices of Ireland.
Dr. Hurley.
Addrmed — To ye Right Honourable Bir Francis
Walsingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty,
give these.
u It may please vour Honour, as in onr other letter to
yonr Honour, of the 7th of this present, we have de-
clared onr proceedings by torture with Dr. Hurley,
having sent you the abstract of his examinations,
together with the Baron of Slane's, John Dillon'8, and
others, to be considered of by your Honour, and used
in such sort as shall seem good unto you, so also have
we herewith sent the copies of such letters as since the
writing of our former letters we have intercepted, being
written since his torture, — the one to the Earl of
Ormond, and the other to a kinsman of his own in this
town, serving Dr. Forth, who should have practised for
him ; which letters were brought to our hands by the
fidelitjr of Sylvester Cooley, the constable, and the good
handlmg of one of the warders, who hath the keeping
of Hurley . By these letters your Honour may discover
what favour these Romish runagates have with our
great Fotentate here. They that will not see let them
be blind still ; and it shall suffice us to have discharged
our duties herein as before, in BarnewelTs examination,
f onnerly sent unto the Lord Treasurer, and your Honour,
concerning the Earl of Eildare and the Baron of Delvin,
confirmed now by Hurley's own speech to the Baron of
Slane, as in the JBaron's confession appeareth, whereof,
nevertheless, we never had any answer, which maketh
us somewhat doubtful how to proceed in these causes,
not knowing how our doings in that behalf are there
thought of . Beseeching your Honour to let us under-
stand how both these, and the f ormer also, are there
taken, and be directed which course we shall hold therein,
Digitized by VjOOQ lC
Xl lOTRODUCnON.
or otherwise, if youi*Honour find but small accompani-
ment to be made thereof , that it will please you to yield
us your good advice f or the staying of our hands, and
not further to stir those coals to scorch ourselves, know-
ing how dangerous it is for us to busy ourselves in this
sort, with setting these^natters abroad here, if, when we
have, according toour duties, presented thesame unto your
Honours there, in lieu of backing and good countenance
from thence, our doings shall be discovered ; and so,
craving by the next despatch to be satisfied from your
Honour herein, we humbly take our leave.
" From Dublin, this 8th of March, 1584.
" Tour Honour's always at commandment,
Ad. Dublin, Canc.
H. Wallop."
Sir Franc. Walsingham.
State Papers, Ireland, Eliz., vol. cix.
1584, April 14th.
(JSxtract qf Indorsemenf). Do expect answer of tha*t
formerly they have written hitherof Hurley, andtheE.
Kildare.
Addre88ed — To the Right Honourable Sir Francis
Walsingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty,
give these.
(Extract.)
"In our late letters touching Hurley, we earnestly
pressed Her Majesty and their Lordships' resolution for
our proceedings with him, which eftsoons we humbly
beseech your Honour to hasten as much as you may.
In like sort we have long expected their Lordships*
pleasure touching that which formerly we wrote con-
cerning the Earl of Kildare, &c.
" From Dublin, this 14th of April, 1584.
" Your Honour's always at commandment,
Ad. Dublin, Canc.
H. Wallop/'
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0'HUBLBY, AfiCHBlSHOP OF CASHSL. xli
State Papew, Ireland, toL cix., No. 60.
1584, April 28.
<€ After my hearty commendations to your Lordships,
your late letters of the 7th and 8th of last month Dy
Mr. Alverie Randolph, together*with the extract of the
examination offhand of others, being of some length,
and the time otherwise here full of great causes, I could
not bef ore now so impart to Her Majesty aa I might
withal know her mind touching the same K>r your Lord-
ships' further direction. Wherefore she having at
length resolved, I have, accordingly by her comniand-
ment, to signify Her Maiesty^s pleasuro unto you
touching Hurley, which is tnis : that the man being so
notorious and ill a subject, as appeareth by all the cir-
cumstances of his course he is, do proceea if it may bo
to his execution by ordinary trial of him for it ; how-
beit, in case you shall find the effect of his causes doubt-
ful by reason of the affections of such as shall be his
jury, and for the supposal conceived by the lawyers of
that country that he can hardly be found guilty for his
treason committed in f oreign parts against Her Majesty,
then her pleasure is y ou take a shorter way with him by
martial law. So as you may see it is ref erred to your dis-
cretion whether of these two ways your Lordsnips will
take with him ; and the man being so resolute to reveal
no more matter, it is thought meet to have no more tor-
tures used against him, but that you proceed forthwith
to his execution in manner aforesaid. As for Her
Majesty'8 good acceptation of your careful travail in
this matter of Hurley, you need nothing to doubt, and,
for your better assurance thereof , she has commanded
me to let your Lordships understand that, as well in all
other the like as in this case of Hurley, she cannot but
greatly allow and commend your doings. And touching
the matters of Sedgrave and Fitzsimons, whose trialfor
treason the city of Dublin claimeth by their privileges,
whereof you writ in October last, so it is that the best
lc
Digitized by VjOOQ lC
xlu iNTnoDrcnoN.
lawyers here have delivered their opinion against tlie
claim of thatcity, andtherefore Sir John (Perrot) before
his departure shall have directions to proceed accordingly
with tliese persons after his arrival with you.
Indor8ed—28th April, 1584.
To the Lords Justices.
How to proceed with Dr. Hurley.
By Mr. Randolph.
State Papers, Ireland, No. 12, vol. iii. 1584, July 9.
u It may please your Honour, having by your letter
unto us of the 29th of April, received Her Majesty's
resolution for the couree to be holden with Hurley,
namely, that we should proceed to his execution (if it
might be) by ordinary trial by law, or otherwise by
martial law, and having thereupon caused the lawyers
and judges here to set down their resolute opinion in
that matter, which was, thai he could not be tried by
course of Her Majesty's common laws, as may appear
by the copy enclosed, we thought meet according to
your direction to proceed with him by the other way,
and f or our f arewell, two days bef ore we delivered over
the sword, being the 19th of the last (with the consent
of the Lord-Deputy), we gave warrant to the knight-
marshal in Her Majesty's name to do execution upon
him, which accordingly was perf ormed, and thereby the
realm well rid of a most pestilent member, who, notwith-
standing the appearing of his treasons, even until he was
given to understand Her Majesty's resolute pleasure,
and our determination in that behalf , was continually in
hope and (in a manner) in an assured expectation of some
means to be wrought for his enlargement, if he might
have f ound that f avour, to have his time prolonged but
to the end of our government. Thus much we thought
good to signify unto your Honour of our proceedings in
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0'HUBLEY, ARCHBISHOP OP CASHEL. xliii
that belialf , to be imparted unto Her Majesty and the
Lords, as your Honour shall see cause, and in the mean-
time do receive no small comfort by your Honour's
signification of Her Majesty'8 good reception and
allowance of our careful and zealous travail in that
matter.
" Wherein we have done but our duties, so we w ill not,
Ood willing, at any time omit to perform the same in
like sort as occasion shall be offerea, especially in such
matters as so highly concern tho glory of God, and Her
Majesty^s crown and dignity, to whora we accompt we
owe, not only all our endeavours, but also our lives and
ourselves, and so, for the present, wo betake your Honour
to the tuition of the Almighty.
"Dublin, this 9th of July, 1584.
Ad. Dubliw, Canc.
H. Wallop."
Directed — To the Eight Honourablo Sir Francis
WaLaingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty,
give these at Court.
Indorsed — 1584, 19th July, from theLordChancellor
and Sir H. Wallop.
Enclosing No. 121.
" Our humble duties recommended unto your Honours.
Having, according to your Lordships* direction, con-
ferred whether treasons committed in the parts beyond
the seas may by Her Majesty^s laws be tried within this
realm, it appeareth unto us that before the statute made
inthe 35 th year of our late Sovereign Lord King Henry
VIII. it was doubtful in England whether such foreign
treasons might be tried within that realm, for remedy
whereof thesaidstatutewas made andprovided,and in the
preamble thereof is set down, which stat ute is not confirmed
nor established in this realm ; wheref ore, and f or that
we find no precedent for any such trial, and that the
rules of common law appoint no ordinary trials for things
beyond the seas, our opinion is that things committed
Digitized by VjOOQ lC
xllV INTRODTTCTION.
without tliis realm may not be tried here by order of
fler Majesty'8 laws, and so we humbly take our leave,
"Dublin, the lst of June, 1584.
" Your Honour'8 humble, to command,
ROBERT DlLLON.
LUCA8 DlLLON.
Edmond Butlbr.
WlLTON BATHE.
EDWARD FlTZSIMONS.
George Dormer.
ElCHARD BaRLINOE.
RlCHARD SEDGRAVE."
A few remarks will suffice on these important docu-
ments. From the letter of the Lords Justices, of tbe 7th
of March, 1584, given above, it is clear that the torture
to which the Archbishop was subjected was suggested
by Wakingham : " We made commission to Mr. Water-
house and Mr. Secretary Fenton to put him to the tor-
ture, such as your Honour advised us, which was to
toaBt his feet affainst the fire with hot boots."
This was probably the first timo that the boots' torture
was used in lreland, but it was a well-known torture in
Great Britain, and continued in use there during James
the Firsfs reign. Burton, in his history of Scotland
(vol. v., p. 416, edit. Edinburgjh, 1874), relates how at
the trials for the Gowrie Conspiracy, in 1608, one of the
accused, " at first denied all knowledge of the affair, but
having being booted, or subjected to the torture of the
boots, he confessed that he knew about the hatching of
the plot."
From the letter of the Bishop of Killaloe, addressed
to Cardinal de Como on the 29th of October, 1584, it
would appear that the same torture was threatened in
ordertoterrifytheBishopofEmlVfWhowastheninprison.
We have no record, however, that this torture was in-
Digitized by VjOOQ lC
DERMOD 0*HURLEY, AftCHBtSHOP 0* CA8HEL. xlv
flicted upon hiin ; at all events he remalned unmoved in
the Catholic faith and in his spiritual allegiance to the
Yicar of Christ, and two years later died in prison.
The terrors of imprisonment and death had more effect
on Peter Power, Bishop of Ferns, who was appointed
to that See in 1582, and, being soon after arrested,
yielded to the threats of the Crown officials, and was set
at liberty. He was so struck by the heroism of Arch-
bishop 0'Hurley that, full of shame and sorrow f or his
own weakness, he voluntarily surrendered himself to the
agents of the Government, and was again thrown into
prison, where, with f ervour and constancy, he endured
the incredible hardships to which he was subjected.
The] Bishop of Killaloe, in the letter just referred to,
says of him: "Episcopus Fernensis prius consentiens
Anglis, poenitentia ductus ultro se obtulit pro fide qui
jam teterrimis carceribus sine f oramine lucis detinetur."
There is great discrepancv among the ancient writers
as to the date of Dr. 0'Hurley's martyrdom. The State
Papers, however, clear away many of the doubts that had
hitherto gathered around this question. They expressly
attest that the warrant f or his execution was signed by
theLords Justices on the 19thof June (old style), 1584,
and it is also added that the sentence was carried out
before the Lord Deputy, Sir John Perrott, assumed the
reins of office. Now the State Papers (Hamilton^s
Calendar, vol. ii., p. 517, No. 1) record Perrofs receiving
the sword on June the 21st (old style), 1584. Relying
on these data, I have assigned the 20th of June ^old
style), that is, according to our modern computation,
the 30th of June, 1584, as the date of the Arcnbishops
martyrdom. Myles 0'Reilly and Dr. Maziere Brady
place it on the 19th of June (old style) ; but as all the
contemporary writers are agreed m stating that the
execution took place at early dawn, which would be
about 3 o'clock m the morning, it appears to me that
the martyrdom could not have taken place on the day
that the warrant was signed, but rather on the f ollowing
Digitized by VjOOQ lC
xlvi 1NTR0DUCTI0N.
morning, that is, on tlie 30th of June, 1584, according
to our present computation. It will be remarked by
the reader o£ the Analecta, that Dr. Rothe (page
381) assigns the martyrdom of 0'Hurley to the year
1583. This, indeed, may be a mero misprint, but as it
is not elsewhere corrected by the venerable author, I
have not ventured to alter the printed text, although
it is clearly an error that has crept into the narrative,
otherwise so accurate and trustworthy.
§ 2 — Hichard Creagh, Archbishop o/Armagh.
The sketch of the lif e of the Primate, Richard Creagh,
presented in the iS Analecta," is one of its most complete
and interesting narratives. Catholic and Protestant
writers alike have f or a long time been accustomed to
admire the patience and constancy of the meek Prelate,
and to regard as unquestionable and unquestioned the
accuracy of Dr. Rothe's statements, but in our own day
an historian of another stamp has arisen who would
admit nothing of all this. James Anthony Froude, in his
" History of England " (vol. x., page 483), relegates the
prolonged imprisonment of the Primate to the region of
mere fiction, and having ref erred to the Primate's arrest
in the year 1567, and the message sent by^ Cecil to the
Lord Deputy in Ireland to have the prisoner put to
death, he adds : " The poor wretch was spared the fate
which was intended for him. Before he could be sent
to London, he escaped out of prison once more, made
his way to Scotland, and thence to the Continent, to
disappear from history."
I shall not delay to repeat the facts regarding the
life of the Archbishop, detailed by Dr. Rothe, but will
be content to glean from other contemporary writers a
f ew particulars omitted in his narrative, and 1 will then
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHB13H0P OF ARMAGH. xlvii
ask the reader to read f or himself in the State Fapers
which liave been brought to light during the past few
Jears the clear and authentic evidence of the trials and
ardships and prolonged imprisonment of Dr. Creagh.
Eichard was the son of a respectable merchanfc of
Limerick, named Nicholas Creagh, by his wif e, Johanna
White, and was born about the year 1515. The name
in Irish was written 0'Moelchreoe, and, as 0'Donovan
attests, the family was traditionally honoured as a
branch of the 0'Neills. The house in which the futuro
Primate was born, in the city of Limerick, was pointed
out till within the past f ew years. Having grown to man's
estate, he traded as a merchant with the Continent, and
appears to have been extensively engaged in the com-
mercial enterprises of his native city. In one of his
letters, written during his imprisonment, he states that
a ship, of which he was in part proprietor, valued at
9,000 ducats, was carried ofl as a war-prize by tho
French galleys during Henry VIII/s reign.
When returning from one of his business excursions
to Spain, an incident occurred which made him resolve
to devote himself thonceforward to the service of God.
The hour for setting sail f rom the port had come, the
breeze was favourable, and the companions of his voyage
had gone on board. He entered a church on the quay
to implore the blessing of God upon his homeward
J"ourney, intending only to make a momenfs delay.
Jut he found that Mass was just commencing, and,
according to his rule of lif e, he assisted at it till its
close. On his leaving the church he saw, to his dismaj,
that the vessel had weighed anchor, and was gaily sail-
ing out of port. He called and gestured in vain, but
whilst the ship was yet in sight it was struck by a
sudden gust of wind, andin a few seconds was buried
in the sea, and everyone on board perished. He re-
turned in haste to the church to return thanks f or being
so providentially saved from an untimely death, and
resolved from that moment to devote his life and spend
Digitized by VjOOQ lC
xiviii iNTfeODTJCnOtf.
all his energies in promoting the interests of reli-
gion. t
Being promoted to the priesthood, so highly was lie
esteemed throughout the province of Munster, tliat
soon after tlie accession of Queen Mary, the Archi-
episcopal See of Cashel was offered him, and subse-
sequentljr he was pressed to accept the Episcopate of his
native diocese. Both appointments, however, he per-
sistently declined, choosing rather to return to Louvain,
there to perfect himself in the sacred sciences. His
name appears on the roll of the graduates of that
University for the year 1555, and the University
Register preserves the following particulars of his
life: —
" Richard Crewe, a native of Limerick, in Ireland,
having obtained a free burse from the almoner of
Charles V., studied arts as Convictor in domo Standonica,
and af terwards Theology, in the Pontifical College, and
in the year 1555 took his degree of Bachelor. He was
subsequently made Archbishop of Armagh and Primate
of Ireland ; and being made prisoner in the persecution
of Elifcabeth, miraculously escaped f rom pnson in the
year 1565, and came to Louvain, where he was received
with great kindness by Michael Banes, President of the
Pontifical College."
Before the close of Queen Mary's reign, Dr. Creagh
returned th Ireland, and was held in the highest esteem
by the zealous Bishop of Limerick, Dr. Hugh Lacy.
When the Lord Deputy Sussex was received in solemn
State at the Cathedral of Limerick, in 1558, Dr.
Creagh was the person chosen to preach on the occa-
sion, and all were struck by the unction and eloquence
of his words.
Lynch, in the MS. History, attests that he laboured
with untiring zeal in his native city, and on the acces-
sion of Queen Elizabeth, thebetter to train the Catholic
youth to piety, he opened a school in the house from
which the Dominican Fathers had been expelled. In
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CRBAGH, AltCHfilflHOP OF ARMAOH. xllX
1560 Father David Wolf, 8. J., was appointed the repre-
sentative of the Holy See in Irelana, and recognising
the many merits of Dr. Creagh, recommended nim to
Rome for the Archbishoprick of Cashel, vacant by the
death of Roland Fitzgerald, in 1561. Nothing, now-
ever could induce the humble priest to accept that
burden, and though he proceeded to Rome, through
obedience to the representative of the Pope, he had
reaolved in his own mind to embrace a more perfectand
penitential lif e among the Theatines, or in one of the
other strict religious Orders of that city. The See of
Armagh became vacant before his departure from Ire-
land, in the month of August, 1562, and aa usual, at
the request of the Papal Court, three names were pre-
sented of persons eligible f or the vacant See. Tnese
three names were — Thomas Leverous, Bishop of Xil-
dare ; William Walsh, Bishop of Meath ; Eugh Lacy,
Bishop of Limerick — all three illustrious Bishops, and
bright ornaments of the Church of Ireland at this criti-
cal period, and justly described in the Paper presented to
Cardinal Morone, who was the Cardinal-Protector of
Ireland, as devoted men "qui nunquam ab unitate
sanctee matris Ecclesi» deviavenmt. But to these
three names a f ourth, as if beside the list, was added,
as follows : " Est quoque imus quem pater David in
suis litteris Vestro IllustrissimaD et Keverendissim©
Dominatioiii commendavit nomine Eichardum Crevium
Theologieo Baccalaureum, quem voluit preeesse ut Archi-
episcopum Cassellensem. Vir sane et vita et doctrina
satis clarus." (See the original Paper in " Appendix to
Archbishops of Dublin, ,, vol. i. p. 419.)
Aftermature deliberation, Dr. Creagh was appointed
to the See of Armagh, as we learn from the f ouowing
Consistorial entries : —
March lst, 1564 : " Kalendas Martii, anno 1564,
habitum est Consistorium in aula Constantini : Cardi-
nalis Moronus dixit se in proximo Consistorio proposi-
turum Archiepiscopum Armachanum in Hiberma ac
mi88urum interim mf ormationes.''
Digitized by VjOOQ lC
1 iNTRODUCriON.
March 23th, 1564 : " Decimo Kalendas Aprilis, 1564,
fuit Consistorium in aula Constantini : Referente Car-
dinale Morono, datus est Episcopus Ecclesi» Metropoli-
tanse Armachensi in Hibernia, vacanti per obitum
Donati Mactaii (MacTeige),MagisterRiccardus Crevoch
(Creagh) Hibernus, praesens in curia, et fuerunt servata
omnia requisita in Concilio Tridentino."
A f ew days later he received the Episcopal consecra-
tion in the JPapal chapel, and having tarried awhile in
Rome, he received the Pallium at the hands of the
Sovereign Pontiff, as we learn f rom the following short
entry: —
May 12th, 1564: "Quarto Idus Maii, 1564, fuit
Consistorium in aula Constantini : Fuit concessum Pal-
lium Archiepiscopo Armachano in Hibernia."
During his stay in Rome, as he related in his subse-
quent examinations in London, ho was maintained at
tne special charge of Pope Pius IV. : " He had daily —
meat, drink, and wine f or himself and his servants at
the Pope*8 cost, paying for his house-room six crowns
by the month ; he had apparel of three sorts— of blue
and unwatered chamlet, and wore the same in Rome,
having four or five servants waiting there on him : in
his household, also, but supported at his own expense,
were two or three poor scholars." In the month of
July, 1564, he received the Pope's blessing, and set out
on horseback, accompanied f or a part of the way by an
Irish priest, who returned again to Rome, and during
the entire journey by a faithful Ulster student. The
heat of an Italian summer, and the fatigue of the
journey, soon began to prey upon his constitution, not
naturally strong ; and by the time of his arrival at
Augsburg, he was suffering from an ague which com-
g^lled him to accept, f or a f ew days, the hospitality of the
ardinal of that city . He thence proceeded to Antwerp,
where he met John Clement, tutor of the children of
Sir Thomas More, then an exile for the faith. Pre-
vented from sailing immediately, he turned his steps
towards Louvain, where his heart was cheered by meet-
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CMUGH, ARCHBISHO* OF ARMAGH. 11
ing some devoted Irish students, and wliere, for the
first time since liis departure from the Eternal Oity,
lie appeared publicly as Archbishop of Armagh. To
show his gratitude f or the kindness ne had received in
the halls of the TTniversity, he gave a banquet to its
professors and superiors, "sitting with them in his
Archbishop'8 apparel of blue chamlet, which he did not
wear in any other place since he came from Rome."
At Louvain an En^lish Jesuit named William Good
associated himself with the Archbishop to accompany
him to Ireland. He was a native of GHastonbury, and
had held some ecclesiastical preferments under Eliza-
beth, which he resigned in 1562, to enter the Jesuit
novitiate at Tournay. By his subsequent doings in
Ireland, however, one is almost constrained to regard
him as an agent of Burghley and Walsingham ; f or we
know from many sources that the astute and unscru-
pulous statesmen of those days adopted the policy of
mtroducing into the various religious orders men of
cleverness and ability, who would act as spies upon
their brethren and furnish accurate information to the
Government regarding the aims and aspirations of the
Catholic body. Embarking in a ship bound for Ireland,
the Archbishop was driven by contrary winds to Dover,
where heprivately landed, and, fortunately forhimself,
left the English Jesuit, Good, on board, and continued
his journey by land, accompanied only by the faithful
Irish student. He himself gives the following details
of his journey : " Being arrived in England, he was
unknown, and at Rochester he f ound an trish boy beg-
ging, whom he took with him to London, and there
lodged at the Three Cups, in Broad-street, in October,
1564, where he tarried just three days ; and at his being
in London, he went to rauTs Church, and there walked,
but had no talk with any man ; and also to Westminster
Abbey, to see the monuments there ; and f rom thence
he went to Westminster Hall, at the time that he heard
Boxmer was to be arraigned there. ,, Dr. Creagh pur-
Digitized by VjOOQ lC
lil INTRODUCTION.
Bued Lis journey unmolested to Ireland, but a day or two
before Christmas, 1564, was seized, when in the act of
celebrating Mass in a monasterv in his own province,
not f ar f rom the place where he nad landed. It appears
that a neighbouring garrison had received private inf or-
mation regarding nis movements ; he was accordingly
aiTested, and being kept close prisoner f or a time, was
sent in chains to London.
The English Jesuit, Good, some years later, f orwarded
to Bome the f ollowing account of his travels, which is
now preserved in the Archivio di Stato, Rome : " Ego
Gulielmu8 Good missus sum per ordinationem Bev.
Fatris bonee memoriaD Generalis nostri P. Jacobi Laynes
in Hiberniam cum Reverendissimo Archiepiscopo Ard-
machano D. Eichardo Creagh ut ejus usibus servirem in
Siritualibus rebus promovendis sub finem anni 1564.
avigavimu8 in Antwerpia solventes simul circafestum
D. Lucse usque ad portum AngliaB Doverum nomine, in
quo loco coacti sumus per ventorum vim contrariam ad
terram ire. Ardmachanus sibi in portu timens eventu-
rum malum, antequam navis in portum appelleret, cum
mercatoribus duobus in terram dilapsus Londinum cum
iis prof ectus est eo animo ut inde rn Hyberniam pera-
grata Angliae latitudine ex Gestria veheretur; me in
navi relicto quasi rerum suarum custode quas etiam
mercatoribu8 et nauclero oppignoravit pro necessariis
mihi 8ubministrandis. In eo portu tribus hebdomadis
transactis cum favere venti inciperent, mercatores me
appellant monent hortanturque, ut non cum illis navi-
garem in Hyberniam, periculum me illis futurum,
notatum me a civibus istis quod Anglus et Sacerdos
essem, rogant denique ut me in alteram viam darem
Ardmachanum secuturus. Ego fide mihi data de supel-
lectili Reverendissimi mihi credita servanda restituen-
daque fideliter, et parvo viatico ab illis accepto, committo
me itineri terrestn sub spe consequendi Ardmachani ad
littus occidentale, etsi me ille jam vi^inti dies praeces-
aisset eques, ego pedes cum uno comite Hyberno sub
Digitized by VjOOQ lC
RICHABD CRBAGH, ARCHB&HO? OF ARMAGH. liii
aspera hyeme, tempore tum ad iter tum ad navigationem
incommodissimo. Londini intellexi ex quibusdam Hi-
bernis qui Ardmachano adfuissent illum Cestriam iniisse :
eo me destino, et itinere illo difficili octo diebus coni ecto
neque quidquam de Ardmachano poteram percipere,
neque denavigatione spem habui elapsis, dum expectatur
navis et aura, quinque septimanis, exhaustisque nummis
Dublinium in Hiberniam appuli. Ipsa tertiae Adventus
hebdomadsB feria secunda statim novum iter pedestre
aggressu3 paucis diebus in MedifB confiniis absumptis ;
aliquot etiam apud Chloheren, Armacham veni circa
duos dies anti Epiphaniam Domini. Salutato autem
Onelo Magno, qui partium Borealium Hyberni» maxi-
mus Princeps est, declaratoque quod illorum Archiepis-
copum Primatemque fuisset obsequii causa insecutus, eo
usque cum illi admirati essent nihil se de illo ne per
famam quidem accepisse : nihil morandum ratus in illis
barbaris locis, sine eo cujus auctoritate mihi me oportuit
ad opem illorum moribus ferendam, statui re tota Divince
Bomtati prius oblata summis discriminibus me objicere,
nempe per maximas solitudines, populos inhumanos, et
contra Anglum hominem infensissimos, silvas, lupos,
paludes, flumina, nives, gelu, famem, sitimque sine
tingua nisi Latina (quao etiam iis qui docti volunt
putari, barbarissima et ingratissima est, si non iisdem
soloecis et incongruis loquendi formis quas solent illi
usurpare pro summa elegantia, utaris), sine usu panis,
vini, cervisi», et lectorum, Limericum usqueproncisci.
In qua civitate audieram Patrem Davidem (Wolf) tam-
quam in solo nativo et eere congenito habitare, cujus me
obedientiee R. P. Everardus subjici oportere dixerat si
contigisset per aliquam occasionem, sicuti futurum ani-
mus mihi prasagierat, Armachanum mihi abfuisse aut
defui88e."
The State Papers give full details relating to tho
various imprisonments of the Archbishop. At Easter,
1565, he made his escape from the London Tower, and
returned to Louvain. When he passed through that
Digitized by VjOOQ lC
liv INTRODUCTION.
city some months before, it was remarked that liis
appearance was particularly majestic and commanding ;
but now, chastened and purified by sufEering, there was
something more than human about it, which captivated
the hearts of all who approached him. From Belgium
he proceeded to Spain, whence he wrote letters to Lord
Robert Leicester, soliciting the Queen's sanction f or his
return to Armagh on condition of loyalty to her throne,
which letters received no answer. It is to be remarked
that Limerick was at this time a thoroughly Catholic,
but Anglo-Irish city, and that Dr. Creagh was imbued
with all the aversion for the old Irish and the sympathy
for the English civil government which were so general
among the Anglo-Irish of the lGth century. In the
summer of 1566, we find the Archbishop again in
Ireland, and it was no small proof of his innuence that
in the month of August the three chief tains, 0'Neill,
Turlough Leinnogh, and Hugh 0'Donnell, assisted
together at his Masa in the Cathedral of Armagh. On
Christmas Day, 1566, with hopes of peace and good will,
he wrote the following letter from Dunavally, in the
parish of Loughgall and county of Armagh, near
Charlemont, to Sir Henry Sydney, the Lord Deputy
(Shirley^s Original Letters, page 287) : —
"RlGHT HONORABLE LoRD,
" At our being in Spain, doubting whether the
Pope's Holiness should command us to come back again
into Ireland, we have written our letters unto my Lord
Robert (Leicester) showing that if we should be by the
said Holiness commanded to come thither, we should
have none other thing to do but what our Lord and
Master Christ hath commanded ' give Ctesar his own,
and to God his own/ The foresaid our simple letters,
as we think, the King of Spain, because we were his
father's scholar at Louvain the space of seven or eight
years, hath directed unto his Ambassador in England,
Digitized by VjOOQ lC
RICHAKD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAGH. lv
willing him to know whether the Queen's Majestv ahould
be content that we should fulfil the office that weshould be
bound to, concerning the Arohbishoprick of Ardmagh.
Soon after we have received without our own procure-
ment from Eome such letters as was necessary for the
abovesaid Archbishoprick, whereby we were bound by
our Catholic religion to come to Ireland, wherein
being before the Cord 0'NeylTs going to Tirconnell,
we desired hita (according to our letters above men-
tioned, directed to the Lord Eobert) to provide for all
possible means whereby he might be at accord with the
Queen'8 Majesty and your Lordship ; but he was then
so busy about his affairs that he took not that heed
thereto: and now before we should earnestly speak
thereof unto him, we thought best to know of your
Lordship'8 will; and what your Lordship shall wiU us
to do theretn, we shall by God'8 leave do the best we
can. The said Lord 0'Neyll for safeguard of his
country, hath burned the cathedral church and the
whole town of Ardmagh, although we have earnestly
chided with him before and af ter he did the same, but
he alleged such hurts as were bef ore done to his country
by means of that place. If it be your Lordship s
pleasure, you shall not disdain to write unto us, first,
whether you will have us speak concerning any peace
with the said Lord 0'Neyll, and how : secondly, if that
peace be or not, whether it should please your Lordship
that we should have our old service m our churches, and
suffer the said churches to be (set) up f or that use, so
that the said Lord 0'Neyll should the less destroy no
more churches, and perhaps should help to restore such
as by his procurement were desfcroyed : finally, whether
your Lordship heard anything concerning our letters
sent by the T\ing of Spain unto his Ambassador and to
mv Lord Robert. So we commend your Lordship unto
Almighty God.
" From Duaynawll (Dunavally) this instant Ohrist-
mas.
Digitized by VjOOQ lC
lvi INTBODUCnON.
"By your Lordship to command in what we oan
lawfully execute,
"BlCHARD ABP. ARDMAGH.
[Indorsed] 25° Decembris, 1566. The Pope'8 Primate
of Armagh to the Lord Deputy. '
Tlie only answer given to this letter by the Lord
Deputy was to set a price upon the Primate's head.
Forwarding the Primate's letter to the Lords of the
Council in England, Sir Henry Sidney added : " Januarv
18th, 1566 (1567, new style). — At mv return to this
house, I received letters from Spane (Shane P) and from
him who escaped the tower of London, that now by the
Pope*8 presentation calleth himself Primate of Armagh,
the copies of which letters I send your Lordships here
inclosed, whereby your Lordships may perceive how
much these winter wars have already daunted his
(0'NeilTs) courage, since he so plainly declareth his
inclination to peace. I have not vouchsafed to answer
anything to their letters, but given forth speech of his
extirpation by war, the only means indeed to suppress
his insolency, and to reform that province of TJlster. ,,
The Primate, though surrounded on every side by dif-
ficulties and dangers, continued nevertheless to labour,
in season and out of season, not only in the diocese and
province of Armagh, but also throughout the other
provinces. He was at length taken a second time, on
the 30th of April, 1567, and lodged in the prison at
Dublin Castle. His captor, 0'Shaugnessy, was soon
after smitten with paralysis, and me whole of his
numerous family, with the exception of one young
brother, f or whom the Primate prayed, were cut off
speedily and childless.
The State Papers sufficiently show that great import-
ance was attached to the Archbishop'8 arrest, and that
the Government were resolved on his being led to exe-
cution. Lancaster, newly appointed to Armagh by the
Queen, writes to Cecil from Drogheda, the 31st of May,
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBlSttOl» OF ARMAGH. Ivii
1567 : " Further your honour shall understand that (ho
last of April, 0'Shaghnessy apprehended the fictitious
Primate of Ardmaghe .that stole out of the tower of
London, who, my Lord, is ready to send (him) agnin,
trusting he shall be better kept hereaf ter." In reply,
her Majesty " allowed right well " of the service thus
rendered by the apprehension of Creagh, whom sho
terms " an unloyal subject of the land, being a feigncd
Bishop who not long before broke out of our Towcr of
London." On July the 6th, 1567, thc Queen writcs to
the Lord Deputy : " We like also of thc submission of
the Bishop of Down (Myler Magrath), and think it good
that he and others whom ye shall not fiud mcct to cxpel,
be induced to submit themsclves and to takc their
Bishopricks of us. "Whcreas also 0'Shaghnessy shcwed
his loyalty in taking of tho supposcd Primate who
escaped out of our Tower of London, we havo sent
letters of thanks to him according to your rcqucst, and
for the party (Creagh) we think it good to bc brought
thither to I)ublin, and thoroughly cxamincd cspccially
of his aiders to escape, and of such as wcro thcrcto
anywise privy as well as to his escapo as afore, and
cxcept you shall consider anything to the contrary, wo
woufd he should be indicted and ordercd to rcccive that
which in justice he hath dcserved for examplo sake."
Again her Majesty writes to the Lord Deputy on July
the 22nd, 1567 : " We think it moet, if you mistrust
the indifferency in Ireland of the trial of one Creagh,
the eounterfeited Primate of Armagh, that hc bo sent
hither into England, where it is meet to have him tried
and to receive what he hath deserved, although thc
example were much better there to restrain the common
traveUinff to Rome. ,> Before this last letter was re-
ceived, the Primate was put upon his trial, being
accused, in the words of Lynch, " quod carceri se sub-
traxerit, authoritatem externam in Regina3 ditionibus
exercuerit, Ecclcsia) primatum Rcgince deferenduin csso
negaverit, aliaque flagitiu contra regni legcs patravcrit. ,,
Digitized by VjOOQ lC
lvill iKTKObUGTIOK.
(MS. Hist.) The judge, in his charge, as was not un-
usual in those days, exaggerated the Archbishop's guilt :
" invidiosis exaggerationibus accusationem de more am-
plificaiio." (Ibid.) Neverthcless, some of the jury,
selectcd from tho gentlemen of the city of Dublin and
its neighbourhood, refused to be subservient to tho
wishes of the Crown. Thcy were locked up for several
days in the jury-room, with no other sustenance than
bread and water. At length the foreman announced
that they had agreed to a verdict, but, to the confusion
of the courtiers, it was a verdict of acquittal. This,
howevcr, did not unbar the dungeon for the prisoner.
He was led back to the Castle, and the jurors were also
thrown into prison and subjected to heavy fines.
Early in the winter, probably in October, 1567, Dr.
Creagh again escaped from prison, accompanied by the
gaoler, who was moved to compassion by the pious
resignation of his captive and the unmerited privations
to which ho was subjected. Soon after, however, ho
was surrendered by a retainer of the Earl of Kildare,
on receiving a promise from the Lord Deputy that his
life would bo spared. He was without delay transmitted
to London, and the gates of the Tower closed on him
once more, and special precaution was taken that he
might not again escape from his keeper's hands. In
1574 he addressed a touching appeal to the Lords of
thc Privy CounciJ, sctting forth tho many proofs ho
had given of loyalty, and withal the many hardships ho
had endured in his prolonged imprisonment : for eight
years, he says, he had been kept in irons, and from the
constant wearing of these irons one leg had become quito
lifeless. Besides this, his sufferings from rheumatism
and other maladies were such as sufficed to break down
the strongest frame. From the State Papers it would
appear that he was soon after transferred to Dublin
pri8on, but on February the 14th, 1675, the Lord
Deputy, writing to Walsingham, complained that his
innuence hindered " the Archbishop of Dublin's (Adam
Digitized by VjOOQ lC
RICHAED CKEAGH, AfcCHBtSHOP 0* ARMAGH. llX
Loftus^s) godly endeavours to promote religion ;" and
therefore, to punish his unquenchable zeal in the cause
of the CathoLic f aith, he was once again consigned to
his fonner dungeon in the Tower of London.
We may now retrace our steps to add a f ew details
regarding the episcopate of Dr. Creagh. One of his
first and most anxious cares was to promote the educa-
tion of the Catholic youth of Ireland. For this purpose
he obtained a Bull from Pope Pius IV., dated tne 31st
of May, 1564, authorising the erection of a university
in Ireland, and extending to it all the privileges and
favours usually granted to similar institutions in other
countries. (See this Bull of Pius IV. in Spicileg. Ossor.
i. 32.) He also prayed the General of the Jesuits to
send some priests of the Order to promote the reforma-
tion of morals and to establish schools in Ireland. He
seemed, indeed, a few years later, to repent of the trust
thus placed in this religious society; for in a letter
from the Tower, in 1568, addressed to the Cardinal-
Protector, he declarcd that it was not expedient
to increase the number of the Jesuits in Ireland:
" Plures e Societate non essent habendi in Hibernia."
He wrote this, probably disgusted at the doings of his
former travelling companion, William Good. But again,
in 1580, he addressed a letter to the then General, F.
Manare, urging him to continue the mission of tho
Fathers of tho Society in our suffering country. In
this letter, which Father Fitzsimons attests was written
by Dr. Creagh from the Tower of London, in the year
1580, with his own hand, after lamenting the niany
w r ants of Ireland in the matter of education, the Primate
adds: "What I thought of, about certain Religious
Fathers being empowered at once by apostolic authority
to open schools and found a university, I undertook,
and with God's grace accomplished, as far as in me lay.
For Pius the Fourth granted motu proprio whatever I
asked, the matter having been first examined in a Con-
gregation of Cardinals, at which was, if I remember
Digitized by VjOOQ lC
lx • INTRODtJCTlON.
aright, liis present Holmess, who was then not a Car-
dinal, but a Doctor, returned from the Council of Trent.
In case the times did not allow me to carry out the
business, it was committed by the diploma to the care
of my successors. . • . In my opinion, together with
the judgment of all well-willers of our Nation, the said
religious are so necessary to our reformations, as that
they cannot only not well be spared, but no others to us
are, in these times, so needful, and therefore by mc, in
behalf of the whole country, before and above all
others they were flrst and most coveted." (Dedicatory
Letter prefixed to the Britannomachia, 16th October,
1611.)
F^Sander, in his History of the Anglican Schism,
written whilst Dr. Creagh was still living, relates that
the Elizabethan prelates, finding no Catholic bishop
willing to impart the Episcopal ordination to them,
" they importuned an Irish Archbishop, then a prisoner
in London, to succour them in the straits they were in.
They promised to set him at liberty, and to reward him
for his services, if he would preside at their ordination.
But the good man could not be persuaded to lay hallowed
hands or be a partaker in the sins of others." ("Rise
and Fall of the Ang. Schism," London, 1877, p. 276.)
The same fact is related by Fitzsimons, in his Britanno-
machia, published in 1614, who adds: "I have not
ascertained beyond a probable conjecture whether this
individual was the thrice-illustrious martyr, Creagh,
Primate of Armagh, who effected a miraculous escape
f rom tho Tower of London in the reign of Elizabeth "
(lib. 3, p. 320;. There can be no doubt, however, that
the fact has reference to Dr. Creagh, as it does not
appear that there was any other Irish Archbishop in the
Tower at this period. King and other Protestant writers
consider they have sufficiently exploded this damaging
statement, by recalling that at the time of Parker's
promotion, in 1559, Dr. Creagh was not himself a
bishop, whilst it was not till some years later that he
Digitized by VjOOQ lC
KICHARD CREAGH, ARCHB1SH0P OF ARMAOH. bti
was imprisoned in the Tower of London. However,
Sander does not sav that this appeal to the captive
Archbishop was made on the occasion of the first pro-
motion of the Anglican prelates. The anxiety about
their ordination continued for a considerable time, and
it was as late as the 8th year of Elizabeth that it was
judged necessary to pass an Act of Parliament to the
effect that " all Acts and things heretofore had, made,
or done by any person or persons, in or about any con-
secration, confirmation, or investing of any person or
persons elected to the offico or dignity oi any arch-
bishop or bishop within this realm, or within any other
the Queen's dominions or countries, by virtue of the
Queen's Majesty's letters-patent or commission, since
the beginning of her Majesty's reign, be, and shall be,
by authority of this present Parliament, declared,
judged, and deemed, at and from every of the several
times of the doing thereof, good and perfect to all
respects and purposes ; any matter or thing that can,
or may, be objected to the contrary thereof notwith-
standing" (8° Eliz., cap. 1, sec. 4). Beforc this Act
was passed, Dr. Creagh nad been confined as a prisoner
in the Tower, and thus there is no incoherence in the
narrative. It is to be remarked that Mason, the earliest
Anglican champion of tha Elizabethan ordinations,
mentions the story in one of his objections, and does
not deny its accuracy.
F. Holing, S.J., who died in 1599, in his tract on the
Irish martyrs who suifered for the faith, writes of Dr.
Creagh: "Ricardus Creag, Primas Hiberni® Archi-
episcopus Ardmachanus, soepe ab hoereticis captus, et
partim in Hibernia partim in Anglia in vincula de-
trusus est ; ibique ita jejuniis suum macerabat corpus
ut a vino et carnibus semper abstinuerit: cujus vita
morum sanctitate, longa patientia, et multis miraculis
decorata est." Eefemng to his second arrest, he says :
"Ad oves suas ut pastorem decet rediens, iterum ex
oclore balsami <juod secum necessario ferebat ad usum
Digitized by VjOOQ lC
lxil INTRODUCTION.
sacramentorum, ut id Pater Goodus Glastonicnsis niihi
retulit, appreliensus est, et ad preedictam arcem Lon-
dinensem reductus, ibique ad mortem usque permansit."
He adds : " E carcere scepe epistolis divina pietate et
doctrina fulgentibus multorum dubia solvebat moes-
tosque solabat. A Sede Pontificia Jubileura et gratias
pro Catholicorum consolatione obtinuit, et Concilium
Tridentinum quantum potuit in regno promulgabat,
multaque alia ad Dei gloriam et animarum salutem
fecit . . . Invictus Christi miles in Catholicse fidei
confessione in ipsis vinculis per octodecem annorum
spatium permanens senectute carcerisque squalore con-
sumptus in arce Londinensi, uti verus et fortis veritatis
Catholicse confessor migravit ad Dominum circa annum
1585." One other fact mentioned by F. Holing deserves
to be particularty referred to, that is the bright heavenly
light which lit up the Primate's cell in the Dublin prison,
of which severat Protestant fellow-prisoners were wit-
nesses, and some were by it converted to the Catholic
faith : " One of these," adds F. Holing, " was in af ter
times a penitent of mine, and related that fact to me "
" Spicilegium Ossoriense/ 1 1. 84).
The Minutes of some of the Primate's letters to which
F. Holing refers are published in the "Spicilegium
Ossoriense" (vol. I., p. 39), from the Papersof Cardinal
Morone in the Vatican Archives. In May, 1568, and
again in 1569, he makes several suggestions relating to
the selection of bishops for the Irish Sees, which give
proof of great foresight and of the deepest interest in
the welfare of the Irish Church : " There should be in
the College of Cardinals," he says, " a native of each
Catholic country to watch over its interests, or at least
such a person should be associated with the Cardinal-
Protector of each kingdom. ,, As f or himself , he adds, * ' he
was sufferingagreatdeaiinprison. Terence Daniel, Dean
of Armagh, foster-brother of Shane 0'Neill, had asked
him to resign the See of Armagh, in the expectation
tb$t the Pope and the Queen ^ould concur in his
Digitized by VjOOQ lC
BICHABD CBEAGH, AECHBISHOP OF ABMAGH. lxill
appointment to the See ; he himself (Dr. Creagh), how-
ever, would be welcomed to Arraagh by the Crown, if he
consented to accept the Queen's supremacy." He f urther
states that the appointment of the Archbishop of Cashel
was a mistake, that the members of the Religious Orders
from Ireland should not be permitted to travel to Rome,
that Myler Magrath ought not to be appointed to Clogher,
and that those who had studied in Louvain ought to be
promoted to the vacant Sees.
To resume, however, the testimony given by contem-
porary writers to the Primate^s sufferings and imprison-
roent, Father Stephen White, S. J., in his " Apologia
pro Hibernia, ,> written about the year 1615, commemo-
rates our martyr as " Richardum Creveum, Archiepis-
copum et Primatem Armachanura in Ibernia, Londini
in carcere, caseo medicato necatum" (p. 43).
0'Sullivan, in the "HistorioB Catholica) HibernitB
Compendium, ,, gives an interesting sketch of the
Archbishop^s life : " Richardus 0'Melchrebus, vulgo
Chrechus, et ab aliquibus scriptoribus CravaDus dictus,
fuit genitus patre mercatore oppido Lomnachoo in
Ibernia, homine plane probo et honesto, inibutusque
Christiana institutione et litterarum rudimentis juxta
gentis illius morem a pueritia, pietate, divinique cultus
studio flagravit. . . . Pietate excellens, et doctrina
minime rudis, sacerdos brevi consecratur, et Ardmacha)
Archiepiscopus Iberniaeque Priraas inauguratur . . .
Sanctum munus sanctus Pontifex obicns ab Anglis
sacerdotum inquisitoribus deprehensus in Angliam mit-
titur. Londini conjectus in carcerem et vincula, diu
multumque, et praDmiis invitatus, et minis terroreque
oppugnatus, nunquam Catholicoo religionis desertor
voluit esse. Inter alias res is eventus scitu dignus
nostrorum ore circumfertur. Fuit Archiepiscopus ad
regios consiliarios in judicium productus, inito prius
?3r haereticos consilio et pacto, ut filia custodis carceris
ontificem argueret tentasse ipsi vim inferre pudiciti-
amque violar^. Stantem Pontificem sacrura pro tribu-
Digitized by VjOOQ lC
lxiV INTR0DUCTI0N.
nali falso crimine accusatura (ut erat compositum)
puella specie pulchra, et ornatu elegans, magna con-
siliariorum et omnium circumstantium expectatione
curiam ingreditur. CaBterum in insontem cum lumina
infixisset, obmutuit, jussaque a consiliariis loqui, nullum
verbum potuit proferre; neque prius vocalis redditur
quam secum tacita consilium iniquum mutat : et tunc
praeter id, quod ipsa statuerat antea, et consiliarii ex-
pectabant et jusserant in contrariam vocem subita pro-
rumpit, nullum hominem Archiepiscopo sanctiorem a
se unquam f uisse visum ; se nunquam ab eo f uisse ad
peccatum provocatam, nedum coactam, neque vel vestes
suas tactas : idque se non posse inficiari, etiam si
necesse habeat mori. Antistes vero sanctus in eandem
custodiam retrusus aliquot post diebus Creatori spiritum
reddidit."
In a very rare work subsequently published, entitled
"Patritiana Decas" (Madrid, 1629), 0'Sullevan briefly
refers to the martyr-primate as "Bichardus 0'Mol-
chrebus Ardmaehanus Archiepiscopus Hiberniro Primas
Londini venenato caseo sublatus anno 1587." (Page
165.)
Dr. Rothe, author of the Analecta, in another work,
entitled " Hibernia Eesurgens," published in Paris in
1621, speaks of the Archbishop as "clarus eruditione,
et fidei professione clarissimus." (Page 251.)
But I must not omit the testimony of Father Copinger,
in his " Theatre of the Catholick and Protestant Reli-
gion," published in the year 1620 (alreadv referred to
in this Iniroduction, at page xxvi), who tnus writes of
the Primate : " Richard Creagh, native of the city of
Limerick, descended of wealthy and honest parente of
an ancient family in that city, who, notwithstanding
he employed the prime of his youthful days in mer-
chandise, yet he profited more in the spiritual exercise
of devotion and piety than he did in tne acquiring of
riches and worldly designments ; and af ter some worldly
loss went beyond the seas, where he gave himself to the
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBISHOr OF ARMAOH. lkv ;
study of virtue and learning, and made therein great
and admirable increase and so became priest, and not
without the expectation of such a one as he lived and
died afterwards. For his rare virtues he was made
Archbishop of Armagh and Primate of all Ireland, and
coming for his country where he performed the office
of diligent pastor and zealous Prelate was betrayed by
one of the country and committed to a close and
ghostly prison in the castle of Dublin, and after suffer-
ing much hardship in prison was brought to his trial
before Sir John Plunket, then Chief Justice of that
court, and being there indicted and arraigned of high
treason and enforced to abide a jury of gentlemen of
the Pale, was f ound guiltless ; but they f or acquitting
him were all committed to the said castle and put to
great fines. When they could get no way by law to
make him away, or that his constancy could not be in-
f ringed, he was committed over to the Tower of London,
out of which he escaped. But af ter attempting in Ire-
land to help his flock, he was again apprehended and
sent over to the Tower where he ended his days."
" 0'Molony also, in " Idea togatee constanti»/' begins
hi8 account of the Irish martyrs with the f ollowing short
notice of Dr. Creagh : " Cum vetusta Cruseorum gens et
civilibus Limerici in regni luce nobilitata negotiis, ad
multos annos continuata togatorum virorum serie inter
prsetorias Limericensis civitatis familias honestum locum
tenuisset, primus hic Richardus CrueBus Armacanus
Archiepiscopus et totius IbernisD Primas ad illam in-
f ulam, pietatis, doctrina), virtutisque merito aspiravit,
unde sibi gliscentis hocreseos odium ac invidiam con-
flavit, quaB religionis nervos incidere quaque semper
arte molitur ut ex hujus immani nece posteri recte
dijudicent. Nam post longissimam incarcerationem,
ccrumnasque et calamitates, magno animo summaque
patientia ob CatholicoD fidei publicam prof essionem con-
servationemque toleratos, in odium tum religionis tum
personoo quam sustinebat, violento veneno extinctus est
Digitized by VjOOQ lC
lxvi INTRODUCTION.
in turri Londinensi 14° Octobris, anno salutis 1585,
aliarum ratione 1587."
Lyncb, in the invaluable MS. History of tbe Irish
Bishoj>s, already more than once referred to, gives the
f ollowing interesting particulars regarding the impri-
soned Primate: "Sihil illi magis volupe fuit quam
ut sacerdotes carceris ei societate juncti e variis concla-
vibus in unum, turris praefecto potestatem faciente,
coirent et in colloquia de pietate colenda, de fide Oatho-
lica propaganda, h&resisque progressu coercendo, deque
fidei controversiis, ut paratiores essent ad descendendum
in disceptationis arenam cum haereticis, aliisque rebus
ad salutem animarum spectantibus, venirent ; quod si
sermonibu8 ultro citroque habitis aliqua dimcultas
enasceretur de qua inter disceptantes non conveniret
decretoriam ille sententiam f erebat in qua omnes acqui-
escebant; quos illum magna veneratione prosecutos
fuisse non obscurum indicium est quod Georgius
Hadocke, Collegii Duacensis presbyter, anno 1584 ex-
tremo suppUcio afficiendus suum ei Breviarium lega-
verit. Tanto fidei CathoUc® in Hibernia stabiliendra
etudio tenebatur ut Romee versatus aliquos a Pontifice
redditus annuos impetraverit qui in aliquot juvenibus
Hibernis alendis impenderentur ut pietatis et doctrinse
disciplinis instituti ad haeresis impetum in patria cohi-
bendum et fidem CathoUcam ab interitu vindicandam
habiles fierent. Hujusmodi Seminarii fundamenta in
Aoademia Mussipontana jacta sunt, unde plures operarii
emissi feUciter in Hibernica Domini vinearite excolenda
laborarunt . . . Nec industrisQ seduUtate tantum sed
etiam scriptis fidei CathoUcse sospitati prospexit. Est
penes me liber Hibernicus manu ejus, a. d. 1560, ex-
oratus, c Epitome officii hominis Christiani ' inscriptus
in cuju8 prsBliminari pagina nomen suum celans se
Conhalenum N. 0'NeU appellat. Epigraphe.Ubri pri-
mum Hibernico charactere deinde vulgari scribitur ;
additur Latina et AngUca ejusdem epigraphes interpre-
tatio, statuit en^m Ubri ejusdem versionem Anglicam
Digitized by VjOOQ lC
BICHARD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAOH. lxvil
adjicere ut scientibus et Anglioe et Hibernioe prodesset.
Latinam Hibernicao linguao Grammaticam libro praefixit
cujus oratio teres et compta est, uberrimam vero 8er-
monis Hibernici cognitionem suppeditat et Authorem
Hebraicao Graeeaeque linguao peritum fuisse demonstrat.
Hunc librum aliqui Catechismum vocant ut vere est,
nam quao ad salutem animse consequendam necessaria
sont luculenter exponit. Ex libri ejus de origine linguao
Hibernicao Autographo quod multa litura coercuit, et
aliao lineae spatio quod lineas sejungit insertao legere
vix permiserunt, apographum D. Nicnolaus Arthurus,
Limbricensis medicinse peritissimus et felicissimus doo-
tor, exscripsit. Aliquot ejus libri lacinias libro D.
Joannis Wadingi, Wexfordiensis Theologi, contra
Demp8terum nondum typis mandato insutas vidi mul-
tam eruditionem redolentes. Est etiam apud memo-
ratum Nicolaum liber satis magnso molis ejusdem
Primatis manu exaratus, prora proh dolor ! et puppi
carens, Historiam Ecclesiae complectens. Praoter hos
libros, de Controversiis Fidei et Chronioon Hiberniao
scripsisse fertur. Tandem post piurimos labores in
hujusmodi piis operibus exantlatos et majorem aetatis
adultao partem in Arce Dubliniensi Turrique Londinensi
actam, turris custodes ejus alendi taodio fortasse capti
caseum quo eum libenter vesci sciebant veneno inf ectum
ei ab uno e custodum grege ministrari curarunt : quam
rem Primas resciens cura rerum humanarum posita
8olicitudinem omnem ad Numinis Divini gratiam sibi
conciliandam vertit, et P. Critonio Soc. Jesu, e vicino
conclavi accito confessionem ejus excipiente animao
sordes eluit. Postea caoremoniis iis adhibitis quas per
loci necessitatem et temporis angustias fieri licebat, 14°
Octobris, 1585, ex ergastulo corporis et carceris in
coelitum consortium, ut pie creditur, aoternis deliciis
beandus evolavit."
I come now to the original papers preserved in the
Record Office, London, and it is not too much to say
that they will be found to covroborate in ali ipatters
Digitized by VjOOQ lC
lxVlii INTRODUCTION.
of importance the testimony o£ the ancient Catholic
writers, and to throw a flood of light upon the history
of this heroic sufiferer for the faith.
Under the date of February 22nd, 1564-5, we have,
in the handwriting of Dr. Creagh, his answers to the
interrogatories of Sir Wm. Cecil, which, reduced to
modern orthography, are as follows (S/iirtcy, Original
Letters, page 164) :
" To the questions, what Lords of Ireland and how
many were privy to your going out of Ireland towards
Rome, and how many Englishmen were privy thereto P
I answer truly, that as I never went about to hide my
going away, so likewise I never, neither by myself nor
by any other, by word, writing, or otherwise, made any
Lord that is, or was, living under the sun privy of my
going to Rome, neither also any Englishman that I
remember ; for, going away I intended, if God would,
to enter into such Religion as I should there in Rome
see best or most agreeable to my weak complexion, but
as I was commanded by obedience to take my way to
Rome, so being there ready to enter the Religion of the
Theatines, otherwise called Paulines, dwelling at Mon-
tecavallo, I was commanded by the Cardinal under pain
of disobedience to change nothing about myself till I
should know further of the Pope's will, which will by
the said Cardinal was af terwards declared unto me and
under pain of cursing (excommunication) if I should be
disobedient and so was sent with the same will unto
Ireland.
" To the questions, how many were acquainted with
you in Rome, being English or Irish, and by whom
were you there succoured ? I answer that I there saw
and spake sometimes with divers English and Irishmen
as Mr. Sackvill the Earl of Derby s son (afterwards
Lord Buckhurst and Earl of Dorset and detained for a
time prisoner in Rome), the Master of the English hos-
pital called there the Bishop of St. Asaph, and others
dwelling in tho said hospital ; one also of my Lord of
Digitized by VjOOQ lC
ttlCHARn CREAGIl, AttCHHlSHO^ OV ARMAOII. lxiX
Leicestcr s men, called Edmond an Irishman, for lack
of costs was at my poor table and house, dwelling tho
space of two months or thereabouts : of Irishmen also I
waa acquainted with Muirertagh and Donogh 0'Brien
scholars ; Dermid 0'Mady, Rnockour og, on (Owen P)
Muires and other scholars whose names I remembernot,
also a friar of St. Austin'8 and a Priest from 0'NeiTs
country, who being sent thither to procure the Bishop-
rick of Down and Connor for 0'Neirs brother, as also
the Juspatronatus of some Benefices for 0'Neil, would
not be so acquainted with me as other Irishmen were.
Also one Robard, and another called Diego, serving men
or soldiers, who because I have cast them away f rom all
acquaintance, for displeasure, of which I heard say they
were partakers, mado to Mr. Sackvill, were about after-
wards to do me hurt, yea also to accuse me of heresy
for favour shown to Englishraen, and chiefly the said
Robard, as I think the aforementioned Edmond knows,
I mean the Earl of Leicester^s man. At the time that
I have been in Rome, I was succoured by the Pope both
in meat, drink, and house-rent, because I was sent
thither by obedience towards his messenger's command,
which for to obey I was bound by mine oath mado
when I was received a student in the common schools
of Louvain.
" To the question : In your return by Louvain how
many English, Irish, or others did you make privy to
the cause of your return into Ireland ? The truth is
that I know no English or Irishman that was so privy,
e&cept an Englishman of the Jesuits that dwelt m the
University of Dillengen not far from Augsburgh in
Oermany, and two friars of St. Francis, one English
and the other an Irishman, in the convent of Antwerp,
with another Jesuit an Englishman that I met m
Antwerp, as also Doctor Clement a physician there
dwelling, and some young Irish scholars heard by
others, perhaps that came f rom Eome, that I was ap-
pointcd Archbishop of Ardmach ; other menby the way
Digitized by VjOOQ lC
1XX INTRODUCTION.
knew or heard more about me, as the Cardinal of Augs-
burgh, who did hold me the space of a sennight to be
refreshed and to recover my health f rom the ague that
I caught by the way ; divers of the Jesuits in sundry
places, and the Doctors of Louvain whom I called to
dinner once because df my acquaintance before with
them.
" To the question : How many in England or Wales
knew you at your return to Ireland P It is so that to
never a body in that way I willed myself to be known,
vea neither to the scholar that I took for my man at
Itochester, although my letters were seen outwardly by
two poor men and a poor woman who knew not their
meaning, but when I was asked sometimes what I was,
I told that I have spent a piece of my time with mcr-
chandize, which was true.
" To the questions : To whom was your intent to rcsort
at your landing in Ireland, and whose friendship meant
you to have used in Ireland ? As I was sent by o oedience
from Ireland, and so also to Ireland sent back with loss
both of my f riends, kinsf olk, and all commodities that I
had among them, and sent f or to dwell and serve among
barbarous, wild, and uncivil folks, having nobody before
me there that ever hitherto I was acquainted with, save
only that I saw some of the Prelates of Ardmach in the
English Pale at Queen Mary's time, so the Pope thought
convenient to send some kind of letter with me to Shane
0'Neil, with the letter also for a pension to be given to
his brother on the bishoprick that the Priest abovesaid
required in Eome for the said brothcr, which Priest
feigned to come at once with me to Ireland, but tarried
nevertheless there. For a direct answcr I say truly that
I intended only to go straight to the place that was by
obedience appointed to me, knowing not whether Shane
0'Neil should repute me for his foe or for his f riend,
first because that his messengers both in Ireland, as I
heard say from the Pope's messenger, were desiring
lctters of commendations to Rome to have that Arch-
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBlSHOP OF ARMAOH. bud
bishoprick of Ardmagli f or, I think, the Dean that is
there who, I ween, is of his f oster-brethren ; and also
in Bome and Trent were persoasions, concerning the
same, made to the Cardinai Morone overseer of such
matters, and to others, and therefore they were much
displeased at my being sent to Rome. Secondly, because
that the messengers have judged that I have not made
my devoir in Rome in procuring the Bishoprick of Down
and Gonnor f or Shane s brother, a young man unlearned
not passing 23 years old. If Shane or any other should
give some help for the erection of some schools wherein
vouth should be brought up in some good manners and
beginnings of learning, I should wish it ; thinking
earnestly that long ago they should forsake their bar-
barous wildness, cruelty, and ferocity, if their youth
were brought up conveniently in knowledge of their
duty towards God and their princes. As for the erection
of any University, I am not so imorant but that I know
it cannot be done without the aid and authority of tho
Queen's majesty. For other friendship or conversation
with them I intended doubtless to shun it, while they
should live that are brought up in all such kinds of
iniquities, murders, adulteries, drunkenness, robbing,
stealing, forswearing, and other like, without any punish-
ment to be spoken of . Now be it death or life, prison
or freedom, or any other thing, the truth is tnat I
have answered ; and although I lost my part of a ship,
esteemed to be worth 9,000 ducats, by the French gal-
leys in the war at our Sovereign Lord King Harry'8
time, and also by the searcher at Dover were taken £32
from my brother coming with them to Louvain for my
help, being there at school at foreigners' costs, never-
theie8s my poor power from my youth hitherto was, as
I thought, always spent to serve the crown of England,
as of nature and duty I was bound, knowing and also
declaring in divers places the joyf ul life that Irishmen
have under England, in nothing so plucked of their
goods as by sondry ways other Princes' subjects are
Digitized by VjOOQ lC
Ixiii INTRODtCriON.
oppressed in other countries, if they were good and true
in themselves. For a conclusion, as much sorrow as I
had f or- being oppressed or charged with such burden
that I was commanded to come with to Ireland, so much
perhaps joy I have to be discharged thereof ; how be it,
if I should die to-day, and that of my death Ulstermen
should know to-morrow, the Archbishoprick of Ardmagh
and such other should be procured in Jlome, as I think
and as hitherto it was wont to be, f or some other (per-
son) of that country, to whom God give grace to be true
to his natural Queen and crown of England, whom thc
Lord Qod maintain now and f or ever."
On the festival of St. Patrick, Dr. Creagh was
brought up to be examined before the Recorder of
London, and the Master of St. Catherine's Hospital.
The original record of the proceedings is still preserved
as follows (Shirlet/, ibid., page 170) :
"17 Martii, 1564-6. An examination taken of
Bichard Creagh, Irishman and prisoner in the Tower,
by Richard Ousley, Recorder of London, and Thomas
Wilson, Master ol St. Catherine's.
"Being asked divers questions, and first touching
him whom he calleth the Pope's Nuncio, doth answer
as followeth : that the said Nuncio came from Romo
about four years since August last past (i.e. August,
1560), and hath made his continual abode all the said
time in Ireland, called by name David Wolf, born in
Limerick, where this examinate also was born. And
further he saith that the said David Wolf hath been
about seven years abiding in Rome, and was a Jesuit
there professed, and sent from the Pope by obedience
into Ireland by commission to see what Bishops did
their duties there, and what Sees were void : and re-
garding himself he saith, that he hath been most com-
monly heretofore in the Bishoprick of Limerick, and
there taught children. The occasion of his acquaint-
ance with thc Nuncio was, that the Nuncio heard of
this examinatc that hc was learned and so required him
Digitized by VjOOQ lC
SIOHABD CRHAGH, ABOHBISHOP OF ABMAOH. lxZlii
to go to Rome, to take upon him the Archbishopriok of
Cashel ; and afterwards the Archbishoprick of Armagh
being void bef ore hia departure, he charged him upon
hia obedience to go to Bome for the Archbishoprick of
Armagh or Cashel, the which he oould not refuse to be,
because when he proceeded Bachelor of Divinity in Lou-
vain he swore obedience to the Pope, and therefore durst
not disobey his Nuncio. Being asked whatinstructions he
had by the Nuncio at his going to Rome, he said theNun-
cio wrote in his favour to Cardinal Morone, which letter
he did read but doth not well remember the contents
thereof , but he well remembereth that he said he would
not willingly take the Archbishoprick of Armagh upon
him, but rather that he should hear of him to be oneof the
Religion. And at his ooming to Rome he delivered his
letters to the Superiors of the Jesuits, minding to enter
into Religion, but he was oommanded shortly after by
Cardinal Gonzaga, that had the place of Cardinal
Morone when he went to the Council of Trent, that he
should not enter into the Religion till he knew the
Pope's pleasure. Being demanded, what money he had
at nis £oing out of Ireland, he saith that the Nuncio,
Stve him 40 crowns, the Bishop of Limerick (Dr.
ugh Lacy) 12 marks, which 12 marks he had as an
exhibition for his finding (i.e. provision) there, and 20
crowns he had of his own, and more he had not by
credit or otherwise. Being asked where the Nuncio
doth commonly keep in Ireland, he saith that he doth
secretly come to Limerick, and hath been this last sum-
mer in Tyrone with Sh8me 0'Neil, as he heard ; and
the letters which he received were deKvered unto him
in Limerick, in the presence of a Priest called Sir
Thomas Molam. He (Dr. Creagh) went out of Ireland
in August two years past, and came to Rome in January,
and in February next he was commanded not .to enter
into the Religion, and afterwards charged upon the
Pope's curse (i.e. excommunication), not tq refuse the
Archbishoprick of Armagh, and about Easter twelve-
le
Digitized by VjOOQ lC
lixiv INTR0DUCTI0N.
months after he was consecrated by Lomellino and
another Bishop in the Pope's chapel, and so came from
Rome in July last past. In all which time of his abode
at Rome, the Pope did bear his charges, after he had
warning not to enter into Religion, and had daily meat,
drink, and wine for himself and his servant at the
Pope's cost, paying for his house-room six crowns by
the month, having had at divers times from the Pope
to the number of 700 crowns, of which sum he had
at his going out of Rome given unto him by the
Pope 300 crowns, and 100 crowns for the Nuncio.
He had apparel of three sorts, of blue and unWa-
tered chamlet, and wore the same in Rome, having
f our or five servants waiting there upon him ; and at
coming out of Rome he had the Pope's blessing, and
Oardinal Morone told him that he was inf ormed the
Queen would turn shortly to the Oatholic Faith. He
came from Rome on horseback, with a Priest and one
man, the which servant being a scholar, was of TJlster
and went through with him, but the Priest returned
shortly to Rome. At Augsburgh he took another ser-
vant, where he was well entertained by the Cardinal of
Augsburgh f or a seven night space. At his coming to
Antwerp he spoke with Dr. Clement, and told him that
he was compelled to receive the Archbishoprick of
Armagh, but what Dr. Clement said to him again, he
doth not well remember. From Antwerp he went to
Louvain, and there sent for the Doctors of Louvain,
and made them a banquet, sitting with them in his
Archiepiscopal apparel of blue chamlet, which apparel
he did not wear in any other place since he came from
Rome. He came to Dover by a strarie (i.e. contrary)
wind in a ship of Ireland that should have gone straignt
to Ireland, and so being arrived in England he was im-
known, and at Rochester he f ound an Irish boy begging
whom he took with him to London and there lodged
at the Thcee Cups in Broad-street in October last, where
he tarried not past three days, and at his being in
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CRBAGH, ARCHBT8H0P OF ARMAOH. 1XXV
London he went to PauTs church, and there walked,
but had no talk with any man, and so to Westminster
church to see the monuments there, and from thence he
came to Westminster Hall the same time that he heard
say Bonner was arraigned, but he did not see him,
neither can he tell what he was that told him so. Being
asked what he would have done if he had been received
Archbishop of Armagh, saith, he would have lived there
quietly. Being asked, what he would have done if he
had been ref used, he answereth that he would have
gone to Louvain to his track again, as being discharged
of his obedience, whereunto he taketh himself to be
bound in conscience. Also he saith that Goldwell and
he dined and talked together divers times, and at one
time this examinate heard that a Frenchman of the
Pope's palace should report that the Frenchmen had
entered and invaded England, the which talk Goldwell
doubted to be true, and thereupon they sent to the
palace to inquire the certainty, and then afterwards the
Frenchman denied it, and so they found it untrue."
A f ew days later a supplemental paper was handed
in by the Archbishop, setting forth some matters not
fully explained in his examination (ibid., page 176) :
"March 23rd, 1564-5. Whereas I was asked whether
the Religious man or messenger hath sent any letter
with me to receive any money in any place, I did not
remember that he hath sent a letter to the Rector of
the College of his Religion in Paris, that if I should go
that way I should receive 80 crowns sent thither from
the Pope to be sent to the said messenger to Ireland ;
but I passed not by Paris, and yet I received the said
80 (crowns) at Rome, for they were the 80 that I said I
have received from the Pope with the 20 and 100 crowns
during my being there. Also where I answered thatif
I ahould not be received by the chapter of Ardmagh, I
should go to dwell at Louvain, I did not then remember
that I have asked leave of the Pope, when I was com-
manded under pain of cursing to take that Archbishop-
Digitized by VjOOQ lC
lxxvi INTRODUCTION.
rick, to enter into Beligion when I should think it good,
which leave it is like he should grant in ca9e I were not
received there, and into Religion in Louvain or other
place I should enter having that leave. Also where I
said that the Cardinal did name that messenger in his
letter sent to Ireland, Pater Reverende, my remem-
brance failed, f or the letter was written in the Italian
tongue, and the words that I meant were, Vostra
Riverenza. In Italian were written also the letters that
the said messenger had with me to his superiors and to
the Cardinal, wherefore I could not then understand
them but as he did declare them to me whether he did
declare them whole or not. The said messenger's Priest,
Thomas Motham, who I said was present when the said
messenger did command me in all authority that he
could, these were his words as I remember, to go to
Rome, I am not sure whether he heard the said mes-
senger so speaking, but as I think he was at least about
or nigh in the place bef ore and after me. He hath sent
divers (persons) with his letters also, as one William
an Moirertagh or Morgan, Brien Taidg Richiblican or
Kiblican, also Domigha fr. Rikard Crean, Diermuid
Mady, Richard Arthur, or sir Moris Derby, of whom
some were handsomely learned, also beyond seas, whose
names I did not remember being asked bef oreby theRight
Honourable Mr. Secretary Cecil ; with many others of
divers parts of Ireland : of whom af orenamed three or
four had from the Pope exhibition f or themselves and
their servants, as also the three Bishops that were at
the Council of Trent, as I had, except that besides the
two servants that I had at the Pope's expense, I had
also for the space of about two or three months some-
times two and sometimes three poor scholars being con-
tent only with some meat and drink. What I have
learned at the Emperor Charles and other good men's
charges and costs, I have bestowed it to my poor power
for tne profit and wealth of the Qtieen'8 Majesty'8 sub-
jects old and young, and thanks be now unto Almighty
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBTSHOP OF ARMAGH. lxZTU
Gkxi and to her gracious Highness, f or my reward, being
here in such poverty, besides divers my poor body'8
aickness, that I can neither day nor night change ap-
parel, having neither of myself nor of any body one
rny to cause the broken shirt that is on my back to
once washed, whose incommodity, honesty (».e.
modesty) will not permit to be declared, besides the
misery of oold and such others without gown or con-
venient hose. If it were gracious and merciful pleasure
to suffer me to go teacn youth in the arts and some
books of manners I should do it for nothing as hitherto
I have done, never asking or receiving a penny of the
Church or Ecclesiastical Benefice during my lif e, which
I pray, for the good Lord's sake, that some merciful
heart move or speak unto her merciful Majesty whom
the Almighty Lord preserve now and ever."
We have already seen how the acquittal of Dr.
Creagh at his trial in Dublin, in 1567, and his subsequent
escape from prison, frustrated the designs of the Govern-
ment to lead him to the scaffold. On his being soon
after rearrested, the Lords of the Council in England
resolved to avail of the opportunity thus afforded to
attain their purpose, but m their mstructions for his
trial on the 22nd December, 1567, they take care to
mask the real end at which they aimed. They expressly
state that the real crime of tne Archbishop was his
mainlaining the Pope's authority, yet he was ostensibly
to be indicted for beins associated with Shane 0'Neil.
The following is the short but pregnant inftruction as
fiveii in the Irish State Papers, and published in the
picilegium Ossoriense (Vol. I., p. 43) :
" It is thought meet,that Creagh the priestin theTower
be examined of his being with Shane O Neil, and thereby
to proceed against him as an adherent to that traitor,
for otherwise by his adhering and maintaining of the
Pope's authority he is to be punished, but as, in case of
the Praemunire, for the first fault" (Indorsed 22nd
December, 1567. A Memorial for Ireland).
Digitized by VjOOQ lC
lxxviii INTRODTJCTION.
On the same day, Dr. Creagh was brought up in the
Tower and was examined, apparently by Sir William
Cecil ; for as Shirley (Original Letters, p. 326) remarks,
the original depositions are in Cecirs handwriting.
Shirley does not give the precise date, but, in the State
Papers (Ireland, Elizabeth, Vol. 22, No. 50), therecord
is endorsed the 22nd December, 1567 (Spicil. Ossor., I.
44). This examination had f or its purpose to prepare
the way f or carrying out the instructions of the Council,
and on that account, as the reader will remark, it is
mainly directed to establish the connection of the Pri-
mate with Shane 0'Neil. The following were the
Archbishop's answers in this examination :
" A friar, the Bishop of Down came to Creagh about
August, 1566 : he (Creagh) went to Shane 0'Neil, being
in an island called Inis-darell (in the lake near Clon-
Darell, county of Armagh), in company with the Bishop
of Down, and dined with Shane upon a Wednesday,
▼ith whom was Turlough Luineach.
" He asked of Shane whether he had received the
copy of a letter from the Pope and required his f avour,
which Shane ofEered to him.
" The said Shane was then ready to go with power
against Pers (Captain Pierce), and willed this examinate
to subscribe a letter by which the friars of Knockf ergufl
were willed to depart from Knockfergus, or else they
should be spoiled (i.e. plundered).
" He saith that Shane told him that if he should go
with power against Knockfergus, then if they would
not depart they should repent ; and after this Shane
made the journey.
" He saith that the next Sunday following, Shane
ONeil came to Armagh where this examinate preached
before Shane, and Turlough Luineach, and Hugh
0'Donnell.
" At another time, when Shane had made a journey
into 0'DonnelTs (country) and had hanged a Priest,
this examinate went to Dondavall (Dunavally close to
Digitized by VjOOQ lC
RTCHARD CREAGH, ARCHBISHO? OF ARMAGH. lxxix
Charlemont, county Armagh) to Shane, who required
absolution from him; but this examinate eould not
absolve him, for that it "belonged to theauthorityof the
Pope.
" At another time Shane came to Armagh to bury
his brother where this examinate was. Shane 0'Neri
told him that he should be well used and have his
church as honourably as ever any Archbishop had. This
examinate saith that an Irishman whom he had seen
with Shane in household told him that he was sent into
Munster to John Mac an Earl f or to aid Shane, but the
party could not get into Munster because the Lord
Deputy was at Limerick. He saith that he heard Shane
report that he trusted to have favour of John of Des-
mond. ,,
The Earl of Kildare, however, had pledged his word
that the Primate's life would be spared, and the Irish
Government was not in a condition to stir up the
enmity of the Fitzgeralds. This it was that saved him
from the scafPold. On the very day that Dr. Creagh
was under examination in London Tower, Miler Hussey
his captor addressed the following letter to the Lordsof
Her Majesty's Privy Council (Shirley, page 324) :
"December 22nd, 1567. To the Lords of the Queen's
Majesty'8 most honourable Privy Council. Most humbly
showeth unto your honourable Lordships, your suppliant
Meyler Hussey of Ireland, gentleman, and servant to
the right honourable the Earl of Kildare : whereas one
Bichard Crevaughe, otherwise called Bishop Crevagh,
made escape out of the castle of Dublin this last
winter, whereupon the Bight Honourable Sir Henry
Sydney, Lord Deputy, cause proclamation to be made,
that who could apprehend and bring in the said Bishop
Crevagh should have £40 sterling f or his pains ; and
the said Earl of Kildare, having intelligence of the
aforesaid escape, made earnest pursuit Mter the said
Crevagh by sundry ways with numbers of people, com-
mitting the charge of the said people to your supplian
Digitized by VjOOQ lC
1XXX INTRODUCriON.
and having sought all the means possible to find the said
Orevagh, with great travail [and hazard of life, yet in
no wy se could he be f ound until suoh time as your sup-
pliant was sworn not to discover or bring him f orth, till
as well the Lord Deputv, as also the Earl (of Kildare)
had promised upon their honours to be a means to the
Queen'8 Majesty to save the said Crevagh's lif e : in
consideration whereof , and f or that your said suppliant
hath so sworn, and mindeth not to charge her High-
ness with the af oresaid £40 mentdoned in the Proclama-
tion, as also in recompense of his true and faithful
service done to her Highness in greater causes, as is
well-known to the Kight Honourable the Lord Deputy
and the rest of her Highness'8 Privy Council there ; he
humbly beseecheth your Honours to be a means to her
Majesty that it would please her Highness of her ao-
customed clemency to grant pardon of life to the said
Crevagh, whereby your orators oath and credit in
his country may be saved ; otherwise he ehall never have
credit in ms said country, nor be well thought of , neither
hereafter be able to serve her Majestv according to his
bounden duty in the like attempt. And your said sup-
pliant as he is most bounden shall pray f or the long
continuance of your most honourable estates. 19 Indorsed :
" Myler Hussey, of Ireland, for pardon of Crevaugh the
Bishop."
However, the trial of the Archbishop in the Tower
continued, and on the 8th of January, 1568, he was sub-
jected to the following interrogatories. His axlswers to
these questions are not preserved :
" lnterrogatories for Creagh, January 8, 1568 :
" Imprimis : What time he came first to the company
of Shane 0'Neil. What letters and messages he brought
f rom Rome and other places.
"What was the intent and meaning of the said
letters and messages.
" Item : How often did he speak with Shane 0'Neil,
and of what matters.
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CRBAGH, ARCHBI8H0P OF ARMAOH. lxxxi
" Item : Whether did he preach in the presence of
Shane 0'Neil ; in what plaoe ; what was the contentsof
his sermons.
" Item : Whether did he extol the authority of the
Pope in his presence, and dissuade the hearers from
obedience to tne Queen's Majesty.
" Item : What was the intent of Shane 0'Neil to have
done if he had not been kflled and overcome.
" Item : What was the eonf ederacy, bv messages or
letters, betwixt Shane 0'Neil and the Earlof Desmond,
cpr his brother Sir John.
"Item: What did he tell Oliver Sutton thereof
when he sent him with a letter to the Lord Deputy.
" Item : What noblemen or gentlemen in Ireland did
he know to have had confederacy or intelligence with
ShaneO'Neil."
Although it wias not f ound expedient to bring the
Primate to the scaflfold, yet his imprisonment continued,
and we find in the State Papers in 1574 (Spicilegium
Ossoriense, I. 45) the f ollowing letter addressed by him
to the Lords of her Majesty's Oouncil :
" Right honourable Lords,
" Whereas I have been sundry times charged with
many lies as well against my bounden duty to my natu-
ral prince and country, as also contrary to what I was
Bworn to in my youth, according to the custom of Lime-
rick, to behave myself as my said duty requireth. I
trust your Honours shall wdl accept to be here trulv
informed concerning such reports, not only for that aU
honesty doth require me so to do, though hitherto I
have held my peace therein chiefly for avoiding suspi-
cion of catching vain praise and other the like things,
but also that no mean man would gladly be or remain
misinformed. Herein then discharging once my con-
science in telling, as af oreeaid, the truth, my long silence
shaU be no further occasion that any others should from
hencef orth through such tales offend God. £ut whereas
(it) oommonly chances that each one esteems his own
Digitized by VjOOQ lC
lxxxii INTRODUCTION.
doings, nam suum euique pulchrum, better or less ill
than they be, I humbly crave your honourable Lordships'
patience both in hearing and forbearing with my rude
writing, which yet shall be as brief and plain as possibly
I can, so that your own wisdom and not any of my cor-
rupt f avour towards myself , may esteem thereof as your
Lordships will think best ; f or though my great sins
otherwise committed against God's exceeding Majesty
have deserved often also eternal punishments, yet touch-
ing my behaviour concerning my prince and country,
with all (the) reverence I can, I take God to witness,
esteeming those words on oath, that to my remembrance
I will here write nothing but the truth, though the
same things for the most part be manifest either by
reason or else by experience and witness ; and if the
contrary will be at any time truly known, I am fully
content to be, without further ado, therein dealt withal
as the Queen'8 Majesty and your Right Honourable
Lordships will have it. First then your Honours may
know tnat for no presumption of myself against her
Majesty'8 proceedings, I was made Bishop, for before
her reign I refused to be made Bishop of tne city I was
born in, and also Archbishop of that province, viz., of
Cashel ; but at last being strictly commanded, I did, f or
discharge of my conscience obey, being already sworn
in Louvain to such obedience, the inability of Irish
scholars being (the) cause of such commandment, rather
than any ability that in truth I do or did see in myself
also for less office. Being then in Rome offered also
then the Archbishoprick af oresaid of Cashel, where my
kinsfolk and native country is, I yielded rather to be
sent to Ulster, a barbarous and bare country, and I
having never a living body there of my acquaintanoe,
wherein cannot, or at the least could not then any appointed
Bishop of the Queen's Majesty remain or yet out of it
receive any profit, Shane 0'Neil spending with his re-
bellion all that did belong there to the Archbishop, yea,
almost to all other Prelates and curates, causing also the
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBI8H0P OF ARMAGH. IxXXJJi
same churclimeii and Priests to help him with their
weapons in the field. Wheref ore guessing what indeed
might fall out at last, of my coming to the country (he)
desired the very first day he saw me, that I should
make ready to go with his errand beyond seas ; to whom
when I answered, I came for no such puipose to the
country, (he) told no further what that errand should be,
but taking another way of keeping to himself the af ore-
said aid of church-lands, prayed I would preach the next
Sunday and encourage his men to fight against hie
enemies. All the Lords, his maintainers, and about
600 of his war-men being present, straightway after
preaching was ended, he rose up and in a very rage,
among other his threatening and most angry loud talk,
did swear or affirm to destroy that cathedral church of
Ardmagh, which thing he made to be performed within
five days after, causing all the roofs to be burned and
some of the walls to be broken, but perceiving that
neither for that nor for fear of any other things
threatened by him in despite and revenge for that
preaching, I did shrink from doing my duty owed to
God and sworn to my prince, f or also I wrote to my
Lord Deputy Sydney, requesting his honour to com-
mand me any service I might with conscience do, of
which letters Shane did know, but also I came to the
open field to curse (i.e. excommunicate) him : then
began he to try me with gifts, promising, or also swear-
ing, bef ore the like company aforesaid, tnat f or my Own
houses and men I should enjoy more of TJlster com-
modities than ever did any Archbishop there since St.
Patrick's time, if I would be content he might keep f or
hifl aid the helps af oresaid ; which when I did utterlv
refuse, he sought an earnest way to undo me as a heretick
both for lettmg (i.e. preventing) him from aid to
war, as he did pretend to be, against heretics, so
naming the Queen's subjects, as also for refusing to set
my hand to his letter which he said he would cause to
be written to the Spanish king : but I being soon after
Digitized by VjOOQ lC
lxxxiv INTRODUCTION.
privately warned that he sought thereby only means to
undo me as aforesaid, departed privately out of the
country, as also church and churchmen being more
sorely by Shane oppressed for my being there; for, I
was yet moreover warned that going to bed he swore
that there was none living he hated more than the Queen
of England, said he, and our Primate, meaning my
poor body, for which his hatred towards me he would
never from that first preaching hear any other of my
preaching afterwards though I preached once in his own
house, and he absented himselt, but not so 0'Donnell,
who soon after that first preaching lef t Shane, giving
high thanks to the preacher, and held with her Majesty s
subjects. The more I tarried in mentioning this preach-
ing, that also quite contrary to all expectation, I was
burdened here in England, but never in Ireland (that) I
heard of,that I have cursed (i.e. excommunicated) therein
the Queen'8 Majesty, which tale being rehearsed by the
Lord Trea8urer's careful wisdom, who was then Mr.
Secretary in her Majesty's affairs, I answered that his
Honor, receiving all my letters and writings, knew I
had no delegated authority thereto, and of my ordinary
power I could not curse (i.e. excommunicate) thatwasout-
side Ireland, or also Ulster : and he that curses without
any of those authorities, doth fall himself into the
curse rather than any other body : but for conclusion,
remembering my oath and offer made in the writings
beginning, it is sure that I did neither so, nor yet said
in any of my preachings in Ulster, to my remem-
brance, any word that perhape by any of your own
Honors might be disliked of. Wherefore your noble
wisdom may also by consideration of the premises per-
ceive what tale was it that I have conspired with Shane
at Lefir, the 5th of December, as my Indictment in
Dublin did contain, and also her Majesty's letter, at
my said trial partly read, did seem to mention some
like thing. So that I ween (it) nothing now needful
to rehearse how Captain Hearne told me the Lord
Digitized by VjOOQ lC
RICHARD CREAGH, ARCHBISHOF OF ARMAGH. lxXXV
Deputy to have been well informed of the contrary
things ; or also how the Lord Chancellor, Chief Justice,
Chief Baron, and others in that trial sitting in com-
mission, would not have the quest (i.e. inquiry) to pass
for that part of the Indictment, f or thereto I have also
myself largely answered ; showing moreover that from
Lefir I was never within twenty or also thirty miles,
and saw not Shane six weeks before that 15th day of
December, nor after till Christmas eve, when being
warned of his purposed enterprize to be gone, according
to his accursed custom, on Christmas-day, viz., to go
kill, burn, and spoil the English pale, I did by God's
assistance stay him thereof , so that also neither after-
wards, as I remember, he took any such enterprize in
hand during my being in the country. I omit the rest
of such my dealings with Shane. To some witness, I
come touching briefly some other my behaviours for
my preaching done bef ore my Lord of Sussex, being her
Majesty'8 worthy Lieutenant, and Sir Henry Sydney,
treasurer, if memory fail not, going by Limerick upon
Sir Donald 0'Brien, as I had many thanks of his
Honor's gentlemen, so I lost for ever after a certain
Irish LorcTs great favour, which, being then present,
did till that preaching favour me still. At my coming
to Ireland, Bishop to Ulster, and hireing a ship at my
own charge, so that they should be bound to deal only
as I would, I was poisoned by them twice f or withstand-
ing and staying them from invading, at seaboard,
Englishmen, and so might take therefore such stufE as
I had in the ship myself , and also the gold which they
supposed I had, and thinking nothing but (that) I
should die, brought me to Blavet in Brittany, there to
have a testimonial (i.e. certificate) as I ween, that I
should be there buried, for otherwise having no such
witness, nor that I landed in Ireland, they should set
themselves in danger, chiefly by reason of countrymen
that knew and saw me shipped with them in Biscay.
When I came to Ulster hireing thereto another ship
Digitized by VjOOQ lC
lxxxvi INTRODUCTION.
and foregoing the other with giving them whole pay-
ment, I wrote, according to my duty, to the Lord
Deputy Sydney, requesting his Honor to command me
any service as aforesaid : doubting also nothing at my
departure from Ulster, but his Lordship would grant
me a protection to live among my friends, her Majesty'8
subjects, seeing I have been so sorely persecuted for
doing my duty against her enemies. Mr. Tremayne
may declare further of my dealing, who took a very
exact inf ormation in writing of perhaps all mv doings
straight after I went out with the keeper of Dubhn
Castle, which my going away, I think, no man
would wonder at, that should know well how I was
dealt therein withall, first in a hole where without
candle there is no light in the world, and with candle,
when I had it, it was so filled with the smoke thereof ,
chiefly in summer, that had there not been a little hole
in the next door to draw in breath with my mouth
set upon it, I had been perhaps shortly undone : but
the two gentlemen that have chieflv allected (i.e. ehticed)
me to go out with them, myself and the said keeper
thought I should much sooner be undone in the second
lodging with cold, being thereto towards winter removed,
where scant was light, and cold be without hindrance,
no fire. Mv dwelling in Alesboure, in this Tower the
first time, for more than a month's space might per-
chance make a strong man to wish f or liberty, if f or
his he could, though God is witness that I did not by
myself or other procure that escape, but rather much
grudged it at the same hour, till a Kttle upon my un-
worthy prayers, desiring God to give the best, my mind
was quite changed, as I have often before in sundry
examinations showed it : but foregoing f urther rehear-
sal of bearing, almost these eight years, irons, with
one of my legs, to the beholders is judgment, lost by
the same, of my manifold sickness, colics, stones, of
the reins, such breaking down as the Latins call
Ernia, and also exitus fundamenti, loss of all my big
Digitized by VjOOQ lC
RI0HARD CREAGH, ABCHBISHOP OF ARMAGH. lxXXVii
teeth save two, and daily sore rheums, &c., and many
other like miseries : as also how I was accused in Rome
by Magrath, now appointed bv her Majesty, Archbishop
of Cashel, and by others, also in Spain of heresy and
other like things, and disobedience and rebellion against
the Pope in my aforesaid dealings with Shane, this I
say and many the like my unhappiness, miseries, and
wretchedness f oregoing to rehearse at greater length ;
seeing, as I said in the beginning, that my private
affection towards myself may make me to think better
of my dealings ana care more f or my grief s than in
truth they be, my sins undoubtedly deserving sore
punishment from God whom I thank most humbly for
not reserving them to everlasting pains, I commit, with
as good will as I can, all to your Honours' wisdom and
discretion, beseeching with all the veins of my heart
the goodness of God to f orgive if I have or shall further
be dealt with otherwise than I have deserved. And thus,
wishing her Majesty, your Honours, and all the realm,
as much wealth and prosperity of soul and body as ever
had any prince, lords, or realm, I take my leave as
humbly as I can, &c,
" Richard Creagh, prisoner."
Notwithstanding all these prof essions of loyalty the
prison doors were not unbarred f or the Primate. He
appears indeed to have been transf erred f or awhile to
custody in Dublin, but he was soon again consigned a
prisoner to the London Tower. In the State Papers
(Ireland, Elizabeth, Vol. 49, No. 65), there is a letter
of the Lord Deputy Fitzwilliam to Walsingham, dated
the 14th of February, 1574-5, which thus begins: "I
beseech you procure that some favourable and speedy
consideration be had of the motions now sent to your
lordships : they import the service partly and my credit
partly : notwithstanding, they had not been now sent,
save that there is an occasion to send away hence one
Creagh, a Romish thing, that wonderfully unfitteth
this people and hindereth the Archbishop (Lof tus) of
Digitized by VjOOQ lC
lxXXViii INTRODUCTION.
Dublin's godly endeavours to promote religion, which
hath enforced him to ^be importunate unto me f or the
sending of him away."
In tne meantime the Govemment did not cease to
make inquiries which might implicate the Primate in
treasonable designs. On December the 7th, 1575, in a
series of interrogations prepared for Myler Hussey,
steward to the Earl of Kildare, we find the f ollowing :
" No. 8. Whether Hussey was privy to Creaghe'8 escape
out of the Castle of Dublin, why he willed Laurence
Walshe to go with him and John Waishe to stay."
To this interrogatory, Hussey'8 answer is happily pre-
served : " To the eighth he saith, that both Laurence
and John Walshe went out of Dublin with Creaghe, but
which of them was cause of his escape, this examinate
knoweth not ; but f or himself he saith that he was never
privy to that escape, and thinketh verily that either one
of them, or thev both, did seek his enlargement, to have
a remand for him in Spain, being counted a very holy
man throughout Ireland : and he utterly denieth that
either he willed Laurence Walshe to go with Creaghe or
John Walshe to stay " (State Papers, Eliz., Vol. 54,
Nos. 2 and 3). Under the heading of " Articles minis-
tered unto Richard Creaghe, prisoner in the Tower " we
have (See Spkilegium Ossoriense, i. 50), in the State
Papersof 16thof March, 1579-80, thefoUowingqueries
proposed to him with the answers given by the vener-
able conf essor of the Faith :
" 1. Who hath had access unto you besides your
keeper within these two years last past, and by what
means, and what is the name of your said keeper : and
whether have you had during the said space any more
keepers than one P
" 2. Whether you have received any letters from any
manner of persons within the space of the said two
years : if you have, by whom they were delivered, and
from whom they were sent, and about what time.
" 3. What messages or letters have you received out
Digitized by VjOOQ lC
BICHARB CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAOH. lirgTfr
of Ireland within the said gpace of two years, and from
whom, and who was the deliverer of the said letters or
" 4. What letters have you lately, or at any time
within thia year or two last past, sent to any foreign
persons or foreign Princes or Potentate : or whatletters
nave you received from any such.
" 5. What strangers in thia realm or city of London
have you acquaintance with for the conveyingof letters
to and from you, when you write to, or hear from any
beyond the seas.
" 6. Do you know one Fogaza, a Portuguese, or one
John Castell, an Englishman in Portugal.
" 7. Do you know the father of the said Castell here
in England : what calling and quality is he of , and
whether is he living or dead : if dead, whereof , where,
and by what means to your knowledge or as you think,
died he.
" 8. Have you seen no letters at any time written
from the said John Castell to his f ather or to any other :
if you have, whether before or since the death of the
said CastelTs father, and by whose means had you the
sight of them, and what were the contents of the said
letters.
" 9. Have you lately written any letters to the said
John Castell : if you have, then of what matter or con-
tents, and by whom sent you the Bame. ,,
« 16th March, 1579-80. Eiohard Creagh'8 answer to
the Articles ministered unto him.
" 1 . To the first, the said examinate saith that certain
prisoners lodged under him, the one being called Sea-
bryght, the other one Burnell, might have access unto
him, and sometimes had access unto him : and none
else besides the said persons had recourse unto him,
saving that now and then some of Mr. Lieutenanfs
men, besides his keeper, have had access unto him but
always in the presence of his keeper. And further he
saith that withln these two years he hath had two keepers
l/
Digitized by VjOOQ lC
XC INTRODUCriON.
and that his first keeper's name was John Colledge, and
that his present keeper's name is William Sonker, who
serveth Mr. Lieutenant in place of Cater, and hath had
the charge of him since a Httle before Christmas.
" 2. To the second, the said examinate saith he had
received certain letters from such as relieve him, con-
taining no other matter than concerneth either relief,
books, or particular matters concerning himself, or
some news especially touching the reabn of Ireland.
And being asked f rom whom he receiveth the said letters
he saith from one Shane Beg, and one Florence, some-
time his servants, the said Florence being now at Paris,
and as touching the other he hath heard nothing from
him these three months, nor cannot tell what is become
of him. And being asked from whom else he hath
heard anything either by message or by letter, or received
relief especiauy of the subjects of this realm, he saith
f rom none other but such whose names he knoweth not,
for that they did not subscribe their letters. But upon
further examination he confesseth that he received also
relief from Cavalier Giraldy and Gwarras in the time
of his said imprisonment. He confesseth also that he
t vceived some relief from Cardinal Morone which was
delivered unto his servant Florence or Segrey , and as he
remembereth the sum he received was about 60 crowns.
" 3. To the third, he saith he hath received none.
" 4. To the fourth, he saith that he never sent letters
into ariy foreign parts, but to his servant Florence and
one Doctor Michael (Banis) dwelling at Louvain, from
whom he received relief . But being further examined
saith that he subscribed two letters the one to the King
of Portugal, and the other to the king's confessor ; but
by whom they were brought he knoweth not, but as he
supposeth by one of his two keepers who brought him
a "byll" aho with the said letter, sent as he supposeth
from Dr. Watson, late Bishop of Lincoln, or by nis ser-
vant. And being asked wherefore he subscribed the
same, he saith in respect that he was persuaded that there-
Digitized by VjOOQ lC
BICHARD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAGH. XCl
by there should grow some relief into such as are in pri-
8on for religion (of which) he was to have his part.
" To the 5th and 6th articles he saith he is acquainted
with no stranger. And being asked what acquaintance
with Fogaza, he saith he never knew him otherwise
than by means of the letters he subscribed. And as for
Castell he never knew him.
" To the 7th, 8th, and 9th articles he knoweth
nothing."
On the same 16th March, 1580, a series of Queries
was proposed to the Portuguese named Fogaza, to whom
reference is made in the preceding document. The ser-
vant also and the gaolers were examined about bringing
letters " to Richard Creagh, now prisoner in the Tower. '
The queries put to them and their answers may be
seen in " Spicilegium Ossoriense," i., p. 53 seq. The
Lieutenant of the Tower f ound it necessary to make his
excuses for allowing to his prisoner some freedom of
communicating with servants and friends, and assigned
as his reason for this indulgence that he regarded Dr.
Creagh as imprisoned not for any crime, but solely for
his religion : " for as much as (he writes) Creagh hath
been prisoner in the Tower five years in my custody,
only f or Papistry as I took it, I had the less care of
him, except for his safe keeping" (ibid., p. 56).
The last reference to the imprisoned Primate that I
have met with in the State Papers is dated the 27th of
May, 1585. He was so worn out by age and imprison-
ment that some persons suggested the expediency of
setting him at liberty. The Lords of the Council,
.however, would adopt no such course, and the following
short memorandum embodies their resolution in this
regard (ibid., p. 58) :
" 1585. May 27th. Tower. Richard Creaghe, a dan-
gerous man to be among the Irish, for the reverence
that is by that nation borne unto him, and therefore fit
to be continued in prison."
The question has been sometimes asked, what motive
Digitized by VjOOQ lC
XOU INTRODT7CTION.
could there have been f or hastening by poison the death
of one who was so long imprisoned, and, if death were
to be inflicted, why should he be subiected to it in
silence and by stealth, and not led to tne scaffold like
so many of his countrymen P It appears to me that
the memorandum just cited gives a clue to solve the
Eroblem. "The reverence in which Dr. Creagh was
eld " was quite a sufficient reason for adding his name
to the long list of those whom Elizabeth'8 Government
had deemed it expedient at this very time to remove.
Meyler Hussey attested that he was accounted "a
very holy man throughout Ireland;" and thisvenera-
tion for his sanctity went on increasing with the years
of his impri8onment. The fact of his being present
in Dublin, although in prison, eufficed to check
"the godly work of the refonnation." Why, then,
should his lif e be unnecessarily prolonged ? The pro-
mise that he would not be put to death stood in
the way of his public execution. But those who in the
year 1585 unblushingly suggested to the officers in
charge of Mary Queen of Scots to privately murder
their prisoner, could have little scruple in dealing the
same fate to the Irish Archbishop. Burton, in his
" History of Scotland," remarks that it was a feature of
Elizabeth's policy in regard to Scotland to require her
agents to take upon themselves the odium of the dark
deeds which she herself commanded. It was a thing
well understood that the same course was to be pursued
in dealing with Irishmen. To take one instance from
the State Papers of this period, we find the Queen de-
claring her anger with Lord Arthur Qrey, the Lord
Deputy, and threatening to disgrace him for his
cruelties, but at the very same time the Lords of the
Council were rebuking him for not doing his work
more thoroughly. His excuse for his want of severity
is characteristic, and throws not a little light upon the
history of Ireland during Elizabeth's reign : " The little
service in Munster " (he thus speaks of his barbarous
Digitized by VjOOQ lC
C0RNELIT7S 7 DEVANY. XOUl
doings at Smerwick and throughout the whole of the
southern province) " I cannot altogether excuse ; and
yet there is more done than I perceive is conceived.
For my part, without it be of some importance, I take
no delight to advertise of every common person's head
taken off ; otherwise I could have certified of an hun-
dred or two of their lives ended since my coming from
those parts."
§ 3. Cornelius 0'Devany, Bishop of Dotcn and Connor.
The history of this illustrious Conf essor of the Faith
is set forth in f ull and accurate detail in the pages of
the Analecta. It is probable that Dr. Bothe enjoyed
the privilege of visiting the venerable Bishop in prison,
and received f rom his own lips the record 01 his priva-
tions and hardships. It is quite possible, too, that he
may have been present at the martyrdom ; at all events,
he must have conversed with hundreds of persons who
had witnessed it, and whose minds were indelibly im-
pressed with that solemn scene.
Cornelius 0'Devany, in Irish Conoghor 0'Dubhea-
mhna, was born in the year 1533. The 0'Devany sept
in the old Celtic times dwelt on the southern banks of
Lough Neagh, in the county of Armagh, but I have
found no record of the birthplace of our prelate. We
only know that at^an early aee he embraced a religious
life in the Franciscan Order in the monastery of
Donegal. Lynch, in the MS. History of the Irish
Bishops, thus briefly sketches this period of his life :
" In aetatis flore nomen ordini minorum dedit in quo
setatis, eruditionis, et pietatis maturitatem consecutum
Gregorius XIII. ad Episcopatus Dunensis et Connorensis
dignitatem, 17° Aprilis, 1582, evexit." 0'Sullevan
Beare also writes : " Cornelius vir haud obscuro genere
Digitized by VjOOQ lC
XCIV INTRODTTCrnON.
natus, Seraphic® Divi Francisci religioni sesc teneris
ab annis alligavit. TJbi mirifica pietate, longis orationi-
bus, perpetuis poenitentiis, et omnium virtutum orna-
mento iulgens, doctnnam eruditus, ingenio comis, et
urbanus, sermone nequaquam rudis evasit " (Hist. Catk.
Sige 298). His appointment to the united Sees o£
own and Connor is registered as follows in the Con-
sistorial Acts of the 27th of April (new style), 1582 :
" Die 27° Aprilis, 1582, Cardinalis Senonensis pro-
g>suit Ecclesias Dunensem et Connorensem unitas in
ibernia, in provincia UltonisD, sub Archiepiscopo
Armachano, vacantes per obitum Donati, de persona
religiosi viri fr. Cornelii 0'Duibenei, ord. Min. de Ob-
servantia, prsesentis in curia, et omnibus annuentibus f uit
cum eo dispensatum, et ipse praefectus dictis Ecclesiis
in Episcopum et Pastorem et cum expeditione gratis."
Dr. 0'Devany received the episcopal consecration on
the Feast of the Purification, 1583, and returning soon
after to Ireland laboured with devoted zeal to ciutivate
the vineyard entrusted to him. Ulster was at this time
the theatre of war, and the more earnestly the Irish
chieftains of the North struggled to uphold the cause
of religion, the more perilous became the position of
the Bishop in ministering to his suffering nock. He
was at length arrested, but soon after escaped. His
enemies, eager in his pursuit, left nothing undone to
secure their prey. Falling into their hands a second
time, he was led off to Dublin and thrown into the
dungeons of the Tower, to suffer incredible privations
for about three years. The State Papers give some
scanty details regarding his imprisonment at this
period. The Lord Deputy Fitzwilliam writes to Lord
Wghley from Dublin, October the 26th, 1588 : ^
" It may please your Lordship. There is a prisoner
in the Castle, one Cornelius, Bishop of Down and Con-
nor, who, having lately escaped, had, upon his apprehen-
sion, found upon him a commission, the copy whereof
your Lordship sball receive enclosed, sent from the
Digitized by VjOOQ lC
CORNELIUS O^DEVANY. XOV
Bishop of Derry, authorising him, as his Vice-Primate,
to grant pardons and indtugences, who, albeit a most
pestilent and dangerous member and fit to be cut off,
yet, being inf ormed that we cannot here otherwise pro-
ceed agamst him than in the course of Prsemunire, I
humbly beseech your Lordship'8 directions and assist-
ance for some other means whereby we may be rid of
such an obstinate enemy to God and so rank a traitor
to her Majesty as he no doubt is."
This letter betrays the Lord Deputy^s desire to cut
off " the most pestilent and dangerous enemy ;" but the
exercise of the spiritual authority was his only crime,
and the Government were apprehensive lest a violent
storm would be raised if , at least without some other pre-
text, the Bishop should be sent to the scaffold f or thia
offence. Twenty-three years later such a pretext would
be devised, but for the present it was deemed sufficient
to keep him close in the Tower dungeon.
The document which was discovered at the time of
the Bishop's re-arrest, and which in the above official
letter is so absurdly travestied, was transcribed as fol-
lows by the Lord Deputy's command :
" Nos Redmundus, Dei et Apostolic89 Sedis gratia,
Derensis Episcopus ac totius HibernisB Vice-Primas,
Reverendo Domino Confratri Nostro Oornelio, Dunensi
et Oonnerensi Episcopo.
" Quoniam propter imminentia pericula ac discrimina
interitus vitse, personaliter terras illas visitare nequimus,
ad dispensandum cum omnibus cum quibus si praesentes
essemus Brevis Apostolici auctoritate ac Primitialis dig-
nitatis, vices nostras ad annum integrum a tempore datae
prsesentium tenore hujus scriptim© committimus; ac
potestatem absolvendi omnes ac singulos ad te concur-
rentes a casibus tam episcopalibus quam papalibus in
foro saltem conscientise, injuncta eisdem pro modo
culpee salutari poenitentia, ad preedictum tempus con-
cedimus et indulgemus. Datum in Ecclesia parochiali
de Tamlar, 2° Julii, 1588.
"Redmtjndus Derensis, Epkcopus ac Vice-Prinm"
Digitized by VjOOQ lC
JCOTl INTEODTJCTION.
To anyone tolerably conversant with such documents,
this Commission of the Bishop of Derry, Redmond
0'Gallagher, is quite intelligible. The Primatial See
was at this time vacant, and Dr. 0'Gallagher as Vice-
Primate was invested with some of its Privileges, as
also with special Faculties granted him by Briei f rom
the Holy See. These Privileges and Faculties he dele-
gates for one year to Dr. 0'Devany, the circumstances
of the times, as he justly remarks, not permitting him
to visit in person the Dioceses of Down and Connor.
The Commission is dated from Tamlaght, a hamlet in
th e p arish of Tamlaghtard in the Diocese of Derry.
We do not know what answer was returned by
Burghley, but the Bishop remained close prisoner in
the Tower of Dublin f or two years after the date of
the Lord Deputy^s letter, when we find him on the llth
of November, 1590, petitioning to be liberated on the
grounds that he was arrested solely for matters of reli-
gion, and that now he was starving for want of food,
whilst he adds the promise that he will be f ound in all
things a liege subject of her Majesty.
The Bishop's petition was indorsed by the Lord
Deputy Fitzwilliam as follows : " Conoghor 0'Devana.
xi g Novembris, 1590: Referred to the Lord Chancellor,
Lord Primate, and Lord of Meithe to consider of this
petition and to take suche order therein as to them
ehall be thought meete. W. FitzwilKam. ,, The three
Protestant Prelates to whom the petition was ref erred,
viz., Adam Loftus, Archbishop 01 Dublin, Lord Chan-
cellor, John Lancaster, Archbishop of Armagh, and
Thomas Jones, Bishop of Meath, after mature conside-
ration gave orders that the prisoner was to be set at
liberty, by the following warrants addressed to " John
Mapleston, gentleman, Constable of her Majestie^s
Castle of Dublin," which are preserved in the British
Museum (Additional MSS., 19, 831) :
Digitized by VjOOQ lC
OORNBLITTS O^DBVANY. XCVli
No. 1. " By the Lord Chancellor.
41 Where the righte honorable and verie good Lord the
Lord Deputie hath referred unto us the peticion of
Conoghor 0'Devana to be considered of and suche order
to be taken f or the sayd Conoghor as to us should seeme
good, ffor as muche as the sayd Conoghor ys sworn
upon his corporall othe to behave himself as becomethe
a dutifull subject and ys allso founde with suertyes to
appear before us or others her Majestie^s Commissioners
f or ecclesiasticall causes when he shall be thereunto ad-
monished, These shall be to comande and authorize you
to sett the sayd Conoghor at liberty receavying such f ees
as are bv hym due to you. Dated under oure hands the
xvith of November, 1590.
" Ad. Dublinianus. " Io. Armachanus
"Thomas Midbnsis."
No. 2. " Where the right honorable the Lord Deputie
ref erred unto myself > the Lord Primate, and the Lord
Bushopp of Meythe the petition of Conoghor 0'Devanna
lately exhibited by the said Conoghor f or his enlargd-
ment, to be by us considered of . After which we di-
rected our warrant unto you f or his enlargdment paying
you your fees and duties, and nowe understanding that
the wief of Stephen Segar dothe in hir husbandes
absence and behaulf clayme a debt of twenty poundes
to be due by the said Conoghor which he utterly
denyeth to be due, yet for the said Stephen'8 more
securitie I have taken bondes with suerties of the said
Conoghor for answering the said somme or so much
thereof as shalbe justly proved to be by him due to the
said Stephen at his retorne. And do therefore require
you hereby (according to my Lorde Deputies pleasure)
upon sight hereof to sett at Kbertv owt of your custody
the body of the said Conoghor 0'Devanna, he paying
you your fees and duties as beforesaide, ffor doing
whereof I require you eftsomes not to faile. Geeven at
St. Sepulchres the xviith of November, 1590.
" Ad. Dublinianus. "
Digitized by VjOOQ lC
XOVUl INTRODTJCriON.
The latter warrant is indorsed " The last warrantfor
the enlargment of Conoghor 0'Devana, Bi8hoppe. ,,
In 1592, when Loftus was promoting some prooeed-
ings in Court against the f ormer Lord Deputy , Sir John
Perrot, a number of counter charges were presented
against himself , the seeond of which bears upon the
matter in hands. I here insert the charge itself with
the answer.of Loftus as given in the State rapers, under
date 17th September, 1592 :
"Article 2. You did let out a Bishop out of the
Castle, that was sent from Rome without good warrant,
which Romiehe Bishop doth wander up and downe, and
dothe great hurt nowe in the northe.
" Answer.
"I answer that true it is that after the Bomish
Bishop mentioned in the article whose name is Connor
0'Devana, had a longe tyme contynued prisoner in her
Majesties Castell of Publin being in extreeme misery
for want of relief he preferred a petition to the right
Honorable the Lord Deputy whoe ref erred unto mee, the
Frimat and Bishop of Meithe to consider of the saide
petition, and to take suche order herein as wee thought
meet as more plainly appeareth by the true copie of the
said petition and referment sent herewith, which
Bishop being brought before us willinfflie submitted
himself not onely to take the Oathe of the supremacye
but also took his corporall oathe ever afterwards to
become her Majesties true and faithfull subject and
especially in this that he sholde reveal unto the Lord
Deputy and Councell f rom tyme to tyme anie f orraign
or domesticall practise against her Majty or this state
coming his knowledge w° h oathe he tooke with a moste
earnest protestation of his good and true meaning to
serve her Maty for w° h respect I and the reste weare
moved to take compassion oi his miserable estate and
gave direction for his enlargement. ,,
The statement that the prisoner took the oath of
eupremacy was a mere invention of the Protestant
Digitized by VjOOQ lC
CORNTJJTJS ODEVANY. XOIX
Ardhbishop. If he had done so the oath thus taken
signed by 0'Devany would have been triumphantly
forwarded to the Lords of the Privy Council, as a com-
plete vindication of the course pursued by the Lord
Ghancellor. But no such oath had been taken, and
the only document which Loftus was able to f orward to
London was his own copy of the Petition presented by
0'Devany, as follows :
"PETITION OF CONOGHOR 0'DEVANA.
" TO THB RlOHT HoNORABLE, &C.
"In moste humble maner maketh petition to yo,
Lordship yo r poore distressed supp* Conoghor 0'Devana
preest and prisoner in her Majesties Castle of Dublin.
That wherein the government of Sir John Perrott
Knight, yo r supp' was comitted concerning matters of
religion, and albeit yo r supp* cannot denye but in those
daies he comitted divers faults worthy of condigne
punishment yet having receyved the hyer thereof being
prisoner ever sithence, and hartely repenting him of his
former wicked lief doth utterly denounce from hence-
foorth ever to lyve in soe disordered a maner of lief
and therefore moste humbly prostrating himself before
yo r Lo : mercyfull consideration beseecheth yo r Lo, even
for Godds cause that he maie be sett at liberty to goe
and lyve amonge his poore friends, the rather for that
he is nowe ready to starve for want of foode and hathe
no friends to become bounde for him, whome yo T Lo.
woulde accept of , and that he utterly refuseth all favor
or mercy from henceforth if ever he shall willingly
transgresse her majesties proceedings in all causes of
religion, and he shall pray, &c."
It will be remarked that the concluding words,
"proceedings]in all causes of religion, ,, are a stereo-
typed legal and official phrase, and bear quite a diff erent
stamp from the rest of the petition, and were probably
added by Loftus the better to save himself . However,
there is nothing in these words to imply a denial of the
Digitized by VjOOQ lC
INTRODUCnON.
faith, as at most they refer to temporal matters apper-
taining to the Government ecclesiastical courts, and the
first warrant for the release of the prisoner given
above makes it sufficiently clear that it was only in such
matters, and not in any questions of f aith, he had pro-
mised obedience to the laws of the land. At all events,
whatever may be said of the petition addressed to the
Lord Deputy, there can be no doubt as to the Bishop'8
orthodoxy and the earnest devotedness with which he
strove to preserve intact to his flock the sacred pastures
of divine truth. In 1587 he was one of the Irish Pre-
lates who met in the Diocese of Clogher, and there
solemnly promulgated the Decrees of the Council of
Trent : " publicari f ecerunt coram multitudine cleri
ibidem praesente Concilium Tridentinum ab omnibus
esse recipiendum." When Cardinal AUen received
authority from the Holy See, in September 1591, to
grant special Faculties to the Bishops remarkable f or
their piety and zeal, we find him selecting " Redmond
0'Gallagher, Bishop of Derry ; Richard Brady, Bishop
of Kilmore ; antl Cornelius 0'Devany, Bishop of Down
and Connor," to impart these Faculties to them. His
Commission to them is preserved in Trinity College,
Dublin (E. 3, 8, p. 28), and begins with the words :
" Cum de vestra pietate, Doctrina ac zelo domus Dei,
multa audivimus, vobis facultatem damus, &c." (See
Letter8 and Memorials of Cardinal Allen, London, 1882,
p. 337.)
The State Papers preserve an " Information " re-
ceived by the Government on the 14th of April, 1606,
from which it would appear that the Bishop in the
preceding years had made more than once the
journey to Spain and Kome on the part of Hugh
0'Neill, Earl of Tyrone : " Upon Tuesday last, the 8th
inst " (thus writes Sir Richard Greames to Sir Arthur
Chichester) " a man arrived from the North with in-
telligence that the Earl of Tyrone had very lately sent
one Conohore 0'Duberike, a friar, and a Bishop called
Digitized by VjOOQ lC
CORNELITJS O DBVANY. 01
the Pope's Bishop of Down, unto the Fope and the King
of Spain, upon divers great occasions, requesting their
favours." A few months later (Nov. 12th, 1606) Sir
John Dayys writes to the Lord Deputy lamenting the
sad condition of the Protestant Church in Ireland " so
faulty, so deformed, and so out of all order, that I am
doubtful lest I should seem to bewray an ill nature in
discovering the faults thereof too bitterly, f or, in troth,
if a man should discover all the truth, his report might
be thought incredible, and rather seem a Hbel than a
true relation ; " and he further laments that the various
sees were filled with Bishops appointed by the Pope,
one of whom, " Connor Dovenny hath the name of
Bishop of Down and Connor ; he liveth in Tyrone ; we
saw him in our last journey when we were near Ulster,
for he was brought into the camp in the habit of a
Franciscan : Cormack Mac Baron, the Earl of Tyrone's
brother, is his chief reliever." (Calendar of State Pap.
Ireland, James the First, vol. ii., p. 18.) It was well,
indeed, for the Bishop, and for his spiritual flock, that
he enjoyed the special protection of tne Earl of Tyrone,
otherwise, without a doubt, his martrydom would date
from the year 1606 and not from 1612.
A letter of George Montgomery the Protestant Bishop
of Derry and Raphoe, to Sir Arthur Chichester from
Derry on the 4th of March, 1607, alsorefers toourBishop.
After mentioning with satisfaction the dissensions
between the Earl of Tyrone and 0'Cahan, he goes on
to give some Ecclesiastical intelligence about two friars :
" The friar 0'Mulerky had been straggling (he says)
contrary to his (Montgomery's) caveat and his promise,
and is fallen into Captain Philips'8 hands at Coleraine.
It would not be good to enlarge him hastily. The other
friar, Prior 0'Loon imprisonea there for saying a Mass
and enlarged by Chichester's warrant in hopes of his
conformity, he (Montgomery) had thus f ar prevailed
with, that he was contented to forbear for ever after-
wards f rom saying of Masses upon pain of being hanged
Digitized by VjOOQ lC
Cll INTRODUCrriON.
if it should be proved against him." He then comes
to Bishop 0'Devany, who fortunately for himself was
again in the company and under the protection of
O Neill : " 0'Doveny was brought thither to him by the
Earl of Tyrone, on his way towards the Castle of
Dublin, late at night, and earnestly entreated in the
morning that he might go with him, promising to come
back within one se^nnight and to bring 0'Doveny with
him, which he did not, but, passing home another way,
wrote his excuse. He (Montgomery) had expostulated
with the Earl desiring that he (0'Doveny) might be
sent unto him, and had dealt with 0'Cahan to the same
purpose. He had found him (0'Doveny) obstinate and
he would either confine him upon security or commit
him as soon as he could find him. Some courses had
been used there to discourage and draw back the Priests,
wherewith the Earl was charged, especially in Raphoe,
which he disclaimed ; of which he (Montgomery) would
say more thereafter." He adds that " as he was thus
writing, notice was given him that 0'Doveny, because
he (Montgomery) so earnestly sought f or him was gone
up to the Pale. He would do much evil if he were
permitted thus to range." (Calendar of State Pap.Ireland,
vol. ii. p. 126.)
From this letter we learn that Montgomery the official
superintendent of Derry and Raphoe, had set his agents
upon the pursuit of " the obstinate and dangerous "
Bishop of Down and Connor. We learn also that
although the penalty of imprisonment might suffice for
the crime of being a Priest, yet the punishment of .
death could be inflicted on those of the clergy who
would dare to say Mass or discharge the other solemn
duties of their sacred ministry. It was for this that
Dr. 0'Devany was regarded as so dangerous and so
obstinate. He went about from place to place fearlessly
administering the sacraments to the f aithful crowds who
everywhere nocked to him : " irruunt certatim ad sacrum
signaculum, contemnentes periculum suum, contemnen-
Digitized by VjOOQ lC
CORNBLIUS O DBVANY. CUl
tee et discrimen episcopi, si vel ipse vel ipei oompre-
hendantur ab adversanis nostrao Keligionis," are the
words of the Anakcta, and it was precisely whilst thus
administering the Sacrament of Gonfirmation after the
flight of the Earls, and when no danger was to be ap-
prehended from inflicting condign punishment upon
nim that our Bishop was seized bv the agents of Mont-
gomery, and led off to prison m DubUn Castle. (See
Analecta, p. 290.)
In the second jpart of the Anakcta written in Decem-
ber, 1611, Dr. Rothe refers to the fervour with which
the faithful had begun of late years to visit tho sanctu-
aries and hallowed pilgrimages frequented of old by
their Fathers, and mentions how the venerable 0* Devany
had in the preceding year himself made the pilgrimage
at Monahincha, the " insula viventium" on the borders of
Tipperary and Ossory, and though he was weak from
age and labours haa gone through the accustomed
rounds and observed the penitential rules (see p. 298).
It is a strange coincidence that in the State Fapers un-
der the date of July the 4th, 1609, we find a complaint
addressed by the Lord Deputy to the Privy Council to
the effect tnat during the preceding Holy Week •' at a
place called Monahinche on the borders of the county
of Tipperary,there were gathered together to the num-
ber of at least 15,000 persons, and some say they were
many more " (Calendar, vol. iii, p. 240).
The second part of the Analecta was written whilst
Dr. 0'Devany was in prison, awaiting the trial which was
to award him the martyr^s crown, and was addressed
to him and his fellow-sufferers for the Faith, exhort-
ing them to persevere faithfully in the course they had
begun and by their heroism to set an example which all
their Cathohc people might emulate. Well did the
Bishop correspond to this fervent exhortation. But
he did something more : he wished that the names
of the earlier martyrs, those who had suffered in the
immediately preceding years and during Elizabeth's
Digitized by VjOOQ lC
CIV INTRODTJCTION.
reign would be preserved and the histoiy of their
heroism in death duly recorded, to keep alive the faith
and piety of those who would come aiter. Dr. Bothe
received a copy of this " Index Martyrialis, ,, and refers
to it more than once in the commencement of the Third
Part of the Analecta. I have found, however, another
most precious reference to it, for which, as well as for
many other kind communications, I am indebted to the
Rev. James 0'Laverty, P.P. of Holywood, who has
done so much to illustrate the history of his native
Diocese. It is the f ollowing extract f rom a letter to the
General of the Society, F. Claudius Aquaviva, preserved
in the Stonyhurst MSS., a.d. 1612: "Cornelius
Devanny consecrated Bishop of the Church of Down,
was condemned with another Priest in the month of
January, and executed on the Calends of the following
February. Regarding those two noble soldiers of
Christ, this would be the proper place f or weaving a
narrative but that the illustrious contest and the invm-
cible firmness of soul which they exhibited, justly claim
a chapter from the hands of some person connected with
our Institute. I may, however, state that the holy Bishop
a short time before he was taken by the soldiers trans-
mitted unto us the names and the day of the death of
all those Bishops [and Priests whom he had known to
be put to death in this kingdom by the Protestants
from the demise of Primate Creaghe in order that we
might closely investigate what had been done and rescu
their names from the gloom of oblivion. This circum
stance had Jthe effect on us that when a year ago th*
rumour reached us, Kving as we were at only a short
distance from him when he was captured by the soldiers,
we at once believed he had been honoured with the
crown of Martyrdom, since he himself had evinced so
much care for the memory of the Martyrs."
Towards the end of May or the beginning of June,
a.d. 1611, the Bishop was at length arrested by the
military and other agents set upon his track by Mont-
Digitized by VjOOQ lC
CORNELIUS O DEVANY. CV
gomery, and was committed to priaon in Dublin Castle :
he was brougbt up for trial on Tuesday the 28th o£
January, and being sentenced to deatb was led out to a
glorious martyrdom on Saturday the lst of February
st. vet. (according to the uiodern computation, lltn
February), a.d. 1612. It was whilst awaiting trial that
he made use of the beautiful words recorded by 0'Sul-
levan Beare. A pious matron who on the part of the
Catholic citizens of Dublin ministered to his wants in
prison having asked him as to his health, he replied :
" I assure you, my child, that for ten years I have not
been so Iwell, either in bodily strcngth or in joy of
mind. I have only one great anxiety, that God would
deign to lead me by the path of martyrdom to His
heavenly kingdom and to Ilis divine presence, instead
of permitting me to be worn out with old age and to
die of decay in prison. You, my child, have conferred
many and singular favours upon me, for which I am
truly grateful and would make some return were it in
my power to do so : but I know that God will bestow
the reward. I pray you to add this one to your many
merits in my regard, that when I am put to death, and
may God grant that it be soon, you will make sure to
have me shrouded and interred in this (holding up the
Franciscan habit which he wore under the secular
dress) : for I prize far more this rough habit than
any Episcopal insignia or family armorial tokens."
<0n the vigil of the feast of the Purification, the
Bishop and his companion were led from the castle
prison to the place of execution which we are told was at
the opposite side of the river, probably where George's-
hill Presentation Convent now stands. Af ter the execu-
tion, the remains of the Martyrs were interredinthesame
place and during the day were guarded by the military,
but at night they weresilentlytranslatedwithduehonour
to a neighbouring chapel which had not been as yet de-
filed by the heretical rites. The various contemporary
narrativcs mcntion how tlie dcvout citizons had prcpared
Digitized by VjOOQ lC
CVl IXTRODtJCTlON.
fine linen, that when the Bishop a head was struck ofl
the blood might be preserved and not f all to the ground.
Many years ago, when I had occasion to consult some
documents referring to the Jesuit missions in Ireland
in the 17th century, which were then preserved at the
Gesu in Rome, I was shown by F. Boero, S.J., the
Procurator-Qeneral of the Society, a small folded paper
which was inscribed " ex sanguine Cornelii Episcopi
Dunensis et Connorensis," and in it was preserved a
piece of linen tinged with the Martyr's blood. But we
must retrace our steps to examine some of the circum-
stances of the Bishop'8 arrest.
On the 4th of July, 1605, a Royal ordinance was
published commanding all the Titular Bishops and
"Jesuits, seminary Priests, or other Priests, whatso-
ever,° to depart from the kingdom before the lOth of
December iollowing, under penalty of being thrown
into prison there to receive the punishment due to their
offonce. This Proclamation was renewed on the 13th
of July, 1611, and the Protestant historian, Cox, re-
marks : " I find mention only of the Titular Bishop of
Down and four Friars to have been apprehended there-
upon." (History, ii. p. 17.) A Report to the King,
dated the 7th of October, 161 1, and signedby Chiches-
ter, the Lord Deputy, and by Lof tus, the Lord Chancel-
lor, confirms this account of the Bishop'8 arrest. They
declare that they had " caused the Proclamation sent
hither from the King in 1605, for banishing Priests, &c,
to be once more published, with some additions declar-
ing the cause of re^iving it. By virtue whereof the
titular Bishop of Downe and some few other Popish
Priests of note within the Pale have been apprehended."
They added that they " will proceed against the said
titular Bishop of Downe and some of the Priests now
in prison, by course of law, this next term in the
King'8 bench. ,> (Calendar of State Papers, Ireland,
James the First, 1611-1614, p. 142). A few months
liter a cusaal reference in a letter of the Lord Deputy
Digitized by VjOOQ lC
COlXXLltH o'oiVANY. OYli
from Ireland to tke Lorda oi the Oouncil in England
is the only witneee the State Papers give that the im-
prisoned Bishop had suffered the eztreme penalty of
the law. The letter is dated the 6th of February,
1611-12, only five days after the sentenoe of execution
had been carried out. Sir Arthur Chicheeter, the Lord
Deputy, thus writes : " The bearer, Sir Richard Cooke,
is so well acquainted with all matters that come before
them, and can so well impart them to him, that he
(Chichester) might be silent at this time were it not to
accompany him with the testimony of his care and
ability to do the Kings service. He is to relate to his
Lordship at his leisure how obstinately the cities and
corporate towns have of late demeaned themselvee, how
the Priests abound everywhere, who sway and carry
this people at their pleasure ; how a titulary Bishop and
a Prieet being lately executed here for treason, are
notwithstanding thought Martyrs by them and adored
for Saints," (Sir Arthur Chichester to Salisbury, Dublin,
6th February, 1611-12. Calendar, p. 244.)
The contention of modern Protestant writers in re-
ference to Dr. 0'Devany's death is, that the Roval Pro-
clamations were intended merely as a matter of threat,
that f ew if any arrests were made, and that at the worst
the penalty of imprisonment alone was authorized
against the delinquents : therefore they conclude the
arrest and execution of the Bishop must be assigned to
some other cause than to the Proclamations issued
against the Catholic clergv. This conclusion f rom such
Eremises might perhaps hold good if the letter of the
iw in Ireland in those days was to be accepted as a test
of the administration of the law. But the every day
recurring f acts were proof that such was not the case. A
f ew extracts, however, from the State Papers will suffice
to ahow how groundless the Protestant contention is,
and will serve at the same time as a practical commen-
tary on the Royal Proclamations.
If the Priests in Ireland were not arrested it wasnot
Digitized by VjOOQ lC
CVlll INTRODUCTIOX.
through any indifference or remissness on the part oi
the agents of the Crown. Sir Arthur Chichester writing
to the Lords of the Council in England, the 19th of
September, 1606, assigns quite a different cause : " Many
Jesuits and seminary Priests (he says) flock to Ireland,
where they do much harm ; and every house and ham-
let being a sanctuary f or them, they are seldom appre-
hended" (Calendar of State Pap., Ireland, vol. ii., p.
574.) The Earl of Thomond also writes to the Secre-
taries in England, in June, 1607 : " The most of the
develish Priests and seminaries are relieved in the
county of Tipperary, in Waterford, Clonmel, Cashel,
some few in Cork and Limerick. It is impossible for
any officer to lay hands upon them ; f or the officers are
no sooner known to come into the country but the Priests
are presently conveyed away." (Ibid., vol. iii., p. 207.)
On March the lOth, 1610, Sir Arthur Chichester again
writes that it had become a custom " when an officeror
a soldier lays hold of aPriest within their garrison, the
young men and women of the city make a rescue
with ill-usage and blows." (Ibid., vol. iii., p. 399.)
The Lord Deputy suggests an efficacious remedy
for all this. On the 5th of February, 1609, address-
ing the Privy Council in England, af ter setting forth
the evil done by the pirates on the southern and western
coasts, he adds the notable words : — " But this kind of
pirates and sea-thieves is much inf erior f or malice and
dangerous effects to another sort which inf ests this land
and sea. They are such cursaries (corsaires) as, in-
differently and without war, specially prey upon his
Majesty'8 proper subjects of this realm ; and tney are
80 presumptuous and obstinate an enemy to this State as
cannot otherwise be suppressed or repulsed but with fire
and sword. These are the Seminary Priests and Jesuits,
who daily repair into this land in great numbers, with
their receivers, favourers, and defenders, offering
violence to reKgion and laws, in this only place of the
woiid without punishment or control." (Ibid. p. 143.)
Digitized by VjOOQ lC
CORKELIUS O DEVANY. CIX
And on the very next day, writing to the Protestant
bishop of Deny, he states that " the presumption in
priests and friars is like to grow to an exorbitant great-
ness, except some remedy be soon applied answerable to
the desperate disease/' For this reason, he adds, he
had written "a long letter of purpose to the Lords (of
the Council), that for as much as tne continual flocking
of such locusts into this realm is like to produce
dangerous effects, their Lordships should grant warrant
to castigate them like roffues and beggars, by martial
law, or other Uke course.' (Ibid., p. 147.) Writing to
the Secretary of the Council in England on the llth of
May, 1610, the same Lord Deputy remarks that the
hearts of all the faithful subjects " are already sad and
heavy at the abuse and Hberty of the priests and people
in the exercise of their relijnon, from which they can-
not restrain them without slaughter or the gallows, for
which they have neither law nor warrant." He adds,
that his agents lately apprehended a priest " by disguis-
ing themselves, as he was saying Mass at Multifarnam
in^Westmeath; and as they were carrying him before
a justice of the peace, the country rose upon them, and
rescued him from the parties employed, and hurt them
in sundry places, notwithstanding they showed them his
(the Lord Deputy^s) warrant, and told them he was a pro-
claimed traitor. By this his Lordship may perceive
their boldness, and what hope they have to restrain them
by other than the sword." (Ibid. p. 445.) A few weeks
later, he again writes to the same from Dublin Castle
(the 27th of June, 1610), and after setting forth the
damage done by pirates, adds his wish to have " a com-
mission for the adjudging and execution of pirates and
priests here who vex and disturb the kingdom more
than can be understood by others than them that feel
it." (Ibid.y p. 473.) It will be well to bear in mind
that at the aate of this letter the Bishop 0'Devany was
a prisoner in the Lord Deputy's hands.
No trace can be found of the replies sent from
Digitized by VjOOQ lC
Ct tNTRODUCtlOtf.
London to Chichester'8 requests. But even if we sup-
pose that no response was given, was the Lord Deputy
to be deprived of the gratification of upholding the
Protestant church, and administering conaign punish-
ment to the Episcopal prisoner whom he had at length
secured ? Certainly not. There were abundant resources
at hand to remedy any deficiencv in the pleas otherwise
sanctioned by the Irish law. Ckief Justice Saxey, who
Jresided over the Munster Courts, had f orwarded to the
'rivy Council in England, towards the close of the year
1604, his deliberate opinion that the Statute enacted
in England of the 27 th Elizabeth, banishingthe Catho-
lic clergy from her Majesty*s dominions, and declaring
any of them f ound therein af ter the close of that ses-
sion of Parliament guilty of high treason and death,
held valid for Ireland as well as England. (Calendarqf
State Pap. Ireland, 1604, p. 217.) Sir JohnDavystoo
had broached a somewhat similar opinion : " If (the
Priests) should not depart upon the Proclamation, the
Government doubts not but they should make their
persons Kable to the penal laws of England " (Ibid., p.
244). But above all this there was another resource at
hand so characteristic of the Protestant Government of
Ireland in those days that it must be set forth in
Chichester^s own words. Writing to the Privy Council
in England, the 4th of May, 1608, the Lord Deputy
declares that so great is the evil done by the Seminary
Priests and Jesuits " that though the common law does
not warrant the drawing of the sword against them,
yet is it necessary to offend or transgress against the
law in some things in order to maintain justice in great
matters or in the whole" (Ibid. vol. ii., p. 501.) We
may now proceed to the details of the Bishop'8 trial
ana martyrdom, which are minutely set forth in the
contemporary records.
The illustrious Archbishop of Cashel, Dr. 0'Kearney,
who himself about this time suffered so much f or the
Faith, f orwarded to the Irish Seminaries in Spain, in the
Digitized by VjOOQ lC
cotifcEtttrs o'devan¥. cxi
year 1612, an authentic account of the stateof Ireland,
signed by himself andother distinguished Irish Ecclesi-
astics. It is published in full in the Spicilegium
Ossoriense, vol. L, p. 119. In the following words this
important document refers to the martyrdom of Dr.
0'I)evany :
" The wickedness and cruelty of these people may bc
seen in the Martyrdom inflicted the 1 st of February,
this year, 1612, on the Bishop of Down, Cornelius
0'Doveny, of the holv Order of St. Francis, at the agc
of eighty years and thirty of episcopacy, together with
his chaplain, an Irish priest. In this M artyrdom they
did not observe the ordinary course of justice ; for
though the iury should be composed of natives, out of
the twelve there was only one Irishman, and he declared
that he did not understand what was said, nor agree to
the verdict, and the law is that if all do not agree the
verdict is null and void. But notwithstanding all this,
they were condemned to be dragged at horses* tails and
hanged, to have their hearts and bowels burned, to
be quartered, and to be left on the roadside to become
the prey of the birds of the air and the beasts of the
field. They could not find a native to act as hangman,
in spite of the rewards they offered, and so an English-
man had to perform the duty ; nor did any Irishman
take part in the proceeding.
" The reason they assigned for the death of the Bishop
was that he was an accomplice of the Earls 0'Neill and
0'Donnell and others, who, with the authority and ap-
frobation of the Pope, took up arms in defence of the
aith, aided and assisted by the Catholic King — an old
artifice of persecutors to get up charges of treason and
conspiracy against the Christians to cover their own
malice and wickedness and their hatred of the Church,
of which the cruel decrees and edicts issued here aro
more than ample proof .
*' They made enticing promises of wealth and honours
to the holy Bishop if he would acknowledge the supre-
Digitized by VjOOQ lC
CXll INTRODUCTION.
macy of the King, and attend their sacrilegious meet-
ings and ceremonies, to which, like another Polycarp,
he answered : — * How do you ask me to offend God,
now in my eightieth year, when I have served Him so
long, and He has always showered blessings on me in
innumerable ways ? On other occasions He rescued me
from your hands, and brought me out of the prisons in
which I have lain several times. A very little life now
remains to me, but if it were ever so long, it is all due
to Him, and I offer it to Him now with whatever kind
of torments you may be pleased to deprive me of it/
At the gallows he delivered a devout and fervent dis-
course, with a serene and peacef ul countenance. The
people went on their knees to get his blessing, which he
bestowed on them, and then they struggled to get a bit
of his garments, which the blows of the soldiers could
not prevent them f rom seizing ; and they would certainly
have rescued him f rom their hands if he had not prayed
them not to deprive him of the crown he had so long
earnestly desired, and to remember that his rescue
would entail evils on them and do him no good. He
exhorted them to perseverance in the Faith and in
obedience to the Koman Pontiff, through torments,
loss of property, and even death, and placed before
their eyes the eternal reward, the end of all sacrifices.
When he was mounting the scaffold, the people raised
a terrible wail, and shed copious tears, and uttered such
tender laments that even the executioners were softened.
At that moment the clouds opened, and the sun ap-
peared with a resplendent ring of reddish colour, which
lasted till the butchery was over. That same night the
Lord was pleased to honour his body with a miracle
which was wrought on a paraly tic, who, as best he could,
crawled to it with reveronce and faith, and as soon as he
touched it was cured. In the end the Catholics carried
off the body in spite of the soldiera."
Only the year is given when thisCircularwasaddressed
to the Spaiiish Collogcs. Py a reference made to it
Digitized by VjOOQ lC
CORNELIUS 0*DEVANY. CXlll
however, in another letter of the Archbishop of Caehel
we are enabled to fix approximately its date as written
within six months from Dr. 0'Devany's martyrdom.
Writing from Irelandon the 18th of July, 1612, to the
Rector of the Irish College in Salamanca, £)r. 0'Keirney
states : " When I was over there among you (in the
College at Salamanca) I gave you a f ull account of the
state of this our native country, and of the troubles
and dangers with which we are surrounded. These have
since become palpable in the cruel death inflicted on our
brother, the fiishop of Down, and his chaplain, the lst
day of February of the present year, ichich xce have
already detailed to you." (Irish JEccles. Record, August,
1874, vol. x., p. 531.)
The Rev. Richard Conway, S.J., Rector of the Irish
College in Santiago, before the close of the year 1612,
wrote the following detailed account of the Bishop'8
eufferings :
"In the month of May, 1611, the EngHsh heretics
in Ireland seized in an island, which is in a large lake in
the province of Ulster, the Bishop of Down and Con-
nor, an old grave man, a f riar of the Order of St. Francis,
and brought him to Dublin, the capital of that kingdom,
where the Court resides, and locked him up in the
Castle. At the same time, or the June following, they
seized, in the city of Cork, a priest called Patricfc
Loughran, and brought him to the same city and Castle
of Dublin. From that time to the end of January,
1612, the Ministers of the King did their best to induce
the Bishop and the priest to abandon the faith, some-
times with praise and promises, other times with threats,
and again ^ith the offer of bishoprics and benefices ;
but, seeing that nothing of all these things moved these
servants of God to accede to their desires, they fulmi-
nated chargee against them, accusing them of treason
to the Crown of England, and with assistin^ the Catho-
lics at war by saying Masses and administering the
sacrament8 to them ; but they could find no other crine
Digitized by VjOOQ lC
taiv ttrrkoDfcctiofc*
in them. Sentence of death was pronounced against
them, and the lst of February of this present year
they were brought to the scaffold. The Bishop was in
a vehicle drawn by horses, and he said he went much
more comfortably to death than his Master, our Lord
Jesus Christ, who had to walk on foot and bear the
weight of His cross.
" Along the road by which they went there was a
multitude of people of all degrees, such as was never
seen at such a spectacle before; and the Catholics,
despising the danger, cast themselves upon their knees
to ask the Bishop'8 blessing, which he gave them to
satisfy their devotion, and tne blows and kicks of the
heretics were not sufficient to deter them.
" Two heretical ministers went along with the Bishop
preaching to him, and persuading him to submit to the
mercy of the Viceroy. He answered them again and
again that he was too old, and had not a high enough
estimation of their religion to allow himself to yield to
their wishes, and abandon God, from whom he had re-
ceived so much good. They arrived at the place of
punishment, where the heretics had everything pre-
pared. They made the Bishop mount the scaffold, and
on every step of the ladder he paused to pray, and then
he addressed the multitude, and the ministersof justice
interfered withhim, that he might not pervert thepeople.
The heretical ministers told him to conf ess that he died
for treason to the King, and not for his religion ; he
answered that he could not lie, and that he died because
he would not abandon the Roman Catholic faith, and in
proof of this that they had offered him his life and
property if he would become a heretic. At this the
ministers clamoured that he should be despatched at
once, and prevented from talking. At this moment
a courier arrived from the Viceroy, demanding of the
Bishop to conf ess bef ore the people that he died a traitor
and not for his religion, but he gave him the same
answers as he had given the ministers.
Digitized by VjOOQ lC
tt>ftKBLit7S 0*DfcVANY. 6X*
" When he was thrown off, the whole multitude gave
one great shout of anguish, and then the plaoe became
as silent as if there were not a man in it.
" They took him down very soon, and from the cheer-
fulness of his countenance, they thought he was still
alive ; then they cut off his head, opened his body, and
burned his bowels, and cut him into four quarters.
" The head disappeared, so that the heretics could not
find it, and such a crowd seized his clothes in defiance
of the ministers of justice that they did not leave a
scrap for the hangman, nor toe nor finger on the feet
and hands of the dead ; and even a great quantity of
flesh was cut ofp by the Catholics, and was kept, as also
his blood, and the earth moistened by it, as relics.
" The day was cloudy and dark, and as soon as the
bishop got to the first step of the ladder the heavens
opened, and the sun appeared the colour of blood, and
continued so till the Bishop was quartered, and then
the heavens closed and became more obscure and murky
than before.
" The prie8t was all this time in view of the spectacle.
From the bad treatment he got in prison, and because
he was sick, he appeared very thin ; but he gathered so
much firmness and courage that one would think he was
never sick ; and he commenced to exhort the people,
and he was immediately stopped and put on the scafiold,
to his great joy ; and he said that the only crime they
found in him was the exercise of his functions among
the faithful, and for that he died. They cut short his
speech, and he was thrown off, and, while yet half alive,
his head was cut off, and he wasquartered. The faith-
ful collected with great daring his blood and garments,
and did not leave a single hair on his head or f ace, with-
out the heretics being able to prevent them. Their
quarters were left there that night, and were guarded
by the Catholics, and that night a Catholic, with a lame
arm, was cured by touching the dead. The next day
the city was emptied of people who went to see
Digitized by VjOOQ lC
CXVl iNTRODtJCrriON.
them and commend themselves to them, to the rage of
the heretics, and the Viceroy ordered them to be buried
in that place. The following night twelve Catholic
youths disinterred and brought them to a decent place,
where they are buried with other martyrs.
" The Viceroy and Council heard of the grief of the
people, and how they regarded them as martyrs. ' If
the people venerate them as such/ said the Viceroy,
' I will soon give them plenty like them.' This short
relation I got from some Fathers in Ireland, and f rom
a person who was present and saw with his own eyes
what passed, and was of the twelve who disinterred
them ; he told me in this College of Santiago, where
he is at present a student, on the 19th of this month,
1612." (Spicilegium Ossoriense, vol i., p. 123)
The Axchbishop of Dublin, Dr. Thomas Fleming,
in a formal report regarding the actual condition of the
Irish Church, presented to the Sacred Congregation of
Propaganda on the 4th of February, 1623, mentions
among the bishops who had adorned the Irish Church
by their sufferings for the Faith, "Cornelius 0'Devany,
a Franciscan, Bishop of Down and Connor, who being
almost eighty years of age, was crowned with martyrdom
about ten years ago in Dublin, the capital of the whole
Kingdom, giving a noble example to the whole nation."
(Archbishops of Dublin, i., 289.)
Fr. Mooney, in his MS. History of the Franciscan
Order in Ireland, also records the bishop's martyrdom :
" Ultimu8 Episcopus (Dunensis et Connorensis) fuit Fr.
Cornelius Dovenius, ord. min. martyrio glorioso corona-
tus Dublinii, per Arthurum Chichester, 1° die Februarii
(Anno Domini 1612), juxta computum Kalendarii veteris
quod in illa parte HiberniaB adhuc observatur, non
autem ita juxta Calendarium Gregorianum." This last
remark refers to the day on which the bishop was put
to death, which according to the corrected calendar
would be the llth of February.
Among the MSS. in the Burgundian Library at
Digitized by VjOOQ lC
00RNELIU8 o'DEVAHY. OXVii
Brussels there is a contemporary narrative, entitled
" Compendious History of the Martyrdom of the Right
Rev. F. Cornelius 0'I)oveany of the Order of Friars
Minors, Bishop of Down and Connor, and of his
Chaplain, extracted from the Letters sent f rom Ireland to
the Irish Friars Minors in Louvain." (MS. 2167,p. 421.)
The following extract adds some interesting details to
those already given: — "During the whole time the
Archbishop was in prison he almost daily said Mass,
makinguse of vestments secretly conveyed into the prison
by some Catholics. He was of ten seen by some of ours,
bathed in tears, in mental prayer, and was heard by
his f ellow-captives in his prayer to break out into these
words : ' O Lord God, through thy great mercy, grant
me, thy servant, to lay down my life f or Thee, as Thou
didst lay down thy lif e on the cross f or me, thy wretched
creature ; and grant me to end my days f or the con-
f ession of thy name, either by the sword of the heretio
or in this prison/ He often said to noble Catholics who
visited him, that he would prefer life in prison to
freedom, were it not f or the good of his flock. . . . The
bishop and priest were placed on two separate carts, and
as they went the bishop frequently called out, ' Hasten,
my friend, to receive your crown/ and the priest
answered, ^Behold me, I will not waver nor delay/
The people thought themselves happy if they could get
near the cart to receive the bishop'3 blessing, which he
lovingly gave. For many years his face had not been
so fresh-coloured, nor his countenance so cheerful and
amiable as it was from the tirae he left the prison-door
to the moment of his death. When they came to the
place of execution, there were between five and six
thousand people there. The place of execution was on
a hillock, and the two, getting down from the carts at
the f oot of the hillock, knelt down and prayed f ervently.
Then, to the admiration of all, the old man, with strong
and eager step, walked up to the gallows and embraced
and kissed its beams, as did the priest. All were
Digitized by VjOOQ lC
OZVUl INTRODUCTION.
astonished to see such strenffth in so old a man (he waa
about eighty years old), and one worn out with prison.
Then he asked that the priest might go first (f or ne had
a fatherly solicitude for his companion) ; but it was re-
fused, and the priest said : ' Go, then, before me,
reverend father, and truly without delay will I f ollow
you.' He mounted the ladder without assistance, the
executioner going before him. When he had mounted
four or five steps, he blessed all the Catholics, praying
that liberty might be granted to them, and then prayed
to God that he would forgive the injustice that was
done to him, and that f or his part he freely and will-
ingly forgave it. So aiso did the priest. Then the
bishop, taking for his text tke words of St. Paul:
* Though an angel from heaven should preach to you
another gospel than you have heard from us, believe it
not/ began to address some words of exhortation to the
people ; but the officials who stood around ordered him
to be stopped, and immediately thrown o£E. Then,
gently smiling, he kissed the cord, and himself fitted it
to his neck, and covered his face with a cloth, and held
out his hands to the executioner to be bound."
There was at this time in Dundalk a Franciscan
Father named Thomas Fleming, bearing, indeed, the
same name, but of quite different family from the
Archbishop of Dublin, already referred to. In little
more than two months after thedeath of Dr. 0'Devany
he forwarded to a friend on the Continent the following
account of his sufferings : — " Cum coram Judicibus
accusaretur, ac ut moris est nominaretur nuUo titulo
honoris addito, nihU respondit, de quo admonitus ait :
Verum est me eo nomine in baptismo vocatum, placuit
tamen divinse bonitati postmodum me in sanctam D.
Francisci famUiam asciscere, deinde sacerdotem, ac
demum Episcopum creare, quare si me vultis respondere,
eo nomine quo Deo placuit me honorare, vocate, quod
prnestiterunt. Cum ad supplicium esset ducendus,
videretque carrum in porta prsestolantem, petiit ad quid
Digitized by VjOOQ lC
CORXBLirft O^DKVANY. oxit
ibi esset ; ut eo veharis, inquit quidain : egone ait ille ad
supplicium curru pergam cum Dominus meus crucem
suis humeris portarit i Accesserunt ad eum ministri
non pauoi, quorum uni Proregis ministro cum ei molestus
esse non desisteret, Mallem inquit Episcopus tot mihi
demones adversantes conspicere, quam vos: illos enim
uno crucis signo abigerem, non ita vos. Non defuit vir
primarius Dubliniensis, qui se in media platea, in genua
coniiceret, ut eius acciperet benedictionem. Fuit et
mulier primaria qure per milites usque ad carrum, in
quo sanctussenexjjacebat, perrupit, petitura eius cinguli
particulam, cui lpse lubens totum concessit: milites
msolentes ut solent matronse improperabant impuden tiam,
dicebantque merito ipsam una in carrum coniiciendam
(hoc infamiaB genere notantur quse in adulterio aut
fornicatione deprehenduntur) quibus illa: maximo
honori ducerem si cum tanto viro in carro circumducerer.
Multa alia brevitatis causa praetereo. Ubi ad aliquot
passus prope patibulum esset, petiit in terram deponi
unde flexis genibus usque ad patibulum reptare et unam
patibuli columnam in ulnas arripiens maximo pietatis
sensu illam est osculatus. Eodem cum ipso martyrio
coronatus est sacerdos, quem 8. Episcopus, eius de-
f ectionem timens, non destitit animare, voluitque ipsum
prius patibulum conscendere, sed non est passus: cui
cum Episcopus animum addere non desisteret, Prsecede
Pater, mquit, ego te sequar, ne dubites. Comitata est
ipsum ministrorum turma, inter quos unus Ghalinerus
nomine, vestro Michaeli benenotu8,illimolesti88imusfuit,
cui cum iam scalas conscendisset, ait : Fatere te non
propter fidem sed laesse maiestatis crimen morti
adiudicatum. Contrarium, inquit Episcopus, clare
constat, quod si velit iste praesens, qui internuntius inter
me et Proregem fuit, testari potest, constat enim quod
si ego vel semel illud templum (stabat e regione; vel
semel adirem, non tantum vita mihi concederetur, sed et
ecclesiastico reditu auctus abirem. Mentiris, inquit
Chalineru8, et omne mendacium est peccatum rnortale,
Digitized by VjOOQ lC
CXX IKTBODUCTION.
ergo tu mortaliter peocasti : Ego non mentior, inquit
Episcopus (latine enim loquebantur) sed veritatem dico,
sed tu ipse mentiris. Una, inquit minister, oremus :
egone inquit Episcopus vobiscum orabo, qui neque fidem,
neque conscientiam, neque pietatem habetis ? Desine
qus&so mihi ulterius molestus esse. Episcopum, textum
quem ex S. Paulo citavit cum vellet hibernice reddere,
interpellavit Chalinerus, regios ministros monens ne
ulterius eum permitterent populum, qui confertissimus
erat, seducere. Id valde etiam ab ipsis adversariis est
observatum, quod paulo antequam e scalis deiiceretur,
cum toto die ne semel sol luxisset, tum ipso suo occasu
tanto calore et splendore suos radios m Episcopum
direxit, ut nunquam ante se tale quid vidisse Consili-
arius quidam Regius, qui adstabat, affirmavit. Cum
primum vero e scalis fuit deiectus, iterum subito se
sol abscondit ut amplius illo die non sit visus. Abscis-
sum eius caput a Catholico quopiam ablatum f uit, et
quamvis magna pecuniae summa revelanti promitteretur,
nunquam rescire potuerint quis illud abstulerit. Fuit
ex militibus unus Robin Dinel nomine, qui Episcopi
tunicam decem assibus a tortore emit, sed vix in manus
eam recepit, cum Catholici hinc inde certatim suis
cultris eam in plurimas partes distraxerint, et quamvis
ipse evaginato gladio se tueri conatus sit nihil tamen in
tanta turba ei profuit, atque ita tunicam et pecuniam
amisit. De zelo Catholicorum nihil dico, cum aliquan-
tulum discretionis limites excesserit dilaniando sacrum
corpus, ut aliquid reliquiarum secum asportarent.
Vidi ipse varias carnis partes quas in theca quidam
gestabant."
0'Sullevan Beare, to whose sketch of the life of Dr.
0'Devany we have already referred, attests that he
bore the burden of the episcopate faithfully for thirty
years : — " Sacrosanctum Christi Jesu Evangelium ex-
ponens, sacramenta ministrans, populum sibi deman-
datum in Christiana veritate confirmans, nihil quod ad
boni Praesulis partes desideraretur pnrtermittens, ab
Digitized by VjOOQ lC
CORNELIUS 0'DEVANY. CXxi
haereticis interdum captus, carcere, vinculisque vexatus
labores incredibiles sustinens, nullis calamitatibus
fractus. Denique in hac Jacobi Regis persecutione ab
Anglis militibus diu quaesitus repente circumeuntes
Junio mense (a. d. 1611) deprehenditur, cum ab equitc
Iberno exceptus hospitio Sacramentum Confirmationis
celebrasset, et Dubhlinam delatus in caliginosum, foeti-
dumque carcerem conjicitur." He then mentions thc
arrest, about the same time, of Rev. Patrick 0'Lochran,
who had just arrived from Rome, and adds : — " Ambo
menses circiter septem variis miseriis concussi, in con-
ventibus mense Januario sequente habitis, ne haereticis
quidem ipsis majore poena quam longi carceris detri-
mento cccrcendi videbantur. Aliud tamen AngliaB regis
et consilii jussu (sic enim fertur) est decretum, laftsas
majestatis criraine in8imulantur. ,, He then gives the
details of the trial, and continues : " undecim alienigenae
nulla interposita mora Praasulem majestatis laesee reum
proferunt. Clamitat unus ille Ibernus et protestatur
nec sententiam secum fuisse communicatam nec assen-
sum se pwebuisse. Quo tametsi sententia infirmabatur,
tamen contra Episcopum firma legitimaque habetur. . . .
Spectantibus hoc magnam admirationem movit, quod
tortor miles robustus, aetate florens, qui martyrum carni-
ficio se vitam redempturum non ignorabat, quasi sui
incompos in scalis titubabat, et Episcopus senex, debilis
intrepide scalas ascendit, in eisque loquens stabat rubore
perfusus, collo suo laqueum imposuit, sudariolo faciem
cooperuit, junctas manus carnifici ut vincirentur
porrexit. . . . Sanguinem e cruento corpore copiose
nuentem Catholici linteis exceperunt, mortui vesti-
menta usqne ad intimam tunicam et cilicium asperri-
mum, diripuerunt, interque se diviserunt, frustra
militibus haereticis obnitentibus, coluntque digna vene-
ratione."
F. Copinger, already cited in the preceding pages,
briefly commemorates 0'Devany's martyrdom : " Connor
0'Duanna, fiishop of Downpatrick and Connor, was ap-
1A
Digitized by VjOOQ lC
CXXll iNTfconUCTlON.
prehended in the month of Juty, 1 611, and cominitted to
the Castle of Dublin, wherein he lived in continual re-
straint many years before by the apprehension of one
Master Smitn, secretary to Sir Nicholas Bagnall. Being
retaken this second time, he was hanged, drawn, and
quartered, on the lst of February, 1612." Andhaving
given a long list of glorious Martyrs, F. Copinger con-
cludes his narrative with the words : " All these fore-
named persona, except the good and most virtuous
BishopO^Duannawith his chapjain, Brien 0'Carolan and
John Oonoan, Donagh Mac Keddy, and John Luneas,
priest, who suffered undcr King James, all the rest
suffered under Queen Elizabeth."
I willgive in greaterdetail the narrativeof the Rev. Dr.
John Lynch, f rom his MS. History of the Irish Bishops,
as it has never been published, and adds not a little to
what we know from other sources of Dr. 0'Devany's suf-
ferings : — " Insidias a ministris Itegiis intentas effugere
non potuit, qui, libertatis illi concessee poenitentia ducti,
illius rursus comprehendendi ansas omnes aucupaban-
tur, quem denique Sacramentum Confirmationis in
recessu gregi suo impendentem mense Junio anni 1611,
deprehenderunt ac Dublinum raptum priori gurgustio
incluserunt. Ab homuncione interim infimse plebis
feece accusatur a Tironia^ Comitis contra Regem arma
ferentis partibus stetisse et eum Comitem f ugam capes-
santem consilio et commeatu juvisso. Accusatoris
autem criminationem hanc effutientis os, pallor, labia,
totumque corpus treoior insedit, quibus indiciis in
calumnia3 suspicionem venit pluribus, eum pollicitatione
mercedis ad hanc accusationem instituendam subornatum
f uisse credentibus. Respondit Episcopus se quidem in
Ultonia belli tumultious tum vehementer agitata com-
moratum gregibus suis monitorum et sacramentorum
pabulo reficiendis vacasse, belli strepitus tam a vit®
suaeinstituto quam ab animi studio plurimum abhoruisse,
nullam ei gerendo se opem tulisse. Si se istius belli
societate Tyroneeo jnnxisset ad poanam ideo se vooari
Digitized by VjOOQ lC
CORNELltJS ODEVANY. CXXlll
non debere affirmavit quod Rex Jacobus delictorum
gratiam omnibus iis fecerit qui belli istius foBdere
sociabantur. Prseterea se testes adducturum esse dixit
qui longo locorum intervallo a Tyronaeo se tum dissitum
fuisse, cum ille se fugse accingeret, assererent. Iudex
vero hac purgatione non placatus rem ad duodecim
viros excutiendam retulit. . . . Nec Episcopo prof uit
detrectare ut ab iis ejus causa decideretur quod non sui
ordinis viri f uerint cum lege lata nullus in diribitorum
ejusmodi numerum referatur qui non sit eiusdem cum
reo fastigii. Se quoque virum Ecclesiasticum et
Episcopum non ad profanum tribunal sed ad Ecclesiasti-
cum sisti debere contendebat; sed Iudex retorquet:
Cum de Cbristo judicium Pilatus tulerit sequo sibi
animo ferendum est laici judicis sententiam subire.
Tum Episcopus per me licet (inquit) ut tu Pilatum, ego
Christum imiter. . . . Dum autem Kalendae Febrtiarii
supplicio indictse exspectarentur plures Episcopum
adierunt, non solum pcenae condonationem sed amplum
in Anglicana Eccleaia gradum et plurimas opes polliciti,
si nuntio Catholicse fidei remisso Protestantium reli-
gionem amplecteretur. Sed omnes in hac postulatione
repulsam ab eo passi sunt asserente se mente captum
fore si senex psene jam octogenarius ab avita fide qufie
a Christo passo ad suos dies perseveravit ad aliam suu
memoria natam et a pessimse notee hominibus excogita-
tam deficeret, et voluptatis exiguo tempore quo superstes
f uturus erat percipiendao causa pcenas aeternas prudens
et sciens sibi compararet. Itaque illo flecti non volente
sententia mortis in eum jam ante lata confirmatur.
Verum die illius supplicio destinata illucescente nullus
ad Episcopum eo supplicio mulctandum adduci potuit.
Nam tortor ejusmodi ministerio f unri. consuetus iuga se
proripuit ne csede Pontificis contaminaretur, nec eorum
qui de capite periculabantur saltem unus ex feece populi
reperiebatur qui sacrilegas manus in unctum Domini
plectendum, quacumque pcena, quocumque praemio
mjicere, et carnificis vice defungi tentaret. Tandem
Digitized by VjOOQ lC
cxxiv Uf i'ltubU(tf iufl •
scelestus qtddam Anglus morti jam addictus impunita-
tem ea lege nactus est ut lectoris munus obiens Episco-
pum in cruoem ageret. Episcopus autem carcerem in
quo menses octo claudebatur egressus est et in traha
sternendus, O me nimis honore affectum, (ait) qui
tanquam in curru triumphans ad patibulum vehor cum
Salvator meus cruee in qua pependit humeios suos
oneraverit. Deinde non multum in via progressus
infinitam Gatholicorum multitudinem obviam habuit
qu® in genua provoluta supplicii ministris indignanti-
bus benedictionem ejus imploravit et impetravit. Ad
scalam f urora admotam ubi acoessit, circumf us» multi-
tudinis gemitibus locus personabat innocentem Episco-
pum morte affici querentis. Adstans minister Chalinerus
(cujus improbitas in Britannomachia describitur)
monendi Episcopum ansam arripuit ut populo ediceret
se non alia de oausa quam lsesaa Majestatis reum ultimo
supplicio affici, uddens Episcopum dedecere ut animam
suam moriens mendaciis inquinaret. Atqui (inquit
Episcopus) tu tibi potius cave ne tuam animam labe
mendacii macules qui nuntius mihi salutis extitisti si
meam religionem vestra mutarem. In scalam deinde
sublatus ciroumstantes ad constantiam in fide Catholica
fovendam paucis hortatus est, stipante satellitio eum
plura loqui vetante. Mox a scalis a lictore trepidante
veniamque demisse deprecante dejicitur; ubi autem
paululum pependit sol nube ad eam horam obductus in
ejus vultum radios evibravit, et prioribus se nubibus
uenuo involvit. In terram postea nondum exanimis
demittitur, ubi caput ei amputatum quidam ex adstanti-
bus e vestigio adeo tecte surripuit ut exinde nunquam
sciri potuerit quis fuerit."
I will add one other narrative f rom an eye-witness of
the martyrdom, who moreover was present at it, not that
h e might sympathise with the Catholio martyr, but rather
t lat he might gratify his hatred of the Uatholic faith
by contemplatiag the bishop's sufferings. I ref er to
the narrative of Bamaby Jtfcich, who styles himself a
Digitized by VjOOQ lC
COMTRLIU* O DSVAMY. OOUIV
" Gentleman, servant to the Kings most ExoeUent
Maiesty." Hifl work was published in London in 1612,
with the title " A Catholio Conferenoe befcween Sir
Thady MacMoraU, a Popish Priest of Waterford, and
Patrick Plaine, a young student of Trinity CoUege, by
Dublin : Wherein isdelivered the manner of ezecution
that was used npon a Popish biahop and aPopish priest
that for severai matters of treason were executed at
Dublin, the lst of February last, a. d. leiL" The
foUowing ia his narrative :—
" On the 28th of January, the Biahop and Prieet,
being arraigned at the King's Bench, were eaoh con-
demned of treaaon, and adjudged to be exeouted on the
Saturday foliowing; whioh day being come, a prieet or
two of the Pope's brood, with holy water and other
holy stuffs, were sent to eanctify the gaUows whereon
they were to die. About two 0'olock p.m., the traitors
were delivered to the sherifEs of Dublin, who plaoed
them in a smaU car, which was foUowed by a great
multitude. As the car progressed the spectators knelt
down ; but the Bishop, sittiug stiU like a block, would
not vouchsafe them a word, or turn his head aside. The
multitude, however, f oUowing the car, made such a dole
and lamentation after him, as the heavens themselves
resounded their outcries. Being oome to the gaUows,
whither they were followed by troops of the citizens,
men and women of aU classes, most of the best being
present, the latter kept up such a shrieking, suoh a howl-
ing, and such a halooing, as if St Patrick himself had
been going to the gaUows, could not have made greater
signs of grief ; but when they saw him turned off from
the gaUows, they raised the tohobub with such a maine
cry as if the rebels had come to rifle the city. Being
ready to mount the ladder, when he was pressed by soroe
of tiie bystanders to speak, he repeated frequently,
' Sine me quceso' (Do not disfcurb me, I beseech youj.
The executioner had no soorier taken off the Bishop s
head but the townsmen of Dublin began to flock about
him, some taking up the head wim pitying aspect,
Digitized by VjOOQ lC
CXXVl IHTBODUCTION.
aceompanied with sobs and sighs ; some kissed it with
so rehgious. an appetite as ever they kissed the Pax ;
some cut away all the hair f rom the head, which they
preserved for a relic ; some others were practisers to
steal the head away, but the executioners gave notice
to the sheriffs. Now, when he began to quarter the
body,the women thron^ed about him.and happy was she
that could get but her nandkerchief dipped m the blood
of the traitor ; and, the body being once dissevered into
f our quarters, they neither lef t finger nor toe, but they
cut them off and carried them away ; and soroe others
who could get no holy monuments that appertained to
his person, with their knives they shaved on chips from
the nallowed gallows ; neither could they omit the halter
with which he was hanged, but it was rescued for holy
use8. The same night af ter the execution a great crowd
flocked about the gailows, and there spent tne forepart
of the night in heathenish howling and performing
many Popish ceremonies. And, after midnight, being
then Candlemas Day in the morning, having their priests
there in readiness, they had Mass af ter Mass till, day-
light being come, they departed to their own houses.
The Bishop was invested by the Pope, for those Ba-
laamite be fit instruments to spread the Pope's doctrine,
especially in Ireland, where the poor people are so in-
fested with this locust vermin of priests and friars that
they would sooner believe an ass that comes from Rome
witn a Pope^s bull than an angel from heaven that
should be sent with Gt>d's word."
This testimony of an avowed enemy should of itself
suffice to prove how widespread among our Catholic
people was the fame of Cornelius 0'Devany's sanctity
and admiration f or his heroism in martyrdom. I wish,
however, to bring these Introductory remarks to a close
with the far more weighty testimony givenby the Four
Masters, the authentic Annalists of this period of our
History. It is thus they regieter the Bishop's death
under the year 1611 (old style), in 0'Donovan 8 edition
p. 2371 :
Digitized by VjOOQ lC
CORNELIUS ODKVANY. CXXVll
" Connor 0'Devany, Bishop of Down and Connor,
who liad been at first a f riar of the Order of St. Francis,
of the convent of Donegal, but who was afterwards for
his good qualifications elected to the Episcopal dignity,
was taken prisoner by the English ; and he was detained
by them a long time in bondage and punishment ; and
they offered him riches and many rewards if ha would
turn over to their heresy, but he ref used to accept of
them, for he despised transitory riches for an everlast-
ing kingdom. (iod released him from the English on
that occasion ; but he was taken again. Sir Arthur
Chichester being at this time Lord Justice of Ireland,
he was put to deatb. He was first beheaded, and then his
members were cut in quarters, and his flesh mangled in
Dublin on the lst of February. There was not a
Christian in the land of Ireland whose heart did not
shudder within him atthehorror of themartyrdomwhich
this chaste, wise divine, and the perf ect and truly meek,
righteous man, suffered for the reward of his soul. The
Christians who were then in Dublin contended with
each other, to see which of them should have one of
his limbs ; and not only his limbs, but they had fine
linen in readiness, to prevent his blood from falling (o
the ground ; for they were convinced that he was one
of the holy martyrs of the Lord. Gilla-Patrick
0'Loughrane, a distinguished priest, was with the
Bishop at this time. When the English had decided that
both tnese should be put to death, the Bishop felt afraid
that the priest might be seized with horror and dismay
at the sight of the tortures about to be inflicted upon
his own body in his presence ; so that he therefore re-
quested of the executioner to put the priest to death
before himself . The priest said that he need not be in
dread on his account, and that he would follow him
without fear, and remarked that it was not meet an
honourable Bishop should be without a priest to attend
him. This be fulfilled, for he consented and suffered
thclike torture to be inflicted on him with fortitude, f«»r
the sake o£ obtaining thekingdom of hcaven for his soul. ,>
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
ELENCHVS
8ECTI0NVM,
AETICVLOEVM ET OBSEEUATIONTJM
HUIUS OPEEIS.
Seotio prima complectitur miram & veram
relationem status Catholicorum in Hiber-
nia, diuisa in IX. Articulos.
Aeticvlvs I.
INDE tam multa admiranda in Hibernia
tam paucos habeant admiratores,
&c. . . . . . .23
II. Difficultas aggrediendi scriptionem propter
diuersa & aduersa hominum iudicia, &c. . 25
III. Primum admirandum de const&ntia Hiber-
norum in vera & auita Religione ; & admirationis
causa multiplex expenditur . . . .25
Prima causa admirationis ex natura doctrinae 27
Secunda causa admirationis ex conditione do-
centium eam & vrgentium . . . .28
IV. In quo tanguntur modi particulares
vrgendi, quos proximo semestri continuarunt
nouatores aduersus Catholicos . . .29
V. Breuis paralellus persecutionis veterum ac
Nouatorum : eiusque accommodatio quintuplex 35
Digitized by VjOOQ lC
cxxx
INDEX
VI. De opulentia Hiberniae, & egestate Hiber-
norum consideratio, &c 39
VII. In quo consistat vera opulentia & foelici-
tas Christiana 48
VIII. In quo ostenditur Nouatorum morem &
furorem aduersus orthodoxos belld conuenire cum
veteri vsu Arianorum . . . . .52
IX. In quo illustratur officium tam principis
quam subditorum in hac diuersitate & dissonantia
Religionis 55
Bectio secunda in qua tractatur mira & vera
imago, siue idea iactationis ac trepidationis
Catholicorum in Hibernia, & continet XI.
Articulos.
Art. I. In quo expenduntur considerationes
disrupti, & inopinati intercisi Parlaraenti . 60
II. Discrepantia sufEragiorum in Comitijs vnde
orta, & quomodo se gesserint Catholici . 61
III. Describitur metus Catholicorum & pietas
eorum 64
IV. Describitur confusio Comitiorum simili-
tudine pugnaB Naualis : & de querelis per CathoK-
cos exhibitis "67
V. In quo illustratur praesens conditio Catholi-
corum in Hibernia ex consideratione vetustissima-
rum vrbium vel Rerumpublicarum, ex D. Augus-
tino 74
VI. In quo hieroglyphico nautili piscis exponitur
modus viuendi Catholicorum in Hibernia . 78
VII. In quo consistat vera gloria Catholici
hominis : & quia proprid vrbanus, quis barbarus,
ait 82
VIII. De Antiqua Hibernorum dignitate, &
gloria, &c. ....... 87
Digitized by VjOOQ lC
ARTICULORUM, ETC. CXXxi
IX. Quibus passibufl illa gloria Hibernomm de-
cresceret . 92
X. Quibus vijs & modis possit illa gloria reui-
uiscere 97
XI. De iniqua conditione Hibernorum ; & spon-
sione fidelitatis eorum citra prceiudicium Religi-
onis 103
Sectio Tertia, de mera effigie mirse adminifl-
trationis, & regiminis tam Ecclesiastici,
quam politici in Hibernia, quse continet
XI. Articulos.
Art. I. In quo Susannae anguetiis assimilatur
Catholicorum afflictio 106
II. In quo detegitur origo afflictionis : & vmbra
eius in Aurelio Commodo exprimitur . .108
III. Quo declaratur inueterata altercatio status
Eoclesia8tici, & ciuilis, Tnde orta & aucta fuit
scliismatis materia 111
IV. De continuatione schismatis, & inter No-
uatores dissidio, cui per conferentiam Begalem
medela qu©ritur 121
Y. De supplantatione fidei & explantatione
indigenarum 125
VI. Visitatio status Ecclesiastici ex Regali
commissone. . . . . . 130
VII. De circuitu Proregis in autumno prae-
terito . . . . . . .141
VIII. De Coloniarum apparatu & progressu 147
IX. Scopus Proregis, eiusque gressus indagan-
tur in isto circuitu ..... 152
X. Occulti Proregis cuniculi, & insigne strata-
gema detegitur 160
XI. Admonitio ad Proregem . . .163
Digitized by VjOOQ lC
CXXXU INDBX
Conolusio cvm quatuor Apostrophis . . 167
Prima Apostrophe ad Begem Britanniarum 169
Secunda Apoatrophe ad Iustioiarios Guber-
narchas HiberniaB 173
Tertia Apostrophe ad Catholicos Hibemos tam
Ecclesiasticos quam saoculares . • • 179
Quarta Apostrophe ad domesticos fidei, pro fide
& ingenij cultu, extorres Hibernos Collegiorum
alumnos 189
Additamentum ad semestrem gravaminum rela-
tionem 193
Praeludium ad nouas obsemationes de constan-
tia Hibernomm in rebus fidei. . . . 195
Obseruatio I. De Tribunalibus <Sb Terminis Iudi-
ciorum, in quibus Hibernorum constantia tentatur,
&c . 197
Secunda, De Magistratibus collatiuis, & quibus
conferantur 199
Tertia, De Prouincijs, & Prouincialium Catho-
Ucorum grauamine per Yicecomites, & Iusticia-
rios. .201
Quarta, De semestri Iudiciorum agitatione, &
in ijsdem vexatione Catholicorum . . 202
Quinta, De inquisitione & punitione CathoUco-
rum per Clerum h<©terodoxuin . . . 203
Sexta, De zelo & sedulitate CathoUcarum foa-
minarum circa paruidorum baptismum, &c. . 205
Septima, De admirando CatnoUcorum ardore &
concursu ad confirmationem . . . 206
Octaua, Conaideratio dignissima circa Hiberno-
rum constantiam nouissimis his temporibus . 207
Nona, De CathoUcis agrariis tam plebeis, quam
Domicellis, eorumq; in AngUam traiectu & sup-
pUcatione ad Regem 208
Deciraa, Tangit discrimen regiminis Sinlo-
hannis & Cicestrij Proreg. & diuersus vtriiisque
scopus vexandi CathoUcos signatur . .210
Vndecima, De primo motore, primoque mobiU
grauaminis Catholicorum .... 211
Digitized by VjOOQ lC
AfeTTCtTLOBTTtt, BTC. CXXXUl
XITI. De Sinlohannis Proregis aduentu; &
facrbus ei subditis ad persequendum Catholi-
cos . . 212
XIV. Quando & quomodo creatur Prorex Sin-
Iohannis 215
XV. De mixtis adinuentionibus & circumuen-
tionibus in fide, & fundis Catholicorum . 218
Qusedam Kegulse obseruand» pro bono Regni
Hiberniae . . . . .218
XVI. In qua Regularum Cicestrij succincta
discussio continetur . . . . . 222
XVII. In qua prima suggestio discutitur &
inconueniens declaratur .... 223
XVIII. In qua secundum inconueniens expen-
ditur . . . . . . ^ . .225
XIX. In qua explicatur calumnia suggestoris
omnes Catholicos Principes suggillantis . 227
XX. In qua discutitur secunda suggestio poli-
tica . . 229
XXI. De quadruplatorum & hasredipetarum
astutia . . . . . . . 230
XXII. In qua exaxninatur alia regendi & plan-
tandi methodus eiusdem suggillatoris . . 231
XXIII. In qua panditur ardens studium Caluin-
istarum supplantandi orthodoxos indigenas 233
XXIV. In qua consideratur astuta subintro-
ductio poenalium contra Catholicos statutorum sub
Elizabetha 234
Sequuntur duo actus parlamentares Catholicis
omnibus pemiciosissimi
1. Actus seu ordinatio, <% statutum, quo resti-
tuitur coronse antiqua iurisdictio (si superis placet)
super statum Ecclesiasticum, &c. . . . 238
2. Actus pro vnif ormitate communium precum,
& offici j Ecclesiastici atque administrationis sacra-
mentorum 254
XXV. Obseruatio, De poenalium statutorum
eaecutione ....... 264
Digitized by VjOOQ lC
tXXXlY tKDBX
XXVI. Comparatio modernaB persecutionis oum
pris ca . . . . . . . . 266
XJLVlI. De varijs conatibus satagentium froB-
num erroris ex ore eijcere .... 267
XXVIII. De aerumnosa Catholicorum querimo-
nia ad Principes Catholicos ac potissime ad Re-
gem Hispaniarum ..... 270
XXIX. De vaticinali visione Eli» Prophet©
sub Rege Achab, & IesoJbele Regina . . 272
XXX. De eiusdem visionis quasi vaticinali
expositione & accommodatione ad statum Hiber-
nise . . . . . . . .274
XXXI. De ijs qusD ipsum Regem nostrum
mouere debeant ad liberiorem Religionis profes-
sionem Catholicis indulgendam . . . 280
XXXII. De nouissimo Regis Iacobi Edicto con-
tra Catholicos 282
Analectorum Secukda Pars . . . 287
Epistola Parflenetica afl Reverendissimum D.
Cornelium Dovanium, Ep. Dunensem, &c. . 289
I. Corollarium, De fcelicitate subditorum qui
Catholicis principibus subsunt, &c. . . 328
II. Corollarium, In quo ex verbis Regis elicitur
argumentum pro inculpata Catholicorum constan-
tia 383
III. Corollarium, de Regum ad Regem inter-
uentu, & sperato euentu eiusdem . . . 336
Annotationes in Parseneticam Epistolam . 340
Analbctorum Pars Tertia, seu De Processu
Martyriali quorundam fidei Pugilum in Hiber-
ni* ... . ... .357
Benevolo Lectori 359
Digitized by VjOOQ lC
AMlCtTLORTJM, ETC. CXXXV
Pnefatio 361
Catalogus Martyrum .... 379
Nomina Archiepiscoporum . . 381
Nomina Episcoporun^ vel Martyrum, vel Con-
fessorum ; 382
Nomina Regularium .... 384
Nomina aKorum PraDlatorum et Sacerdotum 386
Nomina Laicorum ..... 390
De Poeminis Catholicis .... 393
De Richardi Creaghi, Archiepiscopi Armachani,
Primatis regni Hiberniae, vita et morte, Notationes
Mnemonicae 395
De Dermicii Hurlei, Archiepiscopi Cassellensis,
martyrio, Notationes. .... 423
De Thoma Hierlacio, Episcopo Rossensi, in
Provincia Cassellensi ..... 439
De Thoma Leurusio, Kildariensi Episcopo, Pro-
vinciee Dubliniensis 447
De Cornelii, Episcopi Dunensis, et Patricii Lu-
cherani, Sacerdotis, martyrio . . . 456
Martyrium Mauritii Kenrechtini, Sacerdotis 482
De morte nobilis viri Joannis de Burgo, Domini
de Bretasio, succincta narratio . . . 493
De Eleonora Bermingham . . . 505
De Margeria Barnevalla .... 510
De Wilhelmo Tynzbi, confessore Hiberno, ordi-
nis Carthusianorum . . . . . 519
De Joanne Traversio, martyre Hiberno, S.
Theologiae Doctore 521
Diasphendon Hibernias .... 526
Indexrerum 591
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
ANALECTA
SACRA NOVA
E T M I R A,
D £
REBVS CATHOLICORVM IN
H I B E R N I A.
Pro fide & Religione geftis,
Diuifa in tres partes.
Quarum,
/. Continet Jemeftrem grauaminum re!ationem,fe-
cundd bac editione nouis adauflam additamentis,
£5? Notis illuftratam.
I I. Paranefin ad Martyres defignatos.
III. ProceJJum martyrialemquorudamfideipugilum.
Colledtore & RelatoreT. N. philadelpho.
Colligite qu<e /uperauerunt fragmenta
nepereant. Ioan. 6.
CO LO N I JE,
Apud Stephanum Rolinum. 1 6 1 7 ,
Suptriorum permiffu.
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
IMPERATORI, EEGIBVS,
ET
PRINCIPIBVS ORTHODOXIS.
flGREGIVM est, & pland Regium (inuic-
tissinie Imperator, serenissimi Reges,
illu8tri8simi Principes) indignS afflictis,
dignanter opem afferre: cum autem priuatorum
f ortunae, si prostrata sit, non careat laude reparatio ;
in multorum calamitate populorum, quando vnius
alicuius Regni vniuersa natio, ludibrio insultantium
exposita & opprobrio habita conjicitur in grauem
miseriam, qu6 illa miserior est, eb etiam miserabilior
videri debet ; tantoque illustrior est miseratio,
quanto illustrior est causa ob quam gens illapatitur ;
latiusque patet inf ortunium integri Regni alicuius,
quam iniuria singulorum quantumuis enormis.
Qui patiuntur Hiberni sunt, Orthodoxi sunt ;
non vnus aliquis popellus, aut vnius ciuitatis vel
Prouinciae inquilini; sed vniuersi fer^ indigensB
totius tam vastso, & propemodum vastatse & Prote-
stantibus Insulse & Kegni Hiberniee. Causa
Digitized by VjOOQ lC
EPISTOLA
propter quam patiuntur, communis illis est cum
omnibus Regnis, populis, & Gentibus in quibus
viget CathoHca Religio : omnibus eadem est for-
ma credendi, sed illis ea efficitur piacularis, & f ornax
tribulationis, quae alijs est honoris & eminentiae
officina ; illis vertitur in poenam & panicum, quod
aliis in gaudium & exultationem conuertitur ; vna
est omnium professio Religionis, sed non vna
affiictionum perpessio.
Vos vero, Christianissimi, Catholicissimiq;
Heroes, cum in sole orthodoxae veritatis, eminentis-
simsB solium dignitatis habeatis collocatum, vt nec
timeatis a timore nocturno, nec diurnos impetus
vereamini, nostris clementer intendite querimonijs ;
& qui veram Christi fidem, vel ad orbem nostro
orbi oppositum, ad nostros vsque Antipodes, per
aduersa nobis vestigia gradientes, extendere
satagitis; si nobis porrd, vt ipsi potestis, & nos
poscimus, dignabimini intendere, inuenietis in hoc
orbe, nec procul dissitos, sed in eodem Regno, sub
eodem Climate, in eadem Insula, sub vno eodemq;
meridiano, miros & nouos Antipodes. Qui lucis
& noctis officia peruertunt, in eadem vrbe Antipodes
esse argute Seneca notauit: qui dicunt lucem
tenebras, & tenebras lucem; qui bonum dicunt
malum, & malum bonum, qui non tantum rebus,
sed nominibus etiam rerum abutuntur, non im-
merito nobis Antipodes habebuntur. In nostra
Hflbernia tales inueniuntur, & nobis aded in omnibus
aduersantur: gressus eorum nostris gressibus
obnituntur, pedes pedibus, brachia brachijs, capita
capitibus, studia studiis, omniaq; ipsorum con-
trario no bis vestigio obuertuntur ; Itegimen illorum
Religioni nostrae, vires virtutibus insidiantur.
Quid faceremusP reluctari nefas, rebellare impium,
obtestari irritum putamus : illud olim inconsult£ ;
istud inconsiderat&, sed non imdte ; hoc vero
inaniter tentatum a nostrib est.
Digitized by VjOOQ lC
DEPICATORIA.
Quid vero ! si quod nobis, tum per nos, tum per
Serenissimi Walliao Principis apud parentem suum
Regem nostrum, tam obnixe imploratam mediatio-
nem inconcessum hactenus fuit, vestro nunc
interuentu speremus, & respiremusP Non est
sequum aut dignum, vt tot tantisq; interpellatori-
bus negetur, quod nostrao pusillitati toties negatum
fuit. Vos itaque pientissimi iuxta ac potentissimi
Heroes, optamus, obtestamur, & interponimus pro
nobis deprecatores, ad Serenissimum Kegem nos-
trum, Magnao Britannioa Monarcham, in causa
sacratissimo vestro nomini & honori consentanea ;
ne penitus opprimamur & deleamur de superficio
terrao, propter constantem innoxiamque communis
fidei Religionisque Catholicao professionem. Pro
vestra singulari pietate ac munificentia, extorribus
nostris studiosis, refugium praobetis & ref rigerium,
in Catholicisvestris ditionibu8,per quos conseruatur
fidei semen in hoc Regno, cum magno fructu &
foDnore salutis pluriraorum, quos illi alumni vestri,
cum sudore suo & sanguine corroborant in vera
Religione, & intra gremium Catholicoo Ecclesia?
illibatos conseruant. Concutiuntur illi quidem,
& quassantur ab aduersa potestate, sed in eis non
cassatur Religionis integritas ; tametsi de illis
vereamur, ne diuturna pulsatione, crebrescentibus
ictibus & pressuris, tandem loco propellantur, &
cedant.
Grauamina quaj illis infliguntur, in Tractatu
sequenti exprimuntur ; non omnia, sed inulta,
quae tamen ipsa merit6 commoueant heroicas mentes
ad mitigationem procurandam. A Rege nostro
nil petimus, nisi vt regie tractet Regnum suum,
& sub regia cleraentia regales subditos patiatur
seruire suramo Regi caalorum, secura conscientia :
a qua cum per vim abstrahere illos satagant
Ministri Regij, nihil magis assequuntur, quam vt
eorum constantia magis enitescat ; cum iactura
Digitized by VjOOQ lC
6 EPISTOLA.
> Liter» tamen bonorum & libertatis, quam inuicta mente
ApoatohOB « , *
extant : ride perierunt.
iooeiinumin Multa ce i e brantur huius Regni encomia : Quod 1
Patricy, o. Insula sanctorum vocitata sacpe sit & sede Apos-
«ionaein tolica : 2 Quod Christianas Religionis dignitate
oSumb. florens : 8 Quod omnem vicinarum gentium fidem
Nouonb! 21 ^xcellens : 4 Quod sanctis & mirabilibus viris plena :*
« Manan. Quod locus sanctus ; foecundusque sanctorum ; &
lib. 2. pag. . , m • * «» -1
872. quasi mundatione facta, emmdens sanctorum ex-
^Bemard. j^^ .6 q U0( j omnibus vicinis gentibus fide prae-
•%Lodus in P°H ens '- 7 Quod stellarum numerum prop& aequans
▼iua^Heiani patrociniis sanctorum : 8 Quod tota Insula, sicut
Maij. n " ' omni terrarum gleba fcecundior, ita sanctorum
iuSj! U8 ' L gloriosa simplicitate beatior : 9 Quod alijs honori-
i 8 * ffiJJ^^Scentissimis titulis, a pluribus & vetustis, &
«t. 14, c. 4." recentioribus sit insignita.
rom, N ia^ Hoc vnum elogium pro re nata delegi, quod sit
dorom, Poly " I^sula fidei Catholicoe tenacissima : & quam ver6
H^ca^r' ^ 100 ^ ^ 11111 8 ^ ex sequentibus elucescet. Quae
ioannem Umt omni cum humilitate, legenda offero, & consideranda
2SE benignissima, dignationi vestne, quam summus
Sum^Mai- ^eus 8 e cundet longa & foelici in terris sospitate, &
meeberg. post hanc vitam, perenni in coelis beatitudine.
Cambrenaem -^ *
Houeden.
Camden &
alioe.
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM.
|VNCIA veritatis Historica fides, trans-
mittens ad posteros praeteritorum me-
moriam, tant6 maiorem exigit atten-
tionem, quant6 digniora sunt quae commemorantur :
Qu6 enim vsui nostro, & instructioni insequentis
aeui magis illa deseruire poterunt, e6 etiam magis
infigi debent mentibus eorum qui mod6 supersunt,
& Commentarijs celebrari mortalium, ad immor-
talitatem quandam ijs quibus debetur conciliandam."
Sicut enim nocumenta sunt documenta, & (vt apud
Graecos scit£ dicitur) TraOrifiara sunt fiaOfifiara ; ita
etiam monumenta sunt munimenta ; dumq ; istorum
monemur quaB vel Maiores nostri f ortiter patrftrunt,
velnostri etiam coseuipatientersustinentprovirtute,
pro Religione, pro nonore Dei, causft omnium
iusti8sim& ; munimur ipsi, & posteri quoque arman-
tur ad parem patientiae laudem, & fortitudinis
lauream promerendam.
Itaque ne lateat nondum natos, sed aliquando
victuros, quaB nunc viuentes, & ex Dei munere
vincentes perferunt, non male nata est cogitatio,
nec inutiliter visa collocanda haec opella consignandi
posteris memoriam tenacitatis, & constantiae in
Catholica fide Nationis Hibernorum ; indigitando
Digitized by VjOOQ lC
8 AD LECTOREM.
per certos temporum articulos, & digerendo certas
obseruatiunculas, (dum alij spissa parant volumina)
per quas elucescat, & quibus illi artibus rapiuntur
ad interitum animae, & nisi praeripi sibi patiantur
Religionem diuinam, sine qua pie non viuitur, ea
necesse habent amittere, sine quibus in hac
interitura vita non viuitur.
Sed cum feralis istius aDrumnarum annonae, qua
vbertim diffluimus, semestria duntaxat Analecta
Serenissimo Walliae Principi, optimo parenti suo,
Regi nostro porrigenda, supplices iam antea
obtulerimus ; atque #liud nullum inde experiamur
emolumentum, quam vt nouo ingrauescentium
calamitatum commeatu suffocemur potius quam
vllatenus sustentemur ; eadem non modo fragmina,
anniuersarijsNotationibusauctiora iam illustrioraq;
sed & Paraenesin quoq ; ad martyres designatos ;
cum processu martyriali quorundam fidei pugilum
(quae secundao terriaBq; Analectorum parti argu-
mentum suppeditant) celebriori nunc apparatu,
vniuersis simul Orthodoxis principibus consecrare,
£ re visum est : quO nimirum tot tantique Christianee
ihcolumitatis Tutelarij, interuentu suo, amicum
Regem, ipsis in ciuili foedere socium, miserando
commoueant ad commiserationem ; neque sinant
sudorem & sanguinem nostrum in terram amplius
effluere, vulnera incrudescere, afflictiones aggrauari;
vt non penitus exhauriantur spiritus nostri, & vitalia
confodiantur ; dum alij in fortunis, alij in con-
8cientijs vulnerantur ; alij flent, alij nuctuant ;
omnes praxium stratagematumq ; densissimam
quae impendet nubem, velut per rimulasobseruant;
tri U HbrijSjjT. ^atque formidant. Quibus omnibus testimonium
Qei iib. 14. perhibere possunt, non muti & mortui (quales olim
consiliarios in summo pretio, meritoque habuit
Alf onsus Rex) sed multo magis qui superstites sunt
viui & veraces, atque in arena etiamnum positi
pugilcs Catholicae veritatis.
Digitized by VjOOQ lC
PRIMA PARS
ANALECTORVM.
Continens semestrem grauaminum relationem
nouis additamentis & notis illustratam.
SERENISSIMO
WALLIORVM PRI5CIPI
C A R O L O
BRITANNICARVM
INSVLARVM
Haredi conspiciw.
jjXORIENTE verao sydere huius anni,
quem excurrimus, oriebatur in r animo
clientuli tiii Analectae horum fragmen-
torum, & increscebat indies, pro re nata, desiderium
adoriendi dixerim, an adorandi Celsitudinem T.
aliquali tessera, ac testificatione clientelae suse, &
Digitized by VjOOQ lC
10 EPI8TOLA
venerationis quam debet orienti radio Principatus
tui. Et cum emensus hybernum rigorem iam
nonnullas collegisset primulas veris, aperiebantur
asstiui flores, areolarum acanthi, & lilia conuallium
qusD fasciculi digestionem morabantur, si forte
vario adflatu possent melius oblectare. Hisque
carpendis dum opera subseciua impenditur, succedit
ei ist. iud». autumnus ; quem ille veritus, ne arbor autumnalis
bis mortua, sine f ructu honoris horrida, sine fronde
decoris marcida, penitus aresceret ; vernos illos &
aestiuos flosculos maceratos hiemali, quse praBcesse-
rat, pruina, offerendos duxit si minus naribus tuis
Lib. de recta delibandos, saltem oculis conspiciendos. " AgricolaB
quidem (inquit D. Cyrillus ad Reginas) ex agris
redolentissimos flores suo tempore demetentes, &
in corbiculis ponentes, afferunt ad Dominos, iique
valde hilariter de fructibus gaudent, & occasionem
nacti accedunt. ' ' Ad quorum imitationem cliens iste
tuiis cistellam suam inf arsit floribus illis (vtinam
accessum huc tuum alliciant) quos Hibernia tua
protulit constantias, sufferentiao, & longanimitatis
m negotio fidei erga Deum, & fidelitatis erga Regem
suum, Parentem T. Celsitudinis. Non ideo dis-
pliceant illaB violas, quia redolent aliquam violationis
auram in subditis, aKquam violentiam in Gubernar-
chis conspicabilem : non ofEendat liliorum affl atus,
quia £ conuallibus illa sunt conuulsa per manum
hortulanorum, qui incrementum magis quam exter-
minium cogitare debuerunt. Oderat sane* Alex-
ander olitorem qui radicitus herbas exscinderet.
Hic vero non odium, sed odorem bonum ingerimus;
& pro malorum medela ingemiscimus. Sertum
miseriarum & calamitatum, quas Hibernia tua
patitur, vertici tuo admouendum porrigimus; vt
per te, qui corona es capitis nostri, pateant aures
patris ; pateant etiam tuae querimonijs patriaB
nostraB : quem enim alium opportuniorem depre-
catorem, quam filium ad patrem, pro patrianostra,
Digitized by VjOOQ lC
DBDICATORIA. 11
& paterna haereditate sua praesentemus P Ecce
tota animi demissione aduoluit se genibus tuis
Hibemia, suspirat gemitu inenarrabili, vt alleues
fastidium, & f astuosos oppressores eius, si qui adhuc
inhiant, ab eius visceribus amoliaris. Mucronem
Domini exacuerunt in nos peccata priora ; sed illis
iamdudum, vt speramus, atx>litis, velitis, iubeatis
non con8urgere duplicem tribulationem de trans-
actis; quae vt in alios magna fuisse fateamur,
tamen aduersus patrem tuum regem nostrum
nullam cognoscimus praBuaricationem ; vel si vlla
sit, illam maiorum nostrorum maxim£ agnoscendam
credimus, qua nictantibus illis magis quam annuen-
tibus, procusaB sunt quaedam leges comitiales sub
Regina Patruele, quae Regi successori vexandi con-
scientias rimam dederunt. Quam postea lato hiatu
aperuerunt ad noxam innoxijs inferendam, qui
insecuti sunt Iudices & Qubernatores. Quae quidem
leges cum siluissent sub conditrice, iam incrude-
scunt in vulnus nostrum : & f oeces illae, qusa
exoletce videbantur, iterum inolescunt, occinenti bus
aduersarijs fidei nostrae, & ingeminantibus pneteri-
torum memoriam, ad inuidiam praesentium : Dum
illi insusurrant vanos timores auribus Regijs, qui
ex spolio nostrorum cupiunt ditescere. Supplicat
ipsa patria Benignitati tuae, vt nutationi isti quam
agnoscimus ignosci facias, nec asperneris nanc
luctuosam semestrium notationem, asperam licet
& incultam, admittere in conspectum tuum, vt
per te innotescat Regi nostro quaenam grauamina,
quorBum, & a quibus patiantur Catholici in Hiber-
nia ; & quando nullum inde commodum reportat
aliud quam carnificinam mentium, & fidelium
subditorum expilationem, vt expleant suas cupi-
ditates pauci quidam pollinctores, & funerarij
curatores nostraB reip. iubeat tandem modum imponi
inexplebili illorum libidini, & suos respirare Hiber-
nos, lam primum confugientes sub alam & tutelam
Digitized by VjOOQ lC
12 EPISTOLA
Altitudini8 T. Non despicies illos, quia in extremo
angulo populorum tuorum, in extremo sunt lymbo
v^nitf" 1 titulorum tuorum ; sed magis cum D. Basilio con-
siderabis, " Digito pedis nostri impingente, capillos
capitis mox in sublime ferri." Ita te efferes ad
querelas nostras exaudiendas, & offerendas paternao
Th«xkSj. pietati, de qua nobis sperare liceat, quod de Theo-
dosio D. Ambrosius veraciter, & citra omnem
assentationem & ostentationem, dixerat olim in
haoc verba : " Beneficiuni se putabat accepisse
augusta* memoriao Theodosius, cum rogaretur
ignoscere. Et tunc proprior erat veniae, cum
fuisset commotio maior iracundiaB. Praorogatiua
ignoscendi erat indignatuin fuisse; & optabatur
in eo quod in alijs timebatur, vt irasceretur. Hoc
erat remedium reorum, quoniam cum haberet supra
omnes potestatem, quasi parens cxpostulare male-
bat, quam quasi iudex punire : saepe trementes
vidimus quos obiurgabat, & conuictos sceleris cum
desparassent solutos crimine. Vincere enim vole-
bat non plectere, sequitatis iudex, non pocn©
arbiter, qui nunquam veniam confitenti negaret.
Aut si quid esset quod occulta conscientia inuo-
lveret, Deo seruabat. Hanc vocem eius homines
magis quam pcenam timebant, puod tanta Impera-
torem ageret verecundia, vt mallet sibi homines
religione quam timore astringere." Hoc instium
est nationi nostrae, vt religio percellat, quos timor
non potuit perf ringere ; idque euidenter ex decursu
huius relationis elucescet, nullos carceres, nulla
legum repagula, nullam suppliciorum acerbitatem
perdomare potuisse efferatiora quorundam ingenia,
quae ad omnem humanitatem pertraxit disciplina
orthodoxa, & religionis cultura nostra^. Pro qua
etiam, omnem calamitatem & contumeliam, ne eam
deseruisseinueniantur, sustinendam sibiarbitrantur.
Cicurata igitur cum sint, & secura satis ad Patris
subiectionem (ac tuam eidem innexam) illa pectora,
Digitized by VjOOQ lC
DEDICATORIA. 13
quae f erocula prius, & aduersus legitimum imperium
rigidiuscula videbantur, vt non diffitemus aliorum
operam valuisse ad istum rigorem edurandum,
tamen fatendum est magna ex parte emollitum
quoq; per Romanao educationis & religionis feru-
lam, quam inuexit Catholicum magisterium ;
tametsi istud publico pnesidio destitutum, folis
clancularijs sit fretum adminiculis : Huius ver6 in
hac gente auctoritatem, frustra laborat aduersa
potestas labefacere.
Et quia iam experimentum constantiao factum
est ; per te, Serenissime Princeps, illucescat nobis
Serenitatis auspicium : Fiat nobis praerogatiua
ignoscendi, indignatum nobis fuisse parentem.
Nunc propior sit veniao, cum commotio niaior ira-
cundiae praDcesserit. Experti sumus in omni
ordine, aetate, gradu huius commotionis teirorem.
"Commota sunt superhminaria cardinum a ^ 006 »^-
clamantis, & domus repleta est fumo :" a f remitu re« 4.'
leonis concussi sunt anguli populorum, & reliqua
plebs vel fimo obsita, vel fumo obsessa in squalore
& aegestate contabescit. Verumtamen non deficit
in spe, quin haec indignatio Regis conuertenda sit
in beneficam dignationem & indulgentiam : Vt cum
tempestas in summo fuerit, tunc pro foribus appro-
pinquet nobis tranquillitas & malacia. Tua Alti-
tudo nobis Alcedo sit in hac procella sedanda ; vt
concessa malorum mitigatione, per interventum
faustissimoD tuae nidulationis malit inclytuslacobus,
instar Theodosij, sibi homines religione, quam
timore astringere. Quam astrictionem vouemus
& spondemus firmissimam in nostra Catholica pro-
fessione, vt eam impunem nobis & indemnem in-
dulgeat Sapientissimus Princeps, non innnemor
pienti8simae matris sua3, quao in hac fide quam
tenemus, prout ipsa semper vixit, moritura com-
raendauit vnico filio, (quem iure materno regnan-
tem proni veneramur) vt depositum hoc RomanaD
Digitized by VjOOQ lC
14 EPISTOLA.
religionis, & obedientiaB eiusdem contesserationem
arctissimo amplexu conf oueret, certus extra illius
Ecclesiee gremium, nulli salutem contingere. Qud
vt ille tandem inclinet, vota precesq ; iugiter offeret
Deo tribulata Catholicorum in Hibernia cohors,
cuius angustias & amictiones, in isto persecutionis
breuiculo insinuatas magis quam descriptas C. T.
considerandas exhibet, pro obsequij sui particula,
Seruituti Sublimitatis T.
Deditissimus ex animo,
ANALECTES.
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM.
jRAGfMLtf A quedam miseriarum, & afflicta-
tionum, quibus atteritur Catholica Hiber-
norum natio, in morem cuiusdam indiculi,
congesta sunt in istum quem nunc damus tracta-
tum. Qui dum edendus esset, pendulus erat
Analectes, sub cuius tutela posset tutd lucem
aspicere partus lucifugae, quem in tenebras, cum
parente, compulerat innoxia professio fidei Catho-
licsB. Sedtandemconsilioobstetricisilleadmonitus,
post Tarias curas & cogitationes, quas pectore ver-
sauit, de nuncupatione f acienda, vel solis domesticis
fidei in patrio solo degentibus ; vel cert£ prof ectis
peregre, ad ingenij cultum alumnis Collegiorum,
quos & inf ormare voluit de statu rerum, & animare
ad palsestram, quando iam instructi & muniti
armatura fidei, alios instruendos & muniendos
aggressuri essent: in illam demum sententiam
concessit, vt dedicatio fieret sub auspicio nostri prfneipb c
principis ; qui tametsi disparis educationis, ab ea jJ^Sm*
quam praeferimus, tamen non habendus erat vtx
hospes, aut extraneus, a notitia capienda de indole
& innato studio populorum, quibus ipse aliquando,
iure haereditario, dominaturus esset : Quorum vsui
& necessitudini, etiam a teneris assuef aciendus erat,
quo postea, factus adultior, sciret quibus mederi,
}noiae inof.
Digitized by VjOOQ lC
16
AD LECTOREM.
Liuiut
Dionys.
Plutarcb.
ride Valler
Max. lib.
fi. cap.
Cur htec
Analecta
inscripta
sint Wall.
Prlncipi.
Orat 1. in
Iulian.
Curhtpo
narrntio
•emestris
dicta.
quibus & misereri deberet. Cuius miserationis
initium praDrogandum optamus in istd aotatis suaa
teneritudine, per deprecationem ad Parentem ; vt,
quemadmodum M. Coriolani teneraproles, comitante
matre & auia, muto aspectu, iratura Patrem ab
vrbis & patriae suac vastatione, ad lenitatem &
indulgentiam transtulit : ita ille supplicibus Hiber-
norum querelis exhibitis patri Regi, alieniorera ab
eis mentem ipsius, ad mansuetudinem & placabili-
tatem traduceret.
Itaque firmiter stetit illa sententia inscribendi
istam semestrem relationem de rebus Catholicorum
in Hibernia, indubitato haoredi eiusdem Regni, tum
ob alias causas, tum vel maximej vt ex eo appareret
scribentis animus erga Regem obsequentissimus,
qui nulla tinctus amaritudine, nullo seditionis
studio motus, nulla malignitate tactus ; sed solo
zelo honoris Dei, fidei, patriaB, ista conscripsit : Et
quia proles regia praoludijs regendi paulatim insti-
tuitur, vt cum aetatis incremento crescat peritia
gubernandi haoreditatem, quam propitio numine
aliquando aditurus est, aoquum erat hinc moneri,
& humilter rogari ne vellet vllo modo audere (sed
nec libenter quidem audire) non audenda, aduersus
magnam Christi haereditatem, " magnam (inquam)
illam, nec finemhabituram: verumlongius progres-
suram altiusque assurrecturam : quam, vt Deus
creauit, & vt homo haereditate consecutus est,
quam lex figurauit & gratia expleuit, quam pro-
phetae coagmentarunt, & Apostoli quasi vinculis
constrinxerunt, & Euangelistae numeris omnibus
absoluerunt (ex Gregorio Narianzeno loquor) ne
bellum aduersus pacem suscipere, aduersus crucem
trophaeum, aduersusmortem oppressionem, aduersus
resurrectionem insurrectionem & rebellionem,
aduersus veritatem calumniam velit admittere/'
Semestrem dici hanc narrationem auctor voluit,
quia semestri plus minus interuallo confecta, de
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM. 17
oontintiatione semestrium dolorum & afflictionum
quas in parturienda fidei professione deuorant
nostri orthodoxi, potissime tractat. Qua> si ac- Trim^trii
curatius reoognoscenda foret, trimestris potius SJSanmda.
nominanda esset, quia terti6 quoque mense, vel
etiam intra illum terminum, rccrudescunt tormina
illa vexationum, quibus affliguntur Cathoiici, in
tribunalibus hominum & iudicijs non admodum
humanis & eequis (si dici fas est) quibus in crimen
vocantur, & in discrimen magnum, & ipsi, & liberi,
& fortunaB, et libertates eorum.
Succrescit materia dilatandi augescente indiefli**nm
solerti& vexantium illos. Dum enim acuta ingenia lefiiutom
non desinunt excogitare nouos exagitandi modos, JjSSlJjJ^
vt lege agere videantur, legis aculeos latius distra-
hunt, quam legislatoris progressa sit intentio. Id
quod vno vel altero documento clarum fiet. Sunt
duo Statuta, quibus piurimumoffenduntur Catholici
in libertate, & fortunis. Vnum de Iuramento
Primatu8 Regij in Ecclesiasticis, alterum de
adeundis Ecolesijs Protestantium. Qui antehac in
magistratu positi negabant Primatum quandopro-
/ poneretur iurandus, deponebantur ab officio, nec
l ali& plectendi erant poanft, ex tenore statuti. Sed
v non contenti Ordines, & illi qui prasunt, hac depo-
sitione, si oblatum iuramentum refugerit officiarius .
quispiam, auocatur ad curiam Proregis, & ob con-
(temptum detruditur in custodiam, nec prius eman-
cipatur, quam mulctam pecuniariam persoluerit. \
Haec interpretatio, nouo lsto grauamine adaucta, )
aliquandiu obtinuit sub prorege Cicestrio, nec
vltra in isto genere progressus est. Iam ver6
noui GubernarchaD, vt aliquo acerbitatis addita-
mento etiam ipsi signarent suum Gubernium,
adinuenerunt nouum artificium, & siue offeratur
iuramentum, siue secus, dummodo officium vllo
modo administretur, eo ipso quod iuramentum non
sit praBstitum ante admimstrationem, citantur Praa-
Digitized by VjOOQ lC
18 AD LECTOREM.
tores Vrbani, & alij Officiarij ad Cameram cas-
trensem, ibi multis contumelijs&opprobrijs excepti,
si detrectent iurare, in carcerem ablegantur, non
ipsi solum, sed alij etiam, qui illis eligendis suffra-
gium dederunt ; atq; ita tam electi quam electores,
(quod antea inauditum est) boc tempore patiuntur
SiSn 1 ?^? dispendium libertatis & pecuniac. Hoc ver& fit, vt
IlSudJJj?' nu ^ us omninft Catholicus potiatur qualicunque
*"*- magistratu, in quacumque ciuitate, municipio, dis-
trictu, siue vrbana, siue rurestri administratione.
Et quid mirum, quando in nouis colonijs (vt iam
nuper in Dirrhcnsi oppido) nemo admittendus sit,
vel ad incolatum, vel ad commercium, qui non
obstrinxerit se isto iuramento. Quo etiam nomine,
honestus Mercator Catholicus, dum istius cautionis
ignarus illic negotiaretur passus est nuper direp-
insir^t tionem totius mercimonij, de quo contrectabat ;
iniqtitu. nec mercem ipsam, nec pretium eius in hunc diem
recuperare potuit ex vnguibus fisci. Hoc vero
tolerabile est homines ab hominibus (licet subditos
immanii a subditis) ita tractari ; sed quanta feritas, si in
1 ***" homines demittantur ferac ; quod fide digno tamen
to «nnitatu testimonio f ertur a quodam vicecomite f actitatum ;
anno leiB. qui misellos colonos Catholicos damnatos in mulcta
pecuniaria, quod non frequentarent templa Pro-
testantium, dum relictis laribus & focis, illius
fugerent rabiem exactoris, & in latebras se abderent
ab ira persequentis, immissis in eos Molossis fero-
citer insequebatur ipse, cum agmine praedabundo
exauctoratorum militum. Nec adhuc subsistit tota
illa immanitas, quac si vltra viuos non se porrigeret
ad defunctos, excusari vtcunque posset ; Sed nec
Cathoiioiin mortui sunt immunes. Nam quod sacrilegi j sum-
SStur 1 ^ mum e8 ^ supglicium, hoc ad pietatis noxam tra-
•dacto per hitur ; nempe Catholici qui JProtestantium vano
{32 1118 * 1 " afflati sydere censurarum, noluerint se deuouere
funestae eorum expiationi, vel in triuio sepeliendi
sunt adacto per pectus stipite, vel si illis inscijs
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM. 19
auitae sepultur® sint traditi, exhumandi «unt tan- DobUa
quam Cnristiani gregis anathema: & hoc inter Houth '
extremas sit misenas, quia suprema ignominia est
quse nobis possit irrogari : Quam cum iam experti
sint nonnuili, in mult6 plures pcena recidisset, nisi
Kegia in comitijs benignitas anomalis votis proe-
tensorum Antistitum intercessisset.
Et quod in ista causa clementer indulsit S.
Maiestas, si ad alias perpessiones Catholicorum
leniendas suam commiserationem dignaretur ex-
tendere, amouendo mulctatitias illas muscas &
sanguisugas, & quibus exsorbetur totus succus, &
sanj^uis nostrao Beip. cerneret proculdubio pacatam
& norentem Insulam, quae iam summa egestate
contabescit : Cerneret viris & virtutibus emicantem,
opibus & operibu8 effulgentem, f ructibus industriad
& concordise abundantem, quae antea iurgijs,
simultatibus, bellis, & (quao bellorum recrementa
sunt) inedii, solitudine, vastitate, inertii, inscitii,
squalore, orbitate sordescebat.
Et quidni sordeat adhuc in pluribus Hibernia,
quidni f oeteat odor eius, & color squaleat, in con-
spectu politulorum & politicorum in ea dominan-
tium; quando totus caetus Catholicorum inibi MoHbund*
degentium, id est, tota propemodum indigenarum JSJj]^ -
collectio, expungitur ab honorum, & munerum
publicorum communicatione ; deinde etiam lenta
nummorum & facultatum tabe, quasi incruento
vulnere contrucidatur ; vt iam nec vultum lucentem,
nec decora corporis lineamenta cernas, sed luridam
in facie Regni maciem, pallorem ciuium, anhelitum
populorum, frigidum sudorem plebis, pupillas
caugantes Frocerum, nares subsiaentes equestris
ordinis, stupescentemlinguamcausidicorum,manus
rige8centes mercatorum, nigriscentes vngues opi-
ficum atque Agricolarum, pulsum formicantem
cleri Catholici, & omnia vicinaa mortis indicia
poesis aduertere.
Digitized by VjOOQ lC
20 AD LECTOREM.
soatonin Quod de Caio Caligula referunt illius ceui scrip-
^** * **• tores, illum non temere in quemquam nisi crebris
& minutis ictibus animaduerti passum, perpetuo
notoque praecepto ita fieri, vt se mori sentiant ;
habet quandam effigiem & simulachrum istius
obuelato carnificinae, & occultaB f ortimarum stragis,
JJjJjBJjL quam in hac mulctatione bonorum assidua, quasi
tectissim& venarum sectione, perferunt nostri Or-
Orat. 1. thodoxi. Inuehitur in Iulianum Theologus, quod
mediunt* 6 Christianos insigni quodam honore spoliaturus,
ante alia gloriam eorum honorisque celebritatem
insectaretur. " Nec ver6 strenud (inquit ille) ac
generoso animo, vt alijs persecutoribus moris erat,
iuHanui nnpietatem profitetur; nec si non imperatorid,
Aporta. tyrannice saltem de nobis consilium ini j t, vt insigne
orthcSuzot atque honorificum ipsius scelus sit, orbis populo
•doritur. y^ intulisse, doctrinamque omnibus doctrinis
superiorem tvrannide oppressisse : verum turpiter
admodum, & ignaud pietatem vexat, animique
fraudes & versutias persecutione quam aduersus
nos excitabat, inducit." Ita proxim6 elapsis men-
sibus (& iam vno vel altero anno antegresso) hanc
gentem lacessunt, surdo isto verbere, & reconditfi,
fatigatione Qubernatores. Quibus accommodes,
quao in eodem loco subiungit Theologus. Cum
potentia in persuasionem & coactionem diuisa sit,
lta se illi compararunt, vt quod inhumanius erat,
Tymnnii vim & tyTanniaem popularibus administris, Vice*
nvtfSoxibuik" comitibus, & mandatariJ8 executoribus atque ex-
ploratoribus permitterent (vt quorum voesana
audacia intolerabilior sit propter temerarios animi
motus, atque praecipites ad omnia impetus) idque
nequaquam ex pubtico edicto, verum ex eo quod
impetum, audaciamque minime reprimerent, velut
propositA quadam lege non scriptft id se velle pro-
HumnnitM mulgantes ; quandoque etiam occulto praecepto
JJJSJ^ n instigantes : Quod autem lenius, atque humanius
«fferueftt erat, magisque Qubernatores decebat, id sibi vide-
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM. 21
licet assumunt ; nempe suadendi atqne illiciendi
partes, idque in publicis consessibus, in priuatis
recessibus, in Camera castrensi, in foris & tri-
bunalibus, intus & f oris moliuntur : Nec tamen id
quidem vsquequaque retinent ; nam poenis pecu-
niarijs velut creberrimis punctis excarnificant
nostros, & emungunt totam eorum substantiam.
Diceres hanc mulctandi assuetudinem esse veluti SSuu" **
suppliciumstimuleum cjuo furaces seruiin Comedijs JjgJJjE^
f odicantur, vt nec statim perimantur, nec tamen Mennoh.
interitum effugiant. Qui zelo maiori pollent
maxime commouentur publicis infortunijs ; alij Jj^J* 8,
vero suis damnis & incommodis tanguntur, verum-
que esse Annibalis effatum ad Carthaginenses
assentiuntur : " Tantum, nimirum, ex publicis
malis, homines sentire, quantum ad priuatas res
pertinent; nec in eis quidquam acrius qu&m
pecuniaB damnum stimulare/' Hic est ille aculeatus c^oh^-
dolor, qui pungit intima viscera & exsiccat neruos, ^ oam,B "
eliditartus,&vulneratpaulatim arterias, totumque
statum reipub. macerando emaciat ; & ex venusto
corpore, purulentum & deforme cadauer efficit.
Nec potest negari quin huc proclinent istae tam
subtile8, et exquisitse Catholicorum oppressiones
istaa insensiles euiscerationes, & tam crebrao tam-
que odiosao confiscationes, quac multis & minutis-
simis ictibus perfodiunt ipsa pnccordia, & vitalem
succum per occultas emittunt elices ; vt tandem
deuentura sit Catholicorum Respub. tanquam stipes
aridus, sine fructu, flore, fronde, vel cortice. Cuius
3ui vellet imaginem cernere, fingat sibi seruulum
lum infaelicem apud Apuleum, quem iratusDeAdno
Dominus nudum ac totum melle " perlitum alligauit * ur8 ° L 8 *
arbori ficulneae, cuius in ipso carioso stipite inhabi-
tantium formicarum nidificia bulliebant, & vltro
citroque commeabant multiuaga scaturigine ; quae
simul dulcem ac mellitum corporis nidorem persen-
tiscunt paruis quidem, sed numerosis & continuis
Digitized by VjOOQ lC
22 AD LECTOREM.
morsiunculis penitus inhaerentes, per longi tem-
poris cruciatum, ita carnibus atque ipsis visceribus
adesis homine consumpto membra nudarunt, vt
ossa tantumviduatapultis, nitorenimio candentia
funestae cohaererent arbori." Ita credibile est euen-
turum caBtui Catholico in Hibernia, per multitu-
dinem exsorbentium hirudinum, & teredinum in
illo corpore vermiculantium, & exedentium lignum
in quo nascuntur, vel cui adhaerescunt. Quibus
autem suctibus & morsibus id fiat, ex subiecta
Narratione apparebit ; ad quam remitto beneuolum
Lectorem ; quem obtestor, vt animum huc adf erat
solutum & liberum ab omni anticipatso sententisB
praeiudicio> vt Dei magnalia miretur, & admiretur
magnam eius bonitatem erga hanc gentem, ob-
noxiam hactenus ingentibus contumelijs & inuirijs ;
quas si minuat in quibusdam, in alijs abstergat
patef acta veritas, non erit vanus labor, nec irritus
conatus Analectce.
Digitized by VjOOQ lC
SECTIO PRIMA,
IN QVA
MIRA ET VERA
RELATIO STATVS CATHOLICORVM
IN*
HIBERNIA CONTINETUR.
ARTICVLVS I.
Vnde tam multa admiranda in Uibernia tam paucos
habeant admiratores ? causa est paucitas, 8f par-
citas eorum, qui illa conscriberent : Quam tacitur-
nitatem patria dfiplorat.
* N natione Hibernorum, sub Anglicana domi-
natione, Corona, & sceptro degentium,
multa obseruatu dignaincurrunt in oculos
ipsos, & aspectum nostrum ; quin & in aures longin-
quarum gentium irruunt forte per transennam, vt
nisi illas in vultu nostro fenestras a natura posi-
tas, ipsd inuitA, velimus claudere, necesse sit in
ea intendere, & aduertere quao in prospectu nostro,
adeo etiam in conspectu solis huius, indies in ea
aduersus fidem diuinam, vt scimus, & humanam,
vt conquerimur, geruntur, & fiunt. Et mirum
est inter multa illius Insulao mirabilia, tam paucos,
aut nullos, in ipsa, vel ex ipsa repertos hactenus
(ex quo habena Dominij illius i veteri & debito
Digitized by VjOOQ lC
24 ANALECTA DE REBUS
religionis cursu inflexa est) qui memoriam certam,
& ex fide ac veritate compertam conseruarent, pos-
terisque recolendam traderent : cum autem pauci
fuerint horum admirandorum scriptores, mirum
non est paucos etiam extitisse eorumdem admi-
ratores.
cnrttm Sed hoc cum aliis eius deplorandis infortunijs,
ibemica vel calamitati temporum tribuatur, & minus aoquo
^■^^regimini, ac nimiae solertiac gentis aduentitiao
(quee vetera monumenta supprimendo, vel expor-
tando interuerterat ; ne ver6 in lucem noua pro-
deant, imperio absterret, & timore percellit ammos
8cripturientium) vel oscitantiao adscribatur, & pu-
sillanimitati incolarum ; vel occupationibus eonim
grauioribus, quao acrius stimulabant ; vel deniquc
(ne nimium grauemus afflictam gentem) iudicijs
fbf* 6 v ? deputetur summi Dei, qui nunc etellas claudit sub
»°io.' ' signaculo; nuncmandat nubibus ne pluant imbrem
super terram; nunc iterum facit Arcturum, &
Oriona, & Hyadas, & interiora Austri ; nunc de-
nique facit magna & incomprehensibilia, & mira-
bilia, quorum non est numerus.
Supplicat ipsa nunc patria, ne surdis deinceps
auribus, aut digitis arescentibufe ea praetereantur
Hibemu Dei magnalia, quao sera posteritas madentibus legat
S^nwdioo oculis ne vt nunc de inf erentibus grauamina, ita
ftine lamen- lim de nobis silentibus, et ea non ref erentibus,
iustam instituat querimoniam ; &se destitui doleat,
lugeatque quod nec medicum, nec lamen tatorem sor-
tiatur. Improperabiturnobis ingratitudo si conticu-
erimu8,& merito sustinebimus inuidiam alienae lau-
dis, nisi majorum gloriao minores consulamus:
Neque enim sepultao inertiao, celata virtus multum
distare multis videbitur, tametsi seuerius iudican-
do, cum Sulpitio Seuero censeam ipse, Hominis offi-
saipitiui s ^™ 1 e88e perennem potius vitam, quam perennem
to Iroiogo' memoriam quaerere ; non scribendo aut pugnando,
lurt ' vel philosophando, sed pie, 6ancte, religioseque
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 25
viuendo. Veruntamen ipsa seueritas, & seria
sanctitas, sicut veritati intuendso colendaoque
vacare semper concupiscit ; ita veritatis fidam in-
terpretem & nunciam non spernit, nec respuit
tuendae eiusdem veritatis adminiculum.
ARTICVLVS II.
Difficulta8 aggrediendi scriptionempropterdiuenaSf
aduersa hominum iudicia; qum omnia debet amar
Patriw 8f studium veritatis peruincere.
ARD VA quidem res est (vel Plinio teste) vetustis JJJJJJ^*
nouitatem dare, nouis auctoritatem, obsoletis Hi8 *^*
nitorem, f astiditis gratiam, obscuris lucem, dubiis J££ diffloni-
fidem, omnibus vero naturam, & naturaD suae** 8 '
omnia. Ardua res, illustribus ornatum, claris ni-
torem, arduis & praeclaris amorem, & audendi ar-
dorem conciliare : Arduum & rarum in scriptore,
decorum in omnibus a se conscribendis obseruare :
Arduum, an potius insperatum prorsus & impos-
sible, omnium palato satisfacere. Quod si om-
nes omnium iudicia reformident, eueniet illud
quod argute quispiam dixerat, vt plurimi plurima
6cientes, se nesciendo senescant.
Ca^terum inter tot censurarum pericula, suspi-
rantis patriae vota non potui vnus inter omnes
non audire, nec debui prao omnibus eam aspernari
quiritantem ; vt quam non possum rebus nouis auc-
toritatem tribuere, mea saltem commemoratione
fidem, & veri testificationem tribuerem.
ARTICVLVS III.
Primum admirandum de Comtantia Ilibernorum in
vera 8f auita religionc; 8f admirationis cama mul-
tiplex expenditur.
INTER caetera multa & mira Dei magnalia ver-
sus meam nationem, admiror vel vnum illudde
Digitized by VjOOQ lC
26 ANALECTA DE REBUS
quo omnibus constat, qui vel pusillum norunt de
eius instituto, quam perpetud constans illa, quam
2* clthJiiS ^i semper similis in Catholica Religione fuerit ;
oootto&yA. ^ ua ^™^ i m butu8 cum plebe poprdus, dimoueri
nunquampotuit derecta fidei sententia, & viscerali
obedienti& sedis ApostolicaQ; qualitercunque in
alijs vitao officijs vel claudicando cespitaret sponte
sua, vel alieno praecipitar etur impulsu.
Nihil hic commemoro de vrbana moUitie, de cultu
& splendore aedificiorum, de magnificis Mausoleis,
de fabricis ingentibus, theatris, amphitheatris,
Capitolijs, fontibus, palatijs, de opipans lautitijs,
gulao irritamenti8, de diuitijs, & deutijs vitiorum
ulecebris, de enerui condimentorum apparatu, ves-
timentorum luxu, hortorum pensilium, aqaoduc-
tuum, arcium, & arcuum triumphalium fastuosa
R«iirio m- 8tructura : In istis & alijs huiusce generis, con-
stw om?~ cedat alijs Regnis & Dominijs (quanquam nec his
ni,mi ' penitus destituta sit Hibernia) in hoc vno fere
nulli secunda est, & plerisque etiam antecellit,
3uod in Orthodoxa fide, & vnione Catholica me-
ullitus retinenda & vniuerse* pro omni sexu,
actate, ordine, gradu, conditione hominum amplec-
tenda, & corde animoque colenda (quod omnes
mecum admirari meritd, & Dei misericordiam
exaltarepossint) omnia sibi postponenda existimet.
Causas huius nostrao aamirationis nec pau-
cas, nec leues, aut vulgares obseruo, nisi forte
vulgares illas iure optimo dixerimus, quia
pertingunt omnes, etiam infimam vulgi fecem,
& si quid est in vili plebe, iudicio hominum ab-
iectutn & contemptibile ; ipsam sellulariorum tur-
bamaddo, & circumforanea mendicabula; omnes
quippe suo quasi instinctu duci, & A bono £enio
vtcwnque trahi *& hanc solam credendi normam ; vt si qui
iiaant, o»- ex indiffenis in aduersum rapiantur, illi & paucis-
tholkd mori . . .°. D , * ,..' ^Vx» •
Hibemiom-simi sint, & plerumque non ahj quam politici
§unt. ,ato " simulatores, aut dissimulatores Atheistao, qui etiam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTTM IN HIBERNIA. 27
ipsi sub vitae vesperam, quando alterius saeculi
cogitatio remordet, & spes caeca huius mundi, cum
viribus corporis in effseta senectute f atiscit, suam
salutem non audentconcredere alijs quamRomanaa
fidei depositariis.
Prima cama admirationi* ex mtura doctrim.
PRIMA igitur obstupesceendi, & constantiam ^JgJJJJJ 1
eorum admirandi causa est, ipsa effraenata liber- S?uu dfa-*"
tas, & summa disciplinae laxitas, morumque disso- dpUna -
lutio, quam vel permittendo, vel etiam praecipiendo
nutrit Nouatorum officina: carnis mdulgentia,
sensuum oblectatio, appetituum fluxus & irritatio,
& cum his omnibus falsd promissa conscientisc
securitas, & certitudo salutis, dummodo ipsorum
dogmati de sola fide iustificante mordicus adhaeres-
cas; nulla ieiunia, vigiliae nullae, nulla cilicia,
nulla corporis castigatio, nullus ciborum delectus,
nullus caelibatus, nulla bonorum operum necessitas,
omnia f omenta libidinis ; ac si homines nati essent
abdomini f ouendo, & curandae cuti ; non ver6
domandae, macerandaeque carni, quae vbi multa
insolecit licentid sessorem excutit, ductumque ra-
tionis eludit. Quidni enim ista dicantur ab ijs
qui omnia nituntur pessum dare, & diuinum &
humanum timorem, ex corde omnis creaturae hu- l^Rehg.SS-
manae penitus auerruncare & extergere ; qui leges SSocT^fiub^
hominum nullius conscientiam posse obligare, li j£ a 2; 1 ® 1 7 J
leges autem Dei & nullo posse obseruari pertinaci- vide etiom '
ter contendunt. Jjtfti**
Alias nationes conspicimus huio nostrao Insulao
circumiectas, quae hac sola libertatis illecebrft de- chrfat.
ceptae, sese in reprobum sensum suopte nutu, nullo eomment de
extrinsecus gubernantium instinctu tradiderunt ; {^^
quinimo nec legum repagulis coerceri, nec minis, f"J5jf H^*
mulctis, aut supplicijs absterreri voluerunt, quo vide etiam
minus in istud praecipitium ruerent ; solummodo JTJipt*'
Digitized by VjOOQ lC
28 ANALECTA DE REBUS
SrSptSu delinite voluptatis esc&, quam afEatim suppeditat
MeUmdi. nouarum caterua sectarum.
Aaar.4. 28. Sed ista irritabula tentationum, Deo melius
duidMn\5d.' prouidente, retundunt nostriCatholici,intuentesin
*uL «p. 10" 5P 6111 <eriu8 vitao & repromissionis superaoo, quam
11.12. im-Deus reposuit his, qui reluctante licet carne &
tabula Nou- • ± A ±'± ±* • A *
atorum «b sanguine, satagunt appetitum ratiom, rationem
SmSunturT ver ^ diuni© gratiaB obsequentem reddere : Qui
considerant latam esse viam quae ducit ad perdi-
tionem, & multos se conjicere in eam : arctam ver6
semitam salutis, ac paucos illam inuenire, pau-
ciores capessere, paucissimos in ea perseueranter
insistere —
VircU. Hb. ... Facilia descenaufl Auerni :
2 JEneid. g e( j reuocare gradu, superaaq; euadere ad auraa,
Hoc opua, hic labor est.
Hla dogmata probe ab ipsis aduertuntur ex illo
esse genere, & in illos exitus ducere, quos circa
finem saeculi deuenturos predixerat Apostolus, &
i Tin! a! illaqueaturos miseras animashominum auribuspru-
rientium qui cauteriat& conscientia faotentes, ac
repellentes vitae integritatem & innocentiam, circa
fidem naufragauerunt. De quibus ipse alibi sic
monuit ; " in nouissimis diebus instabunt tempora
periculosa, quando erunt homines seipsos amantes,
cupidi, elati, superbi, blasphemi, parentibus non
obedientes ingrati, scelesti, sine affectione, sine
pace criminatores, incontinentes, immites, sine
rt^muina 11 oenignitate, proditores, proterui, tumidi, & volup-
dMoriptia. tatum amatores magis quam Dei :" Quao omma
quam apposite conueniunt noetrorum temporum sec-
tarijs illi nostri Catholici satis considerant.
Secunda causa admirationis ex conditione docentntm
eam Sf vrgentium.
SATAGIT ver6 aduersa potestas hanc in illis
considerationem extinguere ; & quod de Mas-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 29
colis Hebrceorum in Mgypto edixerat obstetricibus
Pharao, statim vt in lucem editi essent, luoem &
vitam illis exhaurirent : ita Daemon omni via, vi,
& dolo, machinatur hanc masculam virtutem
Hibernorum subneruare & elidere : Quid igitur
non tentauit aduersarius vt hancconstantiamlabe-
faceret?
Edicta promulgauit, & spisse ingeminauit con- ^iKSSun
tra Orthodoxae religionis assertores, & eorum re- rirtutem
ceptatore8 ; quospartim regia voluntate, partim ex S»SSSi.
auctoritate Comitiorum (quao dudum celebrata
fuerant sub Elizabethae Reginoe gubernatione) pro-
scribi oportere, & veluti pestes Reipub. exilio
mulctan, f acultatibus priuari, in exitium ablegari,
vel in perpetuos carceres mancipari certo & definito
consilio decretum fuerat. Etiam exemplis ac
documentis conplurium, qui grauia pro eadem
causa passi sunt detrimenta, siue in libertatis dis-
pendio, siue in iactura mundani honoris & ciuicaD
existimationis, siue in pecuniaria pensitatione, satis
luculenter id comprobatur.
Haec ergo secunda causa est stuporis mei, &
multsB admirationis, qua diuini erga eos beneficij
magnitudinem, in tam multa & magna tribulatione
constitutos, tremens ego & venerabundus suspicio.
Animus mihi vtique non est percensendi omnia
sigillatim quaB in hac turba vexationum enumerari
possunt; 6pecimen tantummodo exhibebo, vnde
prudens rerum sestimator caetera possit iudicare.
ARTICVLVS IV.
Tanguntur modi particulares trgendi, quon proximo
semestri continwrunt Nouatorc* aduersus Catho-
liC08.
EXCVRIIAMVS saltem in retrospectum proxi-
morum mensium quos praetergressi. sumus in
Digitized by VjOOQ lC
30 ANALECTA DE REBUS
decursa presentis anni ; recogitemus illas praxes,
& molimina tantilli temporis, renonabnnt nobis
praeteritorum memoriam, oculisque nostris subij-
cient quandam imaginem reliquae afflictionis, &
opprobrij, ac ludibrij cui gentem hanc exposuit
fidei, & vnionis Apostolicae obseruantia.
subddinm His ipsis septimanis labentibus, quibus intenta
MmSJln erattota natio, in erogando illo subsidio, quod in
22J£ f <r<B0 " ostensionem grati, & erga Regem bene affecti
animi, indictum in Regni comitijs, iam quoad
primam eius pensitationem persolutum est ; quaa
exultationis materia ? qusB laetitia, quod gaudium
consecutum est? quae signa beneuolentisB Ordi-
num Regni ? quod gratificandi studium ? quee
propensio demerendi maiorem promptitudinem, &
liberalius obsequium subditorum ? quaa benigna
^^w«* compensatio omcij praestiti? forte an restituti
exepduo »b- causidici his termmis autumnalibus, ad vsum &
oSum reii- exercitium su® aduocationis, & qua citra formam
* kmii ' iuris, iam plusculis annis, pro sola regentium volun-
tate, nulM eis lege suffragante ablegati fuerant P
pmu <w- An forte iustitiarij pacis, illi legitimi & idonei
■iuabofldo irenarchg^ qui (surrogatis in eorum locum ineptis
ctthoiid k nainistellis, & homuncionibus indoctissimis) in
pubiica «d- despectum Catholicae Religionis depositi ab officio
J^mUSr fuerant, iam tandem sunt reuocati ? Num f ort£
munia honorifica publicae administrationis, quae
pridem intermissa sunt, iam denuo committuntur
Catholicis incolis ; pref ecturaB agrariae, vicecomi-
tatus, custodiee portuum, arcium, Assistentiae tri-
bunalium, Procuratio fisci Regij, Prouinciarium
Praesidatus aut Ghibernium P
Tantum hoc abest, vt potius omnibus Prorex
litteris felle & amaritudine tinctis, improper&rit
magnam parcitatem & illiberalitatem, quod non
effusius largirentur Regi subuentionem efflagi-
tanti; cum tamen modum suarum facultatum,
iust& aestimatione f act&, complures excesserint :
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUOORUM IN HIBERNIA. 31
Sed hoc tolerabile foret, nisi etiam elapeo menae, i
municipales & vrbani magistratus, quibua tam^Sro*"
nouo quam veteri priuilegio faa erat, de suao com- ifejJStel^b
munitatis corpore assumere ad ciuicam adminis- detneut^a
trationem, & oppidanum regimen, iam nonnulli u*iu
longinque euocati essent; & quia detrectarent Pr4mmtl,, *
iuramentum Regij Primatus, restrictos prius, & &
sua libertate coercitos, mox etiam officijsabdicatos
vidimus remeare domum, cum illa depositionis con-
tumelii; caeteris autem nondum citatis, insonuit
grauis comminatio seuene in omnes secuturae anim-
aduersionis, nisi quantocius se Kegis voluntati
accommodent. In istis vero angustijs dicant illi
cum illustri Centurione Gordio. Minae humanae Buii.homi).
Bemina sunt nobis diuina, quibus immortalitatem tuSSH^
perpetuaque gaudia metamus.
Praeter hanc ignominiamd eponendi Catholicos,
non alio quam nominis ipsius titulo exosos, grauior
ictus inhorruit nostris auribus & oculis, de Quaeai- QaMdtor^
toribus iuratis, qui in postremo conuentu iuridico<£!£u* car *
(solet enim quolibet semestri per singulos comita- mukuli
tus peragi) quod nollent, reclamante conscienti&,
suos conciues de religionis consortio accusare, aut
tanquam alicuius flagitij compertos prodere iudi-
cibus castigandos, pro Catholica) professionis exer-
citio ; alij grauibus mulctis onerati sunt, alij
citationibus & mandatis compulsi se sistere Pro-
regis, & sanctioris concilij conspectui, molestias
longi & lutosi itineris hyeme perpessi : At post
quam comparuissent, & sibi in sententia consti-
tissent de non prodendis ciuibus, in carcerem
innmum detrusi fuerunt ; vbi commorantibus re-
nunciatum fuit, misso saepius apparitore a supremo
Senatu, nisi denuncient, & scripto Catholicorum
nomina, qui diebus Festis & Dominicis, abesse
solerent ab Ecclesijs & officijs Schismaticis, vt ex
pKC8cripto puniantur, palam, & cum publica per-
lurij infamiaabducendosper plateasRegiae ciuitatis,
Digitized by VjOOQ lC
32 ANALECTA DE REBTJS
cum inscriptione frontibus affixa, quod, quia pra-
uaricatores essent iuramenti sui, & legum ac sta-
tutorum Regni, ist& poen& plecterentur. Sed
frustra haec lllis decantata & toties repetita canti-
lena; perstabant enim omnes immotd, nec prius
ex ergastulo dimissi, quam de poen& pecuniari&
fisco Kegio pendenda in certum diem, idoneos
fideiussores interposuissent : mitior his visa heec
tractatio, quam quae alijs, pro consimili causa,
aliquando inflicta ruit exactio.
Erat his Terminis autumnalibus tam numero-
sum lioc agmen Iuratorum, vt veluti haleces in
dolio constipatae, sic in carcere compingerentur ;
& cum ilK inter tenuiores Regni inquilinos com-
icnieunm putari possent, tamen eousque increuerunt mulctae
tjribui^lm- cum expensis, vt sumrnam 16,000. Scutatorum su-
E^T" 11 perauerint; quid dixerim de sedecim millibus,
cum in vno solo comitatu de Cauan, qui nec am-
plissimus est, nec opulentissimus, sed minoribus &
Trfgint» incultioribus totius Regni comit&tibus (qui nume-
wgm^m- ro triginta sunt) accenseri non iniuri& potest;
^*" 1 - tamen in vnico illo districtu, census ille mulctati-
tius pro constantia in religione, vno anno pertinge-
bat ad octo millia aureorum ; praeter alias exac-
JcSSm* tiones aratrales, & stipendia collectorum, quae tan-
muictatui quam vsurae vsurarum dependuntur. Et cum tota
tho anno, In Am <• •,-. * ..<■./
s.ooo aoraoo. llla mulctarum collecta ex statuto comitiali (qua-
litercunque introducto) deberet cedere in vsum &
oo^d^tim- deemosynam egenorum cuiusque Parochiae, vt
rum ooiiocta vbi pensitata fuisset & ditioribus, ibi rependeretur
•genonun ad subleuandos pauperes, ex aedituorum, seu cus-
Sjadbut * todum arbitrio ; idque ideo sancitum, ne religionis
ministeiiii pretextus obumbraret negotium auaritiae : iam ab
nuno oocu- *_. o
patur. ahquot anms, per quosdam gradus mutata est
iudicum sententia in ista mulctarum applicatione
facienda ; nam initio quidem exclusi erant pau-
peres CathoKci, ne ex CathoKcorum poena Catho-
lici lucrum reportarent ; deinde exclusi sunt omnes
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBEBNIA. 33
omnino pauperes, & in libros censuales Regis
ref erri pratenditur ; sed k Regis & Reipub. com-
modo, m priuatorum hominum crumenas, & ra-
pacium ministrorum sacculos, ordine prsepostero,
non sine ignominia Regis, & dedecore ordinum
Regni, sordidd transfunditur vectigal hoc religio-
nis, & lytrum conscientiarum. Cum verd pr»-
teritis annis, non nisi semestribus cogerentur
Catholici,|nunc trimestribus prouocantur Iusticiari-
orum consessibus, ad respondendum in hoc fidei
negotio.
Est & alia non minus acerba quorundam ^»^»0-
tribulatio, de censuri excommunicationis iammiuuin
effulminatA aduersus nonnullos Catholicos, que- c • Ulolioo, •
madmodum ab alijs alibi, ita in sua dioocesi ab
Antistite Dubliniensi, quos ante quidem e&dem
afflauerat, & in magnas miserias coegerat, proce-
dendo contra eos tamquam contumaces, & in
censur& insurdescentes, vt nec liberum commerci-
um habere, nec suam exercere negotiationem
liceret mercatoribus, nec domo egredi tutum Ia ntomm
esset ; quin statim & publico apparitore prehensi, JJJji ^ ,ie
in arctam custodiam recluderentur ; sio amoti ab Uum
omni praeaidio iuris, vt prouocari quidem & in
iudicio impeti possent, nullam vero de quacunque
re, f as ipsis esset litem cuipiam intendere : sed cum
isto vinculo iam plusculis annis (quadriennio vel
circiter) innodati nonnulli & contrec tatione & quaostu
faciendo impedirentur, inter alia quao in proximis
comitijs transacta erant, hoc etiam habebatur, vt
ex indulgentia Regis, ignosceretur etiam ipsis illa
contumacia (Sic enim iflorum iudices Ecclesiastici
interpretabantur) verum, quia in ipso indulto,
clara de illis & expressa mentio non fieret, hinc
multa discussione agitatum fuit, an sub apicibus
generalis condonationis (quae multarum limitatio-
num tendiculis circumsepta erat) ipsi censeren-
tur comprehensi, necne ; sed nodosa hacc qugpstio,
4
Digitized by VjOOQ lC
34 , ANALECTA DB BBBUS
tanquam maceria interposita, ligone vt fertur
argenteo pertusa tandem fuit ; Et nostri qui ex-
communicati erant,post diuturnam rei agitationem,
deolarati sunt, quod gaudere possint beneficio
generalis indulti.
Certe hoc illis breue gaudium fuit ; nam trimes-
tri aut paulo amplius spatio liberati, rursus irre-
titi, vt dixi, & ijsdem quibus antea vincti com-
pedibus, modo patiuntur omnia illa incommoda,
queo secum trahere solet Ecclesiastic® censurce
districtio ; nisi quod sese in hoc illi solantur, se in
causft iustA, poenam sustinere iniustac sententiae ;
SMtvioraa interim in dbnscientijs suis securi,istas sectariorum
«loBc&jigBii fulminationes esse tanquam ignem fatuum qui
■unt frtnu*. fuigQpg 8U0 m agi8 perstringat oculos, quam valore
constringatanimas,aut vllo vel tenuissimo vulnere
feriat effulminatos ; quanquam illi, vt vmbris mo-
tum & vitam addant, brachij secularis adminiculo
se fulciant ; quo solo terrentur nostri excommunica-
ti, de caetero nihil soliciti ; nec *se vnquam pe-
tendee absolutioni subijciunt.
Quid autem valuit nis miseris illa miserabilis
absolutio, & Comitialis indulgentia, quam pro
magno Regis beneficio & summa clementia vendi-
tant quidam Regij parasiti P An non degustata
libertas, statimque subtracta, tentamen & irrita-
mentum accendendi appetitus, magis quam leni-
▼tactoJum men ^ satiandum reputabitur P Ludicra potius
Ubefatio. & ridicula censeri debet ista liberatio, qu& miserabi-
liter vincti sic expediuntur, vt statim & sine vllo
nouo piaculo, in nouum neruum & nexum retra-
hantur; & qui videbantur liberi, suique iuris,
nutla nou^ culp& admiss&, in eosdem quos exuerant
casses rejncidantP
Beneficium hoc an magis ludibrium est, occultis
BenefActum ^ 116 ^ 8 iniplicare & subruere, quem te UberaUter
piinoDii eruisse paulo ante gloriabarisP Benefactum
SUl* *** Principis quia bene locatum preesumitur, deoet
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 36.*
esse constans & diuturnum, vt nulli accepisse
fraudi sit ; quao cert£ non effugitur, si absque
reincidentia criminis semel expiati, relabaris in
pcBnam prioris admissi. An hoc ipsissiinjim non est
quod de Graecorum Prouerbio dicitur, Act/3f w&icai vide q^
paru xaAic- Accipe nihil, & tene fortiter. Aut ^gjjj^
verius, quod de Hippise f ratre Hipparcho ref ertur, du.
Armodij sororem admisisse ad sacra Euleusina,
ijsdem mitiandam, vt mox admissam & initiatam,
cum dedecore suo, & fratris indignatione eijceret ex
illo contubernio.
ARTICVLVS V. •
Breuis parallelus persecutionis reterum ac Noua-
torum : eimque accommodatio quintuplex.
VEBVM enimuero ista nimium premenda non
sunt in tam copiosa iniuriarum enumeratione ;
si liberet nobis, aut quippiam iuuaret causam
nostram, omnium quao irrogantur nobis grau-
aminum seriem pertexere. Quid enim est,
aut vnquam extitit in quacunque procella, aut
consiliorum aduersus Christi fidem prosecutione,
cuius non degustauit aliquam particulam (nisi
etiam quandoque plenum amantudinis calicem
coacta sit epotare) afflicta Hibernorum natio ?
Infideles contra Christianos multipliciter saouie- NeWf d^.
bant ; primo eorum libertatem, facultates, vitam- ^JJJjJJJ^
que ipsam exhauriendo : Num ab isto triplici AwvUut,
supplicio nostri Catfolici immunes fuerint, exs2SSI^ u * ,
secunda & tertia Analectorum parte magis eluces- yj^n^
cet ; & documenta quotidiana clarum hoc testa- ntoctotu-
tumque f aciunt ; quando ali j libertate priuantur, SSJnuf. **
alij bonis alij etiam lucis vsura, vt quidam pater
societatis Iesu N.N. nuperrim^ prehensus, & qui
eumhospitio suscepit Illustris Baro de Insicoin,qui
diu detentus in carcerali custodia tandem dimis-
Digitized by VjOOQ lC
86 ANALECTA DE REBUS
aus est, non sine graui mulcta, sui cognati caus&,
quem> iure sanguinis & religionis sibi propinquum,
recenterque appulsum, non putauit excludendum
& communi iure hospitalitatis, qusD passim in hac
natione, & ad omnes vsurpatur. Qui vero Sacer-
dotem aduexit Mercator, oonis omnibus spoliatus
est & Praside. Alij diuersorum ordinum Sacerdo-
tes, regulares, & Hierarchales ; laici etiam omnis
generis abunde hoc testari possunt ; nec magis id
celari queat qu&m sol in meridiana luce, qui
abscondi non potest.
Dioeietiunifl Secimdo ab infidelibus sccuitum fuerat in Chris-
J^ojjf* tianos, Scripturam sacram comburendo, n£ qua
scintilla nostraD Religionis viueret : quorum inge-
nium perquam bene imitantur nostri sectarij,
mutilando deprauandoque sacros codices, ex,termi-
nando etiam, & incendijs dcuouendo Ritualia
nostra, sacras Reliquias, & Sanctorum imagines
Hb. » Ep. s. (quas idiotarum Scripturam eleganter appeflauit
Ep^Si. ^* Gregorius magnus ille Anglorum Apostolus)
vt omittam iuris canonci, & Sacrorum interpretum
combustionem ; vasorum etiam & vestimentorum,
sacrati cultus, in profanos vsus commutationem.
Tertio sseuitum olim k Iuliano Apostata prohi-
Jjjjj;" a b 7, bendo scholas Christianorum : in quo etiam se non
i. c«p. 10. ' t prscbent illo segniores haeretici, edictis suis mina-
i e. »i Ub "' cibus, tam domi prohibentes nostram iuuentutem
& Catholica educatione, qu&m etiam in transmari-
niscollegrjs, quaD nostri sortiti sunt in diuersis
cShoiicak Regni 8 > <* Prouinciis CathoKcorum Principum;
Vourum cum quibus tametsi Rex Britanniao pacem habeat,
nmouni~ra& fcedus firmiter conciliatum (vt apparet) nobis
*"**' tamen in hoc irreconciliabilis est, vt iniussu Pro-
regis & Ordinum egredi non liceat ; licentiamque
exeundi impetrare, nec fas, nec facile erit Catho-
lico, nisi iuret in primatum Regis. Huc pertinet
ablegatio nostrorum causidicorum & causarum pa-
trocinio, & vsu tribunalium ; vt nec illi ex nostris
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 37
qui iuri municipali Anglise, magno sumptu &
labore studuerant, fructum studiorum oapere pos-
sint ; neo ver6 illi qui nondum studu6re, se tut6
reoipere possint ad studiorum domicilia, vt inge-
nij cultum capessere valeant. Sed & in ipsa
patrft, quanta adhibeatur restrictio magistrorum
Catholicorum, tum ex alijs occasionibus, tum ex
nuperrima visitatione Regalium Commissariorum
abundd innotescit.
Quarto iuuentutem Christianam, i teneris vn- Hl£H ?
guiculis, imbuere nitebatur Iulianus corruptelis 4 *j*v jpj*-
erroribus Gentilitijs: Pari prorsus conatu, nostri «JV
heterodoxi machinantur subuersionem, & depraua- iSSSTi 4 ?.
tionem nostra iuuentutis ; iam in quaiibet dioB-J^^ 1 *
cesi institutA vn& aut pluribus scholis, cum opimo *«.*.'
Magistrorum stipendio; erecto insuper in arce
Imperij, lautissimo Gymnasio, instar studij Ge-
neralis, seu Academico, cui prouentus est annuus
ex fisco Regio attributus vltra redditus alios, &
latifundia plurima, in alimentationem studiosorum,
& honoranum Magistrorum didracmum largiter
concessa. Quibus etiam in proximis Comitijs dS^SIi.
gratia f acta est singularis, vt, cum caetera qua> jjj v* ™!*;
cunque huiusRegni loca, seu praodia (siue laica illa, ltgu!
siue Ecclesiastica eesent), omnia pensitando, sub-
sidio subessent, solsa huius Gymnasij possessiones
immunitatem & soluendo sint consecutu® : cui &
hoc priuilegium accessit, quod duos nominare
posait, & mittere <jui vocem habeant in Regni SSjJftu
Comitijs. Porro his proximis diebus, quid non S^SSSto*
tentatum, atque etiamnum pertendunt, vt totam ***** °*
nobilitatem in fide corrumpant ? Et quia de adul-
tioribus desperant, aggrediuntur teneram pubem,
ceream illam & flexilem adolescentiam, quam for-
mare ad suum institutum, omnique lenocinio
pertrahere satagunt ad normam suaram Nouita-
tum ; vnde 4 frequentibus rescriptis Senatus Re?i j
euocantur, veluti ad Ephebium Iasonis, in Angli-
Digitized by VjOOQ lC
38 ANALECTA DE REBUS
am fili j maiores Procerum, vt illic educati, combi-
bant errores, quos haereticorum Symmistae propi-
nauerint : quin & in tutela minorum demandanda
Tutoribus, clausula inaeritur Regijslitteris (idque
iam per totum septennium factitatum est) vt
haeredes minorennes educentur in Gymnasio haere-
tioo : id vero tutelaribus hisce custodibus, vt serio
curent, seuere iniungitur. His adde laqueum
intrusionis, quo plurimi suffocantur ; cum enim
minorenne8 iUi ad legitimam aetatem peruenerint,
ut iam emancipatis e cura & custodia tutorum,
suo nomine & iure, haereditatem per leges Regni
adire eis licitum sit, litteras suae liberationis, &
emancipationis debent obtinere a publica potestate ;
eae vero plerumque denegantur his qui nolunt
iuramentum Begij Primatus emittere. Quod si
abeque literis audeant possessionem capere, tam-
quam intrusores mulctantur. Ideo nimirum, quod
sine Begio diplomate se ingererent in suum patri-
monium. Atque ex hoc intrusionis capite, negan-
tibus Regem caput esse Ecclesiae nascitur intesti-
num vlcus, cui resecando purgandoque impendi tur
quotannis cura pecuniaria, qua mirum in modum
attenuantur vires Recusantium, & facultates
eorum abeorbentur. Ynde fit vt iugi caraificina
j^p"» hirudinum, deuenire soleat haereditas exuoca in
pluribus & exanguis : sed nec defuit nobilis haeres,
qui vt intrusor sic eiectus est e sua possessione, vt
nec potuerit admitti ad inquilinatum, seu conduc-
tionem suorum fundorum, ob detrectatum iura-
mentum ; cum hoc beneficium tenendi conductitie,
non 8oleat negari extraneo censum iustum offe-
rentL
steckrii^ Quinto & vltimo (ne sim prolixus), quemad-
toatkti modum Gentiles calumniabantur innocentiam
to£VT£* Christianam varijs mendacijs, & criminationibus :
"i?*%L *** nostri Aduersarij nituntur offuscare CathoH-
tui imo» corum gloriam, diuersis contumelijs, eorumque
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 39
integritatem deprauare confictis criminibus, AJtfJjJj^!
calumnijs apertissimis ; nunc eos traducendo de inmnM u
maleficijs & proditionibus turpissimis ; nuno ttm* tJcu.
onerando eos iniquis suspicionibus ; nunc oommi- h n ' AnaBl
niscendo indigna consilia & molitiones, quarum
odio & inuidiae illos reddant obnoxios ; vnde etiam
nuper, nouo exemplo, & modo inusitato, quidamSw^lwm-
nobiles equuleo subiecti, & artubus suis attrociter jSbffllut
luxati fuere ; alij suspensi & dissecti, ex indieio mupm*.
infimi homuncionis, qui & infamis aleator, & in
periculo capitis constitutus, quibuscumque com-
mentis se lioerare posset, yitam certe quam veri-
tatem haberet cariorem : nimc denique exprobran-
do ipsis rusticanam pauperiem, ruditatem, &
barbariem, infamare moliuntur natiuam gentis
ingenuitatem.
Et quidni haec natio prao ^liis multis inculta, Hiben>io«
egena, & iners habeatur ; quando hi qui istam JJSSm**»-
infamiam de illa spargere pruriunt, ipsi omnem Ji^j^JJ
succum terreo vberrimae exsugunt auidissim&, &
vetustos incolas ita pergunt lacessere diuersis
iniurijs, vt vel eos ad inferos amandare ex tota
insula, vel in ipsa consistentes ad inuia & inutilia
loca, e propriis sedibus, & auitis haereditatibus
omnes ablegare definito consilio statuerint ; & iam
ante, plurimos expulerint.
ARTICVLVS VI.
De opulentia Hibernim, 8f egestate Hibernorum
consideratio. De Natiuis terrce dotibus, 8f inco-
larum vni/ormitate in rebusfidei.
Hibmla
NEGABI non potest regnum ipsum (si condi- JS^J^^
tionem soli, & situm loci spectes) ref ertum tion ? •J u
esse iis naturao dotibus & bonis, quae auaras &n*tun»doti.
ambitiosas mentes, terrenac opulentiae appetentes, SSirt»* 0018
Digitized by VjOOQ lC
40 AXALECTA DB REBFS
exstimulare queant ad omnem laborem & indua-
triam collocandam, vt tam laetam vberemque
5j *ff£* glebam, cum fructu & foenore excolant: quod
fatenturBritannicse coloniae huc nuper intromissa? ;
fatentur etiam moderni vetustique scriptores ; dum
m.TwotL ^j referunt "hoc zephiri Regnum, naturam
benigniori oculo respexisse: " alij florente etiam-
num Romano Imperio, "aditus portusque eius
melius quam Britannia», per commercia, & nego-
D^mi». tiatores cognitos " affirmant : Alij solo esse laetis-
simo & maxime luxuriante ; adeo vt si quid ad
Bedaii.1. fcBCundandum inijciatur quasi dedignatum alibi
Jj*; ,f"* sterilescat : Alij " & latitudine sui status, & aalu-
britate, ac Serenitate aeris multum Britannise
Qmsi cu- prastare : " Alii vno verbo, " siue terrae foecundi-
*"" tatem, siue maris & portuum opportunitatem, siue
incolas respicias, qui bellicosi sunt, ingeniosi,
im r.mC corporum lineamentis conspicui, mirifica carnia
*■• mollitie & propter musculorum teneritudinein
agilitate incredibili, & multis dotibus felicem
insulam, merito nominarunt." £t haec vaque
adeo vera sunt, siue commoda spectes, siue naturse
iucunda ; vt etiam, rara & mira si attendas, non
immerito dixerit Cambrensis testisoculatus: "Sicut
Te- Orientales plagae proprijs quibusdam & sibi in-
natis praeeminent & prcecellunt ostentis ; sic &
Occidentales circumf erentiae, suis naturse miraculis
illustrantur : quotieecunque quippe tanquam serijs
& veris fatigata negotijs, paululum secedit &
excedit, remotis in partibus, quasi verecundis &
occultis, natura ludit excessibus. Ilinc & venas
metallicas, argenti mineralia, ferrique fodinas,
pretiosa marmora ; Parios & Lydios lapidee, &
nitentia alabastra, atque eximij pretij vnionea
Orientalibus haud multum dispares, chiysoelec-
trum seu succinum, antimonii & aluminis venaa,
lapidis incombustibilis pellucidas bracteas (quaa
alij speculares vocant) & alias multas, tam reoan-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 41
ditas, quam expositas naturse opes, solerti industria,
vel & visceribus elicias vel in superficie colligas,
vt nisi iners aut mentis inops, nemo despiciat
tam diuitem cornucopiam : " Quam astuti conantur niwmu
infamare f amelici decoctores, qui ex eius pingue- JJJ*|J|^
dine indies ditescunt, & vere* Indiam sibi depre- i»L
hendunl esse. Adeo vt ipse Gulielmus Caecuius
AnglisD Thesaurarius, istorum iniuriam & maledi-
centiam dissimulare non valens, aliquando non
infacet£ dixerit, suos Anglos 'similes esse istis
impudicis iuuenibus, qui scortationi & libidinibus
dediti, damnant quas appetunt voluptates, & peli-
ces cum quibus se turpiter oblectant, postquam se
ingurgitauerint, conuicijs & opprobrijs proscin-
dunt.
Sed vno verbo immensam eius restimationem
opulentiee cum neoterico scriptore circumscriba-
mus ; eoque hoc libentius & promptius credamus,
quod iste author sit Regis procurator, & magnus
obseruator rerum admirandarum, qui dum in mri-
dicis conuentibus ipse Assessor & secundarius iu-
dex, lustr&sset omnia diligenti exploratoris oculo,
ita demum de huius insulse commoditatibus pro-
loquitur, detegendo veras causas, ex quibus acci-
derat quod, ipso auctore, Hibernia nunquam
hactenus plene* subiecta f uerit Anglicanee obedi-
entiae.
"Durante (inquit) meo seruitio inHibernia(quod J^JJ%
cum ingressu huius Regis in suumRegnum incep- •uoUbr. d*
tum est) omnes huius Regni prouincias, diuersis $£)*■ ££
itineribus iuridicae circuitionis obiui : vbi interim fi^jj»
obseruaui clementiam aeris, & bonam temperiem, eiofium.
vbertatem soli, iucundos & commodos habitandi
situs, tutos & largos portus, ac fidas naui^antibus
stationes, & traiectum in omnes occidui orbis partes
liberrimum, longosfluuiorum nauigabilium tractus,
& spatiosos lacus ac stagna Medit errane & (nullis
per vniuersam Europam sccunda) opul en tam pis-
Digitized by VjOOQ lC
42 ANALECTA DE RBBUS
cationem, & aucupium multiplex omnigenarum
Yolucrum, corpora mentesque indigenarum raris
& extraordinarijs naturae dotibus prsedita : quo-
rum accurata obseruatio mihi ingenerauit appeti-
tum inuestigandi veras causas, &c." Deinde mul-
tis interiectis concludit suum tractatum hoo
elogio.
HibendA " Descriptio terree Canaan quae habetur Deuteron.
uiB. 8. optime quadrat m omnem JlibermsB partem.
Terra riuorum aquarumque & fontium, in cuius
campis & montibus erumpunt fluuiorum abyssi :
Terra frumenti, & hordei : Terra lactis & mellis ;
vbi absque vlla penuria comedes panem tuum, &
rerum abundantia perfrueris."
Naturmiia Si ista terras opimitas, vnde igitur tanta egestas ?
mtarnorum gj ^^ in^genarum ingenij dexteritas, vnde illos
^***** 8 *» adorta est inscitia, vnde inuasit inertia ? obserua-
tum est a curiosis rerum & gentium indagatori-
bus, hanc gentem in vniuersum animo esse f orti
& elato, ingenio bellaci & acri, vitac prodigam,
laboris, frigoris, & inedi» patientem, amore con-
stantem, inimicitiis fere implacabilem, hospitibus
perbenignam, glorise auidam, contumeliee & iniu-
riee impatientem, in omnes affectus vehementis-
simam, & (quod de nobilissimae Italise populis
quispiam olim dixerat) Qui mali nusquam peio-
res, & bonis non temere meliores reperiantur,
id suo quodam modo etiam de Hibernis verum
habet.
Mornm cui- Reperire est in hac gente, sicut & in aliis etiam
m ouicropan! Europ» populis, magnam morum diuersitatem, &
**• ingenii cultusque discrepantiam ; qu6d alii sint
elegantioris & mitioris ammi, alii durioris & magis
austeri : alii vrbani, alij agrestes ; alii fselicioris
educationis, alii magis inconditi & rudes; alii
vrbes & oppida magis incolant, alii delectentur
agrario incolatu ; alii praedia ruralia, alii vero
preeruptos colles, nemora, & saltus insideant : sed
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 43
illud mirum, in quantacunque discrepantia mo-
rum, in quantauis disparitate educationis, studii,
officii, instituti, omnes tamcn indigenas conspi-
rare, in eiusdem Catholicae Religionis, & Aposto-
licae obseruantiae recognitionem. Quin porro Hibernu
(quod magis obstupescendum est) quasi ex indole oSSofioot*
ipsius Regionis hoc habetur, vt q^uos admisit JS^twmf-^
aduenas alienae professionis, & fidei, postquam 11 **-
diutila habitatione incalescant in hoc genitali
solo (cuius sacra gleba Catholicos quodammodo
genninare videtur) vel ipsi, vel quas germinarunt
soboles, in eandem orthcdoxae fidei vnionem coa-
lescunt. Id quod in confesso est apud omnes
nostrae conditionis non nescios : & persuasum
prorsus ipsi Regi, non de hominibus modo, sed de ^.^
lpsis quodammodo iumentis : Nam cum generosis- «mio <u
simum equum nuper illi donaret Cicestrius pro- hSS. *d
rex, sciscitatus ille si ex Hibernia esset, vbi res- Sjom *S^
ciuit, protinus subiunxit, papistam esse oportere ; tione -
significans omnibus ingenitam esse affectionem ad
Bomanam fidem.
Paucorum mensium curriculum praetergressi
8umus, cum illustres in isto genere conuersiones
intueremur : jEdituos, Ministros, Dignitarios, Iu-
dices: etiam primae nobilitatis proceres morti
propinquos vidimus resipuisse : sed alijs praeter- NJohoJld
missis, vnus instar multorum nobis fuent N.V.^^^
Eques auratus, & inter primarios Regni Iudices, wjlLoentu!"
in communium placitorum Tribunali Antesessor ;
qui, postquam totam propemodum vitam exegisset
in iudiciosanguinis exercendo, &per syncretismum,
ac dissimulationem filiis huius saeculi perquam
notam, ac familiarem, multa loquendo, scribendo,
& aduersus Catholicae religionis cultores censorie
iudicando, clam & palam actitasset ; tamen in ex-
trema vitae periodo constitutus, circa festum pas-
chatis proxim^ elapsi, Catholicum sacerdotem ad
se aduocauit, & vitae suae flagitiosae pcenitudine
Digitized by VjOOQ lC
44 ANALECTA DE REBTJS
ductus, in sacramentali conf essione exonerauit con-
8cientiam, & eft plusculis vicibus iteratA, ac protes-
tatione fidei coram pluribus edit&, nec non de
emendatione promisso prsBstito, sacr& etiam com-
munione refectus, animam suam, quam multis
ante sceleribus contemerauerat, multisque per-
fidiis, & simulationibus impiauerat, Catholic®
EcclesiaB reconciliatus, & sacramentis expiatus, in
manus sui redemptoris (vt credere par est) resig-
nauit. Cuiusmodi resipiscentiam sororius eiusdem,
SuSerfor- ^* ®" ^ m ^^ r ludex, & dissimulator, praeceden-
diu*«&iuti tibus annis demonstrauerat. Quae vtraque vt
•SSin^modo vera & syncera fuerit, nequaquam sera, aut f rus-
p«*pexit tranea iudicari debet. Et sic, qui tota propemo-
dum vitfi, sufi, absorbebantur & fluctibus fallacis
sseculi, decepto in fine deceptore suo, absorpti
p,, j4o t simt, iimcti petraB Iudices eorum : petra autem
erat Christus, quam ilK apprehendenmt, & qui in
i corinth. 4. pelago ambitionis suasmentes miseri demerserant,
raiserante Dei clementia, emergentes ex profundo,
JjJ&i. 1 ?- a( * pctram per quam liberatus est Petrus, per
ApoL quam & ipse constitutus est petra, & fundamentum
Ecclesiao, in eandem EcclesiaD vnionem, ex vtero
iniquitatis, ad lucem verao pietatis expatauenmt :
Nec praetereunda hic videtur incliti illius Ormonias
Comitis Thomae Butleri tam conspicua resipis-
centia: qui cum iam obtinuisset, quicquid fere
honorum, dignitatumque vel princeps tribuere
subdito, vel subditus tutd accipere posset &
principe ; rem demum illara rarissimam in Aula
opulentam senectutem inoffenso pede pertingens ;
multo etiam rariori faelicitate, per tam densam
errorum, saeculariumque curarum nubem eluc-
tantes diuinae veritatis radios, in animam admit-
tens, per temporalia haoc transitoriaque bona,
Eweb. ub. transiuit (vt speramus) ad caDlestia interminabi-
*•«•*• liaque. "Permagna, cert£, laetitia matri & virgini
Ecclesiao exorta est, cum eos, cjuos abortu, tai^-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEKKIA. 45
quam mortuos eiecisset, viuos, & incolumes re-
cuperasset."
Sed de viris adultis & consummatis, quibus
longioris vitae spes omnis erat accisa, si exoleti, & JjJJ; ^ J-
lassati in via saoculi, redirent prsouaricatores ad
cor, non vsque .adeo fortasse mirum videbitur : hoc
rarius & praoclarius est, si in viridi sotate, &
flore iuuentutis, vel in ipso pueritiao flexu, aut
ingressu adolescentiao, mundo lenocinante ; blan-
dientibus amicis ; monentibus, & minantibus qui
auctoritatem publicam, vel priuatum imperium,
in suas proles obtinent parentibus ; contra eorum
nutus, contra monita, mandata, & minas, teneri
pueruli, aut molles adolescentulao, se ad eandem waiihai
petram recipiant. Prioris istius Iudicis filiolus JJJJJiJ
vnicus, & naores opimi patrimonij, desponsatus oontn pL
puellao nobili, ex Anglicana propagine, fideique JSSmo».
protestanticao, nullo terrore, suadelft, vel spe per- 8UnUa -
celli voluit, aut deturbari de recta sententia:
parens intonuit, socer admonuit, sponsa etiam
muitauit ipsa (vtique nondum satis imbuta
nondum exculta vomere Orthodoxao instructionis)
omnes iunctis viribus (neque enim adhuc resipuit
parens) adoriuntur puerulum; ipse vero imper-
teritus, & in petra immotus, circumsonantes lllos
fragores & fluctus excipiens frangit, nec f rangitur
in proposito. Qu& tam insigni constantift pueri,
& considerati soceri in extremis resipiscentia,
sponsa etiam conuersa est ad fidem & qua vt auer-
teretur postmodum, quid non adhibuit ardor & Hmtid
inclementia parentisP qui aogerrime ferens adSSouemm 1
meliora reductam filiao mentem, modis omnibus Jjilmtei-
allaborauit, eam & suscepto consilio abalienare, ■«**«■•
retrorsumqueimpellere; vnde&conuitijs ictibusque
impetitam, & crinibus vellicatam, cum sibi eam
lucrari non posset, solo ipsam prao furore allisit.
Haoccine parentis prouidentia, haaccine mansue-
rudo, comitas, & monun ciuilitas, exuere paternam
Digitized by VjOOQ lC
46 ANALECTA DK REBUS
humanitatem, & belluinam feritatem induere?
m " Monendo non minando, suadendo non in-
Matth. c 16. saniendo fides Christiana seminari coepit, semi-
nata creuit, adulta floruit, florens fructifi-
cauit, fructificans perseuerauit, & contra infer-
norum portas acternum pra>ualebit. ,, Sed quis
digne admiretur illustrem Ephebum Ioannem
Baronem de Curaghmore ; qui m Angliam aman-
datus, vt palatinis moribus & institutis assuefac-
tus, praxim vrbanam & consuetudinem aulicam
illius nationis imbiberet: si in ista officina alij
vetus prouerbium comprobarunt, Heroum fiKos
noctem esse & noxam Reip. hic contra\ se pro-
bauit Heroum sobolem, lucem & lucernam gentis
suao ; qui lorica fidei indutus, & scuto fortitudinis
munitus, aduersus multos ictus, & grauia tenta-
menta quibus cxpositus fuit, in omnibus se con-
seruauit integrum & illocsum. Londini & suorum
conuictu abductus in Palatium Cantuariensis An-
tistitis, ibique multa humanitate delinitus, omnibus
etiam commodis circumfluens, atque vrgentibus
colloquijs solicitatus ad eiurandum ritum ortho-
doxum coram Rege ipso, coram pnctenso Archie-
piscopo,&Regni optimatibus,non erubuit se profi-
teri Catholicum, & inCatholica religione educaturc,
nec salu& anim& posse recedere ab auita educatione.
Intentio Archiepiscopi haec erat in tota illa
sedulitate & benignitate qua illum fouebat, &
mirificis complectebatur officijs vt in eo vno ad
sua dogmata seducto exemplum statueret, & sig-
num veluti ex alto praetenderet caoteris nobilibus
ephebis, quos ex Hibernia eliciendos, & in Anglia
instituendos definita sententift, & certo consilio
decretum fuerat, in qua mente etiamnum persistit
accersitis iam ex Hibernia multis ex prima nobi-
litate adolescentibus : sed elapsus ille ex manibus
insidiatoris, alijs etiam aperuit viam, qua itidem
ipri elabantur. Diceres Baronem eodem spiritu
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 47
praeditum fuisse, quo eximius ille martir Gordius
apud D. Basilium describitur : Negem ego Deum
in cuius cultu sum educatus ? Nonne caelum, sol,
& astra omnia lumen mihi clauderent suumP
credam profecto humum quam pedibus tero mihi
ruituram : Hacc vtique mens est plurimorum in
Hibernia Catholicorum : Haec diuinae erga ipsam
nationem prouidentiao tessera.
Ite nunc quotquot estis sectarii k veritate de-
eerti, recognoscite mirificam Dei prouidentiam, &
occulta eius consilia super indigenas Hiberniae;
attendite mirabilia magna super eorum constan-
ti&, & stabilitate in vera fide. Edocti tot exem-
plis admittite, Durum esse contra stimulum calci- ^* 9 '
trare. Desinite exprobrare castris filiorum Israel,
quos sibi Dominus elegerat in populum & sortem R©m. c 2.
peculiarem. Nolite amplius vel pauperiem illis
obiicere, vel inscitiam, qui diuitias bonitatis &
sapientiac Dei, affluenter in fide consecuti sunt;
"IJolite vobis thesaurizare iram in die irao, &
reuelationis iusti iudicii Dei, qui nunc secundum
duritiam vestram & impcenitens cor, despicitis
tenuitatem nostram, & tanquam iubati & enerati
leones, in fremitu conculcatis miseram gentem,
insultando illi quasi k Deo derelictae, exultando Jjgta^o.
autem veluti gigantes in viis vestris preefi-
dentes vestris viribus, vestris copiis, opibus
& fortunis; confidentes in consiliis vestris, in
pace, prosperitate, prudentia : laetantes, & las- sJjSJi^ 8 j,
ciuientes in stratis vestris, in vxoribus, liberis, & bocl c. 1.
clientibus vestris, coronantes rosis capita vestra,
magnificantes opera vestra, aedificantes domos,
plantantes vineas, hortos & pomatia : extruentes
piscinas aquarum vt irrigaretis syiuam lignorum
germinantium ; possidentes seruos & ancillas,
multamque familiam ; habentes armenta & mag-
nos ouium greges; coaceruantes argentum &
aurum, & substantias Regum ac Prouinciarum."
Digitized by VjOOQ lC
48 ANALECTA DE REBUS
ARTICVLVS VII.
In quo consktat vera opukntia Sffalicitm Christiana.
Paai. H3. "DEATVM dixistis populum cui h89c sunt : nos
JD vero beatum populum dicimus cuius Dominus
Deus eius : IUa est Paganica beatitudo, quam &
Turca, & jEthiops, & JPersa possit obtmere, qu&
etiam supra multos, & f er6 omnes principes Chris-
tianos potiuntur ; sed non est illa def oecata f oeli-
ftom. o. 8. citas, ad quam filij Regni, haeredes Dei, & cohae-
redes Christi, bom & fideles Christiani suspirant ;
cui in suis operibus collimare, & sanctis desiderijs
aspirare norunt.
An* ex Se- "Nihil infoelicius fcelicitate peccantium, qu&
uident* p i£ hostis interior roboratur, & concupiscentia nu-
«mttunT* tritur, & virtus subruitur, & fides subuertitur,
foiioitu. superbia gignitur, contumacia fouetur, nimia sui
fiducia, cum caeterorum contemptu propagatur;
qu& mens in terra defigitur, & ccelo abducitur :
qu& denique gloriatur, & floret mundus; gloria
ver& coelestis eiusque aestimatio in cordibus homi-
num exare8cit. ,, •
Non est illa via coeli ; non est porta Domini per
quam iusti intrabunt ; sed via speciosa saeculi, &
saecularium spatiosa ad interitum ; via quao lseta
quidem videtur in ingressu, sed lutosa in pro-
gressu, in egressu ver6 omnino luctuosa.
▼i«Dei • Longo inter se diametro distant viae Dei, & viae
num inmi hominum ; longo inter se discrimine separantur
dituntfa. xixdicia. vtriusque, multo & se inuicem diuortio dis-
terminatur diuini numinis, & mundani nominis,
ooeli & terrse aestiniatio, multum discrepat vtrius-
que calculatio. Alia est statera hominis, alia
numinis : aliud pondus profanum ; aliud sanctua-
gj^^^^rij. Pulchrd D. Gregorius. "Nolite, inquit,
^ouiUw. pcnsaro quid habetis, sed quid estis : Ecce mundus,
Digitized by VjOOQ lC
Catholicorum in hirerma. 49
qul diligitur fugit ; Sancti isti ad quorum tum-
bam consistimus, florentem mundum mentis de-
spectu calcauerunt ; Erat tunc vita longa, salus
continua, opulentia in rebus, fcDcunditas in pro-
pagine, tranquilitas in diuturna pace; & taincn
cum in se ipso floreret, iam in eorum cordi-
bus mundus aruerat : Ecce iam mundus in
seipso aruit, & adhuc in cordibus nostris floret
(loquitur in persona mundanorum) vbique mors,
vbique luctus, vbique desolatio ; vndique percuti-
mur, vndique amaritudinibus replemur ; & tamen
cflBca mente carnalis concupiscentiao, ipsas eius
amaritudines amamus, fugientem sequimur, laben-
ti inh8^re^ms. ,,
Illa prorsus deploranda caecitas est, & misera- JjJJJSlaMr
bilis inscitia, ex istorum afluentitk bonorum, quas teu<»tttti»
pessimisetiamhominibuscumbonis communia sunt, "^ 1111 * 110 -
metiri Christianam fcelicitatem ; quam tamen nos-
tri aduersarij sic trutinant in sua statera dolosa, Pwuer. n.
vt nobis ora obstruere se posse putent splendidA
commemoratione diuturnae pacis, & exundantiao
illarum commoditatum, quas mundus solet suis
communicare mancipijs. Quid enim in ore Pro-
testantium crebrius sonat, quam illa Dei benedic-
tio, illa prosperitas, illa quietis diuturnitas, quam
sub Rege suo nunc obtinet Britannia ? f atemur AugU8 t. 1.
illa bona esse, fatemur Dei dona esse, sed " bene dociuit r
vtentibus sollummodo illa vtiliter & Deo donari.
Quod si neglectis melioribus, quae ad supernam
pertinent ciuitatcm, vbi erit aoterna victoria, in
summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur,
vt vel sola esse credantur, vel his quaa meliora
creduntur, amplius diligantur, necesse est miseria
consequatur, & quao inerat augeatur : Coelum Cce- PsiU - ll3,
li Domino : terram autem dedit filijs hominum. ,,
IUi igitur fiKj hominum, qui non sunt veri filij
Dei (quod sino vera fide & orthodoxa Rcligione esse
nequeunt) accipiunt d Dco dc scabcllo pedum bona
Digitized by VjOOQ lC
60 analecta de rebus
pS *w temporalia ; Sed qui per gratiam *fiunt consortes
E*a.W diuinaB naturae, & in recta professione vnius sansB
* ** *' doctrinaB, in gremio, pace, & vnione vnius Sancte,
& Apostolicae Ecclesiaa fideliter Deo famulantur,
illis uiamissibilis securitas in perpetuas ffiternitates
possidenda, in Regno Dei conseruatur.
Briumnica Sed nec illa prosperitas, qu& potiri sibi videtur
SSTnlu^i- Britannia, adeo tribuenda est ri ouatorum in fide
ttnuSSo.°° n " noue U° plasmati ; antiquior est & honorificentior
illius Gubernij consideratio, cuius iam k multorum
annorum centurijs inchoationem, & primaeuam
originem repetendo, eiusque propagationem, &
stabilitatem hucusque producendo ; quemadmodum
auspicium tantae, & tam faustaa molis, Ecclesioe
BomansB, & Catholicae religioni per eam illic prae-
dicatao, & obedienter susceptse competit ; ita eiusdem
continuatio, & (si ita velit) perpetuitas, ab eadem
originaii motrice descendet. Impressit illa vitam, &
vitaiem motum huic tam perpolitaemachinae, cuius
adhuc reliquias ista retinet ; & primae impressionis
vim virtutemque genitalem, quamdiu non amiserit,
ex ipsa seminali ratione quam primitus accepit, po-
terit tantisper durare in suo flore, donec vel restau-
ret pristinum vigorem, redeundo ad matricem Ec-
clesiam, vt reflorescat magis ; vel penitus abijciat
nauf ragij tabulas, vt in exitium corruat irrepa-
rabile.
comtaati- Prorsus ita concipio cum Britannicis Dominijs
CT* JfitK a P> quemadmodum olim cum Imperio Romano,
SCT* 1 ▼» sub Constantio Ariano Imperatore. Pij siquidem
iib«]?tor, r u & f oelicis Conetantini magni parentis sui (qui &
2Hwr! 8 Re U iJ."I>ater Patriae, vindex, atque assertor imperij, &
iniuurator. muictus eius rcstaurator merito habebatur) cum
deseruisset filius Constantius vestigia, & nouam
credendi f ormam ab Ario cusam, & & sequacibus eius
recusam pessimo regiminis omine amplecteretur ;
ex vi illius institutionis, & ionnk restaurationjs,
quam vitali influxu Constantinua Imperio indide*
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HlfifcfcNIA. 61
rat, quasi eagitta electa ex arcu missa, eiusdem
manu tendebat recto curso ad destinatum Eeipub-
licfiB scopum, qui in pace & victrice concordia, ac
prosperitate consistit, sub Constantio iam mutato
m deterius, nondum immutata fuit Imperii facies,
quao adhuc, in fronte sua, foelicitatis quandam
Imaginem habebat inscriptam.
Itaque deuicto Magnentio tyranno apud Mursum
Pannoniso, cum Orientali Monarchiao, quam acce-
pit haDreditariam, adiiceret Occidentale Imperium,
quod ex testamento Patris sortitus fuerat germanus
eius frater Gonstans (quem Magnentius proditione
sustulerat) blandientibus Arianis, & suum Csosa- ?*a. 8u1p
rem roternum appelantibus, victoriam eius Aria-
nao perfidise tribuentibus, quod ipsorum dogmata Amm. m»i-
promoueret, in tantam venit arrogantiam, vt se
totius orbis Dominum nominaret ; seque ipsum, ex
formula ab Arianis accepta, JEternum Imperato-
rem scriberet, suamque -rfEternitatem in pluribus s$S* oSi.-
rescriptis subscriberet ; atque ita, qui filium Dei JSS^U^Ip.
negabant aeternum, patriu£ consubstantialem &**•.
coseternum ; turpissima adulatione & caecitate,
filium hominis & hominem mortalem, elogio aoter-
nitatis ornarunt.
Ex illo igitur prospero victoriao successu, quem f£SJ r J , l m
ad propagandum Arianismum astutd rapuerunt 8Uadoctri -
Ariani, persuadebant infoelici Constantio suamSone. ^ 14
doctrinam iam diuino calculo esse comprobatam ;
vnde ille eidem errori, qiiam tenacissimi deinceps
inhsesit, omnique conatu fimbrias eius dilatauit,
quasi in eo magum Deo praestaret obsequium ;
etiam ad modum Gentilium Catholicam Ecclesiam
Esrsequens. Vt huius falsao persuasionis intuitu,
ucifer Calaritanus Episcopus librum ad eum
conscriberet de Begibus Apostaticis, qui cum im-
piissimi fuissent, magn& tamen f aelicitate temporali
potiti fuerant. " Vide Constanti (inquit) tametsi
contingat tibi in summa feelicitate, in hac tempo-
Digitized by VjOOQ lC
62 ANALECtA DE REBtS
raria versari vita; tamenmagis timere debes, quod
Dei reserueris iudicio, &c."
ARTICVLVS IX.
Nouatonm nostrorum morem 8f furorem aduersus
orthodoxos bellk conuenire cum veteri vm Ariano-
rum.
f£la£Brt- A VOD Ariani Constantio ; idem, nec dissimili
tUunt pr °" ^ artificio suggerunt Ilegi Brittaniac nostri sec-
nmuiiuitur. tarii : multis encomiis deprsedicant dulcedinem
huius pacis, pacificum Regni ingressum, pacificam
cum vicinis Principibus vnionem, & concordiam,
prolem fructiferam, prosperitatem, & similia : Ex
his instigant ad seduliorem obseruantiam nouellae
sua) doctrinaB, & ad expugnationem nostri institu-
ti. Hoc in conciliis, noc in concionibus, hoc in
scholis & Academiis, hoc verbis suis & scriptis in-
culcant, idque tanto ardore, & emphasi, vt in ea
pro aris ac focis laborare videantur : vnus e cceteris
modernus scriptor ita Regem alloquitur.
vSriusin "Vnum adnuc superest quod votis omnibusd
mf. uhri Maiestate tua expetunt omnes boni: vt populo
Suc Kod. ^QstpQ pereunti propere succurrere, & peste ponti-
fici& laboranti facere velis medicinam. Nolunt
quidam, & repugnant, & exitium suum prona cu-
pidate desiderant : Sed subuenito miseris, liberato
2lS*w5Jd- pcreuntes. Ad hoc tibi Deus summus commisit
!*• in iwni- Imperium, vt per te vulneris istius plaga curetur :
doxorum facmoris eorum ponculum soimus, errons note
* 00, ** ult * simt pcenfle : sed melius est vt liberes inuitos quam
vt volentibus concedas exitium."
Ecce nouiciorum ingenium quam belle conspirat
cum antiquis hsereticis, quibus artibus & technis
moliuntur impellcre suos Principes in perniciem
Urtiiodoxorum : Ad hoc (inquiunt) concessum Im-
V
CATHOLICOKTTM IN HIBERNIA. 6?
perium, victoria, pax, tranquillitas, vt debellent
veram fidem ex cordibus Catholicorum. Ista est
genuina suggestio nostrorum Protestantium, illa
eadem fuerat persuasio veterum Arianorum.
Nolo ego esse vates ad prosagienda futura;
sed quicquid euenerit, vel prouidente Deo ad nos-
trum solamen, vel permittente ad supplicium;
vnum habeo quod Principis instigatoribus, alterum
quod fidelibus subditis hoo loco insinuem.
Quia iam multo vsu, multisque documentis com- §Jf SJIii"
probatum, atque ipsa aduersariorum conf essione JJ^T °°"
receptum est, omnes conatus gubernatorum, qui-
bus fidem Catholicam radicitus euellere, & ab imia
fundamentis concutere moliebantur, ita vanos &
irritos fuisse, vt qu6 magis illi opprimerent, e6
illustrius ista exsurgeret, atque instar palmse, su-
peraddito ad radicem multo pondere, frondosius
& floridius suos ramos diffunderet ; non se amplius
fatigarent tam inutili & ingrato labore, vnde fruc- » tmctxu
tum meuorem non contrahant, quam odium, mui-
diam, & offensionem plurimorum : frustra enim
niti, & nil nisi laborando odium quaerere, extre-
maB insipientiaB est.
Et quia populis HiberniaD, non alia in imis visce-
ribus religio insidet, quam illa venerabili vetus-
tate, & conspicua successione refulgens Apostolica
Romana fides, qua primitus imbuti erant, quam &
hactenus retinuerunt ; f acessat omnis in oppositum
colluctatio ; ne contra torrentem niti, aut Deo ho-
minibusque inuitis, caslestibus contraire consiliis,
humana & falsa prouidentia videatur.
Qui contra stimulum calcibus incurrit, calces
cruentabit, stimulum vero non retundet. Sapien- ^* *- x -
tes consiliarij Pharaonis, dederunt consilium insi-
piens, de exterminandis Hebraoorum masculis ; in*ipien«
quorum non obstante nimi& cautela, Moyses in JSSIphSi-
fiscella vndis eripitur, & ipse populum seruituti g^*
subiectum, diunio munitus auxilio, liberat & (Juro
Digitized by VjOOQ lC
54 ANALECTA DE REBUS
opere, & luto, & latere f ornacis JEgyptiorum : Su-
perbum autem Deoque rebellem tyrannum, cum
lnsequente multitudine populorum, fluctibus ru-
bri maris inuoluit, & inuolutos deuoluit ad inf eros.
YjjctJM*»- Num diffidamus de benignitate & Clementia
!mpra^t- Regis nostri, quin prudentiori consilio nixus,
qxu^ oond- gjjjjJn n obiscum rationem sit initurus, qin\m qu8D
& nouo Academico suggeritur, vt nos inuitos per-
trahat in suum obsequium, si sponte nostr&, contra
mentem & conscientiam nolimus esse obsequentes P
Aliter theologatur D. Augustinus qu&m nouellus
hic Doctor ; aliter gubernauit Augustus ; aliter
Philippu8,aliter Constantinus, aliter Lucius, Ethel-
bertus, Edouardus, quam hic politicus regendum
proponit : voluntariam vult oblationem Deus, non
vero coactitiam ; spontaneam & liberalem quaerit
seruitutem, non fictam & ascititiam : in moralibus
metus non solet esse diuturni magister officij ; in
naturalibus nullum violentum est perpetuum ; in
ciuilibus optimum satellitium est ciuium beneuo-
lentia : in spiritualibus nec meritum est nec deme-
ritum absque libertate. " Monendo (inquit Au-
gustinus) non minando creuit religio Christiana : "
Et alibi ait, " credere nemo potest nisi volens."
Cur igitur inuitos, & repugnantes, putat iste Theo-
logus orthodoxos nostros esse captandos p
viro Bocie. Melius & humanius, viroque Ecclesiastico dig-
nS^^onri?' niu8 consilium foret, vt mutatA gubernationis
lmm. seueritate, qu& tamdiu adhibita, nufioque fructu
secuto, nisi exacerbationis plurimorum; suaderet
tandem rigorem istum in mansuetudinem trans-
ferendum ; vt si forte hac deliniti, non traduceren-
tur ad sententiam in fide diuersam, saltem pacatio-
res & placatiores incumberent in terrenam ciuita-
tem excolendam, & terreno Regi terrenum hono-
rem promptioribus animis impendendum.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOOlUnC IN HIBERNIA. 66
ARTICVLVS X.
IUustratur officium tam Principis quam subditorum
in hac diuersitate 8f dissonantia religioms.
ERRANT in forma regiminis isti in religione seooriu*
errones, qui saeuitiam Regi, & inclementiam JJSJjSSa.
suggerunt; & inuitos expugnari posse sperant,
quos clementia non superauerit, humanitas non
deuicerit, amor non deuinxerit : Argutum & tutum
consilium dedit olim magno Principi, magnus mo- Sanec» 1 1.
rum magister Seneca Philosophus. " Cum ciui- t?%u mmi '
bus & ignotis atque humilibuseo moderatiusagen-
dum, quo minoris est afflixisse eos ; " quare autem
minoris, paulo superius rationem dedit, quia " se-
curitas securitate paciscenda est. Errat si quis
existimet tutum ibi esse Regem vbi nihil & Rege
tutum. Tantum necesse est, vt timeat, quantum
timeri voluerit, vnum est inexpugnabile muni-
mentum amor ciuium.' 1
Quod Plutarchus in moralibus de ciuili regi- Migiooii^
mine obseruauit, mutationes in statu firmiter ordi- nI»u e S^
nato, non carere turbationis periculo ; locum suum uu^Sn 1 " 11 "
habet in mutatione religionis. Quando igitur
Natio Hibernica tot saeculorum transactis curricu-
lis, non aliam olim imbiberat, non aliam modo
sapit, non aliam intendit amplecti, qu&in veterem
illam, quam & Romanis prsedicatoribus exsuxerat,&
in qua iam vsu inueterato conquieuit, in qua con-
senuit ; si eam ab hac euellere contendas, funem
S[uidem contentdosum ducere, sed ad optatum con-
ormitatis fineoi, neutiquam perducere potueris.
Vt diffic illimum ac periculosum est, annosas ar- MutarcM
bores, qusB iam late spars6re " radices, reuellere loco,
& alio transplantare : Ita Remp. longo tempore
Digitized by VjOOQ lC
56 * ANALECTA DE REBTJS
suis inueteratam institutis, ad aliam vitae rationem
traducere non licet, citra maximos rerum motus."
Idemque est iudicium de quocunque populo, doc-
trinae cuipiam ab antiquo addicto.
importunius Salubrior itaque sobrietas in rogendo fuerit,
hoSrti qu&m cum magn& austeritate velle dominari men-
wtaiem, & tibus ad libertatem natis : quod si cum imperio &
f ormW sua gummo riffore omnia perrumpenda putauerint,
bilisinest. • • j i i. £ -i • K j l.
meminisse debent non facile lrntandos esse crabro-
nes, muscas habere splenem, & formicis suam
bilem inesse. Quod non ea mente & me dictum in-
telligi volo, quasi ad seditiones, tumultus, aut
turbas f acem preef eram, qui ad pacem & quietem
toto auimi nixu, & vocationis mece nexu procumbo ;
ad quam etiam alios (si quando in diuersum procli-
nantes nossem) omni sedulitate persuaderem;
quippe quod consultius putem, & rebus ipsis mxd-
t6 accommodatiu8, nostroque officio proprius sit,
foro & tempori seruire, & imperij legitime consti-
tuti ordinationibus non contrauenire ; nisi quando,
& in quantum diuinra subiectioni, & sanctionibus
fidei, atque obedientiae CatholicaB EcclesiaB nos
abstrabere, & abstractis ab vberibus pifiB matris,
nouercali odio prosequentes animas, venenum exi-
tiale nouorum dogmatum nobis propinare vellent.
Quid igitur de splene & bile, quid de crabronum
irritatione, quasi ad terrorem incutiendum perco-
quis? Timorem Domini vellem posse incutere
violentis istis, & turbulentis sollicitatoribus nostro-
rum grauaminum, qui indies suggerunt sanctiori
Senatui, adeoque Regi ipsi, modos & artes exquisi-
tas aggrauandi nostras miserias ; qui non contenti
succo nostro, & sudore, ambiunt etiam sanguinem
nostrum exhaurire & lambere : Despuunt nos tan-
quam opprobrium hominum & peripsema totius
mundi ; cum tamen ssepe fiat, iudicio Dei, quod in
prouerbio circumf ertur, vt qui inspuerint in f ormi-
carum agmen, illis labia intumescant.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 67
Habent Hiberni suum asylum, habent suam uitono-
areem, propugnaculum, & ciuitatem refugij, ha-JEJVm,*
bent qu6 confugiant ab ira ventura, " a sagitta f^ ufn * c,l "
volante in die, a negotio perambulante in tenebris,
ab incursu & ctemonio me^idiano. ,, Arma eorum p»t «x
sunt preces, & lachrymao ; turres fortitudinis, prae-
sidium & patrocinium sanctorum suorum tutela-
rium ; galese ver&,prouidentiaoDei constans fiducia ;
scutum & gladius, vigiliflB, cilicia, ieiunia, discipli-
nte, suspiria, fletus, carnis mortificationes, cum
inuicta iniuriarum sufferentia.
Sanguis Abel in terra fusus sine lingua cla-
mauit ad coelum ; afilictio Hebncorum in fornace
f errea pertigit ad aures sedentis in ccelo : Moysis, J«k ts,
etiam cum mutus esset, vox mentis & Domino
audiebatur. Nonne " lachrym© vidua3 ad maxil-
lam descendunt, & exclamatio eius super deducen-
tem eas ? A maxilla enim ascendunt vsque ad coe- vm« Hun-
lum, & Dominus exauditor non delectabitur in Archw.'i. i,
illis." Dici solet Hibernicos indigetes, vltrici Uut * m '
supplicatione solitos visitare eos, a quibus honor
eorum lseditur : Et non timent vindictam Dei zelo-
tis pugnaturi pro sanctis suis P quos cum exaltarit
in gloria sua, quemadmodum " exaltationes Dei in
gutture eorum : " ita " gladij ancipites in manibus
eorum : Ad f aoiendam vindictam in nationibus, &
increpationes in populis. Ad aUigandos reges
eorum in compedibus & nobiles eorum in manicis
ferreis ; Vt faciant in eis iudicium conscriptum. ,,
iudicium Dei conscriptum & immaculatum,
iudicium tremendum &-horribile super peccatores,
qui opprimunt in iudicio pauperes, & trucidant
rectos corde.
Huius iudicij comminatione & terrore vtinam
ilK percutiantur accelerat£, qui causam Catholi-
cam, scelerata suggestione grauant, & prof essores
eius de csetero innoxios, quasi grauissimi flagitij
noxaaque inexpiabilis reos, omni despectui, confa-
Digitized by VjOOQ lC
58 ANALECTA J>E REBTTS
meliee, opprobrio, & iniuriae obnoxios faciunt. Ve^
pb*i. n. runtamen confidimus quod " Disperdet Dominus
vniuersa labia dolosa: & linguam magniloquam.
Qui dixerunt linguam nostram magnificabinus,
labia nostra & nobis sunt, quis noster Dominus
estP Propter miseriam inopum & gemitum pau-
perum, nunc exurgam dicit Dominu8. ,,
Daniei9. Exurge Domine & respice nos, exaudi preces
seruorum tuorum; illumina faciem tuam super
8anctuarium tuum ; & propitius intende populum
istum, super quem inuocatum est nomen tuum
Quotidiana Deus. Respice vota & Orationes nostras ; Respice
sacrificiaprovictimas labiorum, & quotidiana sacnhcia pro
Bege, &c jjgge nostro, pro Concilio, pro Ghibernatoribus &
Praf ectis eius, pro omnibus qui in sublimitate sub
ipso sunt po8iti, vt cogitent cogitationes pacis &
non afHictionis : & ipse super omnes diu & f oelici-
ter regnans, sic gubernet populos sibi subiectos in
temporaK tranquilitate, vt non impediat eos ab
CBternft in coelis beatitudine consequenda.
Duo erant quse gaulo ante cogitaui insinuanda,
iterumque hlo subiicio (quia me nescientem dolor
abripuit, vt propositum sermonem abrumperem)
vnum his qui Regi proxim^ assistunt, in mandatis,
lcgibus, edictis connciendis ; vt dignentur deinceps
mitescere magis ; considerantes quam multa hu-
cusque mouerint, quam parum autem in negotio
promouerint, contra prof essionem Catholicam. Al-
terum est de ipsis CathoKcis; vt in quancunque
partem Regis ammus transf eratur, siue ad maiorem
mansuetudinem exhibendam, siue ad seueritatem
continuandam, seu flagella adhibeat, seu scorpio-
^^^•"nes; non deficiant animo ex pusillanimitate, nec
es»e muiti- ex desperatione aut impatienti^ se prsBcipitent.
L^ioseph. His quidem qui prsesunt eruditum prabet docu-
mentum doctissimus Philo I. " Sicut Gubernator
pro ratione ventorum mutat nauigationis sub-
sidia, non vno modo nauem dirigens : Et medicua
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HTBEHNIA. 59
non vno acl oranes morbos vtitur remedio, sed ob-
seroans intensiones, ac remissiones, repletiones,
vacuationes, causarum mutationes, multa ad
salutem uariat, nunc hoc, nunc illud experiens :
sic opinor & Iteipub. moderator debet esse multi-
formis, & multiplex ; alius in pace, alius in bello,
aliter se paucis, aliter multis opponens aduer-
sariis."
Eademque est sententia de subditorum regi-
mine : & quia Natio Hibernorum, cum pcrfectissi-
ma subiectione quam Regi nostro polliciti incunc-
tanter adimplent, omnes officij sui numeros &
partes exequendo, nuM tamen industri& se si-
nunt abduci & fide & reKgione, quam in vniuersum
profitentur ex ductu & doctrina Romanao Petri
sedis ; in postcrum permittantur iuxta mentis
8U8D dictamen incedere: Et quia veteree populi,
nouis de religione legibus nesciunt accommoaari,
sciat Princeps per suum Basilicum, iudicij &
prudentise temperamento adhibito, leges suas iux-
tapopuli conditionem moderari.
Interim vero, adeoque omni tempore & statu, Matt. 11
pergant subditi se subditos ostendere ; in omni £££ 20!
licitd, & necessarid, obedientiH ; reddentes
Ctesari quao Ca>saris sunt, quando quod suum est
Deo non subtrahitur. In quo quid omnes moneat
D. Augu8tinus, in persona vmus Bonifacij, libet Epi>f 70
subijcere ipsius verbis. " Aut bona, inquit, reci-
pisti ab Imperatore Romano, noli reddere mala :
aut mala recepisti, noli reddere mala pro malis,
&c., Veruntamen vt Deum diligas, non diligas
mundum, & in ipsis bellis (si adhuc in eis te ver-
sari opus est) fidem teneas, pacem quaaras : vt ex
mundi huius bonis facias opera bona, & propter
mundi bona non facias opera mala."
Digitized by VjOOQ lC
SECTIO SECVKDA,
IN QUA TRACTATUR MIRA & VERA IMAGO, SIUE
IDEA IACTATIONIS, AC TREPIDATIONIS CATHOLI-
CORUM IN HIBERNIA.
riun.
Ann. 1615.
Articvlvs I.
Eoppediuntur comiderationes disrupti, 8f inopinatk
intermi Parlamenti.
JEXPEDITA iam sunt, & conclusa Regni
Comitia ; sed citius conclusa quam spera-
batur ; nec tamem citius quam expediebat
Cauaacomi- illa concludi : Multis vtique de causis id expedie-
oiudend&r bat ; sed vna praef erebatur in publico edicto, quo
illa dissoluta esse, & de Hegis voluntate, & man-
dato dissolui promulgabatur in Octobri iam
elapso : Nimirum, vt publicis sumptibus parcere-
tur. Iusta certe causa, praosertim in Regno non
optime nummato, multis grauaminibus attenuato,
nouis onerato ^vectigalibus, bellorum incommodis
non ita pridem exhausto ; &, quod grauiter tule-
PeouniB nm * i inquilini, subtractA legitim& pecuni&, pluri-
lentim» morum f acultatibus exsufflatis per vilem monetam,
subtnotio. p . j i i j. p •
& aeruginosa randuscula, qu» adaucto & mox un-
minuto valore (exeuntibus diuersis edictis) in
locum puri argenti & auri subintrauerunt, non
sine maximo subditorum tum dolore tum dispendio,
sub extremum Elizabethao Regnum. Sed & in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN ttlBEKKIA. 61
his ipsis Comitijs, vix dum reualescente ex tantA
& tam multiplici BBgritudine corjjore huius
Reipub. cum alijs quao praecesserant tributis, sub- 0rtuiiri .
sidium impositum per vniuersum Rcgnum, vt mo- ■»» ****-
bilium quasi septima, immobilium vero, agrorum, rXcSSm
&fundorum annuiprouentus,quinta pars solueretur Ke * num -
duabus pensitationibu8, ad gratificandum Regi,
eiusque necessitatibus subueniendum. Quibus
consideratis, non iniurifi, factum est, vt prolixiores
expensao abrumperentur, & ijsdem preecauendis
Gomitia praescinderentur, solemnitate consuetA, &
ritu concludendi solito praetermisso : Nam & comittomm
Statuta de titulo Regis in temporalibus recognos- JjJJ^jJj^
cendo ; de confiscatione Dynastiarum Tironiac, pwcipu*.
Tirconalliae, aliorumque in Vlidi& latifundiorum ;
ac noufi, Britannorum in ijsdem territorijs planta-
tione, iam scita & sancita erant oomitiorum auc-
toritate ; consensu & approbatione in quibusdam,
in alijs silentio & trepidatione pneualente.
Articvlvs II,
Discrepantia mffragiorum in Comitys mde orta, 8f
quomodo se gesserint Catholici.
SED praoter has causas, alia nobis ratio suberat
optandi, vt quantocius illa finirentur : palpi-
tabant nobis viscera, ne forte obruerentur nostn &
multitudine exterorum, qui de Scotiao, Angliac, &
Cambriao partibus recenter aduentantes, qu& vi,
quo iure, qu& industrift, consilio, iniuri&, admitte-
bantur ad ius suffragij, in Comitijs huius Regni;
verebantur, n6, si contingeret causam religionis
agitari, male nobis consulerent noui suifragatores.
Hoc nos e6 stimulabat acrius, qudd in elencho Kienoms
Statutorum quae conscripta ferebantur, in Comitijs ^Jll^r" 11
proponenda, multi inerant tituli contra orthodoxup "um.
reiigionis cultores ; de primatu Ecclesiastico ; de
Digitized by VjOOQ lC
62
ANALECTA DE REfttJS
Nouorum
et reterum
suffragato-
rum oomi-
tialiumdis-
paritas.
Hagoufl
commiBsa-
riatus.
matrimonio ; de proscribendis Ecclesiaaticis nostris,
& regularibus ; de mulctandis eorum receptatori-
bus ; hsec & his similia pauorem nobis, & poen&
consternationem inijciebant, ne vinceremur suffra-
giorum numero, quando res venirent in comitialem
disceptationem.
In superiori Aula, nostrorum Procerum numerus
non adffiquabat aduersam partem, propter Antis-
titum multitudinem, qua illi prsepollebant : in
Aula ver6 inferiori quand6 impares essemus, quid
spei superesse nobis poterat P Addo quod in hoc
ipso Domicilio, Magnus commissariatus (qui ex
prsBcipuis, & quasi flore Comitiorum deligi solet,
ad ea omnia discutienda, & pertractanda, quae
maiori8 momenti videri possent, de quibus aliqua
contentio, aut discrepantia inter Vocales accideret
oriri) cum ex vnft, & viginti vocibus consturet,
nostri ex illo numero plures quam septem non
sunt sortiti. Veruntamen in tanta votorum dis-
paritate, & partium studio, hoc a nostris summa
contentione elaboratum est, & vel euictum con-
stantia, vel supplici assiduitate & solicitudine im-
petratum, vt (quia multis geminatis querimonijs
instabant contra 83quitatem, & iuris formulam:
contra institutum Comitiorum, & libertatem multa
fieri obtentu Regiae praerogatiuse, tam in multi-
plicandis municipijs, ad augendum numerum
suSragiorum, quajn in admittendis alienigenis, &
aduenis, ad iura, immunitates, & priuilegia huius
Regni ; quajn deniq; in obtrudendo longo agmine
domesticorum Proregis, consiliariorum, & Iudi-
cum, contra morem Malbrum, & contra ordinem,
ac normam receptam gubernandi hanc politiam ;
ne posteros lateret, qua vi&, res tota gesta fuisset)
solennis protestatio Catholicae partis, in actis
publicis conscriberetur, & in manuscripto Codice
VeiercRirt- Parlamenti, ad perpetuam rei memoriam exstaret
vnMd. consignatum, vuteres mdigenas vun passos fuisse ;
Regie pne*
rogatann
portanU.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOMCORtJM IN HIBERNIA. 63
quando & in ipso atrio atque aditn domicilii Par-
lamentarij, ad terrorem mgredientium coflocato
militum satellitio, cum hastis, sclopetis, & i^niarijs
restibus accensis; tormentis quoque maioribus»
per aream dispositis ; aduocatis etiam 6 longinquo
praesidiarijs cohortibus, ad pauorem augendum ; &
cum isto militari apparatu, ipsi noui Coloni gladijs
accincti, quasi in arenam gladiatorum, sio m
curiam hanc (quaa deberet esse asyium pacis)
descenderent : contra quos sic tumultuarie mtru-
sos, excipiebant indigen®, tanquam contra illegi- 1^*1^0.
timo8 iuris patrii inuasores; eorum noua muni- nun in*nu
cipia (quse m multis mama tantum nomma erant,
& vanao sine viris aut viribus umbrao) in fraudem
excitata fuisse, ad mancipandos ingenuos homines,
& libera Hibernorum ingenia edomanda.
Ex quo ortum est' tam ingens dissidium, vt 10 *? " 00 -
j« •,• . ° A , . ,. mitiornm
pnmo die comitiorum, facta vtnusq; partis dinidium.
separatione, illis egressis, nostri per aliquot horas
retinuerint suum locum impermixte ; nec deinceps
in vnam cum illis societatem coire, aut vnum inire
caetum voluerunt; donec Imperio Regio, quasi
Alexandri gladio, nexus Gordius scindi magis,
quam solui placuisset.
Itaque oppositio illa inscripta est Comitialibus
monumentis; nec debet in obliuionem abire vel
illa, vel alia non minus insignis eorum solertia,
qua viriKter obtinuerunt ne Statutum quoddam Jjjjjjg^jj *>-
sanciretur de exigenda subuentione a pratenso obuiand»
clero totiu8 Regni; e6 quod in eius praoambulo Snf oUmm
inspersao essent malignae aliquot vociuaD, contra mi "
summum pastorem, & approbatam Regularium
societatem (quam Antichristi sobolem fals6 &
inuidios£ sugillabant), ne igitur tam foeda macula,
& infamia tam indigna, hominibus innocentissimis,
& integerrimis operariis inureretur, efEectum est,
vt statutum ipsum exploderetur.
Sed in tota hac, tam diuersa & aducrsa votorum,
Digitized by VjOOQ lC
16
AD LECTOREM.
Liuius
Dionya.
Plutarch.
ride Valler
Maz. lib.
6. cap.
Curhroc
Analecta
inscripta
■int Wall.
Principi.
Orat. 1. in
Iulian.
Cur heo
narrntiu
eemestris
dicta.
quibus & misereri deberet. Cuius miserationis
initium praerogandum optamus in ista\ aetatis suae
teneritudine, per deprecationem ad Parentem ; vt,
quemadmodum M. Coriolani teneraproles, comitante
matre & auia, muto aspectu, iratum Patrem ab
vrbis & patriae suoc vastatione, ad lenitatem &
indulgentiam transtulit : ita ille supplicibus Hiber-
norum querelis exhibitis patri Regi, alieniorem ab
eis mentem ipsius, ad mansuetudinem & placabili-
tatem traduceret.
Itaque firmiter stetit illa sententia inscribendi
istam semestrem relationem de rebus Catholicorum
in Hibernia, indubitato haeredi eiusdem Regni, tum
ob alias causas, tum vel maxime; vt ex eo appareret
scribentis animus erga Regem obsequentissimus,
qui nulla tinctus amaritudine, nullo seditionis
studio motus, nulla malignitate tactus ; sed solo
zelo honoris Dei, fidei, patriae, ista conscripsit : Et
quia proles regia praoludijs regendi paulatim insti-
tuitur, vt cum aetatis incremento crescat peritia
gubernandi haDreditatem, quam propitio numine
aliquando aditurus est, aequum erat hinc moneri,
& humilter rogari ne vellet vllo modo audere (sed
nec libenter quidem audire) non audenda, aduersus
magnam Christi hfereditatem, " magnam (inquam)
illam, nec finemhabituram : verumlongius progres-
suram altiusque assurrecturam : quam, vt Deus
creauit, & vt homo haereditate consecutus est,
quam lex figurauit & gratia expleuit, quam pro-
phetae coagmentarunt, & Apostoli quasi vinculis
constrinxerunt, & Euangelistae numeris omnibua
absoluerunt (ex Gregorio Narianzeno loquor) ne
bellum aduersus pacem suscipere, aduersus crucem
trophaeum, aduersusmortem oppressionem, aduersus
resurrectionem insurrectionem & rebellionem,
aduersus veritatem calumniam velit admittere."
Semestrem dici hanc narrationem auctor voluit,
quia semestri plus minus interuallo confecta, de
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOKEBI. 17
contfnuatione semestrium dolorum & afflictionum
quas in parturienda fidei professione deuorant
nostri orthodoxi, potissime tractat. Qua) si ac-TrimMtrit
curatius recognoscenda foret, trimestris potius SSoSmimU.
nominanda esset, quia terti6 quoque mense, vel
etiam intra illum terminum, recrudescunt tormina
illa vexationum, quibus affliguntur Catliolici, in
tribunalibus hominum & iudicijs non admodum
humanis & aequis (si dici fas est) quibus in crimen
vocantur, & in discrimen magnum, & ipsi, & liberi,
& fortunse, et libertates eorum.
Succrescit materia dilatandi augescente indie8i**nm
solertii vexantium illos. Dum enim acuta ingenia IJSiuklrilT
non desinunt excogitare nouos exagitandi modos, IJoSSSJ*"*
vt lege agere videantur, legis aculeos latius distra-
hunt, quam legislatoris progressa sit intentio. Id
quod vno vel altero documento clarum fiet. Sunt
auo Statuta, quibusplurimumoffendunturCatholici
in libertate, & fortunis. Vnum de Iuramento
Primatu8 Regij in Ecclesiasticis, alterum de
adeundis Ecclesiis Protestantium. Qui antehac in
magistratu positi negabant Primatum quando pro-
/ poneretur iurandus, deponebantur ab officio, nec
l ali& plectendi erant poBnA, ex tenore statuti. Sed
v* non contenti Ordines, & illi qui prsesunt, hac depo-
sitione, si oblatum iuramentum ref ugerit officiarius .
quispiam, auocatur ad curiam Proregis, & ob con-
(temptum detruditur in custodiam, nec prius eman-
cipatur, quam mulctam pecuniariam persoluerit. \
Hax5 interpretatio, nouo isto grauamine adaucta, )
aliquandiu obtinuit sub prorege Cicestrio, nec
vltra in isto genere progressus est. Iam ver6
noui GubernarchaD, vt aliquo acerbitatis addita-
mento etiam ipsi signarent suum Gubernium,
adinuenerunt nouinn artificium, & siue offeratur
iuramentum, siue secus, dummodo officium vllo
modo administretur, eo ipso quod iuramentum non
sit praestitum ante admimstrationem, citantur Pro-
3
Digitized by VjOOQ lC
18 AD LECTOREM.
tores Vrbani, & aKj Officiarij ad Cameram cas-
trensem, ibi multis contumeKjs&opprobrijs excepti,
si detrectent iurare, in carcerem ablegantur, non
ipsi solum, sed alij etiam, qui illis eligendis suffra-
gium dederunt ; atq; ita tam electi quam electores,
fquod antea inauditum est) hoc tempore patiuntur
Mdmini«tai dispendium Kbertatis & pecuniac. Hoc ver6 fit, vt
ixdudon?' nu ftus omninft Catholicus potiatur quaKcunque
*«**• magistratu, in quacumque ciuitate, municipio, dis-
trictu, siue vrbana, siue rurestri administratione.
Et quid mirum, quando in nouis colonijs (vt iam
nuper in Dirrhensi oppido) nemo admittendus sit,
vel ad incolatum, vel ad commercium, qui non
obstrinxerit se isto iuramento. Quo etiam nomine,
Huniin. honestus Mercator Catholicus, dum istius cautionis
ignarus illic negotiaretur passus est nuper direp-
inflir* 1 » tionem totius mercimonij, de quo contrectabat ;
iniquit*». nec mercem ipsam, nec pretium eius in hunc diem
recuperare potuit ex vnguibus fisci. Hoc vero
tolerabile est homines ab hominibus (licet subditos
immtnii 4 subditis) ita tractari ; sed quanta feritas, si in
ttntM. h om i nes demittantur f erac ; quod fide digno tamen
MeSSEri** 11 ^stimonio f ertur k quodam vicecomite f actitatum ;
anno 1618. qui misellos colonos CathoKcos damnatos in mulcta
pecuniaria, quod non frequentarent templa Pro-
testantium, dum reKctis laribus & focis, iUius
f ugerent rabiem exactoris, & in latebras se abderent
ab ira persequentis, immissis in eos Molossis fero-
citer insequebatur ipse, cum agmine praodabundo
exauctoratorum miKtum. Nec adhuc subsistit tota
illa immanitas, quoo si vltra viuos non se porrigeret
ad defunctos, excusari vtcunque posset ; Sed nec
c«thoiiciin mortui sunt immunes. Nam quod sacrilegi j sum-
Suntur 1 *" mum est suppKcium, hoc ad pietatis noxam tra-
adacto per hitur ; nempe CathoKci qui Protestantium vano
^ 1 * " afflati sydere censurarum, noluerint 8e deuouere
funestae eorum expiationi, vel in triuio sepeKendi
sunt adacto per pectus stipite, vel si ilKs inscijs
Digitized by VjOOQ lC
AD LECT0REM. 19
auito sepulturae sint traditi, exhumandi «unt tan- Dotw*
quam Christiani gregis anathema : & hoc inter ******
extremas sit miserias, quia suprema ignominia est
quae nobis possit irrogari : Quam cum iam experti
sint nonnulli, in mult6 plures poena recidisset, nisi
Regia in comitijs benignitas anomalis votis prae-
tensorum Antistitum intercessisset.
Et quod in ista causa clementer indulsit S.
Maiestas, si ad alias perpessiones Catholicorum
leniendas suam commiserationem dignaretur ex-
tendere, aroouendo mulctatitias illas muscas &
sanguisugas, & quibus exsorbetur totus succus, &
sanguis nostrao Keip. cerneret proculdubio pacatam
& norentem Insulam, quao iam summa egestate
contabe8cit : Cerneret viris & virtutibus emicantem,
opibus & operibus effulgentem, f ructibus industriao
& concordiaa abundantem, quao antea iurgijs,
simultatibus, bellis, & (quaB bdlorum recrementa
sunt) inedia\, solitudine, vastitate, inertiA, inscitiA,
squalore, orbitate sordescebat.
Et quidni sordeat adhuc in pluribus Hibernia,
quidni f ceteat odor eius, & color squaleat, in con-
spectu politulorum & politicorum m ea dominan-
tium; quando totus caetus Catholicorum inibi M oribund »
degentium, id est, tota propemodum indigenarum ^SJJ^*
coflectio, expungitur ab honorum, & munerum
publicorum communicatione ; deinde etiam lenta
nummorum & facultatum tabe, quasi incruento
vulnere contrucidatur ; vt iam nec vultum lucentem,
nec decora corporis lineamenta cernas, sed luridam
in f acie Regni maciem, pallorem ciuium, anhelitum
populorum, frigidum sudorem plebis, pupillas
caugante8 Procerum, nares subsidentes equestris
ordinis, stupescentem linguamcausidicorum, manus
rigescentes mercatorum, nigriscentes vngues opi-
ficum atque Agricolarum, pulsum formicantem
cleri Catholici, & omnia vicinae mortis indicia
possis aduertere.
Digitized by VjOOQ lC
20 AD LECTOREM.
sattonin Quod de Caio Caligula referunt illius seui scrip-
Caio c si, to re8> illum non temere in quemquam nisi crebris
& minuti8 ictibus animaduerti passum, perpetuo
notoque praecepto ita fieri, vt se mori sentiant ;
habet quandam effigiem & simulachrum istius
obuelatflD carnificinae, & occultae f ortunarum stragis,
SS^SiSt Q 10 ** 1 * n ^ ac uiulctatione bonorum assidua, quasi
tectissimft, venarum sectione, perferunt nostri Or-
o»t 1. thodoxi. Inuehitur in Iulianum Theologus, quod
meSnS* Christianos insigni quodam honore spoliaturus,
ante alia gloriam eorum honorisque celebritatem
insectaretur. " Nec ver£> strenuS (inquit ille) ac
generoso animo, vt alijs persecutoribus moris erat,
luiianm impietatem profitetur; nec si non imperatorid,
Aposta. tyrannice saltem de nobis consilium ini j t, vt insigne
JJSodoxoa atque honorificum ipsius scelus sit, orbis populo
•doritur. y^ m tulisse, doctrinamque omnibus doctrinis
superiorem tyrannide oppressisse : verum turpiter
admodum, & ignaud pietatem vexat, animique
fraudes & versutias persecutione quam aduersus
nos excitabat, inducit. ,, Ita proxim6 elapsis men-
sibus (& iam vno vel altero anno antegresso) hanc
gentem lacessunt, surdo isto verbere, & reconditfe
fatigatione Gubernatores. Quibus accommodes,
quae in eodem loco subiungit Theologus. Cum
potentia in persuasionem & coactionem diuisa sit,
lta se illi compararunt, vt quod inhumanius erat,
TyrMinis vim & tyrannidem popularibus administris, Vice-
n»3oT?buik" comitibus, & mandatarijs executoribus atque ex-
ploratoribus permitterent (vt quorum vcesana
audacia intolerabilior sit propter temerarios animi
motus, atque praecipites ad omnia impetus) idque
nequaquam ex publico edicto, verum ex eo quod
impetum, audaciamque minime reprimerent, velut
propositA quadam lege non script& id se velle pro-
HumaaitM mulgantes ; quandoque etiam occulto praecepto
SSriJjT ** instigantes : Quod autem lenius, atque humanius
efferaaeat erat, magisque Gubernatores decebat, id sibi vide-
Digitized by VjOOQ lC
AD LECTOREM. 21
licet assumunt ; nerope suadendi atqno illiciendi
partes, idque in publicis consessibus, in priuatis
recessibus, in Camera castrensi, in foris & tri-
bunalibus, intus & f oris moliuntur : Nec tamen id
quidem vsquequaque retinent ; nam poenis pecu-
niarijs velut creberrimis punctis excarnificant
nostros, & emungunt totam eoruni substantiam.
Diceres hanc mulctandi assuetudinem esse veluti SjJu" **
suppliciumstimuleum quo furaces seruiin Comedijs 9j2j2ite
f ooicantur, vt nec statim perimantur, nec tamen n«*tofa.
interitum efEugiant. Qui zelo maiori poilent
maxim& commouentur publicis infortunijs; «dijJ^iJ** 8 *
vero suis damnis & incommodis tanguntur, verum-
que esse Annibalis effatum ad Cartbaginenses
assentiuntur : "Tantum, nimirum, ex publicis
malis, homines sentire, quantum ad priuatas res
pertinent; nec in eis quidquam acrius qu&m
pecuniaa damnum stimulare. Hic est ille aculeatus cJthJfii-
dolor, qui pungit intima viscera & exsiccat neruos, J^ oam,i *
eHditartus,&vulneratpaulatim arterias, totumque
statum reipub. macerando emaciat ; & ex venusto
corpore, purulentum & deforme cadauer efficit.
Nec potest negari quin huo proclinent istao tam
subtiles, et exquisitao Cathohcorum oppressiones
ist® insensiles euiscerationes, & tam creor® tam-
que odiosao confiscationes, quao multis & minutis-
simis ictibus perfodiunt ipsa praocordia, & vitalem
succum per occultas cmittunt elices ; vt tandem
deuentura sit Catholicorum Respub. tanquam stipes
aridu8, sine fructu, flore, fronde, vel cortice. Cuius
qui vellet imaginem cernere, fingat sibi seruulum
illum infaolicem apud Apuleum, quem iratusDeA^no
Dominus nudum ac totum melle "perlitum alligauit auwo L 8 *
arbori ficulneao, cuius in ipso carioso stipite inhabi-
tantium formicarum nidificia bulliebant, & vltro
citroque commeabant multiuaga scaturigine ; quaa
simul dulcem ac mellitum corporis nidorem persen-
tiscunt paruis quidem, sed numerosis & continuis
Digitized by VjOOQ lC
22 AD LECTOREM.
morsiunculis penitus inhaerentes, per longi tem-
poris cruciatum, ita carnibus atque ipsis visceribus
adesis homine consumpto membra nudarunt, vt
ossa tantum viduata pultis, nitorenimio candentia
funestae cohaererent arbori." Ita credibile est euen-
turum caetui Catholico in Hibernia, per multitu-
dinem exsorbentium hirudinum, & teredinum in
illo corpore vermiculantium, & exedentium lignum
in quo nascuntur, vel cui adhaerescunt. Quibus
autem suctibus & morsibus id fiat, ex subiecta
Narratione apparebit ; ad quam remitto beneuolum
Lectorem ; quem obtestor, vt animum huc adf erat
solutum & liberum ab omni anticipatae sententiae
praeiudicio» vt Dei magnalia miretur, & admiretur
magnam eius bonitatem erga hanc gentem, ob-
noxiam hactenus ingentibus contumeliis & inuirijs ;
quas si minuat in quibusdam, in alijs abstergat
patef acta veritas, non erit vanus labor, nec irritus
conatus Analectce.
Digitized by VjOOQ lC
SECTIO PEIMA,
1N QVA
MIRA ET VERA
RELATIO STATVS CATHOLICORVM
IN
HIBERNIA CONTINETUK.
ARTICVLVS I.
Vnde tam multa admiranda in llibcrnia tam paucos
habeant admiratores ? causa est paucitas, 8f par-
citas corum, qui illa conscribcrent : Quam tacitur-
nitatem patria d^orat.
j^N natione Hibernorum, sub Anglicana domi-
natione, Corona, & sceptro degentium,
multa obseruatu dignaincurrunt in oculos
ipsos, & a8pectum nostrum; quin & in aures longin-
quarum gentium irruunt forte per transennam, vt
nisi illas in vultu nostro fenestras & natura posi-
tas, ips& inuita, velimus claudere, necesso sit in
ea intendere, & aduertere quao in prospectu nostro,
adeo etiam in conspectu solis huius, indies in ea
aduersus fidem diuinam, vt scimus, & humanam,
vt conquerimur, geruntur, & fiunt. Et mirum
est inter multa illius Insulao mirabilia, tam paucos,
aut nullos, in ipsa, vel ex ipsa repertos hactenus
(ex quo habena Dominij illius a veteri & debito
Digitized by VjOOQ lC
24 ANALECTA DE REBUS
religlonis cursu inflexa est) qui memoriam certam,
& ex fide ac veritate compertam conseruarent, pos-
terisque recolendam traderent : cum autem pauci
fuerint horum admirandorum scriptores, mirum
non est paucos etiam extitisse eorumdem admi-
ratores.
Cnrtam Sed hoc cum alrjs eius deplorandis infortunijs,
lbernica vel calamitati temporum tnbuatur, & minus sequo
^"^"^regimini, ac nimia> solertiao gentis aduentitiao
(queB vetera monumenta supprimendo, vel expor-
tando interuerterat ; ne ver6 in lucem noua pro-
deant, imperio absterret, & timore percellit animos
scripturientium) vel oscitantiae adscribatur, & pu-
sillanimitati incolarum ; vel occupationibus eonim
grauioribus, quaB acrifts stimulabaiit ; vel denique
(ne nimium grauemus afflictam gentem) iudicijs
fT'* 6 v -' ^P 11 ^^ 111 * summi Dei, qui nunc stellas claudit sub
»? io.' ' '* signaculo ; nunc mandat nubibus ne pluant imbrem
super terram; nunc iterum facit Arcturum, &
Oriona, & Hyadas, & interiora Austri ; nunc de-
nique facit magna & incomprehensibilia, & mira-
bilia, quorum non est numerus.
Supplicat ipsa nunc patria, ne surdis deinceps
auribus, aut digitis arescentibu^ ea praetereantur
Hibernia Dei magnalia, quae sera posteritas madentibus legat
Jln^mSdico oculis ne vt nunc de inf erentibus grauamina, ita
iiine lamen- olim de nobis silentibus, et ea non referentibus,
iustam instituat querimoniam ; &se destitui doleat,
lugeatque quod necmedicum, nec lamentatoremsor-
tiatur. Improperabitur nobis ingratitudo si conticu-
erimus,& merito sustinebimus inuidiam aliense lau-
dis, nisi majorum gloriae minores consulamus:
Neque enim sepidte inertiaD, celata virtus multum
distare midtis videbitur, tametsi seueriis iudican-
do, cum Sulpitio Seuero censeam ipse, Hominis offi-
suipithu 8 cium esse perennem potius vitam, quam perennem
ip Iroiogo' memoriam quaerere ; non scribendo aut pugnando,
Jiurt* ' vel philosophando, sed pi^, sancte, religioseque
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0BUM IN HIBERNIA. 25
viuendo. Veruntamen ipsa seueritas, & seria
sanctitas, sicut veritati intuendao colendaoque
vacare semper concupiscit ; ita veritatis fidam m-
terpretem & nunciam non spernit, nec respuit
tuendae eiusdem veritatis adminiculum.
ARTTCVLVS II.
Difficultas aggrediendi scriptionem propter diuersa 8f
aduersa hominum iudicia; quw omnia debet amor
Patriw 8f studium veritatis pemincere.
AED VA quidem res est (vel Plinio teste) vetustis ^gjELSj
nouitatem dare, nouis auctoritatem, obsoletis Hl8 *£j"
nitorem, fastiditis gratiam, obscuris lucem, dubiis Sm dinumi-
fidem, omnibus vero naturam, & naturao suae***
omnia. Ardua res, illustribus ornatum, claris ni-
torem, arduis & praeclaris amorem, & audendi ar-
dorem conciliare : Arduum & rarum in scriptore,
decorum in omnibus a se conscribendis obseruare :
Arduum, an potius insperatum prorsus & impos-
sible, omnium palato satisfacere. Quod si om-
nes omnium iudicia reformident, eueniet illud
quod argute quispiam dixerat, vt plurimi plurima
scientes, se nesciendo senescant.
Caeterum inter tot censurarum pericula, suspi-
rantis patriao vota non potui vnus inter omnes
non audire, nec debui prao omnibus eam aspernari
quiritantem ; vt quam non possum rebus nouis auc-
toritatem tribuere, mea saltem commemoratione
fidem, & veri testificationem tribuerem.
ARTICVLVS III.
Primum admirandum de Constantia Hibernorum in
vera 8f auita religionc; 8f admirationis causa mul~
tiplex expenditur.
INTER caetera multa & mira Dei magnalia ver-
sus meam nationem, admiror vel vnum illud de
Digitized by VjOOQ lC
26
AXALECTA DE REBUS
quo omnibus constat, qui vel pusillum norunt de
eius instituto, quam perpetu6 constans illa, quam
S 1 clthSiS ^i semper similis in Catholica Religione fuerit ;
w,igion S*. *l ua 8eme ^ inibutus cum plebe populus, dimoueri
nunquam potuit de recta fidei sententia, & viscerali
obedientiS. sedis Apostolicse; qualitercunque in
alijs vitao officijs vel claudicando cespitaret sponte
sua, vel alieno praecipitar etur impulsu.
Nihil hic commemoro de vrbana mollitie, de cultu
& splendore aedificiorum, de magnificis Mausoleis,
de fabricis ingentibus, theatris, amphitheatris,
Capitolijs, fontibus, palatijs, de opiparis lautitijs,
gulao irritamentis, de diuitijs, & deutijs vitiorum
lllecebris, de enerui condimentorum apparatu, ves-
timentorum luxu, hortorum pensilium, aqeoduc-
tuum, arcium, & arcuum triumphalium fastuosa
Raiicio m- structura : In istis & alijs huiusce generis, con-
SSomi* cedat alijs Regnis & Dominijs (quanquam nec his
***»• penitus destituta sit Hibernia) in hoc vno fere
nulli secunda est, & plerisque etiam antecellit,
quod in Orthodoxa fide, & vnione Oatholica me-
dullitus retinenda & vniuersd pro omni sexu,
retate, ordine, gradu, conditione hominum amplec-
tenda, & corde animoque colenda (quod omnes
mecum admirari meritd, & Dei misericordiam
exaltare possint) omnia sibi postponenda existimet.
Causas huius nostrao admirationis nec pau-
cas, nec leues, aut vulgares obseruo, nisi forte
vulgares illas iure optimo dixerimus, quia
rrtingunt omnes, etiam infimam vulgi fecem,
si quid est in vili plebe, iudicio hommum ab-
iectuta. & contemptibile ; ipsam sellulariorum tur-
bamaddo, & circumforanea mendicabula; omnes
quippe suo quasi instinctu duci, & & bono £enio
vtemnqne tra k ^ ^anc sol am credendi normam ; vt si c^ui
thoEa moii ex ^ 11 ^? 01 ^ 8 ^ 1 aduersum rapiantur, illi & paucis-
Hiberniom-8imi sint, & plerumque non alij quam politici
funt Mta " simulatoree, aut dissimulatores Atheisteo, qui etiam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 27
ipsi sub vitffi vesperam, quando alterius saeculi
cogitatio remordet, & spes caoca huius mundi, cum
viribus corporis in effseta senectute fatiscit, suam
salutem non audent concredere alijs quamRoman»
fidei depositariis.
Prima causa admirationk ex tiatura doctrim.
PRIMA iffitur obstupesceendi, & constantiam ^f* 4 *!^
eorum admirandi causa est, lpsa effrsenata li ber- »iuu die-
tas, & summa disciplinao laxitas, morumque disso- dpUM -
lutio, quam vel permittendo, vel etiam praocipiendo
nutrit Nouatorum officina: carnis uidulgentia,
8ensuum oblectatio, appetituum fluxus & irritatio,
& cum his omnibus fals5 promissa conscientiac
securitas, & certitudo salutis, dummodo ipsorum
dogmati de sola fide iustificante mordicus adhceres-
cas; nulla ieiunia, vigiliao nullao, nulla cilicia,
nulla corporis castigatio, nullus ciborum delectus,
nullus caelibatus, nulla bonorum operum necessitas,
omnia f omenta libidinis ; ac si homines nati eesent
abdomini fouendo, & curandao cuti; non ver6
domandae, macerandaeque carni, quao vbi midta
insolecit licentii. sessorem excutit, ductumque ra-
tionis eludit. Quidni enim ista dicantur ab ijs
qui omnia nituntur pessum dare, & diuinum &
humanum timorem, ex corde omnis creaturao hu-iosReiig.de^
manae penitus auerruncare & extergere ; qui leges 2SUj ,l J>5|I
hominum nullius conscientiam posse obligare, JjJ^Jj 1 * 1 ^
leges autem Dei sL nullo posse obseruari pertinaci- vide etiajn '
ter contendunt. JittW
Alias nationes conspicimus huic nostrao Insulao
circumiectas, quao hac sola libertatis illecebrft de- gjj**-
ceptao, sese in reprobum sensum suopte nutu, nullo oomment de
extrinsecus gubernantium instinctu tradiderunt ; ESm^.
quinimo nec legum repagulis coerceri, nec minis, f^jff*^ 1 **
mulctis, aut supplicijs absterreri voluerunt, quovideetiem
minus in istud praecipitium ruerent ; solummodo d?«ipt. b '
Digitized by VjOOQ lC
1. Tlm. 7.
28 ANALECTA DE REBUS
JJ2Jt£ delinitae voluptatis esc&, quam affatim suppeditat
Meguicb. nouarum caterua sectarum.
Au »r. 4. 28. Sed ista irritabula tentationum, Deo melius
2uJd«m<5L prouidente, retundunt nostri Catholici, intuentesin
•St. c* Vo 5P 6111 a lterius vitaD & repromissionis supernao, quam
n. 12. ini- Deus reposuit his, qui reluctante hcet carne &
tabula Nou- • r A x i», i'
atorum ab sanguine, satagunt appetitum ratiom, rationem
taJSJS}^ ver& diuinao gratiaB obsequentem reddere : Qui
considerant latam esse viam quse ducit ad perdi-
tionem, & midtos se conjicere in eam : arctam ver6
semitam salutis, ac paucos illam inuenirc, pau-
ciores capessere, paucissimos in ea perseueranter
insistere —
Virgfl. lib. . . . Facili8 de&ceusua Auerni :
2 Mnei&. § e( j reuocare gradu, superasq; euadere ad auras,
Hoc opii8, hic labor eat.
Hla dogmata prob£ ab ipsis aduertuntur ex illo
esse genere, & in illos exitus ducere, quos circa
finem saeculi deuenturos predixerat Apostolus, &
i'. tSd! s. illaqueaturos miseras animashominum auribuspru-
rientium qui cauteriatA conscientia faotentes, ac
repellentes vitae integritatem & innocentiam, circa
fidem naufragauerunt. De quibus ipse alibi sic
monuit ; " in nouissimis diebus instabunt tempora
periculosa, quando erunt homines seipsos amantes,
cupidi, elati, superbi, blasphemi, parentibus non
obedientes ingrati, scelesti, sine affectione, sine
pace criminatore8, incontinentes, immites, sine
Noa»tornm benignitate, proditores, proterui, tumidi, & volup-
dewripun. tatum amatores magis quam Dei :" Quao omnia
quam apposite conueniunt nostrorum temporum sec-
tarijs illi nostri Catholici satis considerant.
Secunda causa admirationk ex conditione docentium
eam 8f vrgentium.
SATAGIT ver6 aduersa potestas hanc in illis
*«,*«» considerationem extinguere ; & quod de Mas-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IX HIBERNIA. 29
culis Hebrseorum in iEgypto edixerat obstetricibus
Pharao, statim vt in lucem editi essent, lucem &
vitam illis exhaurirent : ita Daemon omni via, vi,
& dolo, machinatur hanc masculam virtutem
Hibernorum subneruare & elidere: Quid igitur
non tentauit aduersarius vt hancconstantiamlabe-
faceret ?
Edicta promulgauit, & spissd ingeminauit con- hJJJJJJJJ^
tra Orthodoxae religionis assertores, & eorum re- Tirtuwm
ceptatores ; quospartim regia voluntate, partim ex SiESSKL
auctoritate Comitiorum (quaQ dudum celebrata
fuerant sub Elizabethso Regina) gubernatione) pro-
scribi oportere, & veluti pestes Reipub. exilio
mulctari, f acultatibus priuari, in exitium ablegari,
vel in perpetuos carceres mancipari certo & definito
consilio decretum fuerat. Etiam exemplis ac
documentis conplurium, qui grauia pro eadem
causa passi sunt detrimenta, siue in libertatis dis-
pendio, siue in iactura mundani honoris & ciuic©
exi8timationi8, siue in pecuniaria pensitatione, satis
luculenter id comprobatur.
Hsec ergo secunda causa est stuporis mei, &
multae admirationis, qu& diuini erga eos beneficij
magnitudinem, in tam multa & magna tribulatione
constitutos, tremens ego & venerabundus suspicio.
Animus mihi vtique non est percensendi omnia
sigillatim quae in hac turba vexationum enumerari
possunt; specimen tantummodo exhibebo, vnde
prudens rerum cestimator caetera possit iudicare.
ARTICVLVS IV.
Tanguntur tnodi particulares rrgendi, quos proximo
semestri continuarunt Nouatores aduersm Catho-
licos.
EXCVRRAMVS saltem in retrospectum proxi-
morum mensium quos praetergressi. sumus in
Digitized by VjOOQ lC
30 ANALECTA DE REBUS
decursu prsesentis anni ; recogitemus illas praxes,
& molimina tantilli temporis, renouabnnt nobis
preeteritorum memoriam, oculisque nostris subij-
cient quandam imaginem reliquae afflictionis, &
opprobrij, ac ludibrij cui gentem hanc exposuit
fidei, & vnionis Apostolicae obseruantia.
Sttbddinm His ipsis septimanis labentibus, quibus intenta
nembSfoVnOrattota natio, inerogando illo subsidio, quod in
g 6 *™ ■*"- ostensionem grati, & erga Eegem bene affecti
animi, indictum in Regni comitijs, iam quoad
primam eius pensitationem persolutum est ; qu»
exultationis materia P quee leetitia, quod gaudium
consecutum est? quse signa beneuolentifie Ordi-
num Regni ? quod gratificandi studium P quee
Eropensio demerendi maiorem promptitudinem, &
beralius obsequium subditorum ? quae benigna
caaddid ab compensatio omcij praestitiP forte an restituti
exerdtio ab- causidici nis termmis autumnalibus, ad vsum &
o2um riu- exercitium suse aduocationis, & qua citra f ormam
gionit, iuris, iam plusculis annis, pro sola regentium volun-
tate, null& eis lege suffragante ablegati fuerant P
£ZdB deio- An forte iustitiarij pacis, illi legitimi & idonei
Mti * boAdo Irenarchfie, qui (surrogatis in eorum locumineptis
cathoUoi a rau^toUis, & homuncionibus indoctissimis) in
pubiioa ad- despectum Catholicse Religionis depositi ab officio
Se^xSuS " fuerant, iam tandem sunt reuocati ? Num forti
munia honorifica publicae administrationis, quae
pridem intermissa sunt, iam denuo committuntur
Catholicis incolis ; prefectura agrariee, vicecomi-
tatus, custodiae portuum, arcium, Assistentiee tri-
bunalium, Procuratio fisci Regij, Prouinciarium
Prsesidatus aut Ghibernium ?
Tantum hoc abest, vt potius omnibus Prorex
litteris felle & amaritudine tinctis, improper&rit
magnam parcitatem & illiberalitatem, quod non
effusius largirentur Regi subuentionem efflagi-
tanti; cum tamen modum suarum facultatum,
iu8t& fiestimatione factA, complures excesserint:
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 31
8ed hoc tolerabile foret, nisi etiam elapeo menae, -
municipale8 & vrbani magistratus, quibus tam ^Sum *"
nouo quam veteri priuilegio f aa erat, de suao com- I^SSI^
munitatis corpore assumere ad ciuicam adminis- J*w«utum
trationem, & oppidanum regimen, lam nonnulli R*»y
longinque euocati essent; & quia detrectarent Primmto "*
iuramentum Regij Primatus, restrictos prius, & &
sua libertate coercitos, mox etiam officijs abdicatos
vidimus remeare domum, cum illa depositionis con-
tumeli&; caeteris autem nondum citatis, insonuit
grauis comminatio seuerae in omnes secuturae anim-
aduersionis, nisi quantocius se Regis voluntati
accommodent. In istis vero angustijs dicant illi
cum illustri Centurione Gordio. Minae humanae Bo&homii.
8emina sunt nobis diuina, quibus immortalitatem ^ff "
perpetuaque gaudia metamus.
!r raeter hanc ignominiamd eponendi Catholicos,
non alio quam nominis ipsius titulo exosos, grauior
ictus inhorruit nostris auribus & oculis, de Quaesi- Qu»«it©rm
toribus iuratis, qui in postremo conuentu iuridico i <JUlalf * r *
(solet enim quolibet semestri per singulos comita- mukutL
tus peragi) quod nollent, reclamante conscientift,
suos conciues de religionis consortio accusare, aut
tanquam alicuius flagitij compertos prodere iudi-
cibus ca8tigandos, pro Catholica) professionis exer-
citio ; alij grauibus mulctis onerati sunt, alij
citationibu8 & mandatis cornpulsi se sistere Pro-
regis, & sanctioris concilij conspectui, molestias
longi & lutosi itineris hyeme perpessi : At post
quam comparuissent, & sibi in sententia consti-
tissent de non prodendis ciuibus, in carcerem
infimum detrusi fuerunt ; vbi commorantibus re-
nunciatum fuit, misso sacpius apparitore & supremo
Senatu, nisi denuncient, & scripto Catholicorum
nomina, qui diebus Festis & Dominicis, abesse
solerent ab Ecclesijs & officijs Schismaticis, vt ex
prescripto puniantur, palam, & cum publica per-
lurij infamiaabducendosper plateasRegise ciuitatis,
Digitized by VjOOQ lC
32 ANALECTA DE REBTJS
cum inscriptione frontibus affixa, quod, quia prse-
uaricatores essent iuramenti sui, & legum ac sta-
tutorum Regni, ist& pcenft plecterentur. Sed
f rustra hsoc ulis decantata & toties repetita canti-
lena; perstabant enim omnes immoti, nec prius
ex ergastulo dimissi, quam de poeni pecuniarift,
fisco Kegio pendenda in certum diem, idoneos
fideiussore8 interposuissent : mitior his visa haoc
tractatio, qudm quae alijs, pro consimili causa,
aliquando inflicta fuit exactio.
Erat his Terminis autumnalibus tam numero-
sum hoc agmen Iuratorum, vt veluti haleces in
dolio constipatse, sic in carcere compingerentur ;
& cum illi inter tenuiores Regni inquilinos com-
Mniotanm putari possent, tamen eousque increuerunt mulct®
tonbui im- cum expensis, vt summam 16,000. Scutatorum su-
£J mm £ un perauerint ; quid dixerim de sedecim milKbus,
cum in vno solo comitatu de Cauan, qui nec am-
plissimus est, nec opulentissimus, sed minoribus &
Trfgint» incultioribu8 totius Regni comit&tibus (qui nume-
S^i totU Hi- ro triginta sunt) accenseri non iniuri£ potest ;
*•"• tamen in vnico illo districtu, census ille mulctati-
tius pro constantia in religione, vno anno pertinge-
bat ad octo millia aureorum ; prseter alias exac-
SbcSum* tiones aratrales, & stipendia collectorum, quae tan-
Sw^mn^in ^l 11 * 111 V8ur ^ e vsurarum dependuntur. Et cum tota
siworaraoe. illa mulctarum collecta ex statuto comitiali (qua-
litercunque introducto) deberet cedere in vsum &
SSUSSi- eleemosynam egenorum cuiusque Parochi», vt
ooiiecta vbi pensitata fuisset & ditioribus, ibi rependeretur
rum
in ti
egenorum
i» Tium ^j g^bie^a^Qg pauperes, ex sedituorum, seu cus-
SjSSbui k todum arbitrio ; idque ideo sancitum, ne religionis
ministoiiii pretextus obumbraret negotium auaritiae : iam ab
nuno ooou~ *, . . . *<
patur. aliquot anms, per quosdam gradus mutata est
iudicum sententia in ista mulctarum applicationc
faciend& ; nam initio quidem exclusi erant pau-
peres Catholici, ne ex Catholicorum poena Catho-
lici lucrum reportarent ; deinde exclusi sunt omnes
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 33
omnino pauperes, & in libros censuales Regis
ref erri prrotenditur ; sed sL Regis & Reipub. eom-
modo, m priuatorum hominum crumenas, & ra-
pacium ministrorum sacculos, ordine propostero,
non sine ignominia Regis, & dedecore ordinum
Regni, sordid£ transfunditur vectigal hoo religio-
nis, & lytrum conscientiarum. Cum verd prse-
teritis annis, non nisi semestribus cogerentur
Catholici Jnunc trimestribus prouocantur Iusticiari-
orum consessibus, ad respondendum in hoc fidei
negotio.
Est & alia non minus acerba quorundam Bxoommn-
tnbulatio, de censura excommunicatioms iam m in*uin
effulminatA aduersus nonnullos Catholicos, que- ^* 11101 ^
madmodum ab alijs alibi, ita in sua dioocesi ab
Antistite Dubliniensi, quos ante quidem eadem
afflauerat, & in magnas miserias coegerat, proce-
dendo contra eos tamquam contumaccs, & in
censur& insurdescentes, vt nec liberum commerci-
um habere, nec suam exercere negotiationem
liceret mercatoribus, nec domo egredi tutum, n tteom .
esset ; quin statim & publico apparitore prehensi, "JJJJS^ "*
in arctam custodiam recluderentur ; sic amoti ab tium "^*
omni praBsidio iuris, vt prouocari quidem & in
iudicio impeti possent, nullam vero de quacunque
re, f as ipsis esset litem cuipiam intendere : sed cum
isto vinculo iam plusculis annis (quadriennio vel
circiter) innodati nonnulli & contrectatione & qucestu
faciendo impedirentur, inter alia quao in proximis
comitijs transacta erant, hoc etiam habebatur, vt
ex indulgentia Regis, ignosceretur etiam ipsis illa
contumacia (Sic enim ifiorum iudices Ecclesiastici
interpretabantur) verum, quia in ipso indulto,
clara de illis & expressa mentio non fieret, hinc
multa discussione agitatum fuit, an sub apicibus
generalis condonationis (quso multarum limitatio-
num tendiculis circumsepta erat) ipsi censeren-
tur comprehensi, necne ; sed nodosa hsoc qugpstio,
4
Digitized by VjOOQ lC
34 , ANALECTA DE REBUS
tanquam maceria interposita, ligone vt fertur
argenteo pertusa tandem fuit ; Et nostri qui ex-
communicati erant,post diuturnam rei agitationem,
deelarati sunt, quod gaudere possint beneficio
generalis indulti.
Certe hoc illis breue gaudiumfuit ; nam trimes-
tri aut paido amplius spatio liberati, rursus irre-
titi, vt dixi, & ijsdem quibus antea vincti com-
pedibus, modo patiuntur omnia illa incommoda,
qusB secum trahere solet EcclesiasticaB censura
districtio ; nisi quod sese in hoc illi solantur, se in
caus& iustA, pcenam sustinere iniustaB sententiae ;
seetariomm interim in dbnscientijs suis securi,istas sectariorum
tion«? a ignii fulminationes esse tanquam ignem fatuum qui
■nnt fatuua. fuigore g^o magis perstringat oculos, quam valore
con8tringatanimas,aut vllo vel tenuissimo vulnere
feriat effulminatos ; quanquam illi, vt vmbris mo-
tum & vitam addant, bracbij secularis adminiculo
se fulciant ; quo solo terrentur nostri excommunica-
ti, de caetero nihil soliciti ; nec *se vnquam pe-
tendaB absolutioni subijciunt.
Quid autem valuit nis miseris illa miserabilis
absolutio, & Comitialis indulgentia, quam pro
magno Regis beneficio & summa clementia vendi-
tant quidam Regij parasiti P An non degustata
libertas, statimque subtracta, tentamen & irrita-
mentum accendendi appetitus, magis quam leni-
▼hJSSrum men ^ satiandum reputabitur P Ludicra potius
uwt«tio. & ridicula censeri debet ista liberatio, qu& miserabi-
liter vincti sic expediuntur, vt statim & sine vllo
nouo piaculo, in nouum neruum & nexum retra-
hantur; & qui videbantur liberi, suique iuris,
nulld. nou& culpa admis8&, in eosdem quos exuerant
casses reincidant?
Beneficium hoc an magis ludibrium est, occultis
B«nef»ctum ^ 126 ^ 8 implicare & subruere, quem te liberaKter
piinmpii eruisse paulo ante gloriabarisP Benefactum
qtmi. eoot prj nc jpj g q^j^ k ene locatum praesumitur, deoet
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 36.'
e68e constans & diuturnum, vt ntdli accepisse
fraudi sit ; quao certd non effugitur, si absque
reincidentia criminis semel expiati, relabaris in
posnam prioris admissi. An hoc ipsissiimam non est
quod de Graecoruin Prouerbio dicitur, Aa/3e /uti&kcu V ide ow
paru xaXwc- Accipe nihil, & tene fortiter. Aut Jjfgfjjgj', *•
verius, quod de Hippiro f ratre Hipparcho ref ertur, du.
Armodij sororem admisisse ad sacra Euleusina,
ijsdem mitiandam, vt mox admissam & initiatam,
cum dedecore suo, & fratris indignatione eijceret ex
illo contubernio.
ARTICVLVS V. •
Breui* parallelm persecutionis reterum ao Noua-
torum: eimque accommodatio quintuplex.
VERVM enimuero ista nimium premenda non
sunt in tam copiosa iniuriarum enumeratione ;
si liberet nobis, aut quippiam iuuaret causam
nostram, omnium quso irrogantur nobis grau-
aminum seriem pertexere. Quid enim est,
aut vnquam extitit in quacunque procella, aut
consiliorum aduersus Christi fidem prosecutione,
cuius non degustauit aliquam particulam (nisi
etiam quandoque plenum amantudinis calicem
coacta sit epotare) afflicta Hibernorum natio ?
Infideles contra Christianos multipliciter sseuie- Nef0f d^.
bant ; primo eorum libertatem, f acultates, vitam- JJJJJJ^
que ipsam exhauriendo : Num ab isto triplici Au»uut.
supplicio nostri Cattalici immunes fuerint, ex BSSS^^•, U,,
secunda & tertia Analectorum parte magis eluces- vlS&nui,
cet ; & documenta quotidiana clarum noc testa- ntocietia-
tumque faciunt ; quando alij libertate priuantur, munu».
alij bonis alij etiam lucis vsura, vt quidam pater
societatis Iesu N.N. nuperrim^ prehensus, & qui
eumhospitio suscepit Illustris Baro de Insicoin, qui
diu detentus in carcerali custodia tandem dimis-
Digitized by VjOOQ lC
86 ANALECTA DE REBUS
sus est, non sine graui mulcta, sui cognati caus&,
quem> iure sanguinis & religionis sibi propinquum,
recent£rque appulsum, non putauit excludendum
& communi iure hospitalitatis, qusD passim in hac
natione, & ad omnes vsurpatur. Qui vero Sacer-
dotem aduexit Mercator, oonis omnibus spoliatus
est & Preeside. Alij diuersorum ordinum Sacerdo-
tes, regulares, & Hierarchales ; laici etiam omnis
generis abunde hoc testari possunt ; nec magis id
celari queat qu&m sol in meridiana luce, qui
abscondi non potest.
DioeiettaniM Secundo ab infidelibus saouitum fuerat in Chris-
* P 8. d c ^^ b ' tianos, Scripturam sacram comburendo, n£ qua
scintilla nostr© Religionis viueret : quorum inge-
nium perquam ben£ imitantur nostri sectarii,
mutilando deprauandoque sacros codices, ex,ternn-
nando etiam, & incendijs deuouendo Ritualia
nostra, sacras Reliquias, & Sanctonmi imagines
lib.tEp. 5. (quas idiotarum Scripturam eleganter appeflauit
"Ji. T)* Gregorius magnus ille Anglorum Apostolus)
vt omittam iuris canonci, & Sacrorum interpretum
combustionem ; vasorum etiam & vestimentorum,
sacrati cultus, in prof anos vsus commutationem.
Tertio saeuitum olim sL Iuliano Apostata prohi-
soim^^ib' ^® 1 ^ sctolas Christianorum : in quo etiam se non
i. ojp. io. \ prebent illo se^niores haeretici, edictis suis mina-
i c s2. Ub '' cibus, tam domi prohibentes nostram iuuentutem
& Catholica educatione, quam etiam in transmari-
niscollegiis, quee nostri sortiti sunt in diuersis
S?hSu£k I^eg 1 ^ 8 » <* Prouinciis Catholicormn Principum;
voMrum cum quibus tametsi Rex Britanniae pacem habeat,
nm *w &tm & fcedus firmiter conciliatum (vt apparet) nobis
tamen in hoc irreconciliabilis est, vt iniussu Pro-
regis & Ordinum egredi non liceat ; licentiamque
exeundi impetrare, nec fas, nec facile erit Catho-
lico, nisi iuret in primatum Regis. Huc pertinet
ablegatio nostrorum causidicorum & causarum pa-
trocinio, & vsu tribunalium ; vt nec illi ex nostris
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 37
qui iuri municipali Anglice, magno sumptu 4
labore studuerant, fructum studiorum oapere poe-
sint ; nec ver6 illi qui nondum studufire, se tut6
recipere possint ad studiorum domicilia, Tt inge-
nij cultum capessere valeant. Sed & in ipsa
patrift, quanta adhibeatur restrictio magistrorum
Catholicorum, tum ex alijs occasionibus, tum ex
nuperrima visitatione Regalium Commissariorum
abundd innotescit.
Quarto iuuentutem Christianam, & teneris vn- jjjJw?
guiculis, imbttere nitebatur Iulianus corruptelis 4 SjJ.Jfrt
erroribus Gentilitijs: Pari prorsus conatu, nostriotp.4.
heterodoxi machinantur subuersionem, & depraua- rSKSJTifj.
tionem nostrao iuuentutis ; iam in qualibet di<B- *ff^ ffi
cesi institut& vnd. aut pluribus scholis, cum opimo *»*.*•
Magistrorum stipendio; erecto insuper in arce
Imperij, lautissimo Gymnasio, instar studij Ge-
neralis, seu AcademisD, cui prouentus est annuus
ex fisco Regio attributus vltra redditus alios, 4
latifundia plurima, in alimentationem studioeorum,
& honoranum Magistrorum didracmum largiter
concessa. Quibus etiam in proximis Comitijs pJSSSSl.
gratia facta est singularis, vt, cum caatera qu^^^riJlL
cunque huiusRegni loca, seu prsedia (siue laica illa, i«tu. P
siue Ecclesiastica eesent), omnia pensitando, sub-
sidio subessent, solae huius Gymnasij possessiones
immunitatem & soluendo sint consecutuaB : cui 4
hoc priuilegium accessit, quod duos nominare
possit, & mittere qui vocem habeant in RegniS^^^
Comitijs. Porro his proximis diebus, quid non £ bM JJjJ at
tentatum, atque etiamnum pertendunt, vt totam
nobilitatem in fide corrumpant P Et quia de adul-
tioribus desperant, aggrecuuntur teneram pubem,
ceream illam 4 flexilem adolescentiam, quam for-
mare ad suum institutum, omnique lenocinio
pertrahere satagunt ad normam suaram Nouita-
tum ; vnde 4 frequentibus rescriptis Senatus Regij
euocantur, veluti ad Ephebium Iasonis, in Angli-
Digitized by VjOOQ lC
38 ANALECTA DE REBUS
am fiHj maiores Procerum, vt illic educati, combi-
bant errores, quos haereticorum Symmistse propi-
uauerint : quin & in tutela minorum demandanda
Tutoribus, clausula inseritur Regijslitteris (idque
iam per totum septennium factitatum est) Tt
hseredes minorennes educentur in Gymnasio hsere-
tico : id vero tutelaribus hisce custodibus, vt seri6
curent, seuere iniungitur. His adde laqueum
{2jJ5J5U n,a intrusionis, quo plurimi suffocantur ; cum enim
minorennes iUi ad legitimam actatem peruenerint,
ut iam emancipatis & cura & custodia tutorum,
suo nomine & iure, haereditatem per leges Regni
adire eis licitum sit, litteras suao liberationis, &
emancipationis debent obtinere a publica potestate ;
e® vero plerumque denegantur his qui nolunt
JJ^*J2iera iuramentum Regij Primatus emittere. Quod si
oonditio absque literis audeant possessionem capere, tam-
quam intrusores mulctantur. Ideo nimirum, quod
sine Regio diplomate se ingererent in suum patri-
monium. Atque ex hoc intrusionis capite, negan-
tibus Regem caput esse Ecclesiae nascitur intesti-
num vlcus, cui resecando purgandoque impenditur
quotannis cura pecuniaria, qua mirum in modum
ReousantM attenuantur vires Eecusantium, & facultates
qunBagMit eorum absorbentur. Vnde fit vt iugi carnificinA
•J^jjj^p^ hirudinum, deuenire soleat hsereditas exucca in
mm. pluribus & exanguis : sed nec defuit nobilis heeres,
qui vt intrusor sic eiectus est e sua possessione, vt
nec potuerit admitti ad inquilinatum, seu conduc-
tionem suorum fundorum, ob detrectatum iura-
mentum ; cum hoc beneficium tenendi conductitid,
non soleat negari extraneo censum iustum offe-
renti.
stocigirti- Quint6 & vltimo (ne sim prolixus), quemad-
buidicti 11 "modum Gentiles calumniabantur innocentiam
"SS^^pSit Christianam varijs mendacijs, & criminationibus :
jjjj^^ Ita nostri Aduersarij nituntur offuscare Catholi-
tuLAmob. corum gloriam, diuersis contumelijs, eorumque
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 89
integritatem deprauare confictis criminibus, &J^J^
calumnijs apertissimis ; nunc eos traducendo de JjJ""*]** *•
maleficijs & proditionibus turpissimis ; nuno vrbta Tadt.
onerando eos iniquis suspicionibus ; nunc commi- ,# u ' Ann * L
niscendo indigna consilia & molitiones, quarum
odio & inuidiae illos reddant obnoxios ; vnde etiam
nuper, nouo exemplo, & modo inusitato, quidam nouo «•«-
nobiles equuleo subiecti, & artubus suis attrociter SJjuSuT
luxati. fudre ; alij suspensi & dissecti, ex indicio »»p«i.
infimi homuncionis, qui & infamis aleator, & in
periculo capitis constitutus, quibuscumque com-
mentis se lioerare posset, vitam certe quam veri-
tatem haberet cariorem : nunc denique exprobran-
do ipsis rusticanam pauperiem, ruditatem, &
barbariem, infamare moliuntur natiuam gentis
ingenuitatem.
Et quidni haec natio pnc pliis multis inculta, Hn»niSo»
egena, & iners babeatur ; quando hi qui istam %E£ U U-
infamiam de illa spargere pruriunt, ipsi omnem J^^JJJJ.
succum terrao vberrimaB exsugunt auidissim£, &
vetustos incolas ita pergunt lacessere diuersis
iniurijs, vt vel eos ad inferos amandare ex tota
insula, vel in ipsa consistentes ad inuia & inutilia
loca, e propriis sedibus, & auitis haoreditatibus
omnes ablegare definito consilio statuerint ; & iam
ante, plurimos expulerint.
ARTICVLVS VI.
De opulentia Hibernice, 8f egestote Hibernorum
consideratio. De Natiuis terrce dotibue, Sf inco-
larum vni/ormitate in rebusfidei.
Hibtrnla
NEGAM non potest regnum ipsum (si condi- Jj^**^
tionem soli, & situm loci spectes) ref ertum ^J b JJ U
esse ijs naturae dotibus & bonis, quao auaras & n*tur» doti-
ambitiOBas mentes, terrenao opulentiae appetentes, SSlrtL b<mi "
Digitized by VjOOQ lC
40 ANALECTA DE REBIJS
exstimulare queant ad omnem laborem & indus-
triam collocandam, vt tam laetam vberemque
^bJSSSa 8 gkbam, cum fructu & foenore excolant: quod
prioooncs. fatenturBritannicae coloniae huc nuper intromissae ;
f atentur etiam moderni vetustique scriptores ; dum
conuiiwit *&} referunt "hoc zephiri Regnum, naturam
benigniori oculo respexisse: " alij florente etiam-
num Romano Imperio, "aditus portusque eius
melius quam Britanniae, per commercia, & nego-
SeuoaUB. tiatores cognitos " affirmant : Alij solo esse laetis-
simo & maxime luxuriante ; adeo vt si quid ad
Bedaiit fcecundandum inijciatur quasi dedignatum alibi
Sp.' h ng ' sterilescat : Alij " & latitudine sui status, & salu-
britate, ac Serenitate aeris multum Britanniae
Guii. c«n- pracstare : " Alii vno verbo, " siue terrae foecundi-
^*®* tatem, siue maris & portuum opportunitatem, siue
incolas respicias, qui bellicosi sunt, ingeniosi,
ins guta do- corporum lmeamentis conspicui, mirinca carnis
*••• mollitie & propter musculorum teneritudinem
agilitate incredibili, & multis dotibus felicem
insulam, merito nominarunt. ,, Et haec vsque
adeo vera sunt, siue commoda spectes, siuenaturae
iucunda ; vt etiam, rara & mira si attendas, non
immerit6 dixeritCambrensis testisoculatus: "Sicut
niDerniare-Orientales plagae proprijs quibusdam & sibi in-
pt«tio«u«u natis praeeminent & pracellunt ostentis ; sic &
S5™ m cor- Occidentales circumf erentiae, suis naturae miraculis
nuoopia. illustrantur : quotiescunque quippe tanquam serijs
& veris fatigata negotijs, paululum secedit &
excedit, remotis in partibus, quasi verecundis &
occultis, natura ludit excessibus. Hinc & venas
metallicas, argenti mineralia, ferrique fodinas,
pretiosa marmora ; Parios & Lydios lapides, &
nitentia alabastra, atque eximij pretii vniones
Orientalibus haud miutum dispares, chrysoelec-
trum 8eu succinum, antimonii & aluminis venas,
lapidis incombustibilis pellucidas bracteas (quas
alij speculares vocant) & alias multas, tam recon-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBKRNIA. 41
ditas, quam expositas naturae opes, solerti industria,
vel & visceribus elicias vel in superficie colligaa,
vt nisi iners aut mentis inops, nemo despiciat
tam diuitem cornucopiam : " Quam astutA conantur nn*niu
infamare f amelici decoctores, qui ex eius pingue- JjJiJ^
dine indies ditescunt, & ver6 Indiam sibi depre- t»L
hendunl esse. Adeo vt ipse Gulielmus Ccecuius
Angliee Thesaurarius, istorum iniuriam & maledi-
centiam dissimulare non valens, aliquando non
infacetd dixerit, suos Anglos 'similes esse istis
impudicis iuuenibus, qui scortationi & libidinibus
deaiti, damnant quas appetunt voluptates, & peli-
ces cum quibus se turpiter oblectant, postquam se
ingurgitauerint, conuicijs & opprobrijs proscin-
dunt.
Sed vno verbo immensam eius aostimationem
opulentieo cum neoterico scriptore circumscriba-
mus ; eoque boc libentius & promptius credamus,
quod iste author sit Regis procurator, & magnus
obseruator rerum admirandarum, qui dum in luri-
dicis conuentibus ipse Assessor & secundarius iu-
dex, lustrftsset omnia diligenti exploratoris oculo,
ita demum de huius insulap commoditatibus pro-
loquitur, detegendo veras causas, ex quibus acci-
derat quod, ipso auctore, Hibernia nunquam
hactenus plen£ subiecta f uerit AnglicaneB obedi-
entiae.
"Durante (inquit) meo seruitio inHiberniafquod *£*?*}*
cum mgressu huius Kegis m suumKegnumincep- •uoiibr.de
tum est) omne8 huius Regni prouincias, diuersis ginJ!) t " 2!
itineribus iuridicse circuitionis obiui : vbi interim $££$£
obseruaui clementiam aeris, & bonam temperiein, eiofium.
vbertatem soli, iucundos & commodos habitandi
situs, tutos & largos portus, ac fidas naui^antibus
stationes, & traiectum in omnes occidui orbis partes
liberrimum, longos fluuiorum nauigabilium tractus,
& spatiosos lacus ac stagna Medit erranea (nullis
per vniuersam Europam secunda) opul^tem pis-
Digitized by LiOOQ lC
42 ANALECTA DE REBUS
cationem, & aucupium multiplex omnigenarum
volucrum, corpora mentesque indigenarum raris
& extraordinarijs naturse dotibus prsedita : quo-
rum accurata obseruatio mihi ingenerauit appeti-
tum inuestigandi veras causas, &c." Deinde mul-
tis interiectis concludit suum tractatum hoc
elogio.
SterTcL. " ^escriptio terreB Canaan quae habetur Deuteron.
bmh. 8. optime quadrat in omnem Hiberniaa partem.
Terra riuorum aquarumque & fontium, in cuius
campis & montibus erumpunt fluuiorum abyssi :
Terra frumenti, & hordei : Terra lactis & mellis ;
vbi absque vlla penuria comedes panem tuum, &
rerum abundantia perfrueris."
NaturmiiB Si ista terrae opimitas, vnde igitur tanta egestas ?
Hibw-norum gj ^^ j^^g^^rm^ ingeni j dexteritas, vnde illos
dexterius a d or ta est inscitia, vnde inuasit inertia ? obserua-
tum est a curiosis rerum & gentium indagatori-
bus, hanc gentem in vniuersum animo esse forti
& elato, ingenio bellaci & acri, vitae prodigam,
laboris, frigoris, & inedi» patientem, amore con-
stantem, inimicitiis fere implacabilem, hospitibus
perbenignam, glorisB auidam, contumelise & iniu-
risB impatientem, in omnes afEectus vehementis-
simam, & (quod de nobilissimee ItaliaB populis
quispiam olim dixerat) Qui mali nusquam peio-
res, & bonis non temere meliores reperiantur,
id suo quodam modo etiam de Hibernis verum
habet.
Morom <mi- Reperire est in hac gente, sicut & in aliis etiam
m diacnpan. Europae populis, magnam morum diuersitatem, &
**** ingenii cultusque discrepantiam ; qu6d alii sint
elegantioris & mitioris ammi, alii durioris & magis
austeri : alii vrbani, alij agrestes ; alii faelicioris
educationis, alii magis inconditi & rudes; alii
vrbes & oppida magis incolant, alii delectentur
agrario incolatu; alii praedia ruralia, alii vero
preeruptos colles, nemora, & saltus insideant : sed
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 43
illud mirum, in quantacunque discrepanti& mo-
rum, in quantauis disparitate educationis, studii,
officii, instituti, omnes tamen indigenas conspi-
rare, in eiusdem Catholic® Religioms, & Aposto-
licaB obseruantiee recognitionem. Quin porro Hibarn J* b
(quod magis obstupescendum est) quasi ex indole catSoficos*
ipsius Regionis hoc habetur, vt quos admisit SS^JSmf. "
aduenas aiien® professionis, & fidei, postquam** 1 *
diutil^L habitatione incalescant in hoc genitali
solo (cuius sacra gleba Gatholicos quodammodo
germinare videtur) vel ipsi, vel quas germinarunt
soboles, in eandem orthodoxae fidei vnionem coa-
lescunt. Id quod in confesso est apud omnes
nostrsB conditionis non nescios : & persuasum
prorsus ipsi Regi, non de hominibus mod6, sed de j^.,
ipsis quodammodo iumentis : Nam cum generosis- «uwio d*
simum equum nuper illi donaret Cicestrius pro- h&t. «d
rex, sciscitatus ille si ex Hibernia esset, vbi res- Sm «S£
ciuit, protinus subiunxit, papistam esse oportere ; tion *
significans omnibus ingenitam esse affectionem ad
Romanam fidem.
Paucorum mensium curriculum protergressi
sumus, cum illustres in isto genere conuersiones
intueremur : iEdituos, Ministros, Dignitarios, Iu-
dices : etiam primae nobilitatis proceres morti
propinquos vidimus resipuisse : sea alijs praeter- Nioholal
missis, vnus instar multorum nobis fuent N.V.^aUhin
Eques auratus, & inter primarios Regni Iudices, wp* ***
in communium placitorum Tribunali Antesessor ;
qui, postquam totam propemodum vitam exegisset
in iudiciosanguinis exercendo, &per syncretismum,
ac dissimulationem filiis huius saeculi perquam
notam, ac familiarem, multa loquendo, scribendo,
& aduersus Catholicae religionis cultores censorie
iudicando, clam & palam actitasset ; tamen in ex-
trem& vitse periodo constitutus, circa festum pas-
chatis proxim£ elapsi, Catholicum sacerdotem ad
se aduocauit, & vitae suae flagitiosae poenitudine
Digitized by VjOOQ lC
44 ANALECTA DB REBTJS
ductus, in 8acramentali conf essione exonerauit con-
scientiam, & eft plusculis vicibus iteratA, ac protes-
tatione fidei coram pluribus editft, nec non de
emendatione promisso praastito, sacr& etiam com-
munione refectus, animam suam, quam multis
ante sceleribus contemerauerat, multisgue per-
fidiis, & simulationibus impiauerat, Catholicae
Ecclesiee reconciliatus, & sacramentis expiatus, in
manus sui redemptoris (vt credere par est) resig-
nauit. Cuiu8modi resipiscentiam sororius eiusdem,
SwmSrfor- ^* ^* 8 ^ m ^^ r ludex, & dissimulator, preeceden-
diunaiutT tibus annis demonstrauerat. Quee vtraque vt
JS5un°modo vera & syncera fuerit, nequaquam sera, aut frus-
wowfo tranea iudicari debet. Et sic, qui tot& propemo-
dum vitA suft absorbebantur & fluctibus fallacis
saeculi, decepto in fine deceptore suo, absorpti
p,, l40t sunt, iuncti petroa Iudices eorum : petra autem
erat Christus, quam illi apprehenderunt, & qui in
1 corinth. 4. pelago ambitionis suas mentes miseri demerserant,
miserante Dei clementift, emergentes ex profundo,
Sjtt-i 1 ^ ad petram per quam liberatus est Petrus, per
Apoi. quam & ipse constitutus est petra, & fundamentum
Ecclesiae, in eandem Ecclesiao vnionem, ex vtero
iniquitatis, ad lucem verao pietatis expatauerunt :
Neo praetereunda hic videtur incliti illius Ormoniae
Comitis Thomae Butleri tam conspicua resipis-
centia: qui cum iam obtinuisset, quicquid fere
honorum, dignitatumque vel princeps tribuere
subdito, vel subditus tutd accipere posset a\
principe ; rem demum illam rarissunam in Aula
opulentam senectutem inoffenso pede pertingens ;
multo etiam rariori faelicitate, per tam densam
errorum, saoculariumque curarum nubem eluc-
tantes diuinao veritatis radios, in animam admit-
tens, per temporalia haec transitoriaque bona,
K«Mb. ub. transiuit (vt speramus) ad caolestia interminabi-
*• * l * liaque. "Permagna, certe, laotitia matri & virgini
Ecclesiae exorta est, cum eos, quos abortu, tan-
Digitized by VjOOQ lC
3. ▼. 7.
XM.46.T.S.
CATHOLlCORtJM IN HIBERNIA. 45
quam mortuos eiecisset, viuos, & incolumes re-
cuperasset."
Sed de viris adultis & consummatis, quibu*
longioris vitao spes omnis erat accisa, si exoleti, & ***
lassati in via saeculi, redirent praouaricatores ad
cor, non vsque adeo fortasse mirum videbitur : hoc
rarius & praeclarius est, si in viridi aetate, &
flore iuuentutis, vel in ipso pueritiao flexu, aut
ingressu adolescentiae, mundo lenocinante ; blan-
dientibus amicis ; monentibus, & minantibus qui
auctoritatem publicam, vel priuatum imperium,
in suas proles obtinent parentibus ; contra eorum
nutus, contra monita, mandata, & minas, teneri
pueruli, aut molles adolescentulao, se ad eandem waiihai
petram recipiant. Prioris istius Iudicis filiolus JJJJJjgft,
vnicus, & naeres opimi patrimonij, desponsatus «mtr» p»-
puellao nobili, ex Anglicana propagine, fideique ^ionl^o.
protestanticae, nullo terrore, suadelft, vel spe per- ,Untta -
celli voluit, aut deturbari de recta sententii:
parens intonuit, socer admonuit, sponsa etiam
muitauit ipsa (vtique nondum satis imbuta
nondum exculta vomere Orthodoxao instructionis)
omnes iunctis viribus (neque enim adhuc resipuit
parens) adoriuntur puerulum; ipse vero imper-
teritus, & in petra immotus, circumsonantes lllos
fragores & fluctus excipiens f rangit, nec f rangitur
in proposito. Qu& tam insigni constantifl. pueri,
& considerat& soceri in extremis resipiscenti&,
sponsa etiam conuersa est ad fidem & qua vt auer-
teretur postmodum, quid non adhibuit ardor & Hmtid
inclementia parentisP qui aegerrime ferens adSmocnam
meliora reductam filiao mentem, modis omnibus JJJJX^
allaborauit, eam & suscepto consilio abalienare, v*nif*
retrorsumque impellere ; vnde & conuiti j s ictibusque
impetitam, & crinibus vellicatam, cum sibi eam
lucrari non posset, solo ipsam prao furore allisit.
Haoccine parentis prouidentia, haBCcine mansue-
rudo, comitas, & morum ciuilitas, exuere paternam
Digitized by VjOOQ lC
46 ANALECTA 1)K REBUS
Aug
humanitatem, & belluinam feritatem induereP
" Monendo non minando, suadendo non in-
Mattb. c 1«. saniendo fides Christiana seminari coepit, semi-
nata creuit, adulta floruit, florens fructifi-
cauit, fructificans perseuerauit, & contra infer-
nonun portas aeternum praeualebit." Sed quis
dign& admiretur illustrem Ephebum Ioannem
Baronem de Curaghmore ; qui m Angliam aman-
datus, vt palatinis moribus & institutis assuefac-
tus, praxim vrbanam & consuetudinem aulicam
illius nationis imbiberet: si in ista officina alij
Tetus prouerbium comprobarunt, Heroum filios
noctem esse & noxam Reip. bic contrd se pro-
bauit Heroum sobolem, lucem & lucernam gentis
SU80 ; qui lorica fidei indutus, & scuto fortitudinis
munitus, aduersus multos ictus, & grauia tenta-
menta quibus expositus fuit, in omnibus se con-
seruauit integrum & ilkcsum. Londini & suoruni
conuictu abductus in Palatium Cantuariensis An-
tistitis, ibique multa humanitate delinitus, omnibus
etiam commodis circumfluens, atque vrgentibus
colloquijs solicitatus ad eiurandum ritum ortho-
doxum coram Rege ipso, coram practenso Archie-
piscopo, &Regni optimatibus,non erubuit se profi-
teri Catholicum, & inCatholica religione educaturc,
nec salud animd posse recedere ab auita educatione.
Intentio Archiepiscopi hecc erat in tota illa
sedulitate & benignitate qua illum fouebat, &
mirificis complectebatur officijs vt in eo vno ad
sua dogmata seducto exemplum statueret, & sig-
num veluti ex alto praetenderet caeteris nobilibus
ephebis, quos ex Hibernia eliciendos, & in Anglia
instituendos definita sententi&, & certo consilio
decretum fuerat, in qua mente etiamnum persistit
accersitis iam ex Hibernia multis ex prima nobi-
litate adolescentibus : sed elapsus ille ex manibus
insidiatoris, alijs etiam aperuit viam, qua itidem
ipsi elabantur. Dicercs Baronem eodem epiritu
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 47
praeditum fuisse, quo eximius ille martir Gordius
apud D. Basilium describitur : Negem ego Deum
in cuius cultu sum educatus P Nonne caelum, sol,
& astra omnia lumen mihi clauderent suumP
credam profecto humum quam pedibus tero mihi
ruituram : Haec vtique mens est plurimorum in
Hibernia Catholicorum : Haec diuinac erga ipsam
nationem prouidentiae tessera.
Ite nunc quotquot estis sectarii & veritate de-
serti, recognoscite mirificam Dei prouidentiam, &
occulta eius consilia super indigenas Hiberniae;
attendite mirabilia magna super eorum constan-
ti&, & stabilitate in vera fide. Edocti tot exem-
plis admittite, Durum esse contra stimulum calci- ^26.** **
trare. Desinite exprobrare castris filiorum Israel,
quos sibi Dominus elegerat in populum & sortem Rom. c i
peculiarem. Nolite amplius vel pauperiem illis
obiicere, vel inscitiam, qui diuitias bonitatis &
sapientiac Dei, affluenter in fide consecuti sunt;
" Nolite vobis thesaurizare iram in die irac, &
reuelationis iusti iudicii Dei, qui nunc secundum
duritiam vestram & impcenitens cor, despicitis
tenuitatem nostram, & tanquam iubati & enerati
leones, in fremitu conculcatis miseram gentem,
insultando illi quasi & Deo derelictee, exultando JHS^ ;
autem veluti gigantes in viis vestris praefi-
dentes vestris viribus, vestris copiis, opibus
& fortunis; confidentes in consiliis vestris, in
pace, prosperitate, prudentia : laetantes, & las-^^^ 6 ^
ciuientes in stratis vestris, in vxoribus, liberis, & bocl c. i
clientibus vestris, coronantes rosis capita vestra,
magnificantes opera vestra, aedificantes domos,
plantantes vineas, hortos & pomatia : extruentes
piscinas aquarum vt irrigaretis syluam lignorum
germinantium ; possidentes seruos & ancillas,
multamque f amiliam ; habentes armenta & mag-
nos ouium greges; coaceruantes argentum &
aurum, & substantias Regum ac Frouinciarum."
Digitized by VjOOQ lC
48 ANALECTA DE REBUS
ARTICVLVS VII.
In quo comktat vera opulentia 8ffalicita$ Chmtiana.
p«»l 143. "DEATVM dixistis populum cui heec sunt : nos
-D vero beatum populum dicimus cuius Dominus
Deus eius : Illa est Paganica beatitudo, quam &
Turca, & -3Cthiops, & Jrersa possit obtinere, qu&
etiam supra multos, & fer6 omnes principes Chris-
tianos potiuntur ; sed non est illa defoecata foeli-
Rom. o. 8. citas, ad quam filij Regni, haeredes Dei, & cohae-
redes Christi, boni & fideles Christiani suspirant ;
cui in suis operibus collimare, & sanctis desiderijs
aspirare norunt.
Ang ex Se- "Nihil infcelicius fcelicitate peccantium, qu&
Sident* p i£ hostis interior roboratur, & concupiscentia nu-
cMtfuiir tritur, & virtus subruitur, & fides subuertitur,
fcBiioius. superbia gignitur, contumacia f ouetur, nimia sui
fiaucia, cum caeterorum contemptu propagatur;
qua mens in terra defigitur, & ccelo abducitur :
qu& denique gloriatur, & floret mundus; gloria
ver6 coelestis eiusque aestimatio in cordibus homi-
num exarescit." •
Non est illa via coeli ; non est porta Domini per
quam iusti intrabunt ; sed via speciosa saeculi, &
saecularium spatiosa ad interitum ; via quae laeta
quidem videtur in ingressu, sed lutosa in pro-
gressu, in egressu verd omnino luctuosa.
ViaDei * Longo inter se diametro distant viae Dei, & viae
num ingenf hominum ; longo inter se discrimine separantur
distaatb. ixidieia ytriusque, multo & se inuicem diuortio dis-
terminatur diuini numinis, & mundani nominis,
coeli & terrae aestimatio, multum discrepat vtrius-
que calculatio. Alia est statera hominis, alia
numinis : aliud pondus profanum ; aliud sanctua-
gwn^to rij. Pulchr& D. Gregorius. "Nolite, inquit,
Aokiu^!! pensaro quid habetis, sed quid estis : Ecce mundus,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEftNIA. 4d
qui diligitur fugit ; Sancti isti ad quorum tum-
bam consistimus, florentem mundum mentis de-
spectu calcauerunt ; Erat tunc vita longa, salus
continua, opulentia in rebus, fcecunditas in pro-
pagine, tranquilitas in diuturna pace; & tamcn
cum in se ipso floreret, iam in eorum cordi-
bus mundus aruerat : Ecce iam mundus in
seipso aruit, & adhuc in cordibus nostris floret
(loquitur in persona mundanorum) vbique mors,
vbique luctus, vbique desolatio ; vndique percuti-
mur, vndique amaritudinibus replemur ; & tamcn
caec& mente carnalis concupiscentieo, ipsas eius
amaritudines amamus, f ugientem sequimur, laben-
ti inh8Bremu8. ,,
IUa prorsus deploranda csecitas est, & misera- JjJJJJS^,^
bilis inscitia, ex istorum afluentia bonorum, quae foiiatuti*
pessimis etiam hominibus cum bonis communia sunt, **
metiri Christianam fcelicitatem ; quam tamen nos-
tri aduersarij sic trutinant in sua statera dolosa, rrouer. n.
vt nobis ora obstruere se posse putent splendidft
commemoratione diuturnae pacis, & exundantiae
illarum commoditatum, quas mundus solet suis
communicaremancipijs. Quid enim in ore Pro-
testantium crebrius sonat, quam illa Dei benedic-
tio, illa prosperitas, illa quietis diuturnitas, quam
sub Rege suo nunc obtinet Britannia ? f atemur AuKUSt . 1.
illa bona esse, fatemur Dei dona esse, sed " bene <fccinit.
vtentibus sollummodo illa vtiliter a Deo donari.
Quod si neglectis melioribus, qua) ad supernam
pertinent ciuitatcm, vbi erit a>terna ^dctoria, in
summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur,
vt vel sola esse credantur, vel his qua3 meliora
creduntur, amplius diligantur, necesse est miseria
consequatur, & quac inerat augeatur : Ccelum Cce- PsiU - ,13,
li Domino : terram autem dedit filijs hominum. ,,
Illi igitur filij hominum, qui non sunt veri filij
Dei (quod sino vera fide & orthodoxa Rcligione esse
nequeunt) accipinnt & Dcodc scabello pedtim bona
Digitized by VjOOQ lC
50 analecta de rebus
p£i 2 w temporalia ; Sed qui per gratiam *fiunt consortes
E«a.W diuinae naturae, & in recta professione vnius sansB
8 ***** L doctrinae, in gremio, pace, & vnione vnius Sanctae,
& Apostolicae Ecclesiae fideliter Deo famulantur,
illiB inamissibilis securitas in perpetuas aeternitates
possidenda, in Regno Dei conseruatur.
Britannia Sed nec illa prosperitas, quA potiri sibi videtur
SdTrib^ Britannia, adeo tribuenda est Jf ouatorum in fide
Snu^o^nouello plasmati; antiquior est & honorificentior
illius Gubernij consideratio, cuius iam & multorum
annorum centurijs inchoationem, & primaeuam
originem repetendo, eiusque propagationem, &
stabilitatem hucusque producendo ; quemadmodum
auspicium tantae, & tam faustaB molis, Ecclesiae
Komanae, & CatholicaB religioni per eam illic prae-
dicatae, & obedienter susceptae competit ; ita eiusdem
continuatio, & (si ita velit) perpetuitas, ab eadem
originali motrice descendet. Impressit illa vitam, &
vitalem motum huic tam perpolitae machinae, cuius
adhuc reliquias ista retinet ; & primae impressionis
vim virtutemque genitalem, quamdiu non amiserit,
ex ipsa seminali ratione quam primitus accepit, po-
terit tantisper durare in suo flore, donec vel restau-
ret pristinum vigorem, redeundo ad matricem Ec-
clesiam, vt reflorescat magis ; vel penitus abijciat
nauf ragij tabulas, vt in exitium corruat irrepa-
rabile.
constaoti- Prorsus ita concipio cum Britannicis Dominijs
«" wiuquul *£*> quemadmodum olim cum Imperio Romano,
d&* TM,hl b "^ C^^tantio Ariano Imperatore. Pij siquidem
iibeS"tor, r " & f celicis Constantini magni parentis sui (qui &
3Hl©r!* rS j!" pater Patriae, vindex, atque assertor imperij, &
initaurator. inuictus eius restaurator merito habebatur) cum
deseruisset filius Constantius vestigia, & nouam
credendi f ormam ab Ario cusam, & a sequacibus eius
recusam pessimo regiminis omine amplecteretur ;
ex vi illius institutionis, & form& restaurationjs,
quam vitali influxu Constantinua Imperio indide»
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBfcRNIA. 61
rat, quasi sagitta electa ex arcu missa, eiusdem
manu tendebat recto curso ad destinatum Reipub-
lic® scopum, qui in pace & victrice concordia, ac
prosperitate consistit, sub Constantio iam mutato
ui deterius, nondum immutata fuit Imperii f acies,
quae adhuc, in fronte sua, foelicitatis quandam
Imaginem habebat inscriptam.
Itaque deuicto Magnentio tyranno apud Mursum
Pannoniae, cum Orientali Monarchiao, auam acce-
pit haereditariam, adiiceret Occidentale Imperium,
quod ex testamento Patris sortitus fuerat gcrmanus
eius frater Constans (quem Magnentius proditione
sustulerat) blandientibus Arianis, & suum Ceesa- f e i 8u1p
rem aeternum appelantibus, victoriam eius Aria-
nae perfidiao tribuentibus, quod ipsorum dogmata Amm. Mai-
promoueret, in tantam venit arrogantiam, vt se *** L l5 '
totius orbis Dominum nominaret ; seque ipsum, ex
formula ab Arianis accepta, iEternum Imperato-
rem scriberet, suamque -<Eternitatem in pluribus syiS' oiV-
rescriptis subscriberet ; atque ita, qui filium Dei jSS^jJi^p.
negabant aoternum, patriud consubstantialem &*••
coseternum ; turpissima adulatione & caecitate,
filium bominis & hominem mortalem, elogio aoter-
nitatis ornartmt.
Ex illo igiturprospero victoriae successu, quem ££™Jf JJ™
ad propagandum Arianismum astut£ rapuerunt« uadoc,ri -
Ariani, persuadebant infceKci Constantio suam SonS ropn8u
doctrinam iam diuino calculo esse comprobatam ;
vnde ille eidem errori, qilam tenacissimi deinceps
inhaesit, omnique conatu fimbrias eius dilatauit,
quasi in eo magum Deo praestaret obsequium ;
etiam ad modum Gentilium Catholicam Ecclesiam
persequens. Yt huius falsae persuasionis intuitu,
Lucifer Calaritanus Episcopus Kbrum ad eum
conscriberet de Regibus Apostaticis, qui cum im-
piissimi fuissent, magn& tamen faelicitate temporaK
potiti fuerant. " Vide Constanti (inquit) tametsi
contingat tibi in summa faeKcitate, in hac tempo-
Digitized by VjOOQ lC
62 ANALECTA DE REBUS
raria versari vita ; tamen magis timere debes, quod
Dei reserueris iudicio, &c."
ARTICVLVS IX.
Nouatorum nostrorum morem 8f furorem aduerms
orthodoxos belli conuenire cum veteri vsu Arianc-
rum.
to!uu2TSi- A VOD Ariani Constantio ; idem, nec dissimili
£Jtii!t pr °" ^ artificio suggerunt Regi Brittaniae nostri sec-
_ Q
nmuUutur. tarii : multis encomiia deprsedicant dulcedinem
huius pacis, pacificum Regni ingressum, pacificam
cum vicinis JPrincipibus vnionem, & concordiam,
prolem fructiferam, prosperitatem, & similia : Ex
nis instigant ad seduliorem obseruantiam nouellae
8U80 doctrinae, & ad expugnationem nostri institu-
ti. Hoc in conciliis, noc in concionibus, hoc in
scholis & Academiis, hoc verbis suis & scriptis in-
culcant, idque tanto ardore, & emphasi, vt in ea
pro aris ac f ocis laborare videantur : vnus e caoteris
modernus scriptor ita Regem alloquitur.
v 00 ^ 18 " Vnum adnuc superest quod votis omnibus 4
mf. ubri Maiestate tua expetunt omnes boni : vt populo
• suo Eoci. no8 ^ ro pereunti propere succurrere, & peste ponti-
ficift. laboranti facere velis medicinam. Nolunt
quidam, & repugnant, & exitium suum prona cu-
pidate desiderant : Sed subuenito miseris, liberato
roo^priSd- pereuntes. Ad hoc tibi Deus summus commisit
JT" in r J_ li " Imporium, vt per te vulneris istius plaga curetur :
doxorum facinoris eorum periculum scimus, erroris notsB
• 00Wldunt ' sunt pcenao : sed melius est vt liberes inuitos quam
vt volentibus concedas exitium."
Ecce nouiciorum ingenium quam belte conspirat
cum antiquis haereticis, quibus artibus & technis
moliuntur impellcre suos Principes in perniciem
Urtiiodoxorum : Ad hoc (uiquiunt) concessum Im*
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORFM IN HIBERNIA. 6?
perium, victoria, pax, tranquillitas, vt debellent
veram fidem ex cordibus Catholicorum. Ista est
genuina suggestio nostrorum Protestantium, illa
eadem fuerat persuasio veterum Arianorum.
Nolo ego esse vates ad prsesagienda futura;
sed quicquid euenerit, vel prouidente Deo ad noa-
trum solamen, vel permittente ad supplicium;
vnum habeo quod Principis instigatoribus, alterum
quod fidelibus subditis hoo loco insinuem.
Quia iam multo vsu, multisque documentis com- SSJf {JJJS*
probatum, atque ipsa aduersariorum confessione JJUJjj* «>-
receptum est, omnes conatus gubernatorum, <jui-
bus fidem Catholicam radicitus euellere, & ab imis
fundamentis concutere moliebantur, ita vanos &
irritos fuisse, vt qu6 magis illi opprimerent, e&
illustrius ista exsurgeret, atque instar palmso, su-
peraddito ad radicem multo pondere, frondosi&s
& floridi&s suos ramos diff underet ; non se amplius
fatigarent tam inutili & ingrato labore, vnde f ruc- ** jJJ£j?|V
tum meliorem non contrahant, quam odium, inui- m
diam, & off ensionem plurimorum : frustra enim
niti, & nil nisi laborando odium queerere, extre-
mflB insipientisB est.
Et quia populis HibernisD, non alia in imis visce-
ribus religio insidet, quam illa venerabili vetus-
tate, & conspicui successione refulgens Apostolica
Romana fides, qua primitus imbuti erant, quam &
hactenus retinuerunt ; f acessat omnis in oppositum
colluctatio ; ne contra torrentem niti, aut Deo ho-
minibusque inuitis, c&elestibus contraire consiliis,
humana & falsa prouidentia videatur.
Qui contra stimidum calcibus incurrit, calces
cruentabit, stimulum vero non retundet. Sapien- **<*- h
tes consiliarij Pharaonis, dederunt conailium insi-
piens, de exterminandis HebrsBorum masculis ; lndpien*
i * • »a . i •*■• • conrilUTio-
quorum non obstante nimifc cautela, Moyses in JJJf «££>.
fiscella vndis eripitur, & ipse populum seruitutigj
subiectum, diunio munitus auxilio, liberat & (JtVO
Digitized by VjOOQ lC
54 ANALECTA DE REBtfS
opere, & luto, & latere f ornacis JEgyptiorum : Su-
perbum autem Deoque rebellem tyrannum, cum
lnsequente multitudine populorum, fluctibus ru-
bri maris inuoluit, & inuolutos deuoluit ad inf eros.
vm«tu pi»- Num diffidamus de benignitate & Clementia
fmpSSmi. Regis nostri, quin prudentiori consilio nixus,
qu^ ooiwi- ^qjjj nobiscum rationem sit initurus, qu&m quae
& nouo Academico suggeritur, vt nos inuitos per-
trahat in suum obsequium, si sponte nostr&, contra
mentem & conscientiam nolimus esse obsequentes P
Aliter theologatur D. Augustinus quetm nouellus
hic Doctor ; aliter gubernauit Augustus ; aliter
Philippus, aliter Constantinus, aliter Lucius, Ethel-
bertus, Edouardus, quam hic politicus regendum
proponit : voluntariam vult oblationem Deus, non
vero coactitiam ; spontaneam & liberalem qucerit
seruitutem, non fictam & ascititiam : in moralibus
metus non solet esse diuturni magister officij ; in
naturalibus nullum violentum est perpetuum ; in
ciuilibus optimum satellitium est ciuium beneuo-
lentia : in spiritualibus nec meritum est nec deme-
ritum absque libertate. " Monendo (inquit Au-
gustinus) non minando creuit religio Christiana : "
Et alibi ait, " credere nemo potest nisi volens."
Cur igitur inuitos, & repugnantes, putat iste Theo-
logus orthodoxos nostros esse captwdos P
viro Eocia. MeKus & humanius, viroque Ecclesiastico dig-
^^nJj!" nius consilium foret, vt mutatA gubernationis
lium. seueritate, qu& tamdiu adhibita, nulloque fructu
secuto, nisi exacerbationis plurimorum; suaderet
tandem rigorem istum in mansuetudinem trans-
f erendum ; vt si f orte hac deliniti, non traduceren-
tur ad sententiam in fide diuersam, saltem pacatio-
res & placatiores incumberent in terrenam ciuita-
tem excolendam, & terreno Regi terrenum hono-
rem promptioribus a#imis impendendum.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKTTW IN HIBERNIA. 65
ARTICVLVS X.
IUustratur offlcium tam Principis quam subditorum
in hae diuenitate 8f disaonantia religionis.
ERRANT in forma regiminis isti in religione seonritu
errones, qui saDuitiam Regi, & inclementiam JSllSd*.
suggerunt; & inuitos expugnari posse sperant,
quos clementia non superauerit, humanitas non
deuicerit, amor non deuinxerit : Argutum & tutum
conmlium dedit olim magno Principi, magnus mo- 3m«* 1 1.
rum magi8ter Seneca Pnilosophus. " Cum ciui- ^tu^ 1,
bus & ignotis atque humilibuseo moderatiusagen-
dum, quo minoris est affiixisse eos ; " quare autem
minoris, paulo superius rationem dedit, quia " se-
curitas securitate paciscenda est. Errat si quis
existimet tutum ibi esse Regem vbi nihil & Rege
tutum. Tantum neoesse est, vt timeat, quantum
timeri voluerit, vnum est inexpugnabile muni-
mentum amor ciuium.' 1
Quod Plutarchus in moralibus de ciuili regi- P 011 * 100 ^ 4
mine obseruauit, mutationes in statu firmiter ordi- nuu «m>ru
nato, non carere turbationis periculo ; locum suum^SlIm! 1111,
habet in mutatione religionis. Quando igitur
Natio Hibernica tot saeculorum transactis curricu-
lis, non aliam olim imbiberat, non aliam mod6
sapit, non aliam intendit amplecti, qu&m veterem
illam, quam & Romanis prsedicatoribus exsuxerat,&
in qua iam vsu inueterato conquieuit, in qua con-
senuit ; si eam ab hac euellere contendas, funem
S[uidem contentiosum ducere, sed ad optatum con-
ormitatis fineu, neutiquam perducere potueris.
Vt diflicillimum ac periculosum est, annosas ar- ""tj^* 11
bores, qu» iam latfi sparsfire " radices, reuellere loco, Ter
& alio transplantare : Ita Remp. longo tempore
Digitized by VjOOQ lC
56 * ANALECTA DE REBUS
suis inueteratam institutis, ad aKam vita3 rationem
traducere non licet, citra maximos rerum motus."
Idemque est iudicium de quocunque populo, doc-
trina) cuipiam ab antiquo addicto.
importunius Salubrior itaque sobrietas in regendo fuerit,
hUwta qu&m cum magn& austeritate velle dominari men-
SYenOT, «b tibus ad libertatem natis : quod si cum imperio &
formicis' 8ua summo rigoro omnia perrumpcnda putauerint,
bihsmeat. • • j i x j? -i • K j *u
meminisse debent non iacile lrntandos esse crabro-
nes, muscas habere splenem, & formicis suam
bilem inesse. Quod non ea mente 4 me dictum in-
telligi volo, quasi ad seditiones, tumultus, aut
turbas f acem preef eram, qui ad pacem & quietem
toto animi nixu, & vocationis mese nexu procumbo ;
ad quam etiam alios (si quando in diuersum procli-
nantes nossem) omni sedulitate persuaderem;
quippe quod consultius putem, & rebus ipsis mul-
t6 accommodatius, nostroque officio proprius sit,
foro & tempori seruire, & imperij legitime consti-
tuti ordinationibus non contrauenire ; nisi quando,
& in quantum diuinse subiectioni, & sanctionibus
fidei, atque obedientiae Catholicra Ecclesi» nos
abstrahere, & abstractis ab vberibus pice matris,
nouercali odio prosequentes animas, venenum exi-
tiale nouorum dogmatum nobis propinare vellent.
Quid igitur de splene & bile, quid de crabronum
irritatione, quasi ad terrorem incutiendum perco-
quis? Timorem Domini vellem posse incutere
violentis istis, & turbulentis sollicitatoribus nostro-
rum grauaminum, qui indies suggerunt sanctiori
Senatui, adeoque Regi ipsi, modos & artes exquisi-
tas aggrauandi nostras miserias ; qui non contenti
succo nostro, & sudore, ambiunt etiam sanguinem
no8trum exhaurire & lambere : Despuunt nos tan-
quam opprobrium hominum & peripsema totius
mundi ; cum tamen saepe fiat, iudicio Dei, quod in
prouerbio circumf ertur, vt qui inspuerint in f ormi-
carum agmen, illis labia intumescant.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEKNIA. 57
Habent Hiberni suum asylum, habent suamHib«mo-
arcem, propugnaculum, & ciuitatem refugij, ha- xIJjfiunA
bent quo confugiant ab ira ventura, " & sagitta J^ 0111 * 00 "
volanto in die, k negotio perambulante in tenebris,
ab incursu & daemonio meridiano." Arma eorum fml 90.
sunt preces, & lachrymae ; turres fortitudinis, prae-
sidium & patrocinium sanctorum suorum tutela-
rium ; galea) ver6,prouidentiaeDei constans fiducia ;
8cutum & gladius, vigiliae, cilicia, ieiunia, discipli-
naB, suspiria, fletus, carnis mortificationes, cum
inuicta iniuriarum sufferentia.
Sanguis Abel in terra fusus sine lingua cla-
mauit ad ccelum ; afllictio Hebraeorum in fornace
f errea pertigit ad aures sedentis in ccelo : Moysis, ^ w »
etiam cum mutus esset, vox mentis & Domino
audiebatur. Nonne " lachrymae viduaB ad maxil-
lam descendunt, & exclamatio eius super deducen-
tem eas ? A maxilla enim ascendunt vsque ad coe- J^^™ 11 "
lum, & Dominus exauditor non delectabitur inArehid.i. 1,
illis." Dici eolet Hibernicos indigetes, vltrici Uut m '
supplicatione solitos visitare eos, & quibus honor
eorum laeditur : Et non timent vindictam Dei zelo-
tis pugnaturi pro sanctis suis ? quos cum exalt&rit
in gloria sua, quemadmodum " exaltationes Dei in
gutture eorum : " ita " gladij ancipites in manibus
eorum : Ad faciendam vindictam rn nationibus, &
increpationes in populis. Ad alligandos reges
eorum in compedibus & nobiles eorum in manicis
ferreis ; Vt faciant in eis iudicium conscriptum."
iudicium Dei conscriptum & immaculatum,
iudicium tremendum &-horribile super peccatores,
qui opprimunt in iudicio pauperes, & trucidant
rectos corde.
Huius iudicij comminatione & terrore vtinam
illi percutiantur acceleratd, qui causam Catholi-
cam, sceleratA suggestione grauant, & prof essores
eius de caetero innoxios, quasi grauissimi flagitij
noxaeque inexpiabilis ?eos, omni despectui, contu-
Digitized by VjOOQ lC
58 ANALECTA DE REBTTS
meliaD, opprobrio, & iniuriae obnoxios f aciunt. Ve^
Pwi.11. nintamen confidimus quod "Disperdet Dominus
vniuersa labia dolosa: & linguam magniloquam.
Qui dixerunt linguam nostram magnificabinus,
labia nostra & nobis sunt, quis noster Dominus
est P Propter miseriam inopum & gemitum pau-
perum, nunc exurgam dicit Dominus. ,,
Dani«i9. Exurge Domine & respice nos, exaudi preces
seruorum tuorum; illumma faciem tuam super
sanctuarium tuum ; & propitius intende populum
istum, super quem inuocatum est nomen tuum
guotidinnft Deus. Respice vota & Orationes nostras ; Bespice
socriflciaprovictimas labiorum, & quotidiana sacnncia pro
Bege, &q, jiQgQ nostro, pro ConciKo, pro Gubernatoribus &
Praof ectis eius, pro omnibus qui in sublimitate sub
ip80 sunt positi, vt cogitent cogitationes pacis &
non afHictionis : & ipse super omnes diu & f oelici-
ter regnans, sic gubernet populos sibi subiectos in
temporaK tranquilitate, vt non impediat eos ab
ffiternft in coelis beatitudine consequenda.
Duo erant quse gaulo ante cogitaui insinuanda,
iterumque hto subiicio (quia me nescientem dolor
abripuit, vt propositum sermonem abrumperem)
vnum his qui Regi proximS assistunt, in mandatis,
legibus, edictis connciendis ; vt dignentur deinceps
mitescere magis ; considerantes quam multa hu-
cusque mouerint, quam parum autem in negotio
promouerint, contra, prof essionem Catholicam. Al-
terum est de ipsis Catholicis; vt in quancunque
partem Regis ammus transf eratur, siue ad maiorem
mansuetudinem exhibendam, siue ad seueritatem
continuandam, seu flagella adhibeat, seu scorpio-
^^ d ™^"ne8; non deficiant animo ex pusillanimitate, nec
nn rauiti- ex desperatione aut impatientia se prsecipitent.
L^ioieph. His quidem qui prasunt eruditum pr»bet docu-
mentum doctissimus Philo I. " Sicut Qubernator
pro ratione ventorum mutat nauigationis sub-
sidia, non vno modo nauem dirigens : Et medicus
Digitized by VjOOQ lC
CATH0MC0RUM IN HIBETWIA. 59
non vno ad omnes morbos vtitur remedio, sed ob-
sernans intensiones, ac remissiones, repletiones,
vacuationes, causarum mutationes, multa ad
salutem uariat, nunc hoc, nunc illud experiens :
sic opinor & Reipub. moderator debet esse multi-
f ormis, & multiplex ; alius in pace, alius in bello,
aliter se paucis, aliter multis opponens aduer-
sariis."
Eademque est sententia de subditorum regi-
minc : & quia Natio Hibernorum, cum perfectissi-
ma subiectione quam Regi nostro polliciti incunc-
tanter adimplent, omnes officij sui numeros &
partes exequendo, nulla tamen industria se si-
nunt abduci a fide & religione, quam in vniuersum
profitentur ex ductu & doctrina Komanao Petri
sedis ; in posterum permittantur iuxta mentis
susd dictamen incedere: Et quia veteres populi,
nouis de religione legibus nesciunt accommodari,
sciat Princeps per suum Basilicum, iudicij &
prudentise temperamento adhibito, leges suas iux-
ta populi conditionem moderari.
Interim vero, adeoaue omni tempore & statu, Matt. 11
pergant subditi se subditos ostendere ; in omni ^ 20!
licitd, & necessaria obedientia ; reddentes
Crosari quco Caesaris sunt, quando quod suum est
Deo non subtrahitur. In quo quid omnes moneat
D. Augustinus, in persona vnius Bonifacij, Kbet E,,i,t 70
subi jcere ipsius verois. " Aut bona, inquit, reci-
pisti ab Imperatore Romano, noli reddere mala :
aut mala recepisti, noli reddere mala pro malis,
&c., Venmtamen vt Deum diligas, non diligas
mundum, & in ipsis bellis (si adhuc in eis te ver-
sari opus est) fidem teneas, pacem quxras : vt ex
mundi huius bonis facias opera bona, & propter
mundi bona non facias opera mala."
Digitized by VjOOQ lC
SECTIO SECVNDA,
IN QUA TRACTATUR MIRA & VERA IMAGO, SIUE
IDEA IACTATIONIS, AC TREPIDATIONIS CATHOLI-
CORUM IN HIBERNIA.
Articvlvs I.
Expediuntur considerationes di&rupti, Sf inopinatk
interci8i Parlamenti.
JjEXPEDITA iam sunt, & conclusa Regni
Comitia ; scd citius conclusa quam spera-
batur ; nec tamem citius quam cxpediebat
Cauiacomi- lllo, vuuuiutu ; iiiuitis vtique de causis id expedie-
ciuSendo^" bat ; sed vna praef erebatur in publico edicto, quo
rum - illa dissoluta esse, & de Regis voluntate, & man-
dato dissolui promulgabatur in Octobri iam
"^ * elapso : Nimirum, vt publicis sumptibus parcere-
tur. Iusta certe causa, praosertim in Regno non
optime nummato, multis grauaminibus attenuato,
nouis onerato ^vectigalibus, bellorum incommodis
non ita pridem exhausto ; &, quod grauiter tule-
Peouni» run ^ i^q^ili^* subtractA legitimfi, pecunift, pluri-
leffitim» morum f acultatibus exsufflatis per vilem monettfm,
& aeruginosa randuscula, quce adaucto & mox im-
minuto valore (exeuntibus diuersis edictis) in
locum puri argenti & auri subintrauerunt, non
sin& maximo subditorum tum dolore tum dispendio,
sub extremum Eli^abethao Regnum. Sed & in
Digitized by VjOOQ lC
CATH0MC0RUM IN ttlBEHKIA. 61
his ipsis Comitijs, vix dum reualescente ex tantA
& tam multiplici aegritudine corpore huius
Reipub. cum alijs quao processerant tributis, sub- G r«ui*i-
sidium impositum per vniuersum Regnum, vt mo- ■"«» «*bd-
bilium quasi septima, immobilium vero, agrorum, rnluemn
&fundorum annuiprouentus,quinta pars solueretur Ka * nunL
duabus pensitationibus, ad gratificandum Regi,
eiusque necessitatibus subueniendum. Quibus
consideratis, non iniurift factum est, vt prolixiores
expensao abrumperentur, & ijsdem prsecauendis
Comitia pracscinderentur, solemnitate consuetA, &
ritu concludendi solito praotermisso : Nam & comitfonim
Statuta de titulo Regis in temporalibus recognos- Jjjj^jjj^
cendo ; de confiscatione Dynastiarum Tironiao, prodpu*.
Tirconalliao, aKorumque in VlidiS, latifundiorum;
ac nou& Britannorum in ijsdem territorijs planta-
tione, iam scita & sancita erant oomitiorum auc-
toritate ; consensu & approbatione in quibusdam,
in alijs silentio & trepidatione pncualente.
Articvlvs II.
Discrepantia snffragiorum in Cotnitys tnde orta, 8f
quotnodo se gesserint Catholici.
SED praoter has causas, alia nobis ratio suberat
optandi, vt quantocius illa finirentur : palpi-
tabant nobis viscera, ne fort£ obruerentur nostn &
multitudine exterorum, qui de Scotiao, Angliao, &
Cambriao partibus recenter aduentantes, qu& vi,
quo iure, qu4 industri&, consilio, iniuri&, admitte-
bantur ad ius suffragij, in Comitijs huius Regni;
verebantur, ne, si contingeret causam religionis
agitari, mal£ nobis consulerent noui suffragatores.
Hoc nos e6 stimulabat acrius, quod in elencho Eienchus
Statutorum quao conscripta ferebantur, in Comitijs ^ m : i l i£! um
proponenda, nmlti inerant tituli contra orthodoxup >»">«•
religionis cultores ; de primatu Ecclcsiastico ; de
Digitized by VjOOQ lC
62 ANALECTA fcE RElUJS
matrimonio; de proscribendis Ecclesiasticis nostris,
& regularibus ; de mulctandis eorum receptatori-
bus ; hsec & his similia pauorem nobis, & poend
consternationem inijciebant, ne vinceremur suffra-
S"orum numero, quando res venirent in comitialem
sceptationem.
Nouorum In 8uperiori Aula, nostrorum Procerum numerus
Siffr^ti^ non adaequabat aduersam partem, propter Antis-
tiahuSdii. titum multitudinem, qu& illi prsepollebant : in
parita». Aula ver5 inf eriori quandd impares essemus, quid
spei superesse nobis poterat ? Addo quod in hoc
ipso Domicilio, Magnus commissariatus (qui ex
Magnus pracipuis, & quasi nore Comitiorum deligi solet,
JSJJJJJ* 88 *" ad ea omnia discutienda, & pertractanda, quae
maioris momenti videri possent, de quibus aliqua
contentio, aut discrepantia inter Vocales accideret
oriri) cum ex vn& & viginti vocibus constaret,
nostri ex illo numero plures quam septem non
sunt sortiti. Veruntamen in tantA votorum dis-
paritate, & partium studio, hoc & nostris summa
contentione elaboratum est, & vel euictum con-
stantifc, vel supplici assiduitate & solicitudine im-
petratum, vt (quia multis geminatis querimonijs
instabant contra aequitatem, & iuris formulam:
contra institutum Comitiorum, & libertatem multa
^ttuaT 3 " ** er * obtentu Regiee praerogatiuae, tam in multi-
portent». plicandis municipijs, ad augendum numerum
suffragiorum, qu&m in admittendis alienigenis, &
aduenis, ad iura, immunitates, & priuilegia huius
Regni ; qu&m deniq; in obtrudendo longo agmine
domesticorum Proregis, consiliariorum, & Iudi-
cum, contra morem Malbrum, & contra ordinem,
ac normam receptam gubernandi hanc politiam ;
ne posteros lateret, quft vi&, res tota gesta fuisset)
solennis protestatio Catholicae partis, in actis
publicis con8criberetur, & in manuscripto Codico
d.genw l ^ m Parlamenti, ad perpetuam rei memoriam exstaret
\>***i. conaignatuui, veteres indigenas vim passos f uisse ;
Digitized by VjOOQ lC
CATttOLICORtJM IN HIBERNIA. 63
quando & in ipso atrio atque aditu domicilij Far-
lamentarij, ad terrorem mgredientium couocato
militum satellitio, cum hastis, sclopetis, & ijjniarijs
restibus accensis; tormentis quoque maioribus,
per aream dispositis ; aduocatis etiam £ longinquo
prsesidiarijs cohortibus, ad pauorem augendum ; &
cum isto militari apparatu, lpsi noui Goloni gladijs
accincti, quasi in arenam gladiatorum, sio m
curiam hanc (quaa deberet esse asylum pacis)
descenderent : contra quos sic tumultuarie mtru-
sos, excipiebant indigen», tanquam contra illegi- Munidp^
timos iuris patrii inuasores; eorum noua muni- rum iaanu
• • * • * j* • • • • noniiuL
cipia (qua3 m multis mama tantum nomma erant,
& vana) sine viris aut viribus umbrao) in fraudem
excitata fuisse, ad mancipandos ingenuos homines,
& libera Hibernorum ingenia edomanda.
Ex quo ortum est' t4m ingens dissidium, vt In *««<»-
primo die comitiorum, facta vtnusq; partis dinidiuin.
separatione, illis egressis, nostri per aliquot horas
retinuerint suum locum impermixte ; nec dcinceps
in vnam cum illis societatem coire, aut vnum inire
caDtum voluerunt; donec Imperio Regio, quasi
Alexandri gladio, nexus Gordius scindi magis,
quam solui placuisset.
Itaque oppositio illa inscripta est Comitialibus
monumentis; nec debet in obliuionem abire vel
illa, vel alia non minus insignis eorum solertia,
qu& viriliter obtinuerunt ne Statutum quoddam {Jjg^ *>"
sanciretur de exigenda subuentione & prsotenso otmiand»
clero totius Kegni; e6 quod in eius praoambulo Sfm Snf£"
inspersao essent malignaB aliquot vociuffl, contra m *"-
summum pastorem, & approbatam Regularium
societatem (quam Anticnristi sobolem falsd &
inuidios£ sugillabant), ne igitur t&m fceda macula,
& infamia tim indigna, hominibus innocentissimis,
& integerrimis operarijs inureretur, effectum est,
vt statutum ipsum exploderetur.
Scd in tota hac, tam diuersa & aducrsa votorum,
Digitized by VjOOQ lC
64 ANAtECTA IN HEBtTS
& vocalium coitione, cum nec legitima ab illegi-
timi8 separari, nec conuenas & colonos, ab indi-
genis & inueteratis inquilinis, tanquam paleas 4
Depwca- totico, expurgari posse, Rege obnitente, conside-
tores inius- rent; & iam desperatum esset de ipsa innouatione
S^Jm deprecanda ; nostrosque procuratores in Angliam
rotrud. destinatos ad conspectum Regis, nec faciles
aditus, nec mollia tempora fandi consecutos intel-
ligeremus ; & qui & nobis abierant veluti depre-
catores iniustitiaD, paul6 mitiorem censuram &
Rege meruisse, qu&m vt criminatores, & publicae
quietis perturbatores haberentur (ex quorum
numero nonnulli in diuersos carceres retrusi erant,
vt vel consensum,. vel submissionem prcestarent)
quanta nobis interea trepidatio & metus, quanta
cordis palpitatio & horror !
Articvlvs III.
Describitur metus Catholicorum Sf pietas eorum.
/^MNES propemodum insulares Catholici, ad
\J consUeta sibi in aduersis arma, ad preces, &
Numinis deuotam supplicationem recurrunt, spe
subnixi diuince prouidentise, vt, quod olim ad suos
Alexandrinos Athanasius, in magno eorum moc-
rore & luctu, de exilio & fuga, quam Imperator
^ edicto prseceperat pio Antistiti, " Bono," inquit,
mTi4." "aniino estote. Nebula enim est, & breui euan-
escet," Id vicissim ipsi ad se rapercnt ; & humana
prsesidia cum languerent omnia, in sola Dei
bonitate & clementia, tota illorum fiducia recum-
bebat.
Quamprimum insonuerat certa prcecepti notitia
de Comitii8 conuocandis, quia conglobata anto
oculos oinnium obuersabatur spissa illa moles arti-
ficiorurn, qu» prseparauerat aduersarius, quibus
ZoEOtn. 1
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM TN HIPERXIA. 65
& viam sibi proemunierant illi qui proesunt, ad ea
cert6 concludenda, quaecunque sibi ipsi prsestitue-
bant sancienda ; pendebant animo omnes Catholici;
non secus, quam pusillus ille Hebraeorum populus,
quem impius Aman ad internecionem designaue-
rat, cum Assueri edictum penderet in Susan.
Sed Mardoceei diligentia, & Reginae Hester sup- Heitw. «. s.
plicatio dissipauit illam nubem, & odium inf oelicis
Aman reuoluebatur in ipsius ceruicem. Tota^cSStu
Hibernia qui Catholica, humiliabat se in conspectu in«untium
Dei, & quasi respersa cinere, induta cilicio ; sacco * M * , * Ui '
circumdata, in ieiuniis & orationibus prostrata ; in
eleemosynas etiam solito effusior, peregrinationi-
bus addictior, & frequentior in Sacramentis perci-
piendis ; laici cum clericis, hi cum Regularibus,
omnes inter se semulantes charismata meliora ; si
fortt Deum placare, & impendentem procellam
possent amokri. Huius deuotionis eflBgiem &
subiecta disce historia.
Theodosius Iunior, expetenti populo, cum exhi- ^J*^ 1 -
beret aliquando spectacula in circo ; & tempestas
horridior incumberet, per prceconem hortatus estThoododiad
eundem populum ad precandum Deum, omissis no^fiSmun
spectaculis, vt ab immmente turbine liberarentur. J^JJrSS©
Cui annuens populus in preces se dedit, sic vt
tota Ciuitas quasi vna esset Ecclesia; ex quo, &
aer serenus factus, & caritas in affluentiam com-
mutata est: Ita concipiamus Hiberniam quasi ^"Jjj^
vnam ciuitatem factam; quasi vnum Templum Im^m.
Hierosolymitanum in f esto Paschse, Pentecostes,
aut tabernaculorum ; quasi Basilicam vaticanam,
in f esto Apostolorum Petri & Pauli ; quasi Con-
stantinopolitanam S. Sophiae Ecclesiam, glomeran-
tibus, & se mutuo oonstipantibus populis : sic
nostri in suis recessibus, in illis suis clanculariis
oratoriis resonantes suas preces, reboantes prse-
conia diuinae misericordiae, flectentes quodammodo
& inclinantes ccelos ad exaudiendum gemitus com*
6
Digitized by VjOOQ lC
66 ANALECTA DE REBFS
Hibemu peditorum. Anlmo conspiciamus sacram Insulam
ir e §uiiL (sic eam prisci appellabant) veluti vnum Sanc-
tuarium, diuersis interstinctum tabernaculis, &
FestuaAui^gacrariis, in quibus, inter vestibulum & altare
oris manti- plorabant sacerdotes, plorabat m attrio populus,
a Ewch ' plorabant omnes & implorabant diuinam opem ;
& ne plebem suam, sortemque sanctorum inae ter-
num aesereret, vnanimes complorabant.
Praeter hanc domesticam deprecationem, alios
etiam adhibebant de longinquo supplices, & exo-
SSf^ia- rando Numini comprecatores. Illi quorum Majores
ment «ub olim adierant Imperij culmen, & Principum huius
EfiSbetb^ mundi patrocinium exopt&rant, vt religionis &
^ 0, patriae tutelam suscipientes, vim vi repellerent, &
armi8 armatos propugnarent ; iam demum consi-
derantes altitudinem consilii Dei, super salute sui
Eaa. o. 36. i . • m J . r •
4. Reg. 18. popuh, non m viribus, non rn equis ; non m
iudic.5. arundineo baculo jEgypti, non in brachio carnis
mortalis; sed in dextera excelsae virtutis Dei,
& Domini Sabaoth confidendum esse, noua bella
elegerunt, noua castra posuerunt, nouos exercitus
conscripserunt.
Diueraum Itaque suos oratores libellosque supplices illi
modS^o 1 ^ 111 miserunt, ad amicos & notos, per praecipuas EuropaD
q^rom^m- partes, quibus Ecclesia Catholica diffusa est, ad
bemorum. vrbem Cristiani orbis matrem, Ecclesiaticae Mo-
narchice sedem ; ad fih'as eius, & sorores suas, in
Italia, Hispania, Gallia, Belgio, Germania ; perue-
nerat sonus eius ad Pannonios, Sarmatos, & polo
viciniores populos ; oranium orabat opem vt pre-
cibus suis, alijsque pietatis officijs, Deo propitiando
operarentur.
Oenos. c. 18. Et, qui Pentapoli pepercisset & sulphure & in-
cendio, si vel decem iusti in quinque lpsis Ciuita-
tibus reperirentur, putas nostraa non parceret
inopiae, tot millium Sanctorum intercessionibus suf-
fultae ? paul6 etenim pauciora vota nobis suppete-
bant, quain sunt deuotas, ac zelosae personac, in
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LI00RT7M IN HTBERNIA. 67
omnibufl illis quas enumerauimus regiouibua;
paul6 pauciora expiacula, qu&m sunt in claustrii
ulis, conuentibus, & capitulis qui sacrificent;
quando etiam aliqui inter eos duplicabant, quin &
complures, quod credimus, centuplicabant pro nobis
sacnficia.
Magna merces, magnum est solamen, maxi-Hifnum
mumque subleuamen Catholicao Communionis, in SltSJSL
cuius sanctissima conpage viuentibus, tot influen- J
tiao meritorum, tot orationum, aliorumque operum
est consociatio ; vt qui singuli sibi sunt inopes,
& auxilii consilijque impotes ; aliorum munimine
tuti sint, & eorum diuitijs circumfluant. Non
sunt illa prrasidia in compugnantibus Schismati-
corum coUibus ; qui, cum se diuiserint ab vnione
totius corporis, & Sacramentum vnitatis viol&rint,
cum non possint palmites f ructum f erre nisi man-
serint in vite, precisi ipsi eL vitali radice, & stipite
exarescunt. Hoc de omnibus sectis semper verum
fuit, eritque in sempiternum ; siue illi veteres sint,
siue noui ; siue Ariani, Macedoniani, Pelagiani ;
siue Protestantes, Familisteo, Puritani.
ARTICVLVS IV.
Describttur confum Comitiorum similitudine pugnce
naualis : 8f de querelis per Catholicos exhibitis.
s
ED ante ingressum Comitiorum quanta con-
fusio fuerit, quispiam fortassis aueat cognos-
cere ? nec tam f acile erit plenam, & veram eius
imaginem contemplari.
IHuersse erant gentes ; & diuersa ingenia, diuer- Ad eomiti*
8issimaque studia earum. Erant Hiberni, erant SiuS» D u-
Angli, erant Scoti ; erant Catholici, Protestantes, J^.* 1
Puritani : nec coiituntur IudfiBi Samaritanis. Ca-
tholicorum summa solicitudo fuit, ne quod detri-
Digitized by VjOOQ lC
68 ANALECTA DE REBUS
mentum pateretur religio Oatholica; ni quam
iuris aut honoris sui iacturam f aceret ipsa Ites-
publica: Anglorum non exigua fuit anxietas de
Scotorum consortio ; nonnulla etiam de ipsorum
tantilla sublimatione eemulatio. Scoti contra in
nullo se inferiores Anglis, & de consanguinei
Regis fauore prafidentiores, & in Comitiorum
iuribus, & in Coloniarum sectis, & in omnium
titulorum, dignitatum, & officiorum communione,
pari passu incedendum sibi rati, nihil de suo
spiritu remittere statuerunt.
comituunm Orihodoxi, quibus sua religio, & conscientiarum
tm°$£?' teneritudo praeiudicium magnum faciebat, cum
v***** iam animo praesagirent sibi omnia deteriora;
ancipites erant preestaretne se omnino subducere
ab illa diuersarum gentium & sectarum societate,
an potius in eandem cum ijs coitionem & consessum
descendere; verebantur enim obrui multitudine
dissidentium ab ipsis, in negotio fidei : Itaque
primi dies considendi erant turbatissimi. Cuius
m diuersa causa turbationis ideam, expressisse
videtur, his verbis, D. Basilius de suo loquens
tempore.
1. de s. " Cui igitur comparabimus prsBsentem statum P
8piritu.a80. p^Qf^^ similis beilo nauali, quod ex multo odio,
p^^ ex veteribus ofiensis, inter ipsos per longum
^MxahM. tempus alito naumachi quipiam ac bellaces insti-
tuerunt. Nunc igitur, m hac imagine, mihi
specta terribilem vtrinque concursum, mox, ira
iam e& erumpente, vt sit immedicabilis, vtramque
caiigo. partem simul prostratam confici; Pone, si vis,
violento turbine circumagi classem, caliginemque
densam 6 nubibus incumbere, adeoque obscurare
rerum visibilium species, vt nulla sit amicorum &
hostium discretio, propterea quod ob confusionem
symbola militaria sint ignota, huic imagini, prop-
TempMtaa. ter euidentiam, addamus etiam mare intumescere,
atque ab imo subuerti, rapidumque Aquilonem 6
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LI00RT7M IN HIBBRNIA. 69
nubibus deorsum erumpere, horribilcmque pro-
cellam ingentibus fluctibus, quos trycinias vocant,
exurgere : posthsec, ventis vndique concursantibus,
totam cla8sem inter se cum f ragore oollidi, atque
in conflictu, alios quidem veluti sui proditores, ad
ipsam desperationem vltro transfugere ; alios cogi
vt pariter & Scaphas impellant & ventis actas, &
occurrant irrumpentibus, seseque mutuo per sedi-
tionem trucident : quam seditionem, partim iam ad
extremum prouecta inuidia, partim quae singulis
adest vincendi cupiditas excitauit. Ad haDC, oogita
oonfusum quendam & indiscretum clamorem, per
vniuersum illud mare resonantem, partim & ven-
torum strepitu; partem & collisione nauium;
partim ex vociferatione praliantium, varias voces,
pro singulorum affectibus emitti, vt neque nau-
cleri, neque gubernatoris vocem exaudire liceat :
sed prodigiosam quandam mixturam, confusionem-
que incredibilium malorum ; dum, ob omnem vite
spem ereptam prorsus non timent peccare. Adijce
ijsdem, & immedicabilem quendam morbum, ao
insanabilem prao glorioo cupiditate insaniam, vt
cum nauis iam in fundum maris deferatur, tamen
nautici duces primam assequendi laudem, conten-
tionem non remittant."
Transi iam ab imagine ad ipsuin mali Archeti- 23ESn«-
pum : considera mihi domum Parlamentarem in tTri» ▼•jut»
eius auspicio pnmoque consessu, veluti nauem m tuant.
pelago fluctuantem, & vectores, nautas, Nauma-
chos inueterato inter se odio dissidentes ; considera
terribilem vtrimque concursum, dum inter se de
Prolocutore desi^nando concertant; mox illam
altercationem in lram prorumpere, dum per vim
detrahitur is, quem catholici m sede colloc&runt :
Deinde circumagi classem ab eo qui gubernaculum
tenebat, clauumque Reipub. quand6 quaestionibus
adhuc indecisis, & lite pendente, ad promiscuum
consessum, & suffragiorum legalium, atque illega-
Digitized by VjOOQ lC
70 ANALfeCtA DE REBUS
lium concretionem, varijs artibus, & industrijs
inuitat ; vt nulla remaneret hostium & amicorum
discretio ; sed omnes cogcA caligine inuoluerentur,
& vera eufEragandi symbola incognita remanerent :
Iam ver6 quaB illa maris intumescentia P vera cer-
td, non vmbratilis, quam illos subire oportebat
qui caeterorum nomine, pro vtraque parte, in Ang-
fiam traijcere debebant, ad iudicium Regis audien-
dum : sed nostri stridentem Aquilonem, alij Aus-
trum leniter afflantem experti sunt, dum contro-
uersia ipsa ex Regis voluntate terminaretur. Quae
postea collisio classis, quao proditio, quae ventorum
concursatio, quia odiosum esset occulta omnia
rimari, aut etiam multis cognita propalare, satis
sit innuere classem hanc in multas partes, iuxta
modos insuperabiles dissectam fuisse; vt, partim
ob publicam semulationem, partem ob peculiarem
suspicionem, odium esset irreconciliabile : Et
latens in visceribus priuata simultas plus quan-
doque officit, qu&m commune publicumque bellum.
Fasd«r»to- Porro is qui gubernaculo praBsidebat, vel qui ei
opSflitfo* proxime assidebant, varijs cuniculis oppugnabant
iajderatorum in fide constantiam ; qu& su& impug-
natione si amouere possent & grege custodiam
mollosorum, ouiculas pracdao exposuissent ; promis-
sis tentabantur arietes, vt forte eos & grege sepa-
rari sic contingeret, Caesaris gratia spondebatur ;
caBterorum qui Regi grati liabentur amicitia offe-
rebatur ; vnicus amicitiaD finis erat ad gratiam
loqui ; ac sufficiens inimicitiao causa opinionibus
dissentire : Alij impacti in arenas, vel sub aqua
latentibus scopulis illisi, naufragium fecisse, &
periJ8se ; alij, naufragis non absimiles, & vndis
immer8i, vix ad littus euadere potuisse ref ereban-
tur. Et, quae inter nostros de primo recubitu
contentio f eruebat, maioris mali sensum in quibus-
dam minuebat, in alijs penitus adimebat. Volue-
bantur insuper, & quassabantur omnia putri basi
Digitized by VjOOQ lC
rana.
CATH0LIC0RUM 1N HIBEHNIA. 71
innitentia ; dunque alij, in alios vicissiin impetum
faciuut, alij ab alijs subuertuntur. Mouent Hi-
berni pro mitigatione ; mouent Scoti pro officiorum
communicatione ; Angli nec iUos promouere, &
istos remouere vellent ; nec poterant acquis intueri
oculis, vt vel primarij Magistratus consortes fiant
Scoti ; vel ne tolerationis in religione exsortcs
maneant Hiberni : In quo vtroque majmo moli- 0°*? <»*»-
mine laboratum est a Jrrorege, cum suis purpura- in oomitiji
tis. Sed & ijjud 8euere prohibitum ab ipso fuerat, oonUmderit '
idque publicis edictis vsquequaquo transmissis no
qua pecuniarum collectio fieret in sumptus eorum,
quos nostra Respub. Proceres, Equites auratos,
& Iurisconsultos adornauerat, vt causam coram
Rege perorarent.
Sic lgitur ablactati ab omni penitus spo melio- c*thoiid ab
rum temporum; nulla etiam freti expectatione SuSS»
maioris indulgentiae, lenitatis, suspensionis, sedjjggjj^
nec conniuentue quidem, in statutis sub Elizabe-
tha R. contra Orthodoxae fidei cultores dudum
editis ; tantum abest vt illa refigi posse sperarent
his ComitiJ8 ; vel de hoc lceti qu6d vetera graua-
mina non sint nouis adaucta coroUarijs : desidera-
bant mirum in modum nostri ne Comitia ipsa
protraherentur, qu® multis, & exquisitissimis
argumentis extraxisse Proregem, complures opi-
nabantur, vt illis non intermissis, ipse diutius
posset dignitatem illam rctincre, quam hactenus
nemo ab Anglorum huc introitu, tot annis inof-
f enso gressu, & sine interpolatione obtinuit.
Nunc ver6, Comitiis hnitis, non desinunt in- subro&ati
terpellatores pro iUo officio, viri sanguine clari, & ^wnJSw
honore conspicui : nec ipsi ardentius ambiunt iUum JJ^JJJS™ dc
Magistratum, quam subditi plerique ambiunt o^™**-
huius abscessum : quod etiam vt exambiant, spem xpoitrop.
facit susuiTus iUe tenuis, qui ipsorum auribus in- **•
sonuit de iUo iam in Angliam reuocato. Sed
caueant ne votum Siculae viduso pro Dionisio,
Digitized by VjOOQ lC
72 ANALECftA DE fcEBtS
non secuto meliore successore, in ipsos contingat
cf^Sij vsurpari. Quidquid autem euenent, mutari prse-
renutia. sentem optant ; & siue id fiat taodio seueritatis,
siue studio nouitatis, siue etiam odio vel pauore
v*i. mix. yfo versatissimi in rebus politicis, & accuratissimi
omnium exploratoris, qui multo iam vsu prapol-
lens, personarum, locorum; negotiorum notitiam
assecutus, & Catholicos non segniter persecutus,
vnum est omnium votum, vt in eius locum surro-
getur alius, de quo minus periculum esset degene-
randi in abusum potestatis, qu6 minus comprehen-
sam haberet artem & formam sic dominandi.
touiom Neque enim aliunde magis descendit audentia
oocMio. ssBuioris Imperij, quam ex fiducia notiti® indus-
trise, & ingenij proprij, coniuncta cum auctoritato,
facultate, & viribus omnia peragendi pro arbi-
trio. Estque proprium domicilium, & quasi
Tvpaweiov atrocitatis in regendo, summa peritia,
cum summ& auaritia mixta ; ex illa oritur fulgor,
ex ista ardor, ex vtraque simul iuncta, furor &
fulgur potestatis ex Imperio Despotico gerendae ;
vt si f alces non sufficiant, secures subsequantur :
Leandri quin & (ex consilio illius Leandri) si leonina pellis
0OMUium * non pertingat, vulpina pellis assuatur ; e6 nempe
irrepere potest astutia, qu6 non valet irrumpere
violentia.
Habuit Hibernia suas vices patiendi iniquos
gubernatores ; habuit etiam suas lites & molestias
deferendi eosdem ; habuit denique & lachrymas &
moerorem intuendo qudm exiguo, aut nullo emolu-
mento, suos questus exposuisset, & sine quaestu
supplica8set pro emendatione, & dolorum suorum
medelfi, adhibend&.
iiuto Hitwr- Diffesserunt nostri procuratores, in diuersa ca-
rimoni». pita, praBcipuas Kegni quenmomas, & pressuras,
tam in ciuui quam m miltari administratione ; vio-
lentiam, fraudem, corruptelam, concuesionem sub-
ditorum, largitionem prefectorum detexerunt;
Digitized by VjOOQ lC
CATttOLtCORtJM Tti ttlBBRNlA. 7<J
vomicas & apostema Reipub. aperueruut; caus&
autem morbi cognitA, & ipsfl, conspectA segritudine,
medicamenpoterat inprocinctu esse,nisi medicus ab
ista occupatione ad auas cogitationes deuocaretur : ini<n»
Non expedire gentem hanc seditionibus assuetara, SS^«S?
tumultibus agnatam, nouitatibus addictam,inrevlla toti0 *
audire contra suos gubernatores : non esse dehones-
tandos Magistratus Regios, Prassides, aut Procura-
toresProuinciarum; multominusipsum Proregem,
cui si detur subditis refragandi aditus, aut anunus
opponendi, frangi neruos Imperij, & Begiam elidi
authoritatem. Itaque destinatis cognitoribus ex
Anglia, qui de voluntate Concilij, ac Regis man-
dato, perdiscerent veritatem querelarum quao ex- AccusatM
hibite fuerunt, primarius ipse contra quem defe- S£t«f!i©-
rebantur, in ista cognitione capienda prsBsidebat *■*
arbiter, & sequester: Ipse nimirum Prorex desig-
natus est antecessor, & in commissione prsDcipuus.
Vt autem hominum opinioni satisfieret, & que-
rulorumvoces reprimerentur, suppurantibus istis
vulneribus, aliqua superficie tenus obducenda vide-
batur cicatrix : administratores ipsi non tantum
impunes, sed etiam inculpati erunt ; subministri
ver6, & accensi viles, semisses homines ex triuio,
& plane triobolares, sustinebunt inuidiam omnium
earum querelarum quso def erebantur ; & ipsi aKo-
rum vice, instar spinarum ardebunt & tribulorum,
qusB malignitate & expilationibus suis exulcerant
miserum populum. Et quod de legibus quorun- Leges An$u-
dam Anacharais similes esse dicebat aranearum J^eanim*
telis, quae muscas & similia insecta tenebant irreti- ***"■
ta ; animalcula ver6 paul5 validiora dimittebant ; it&
videbatur gestum rn hac causa Gubernatorum :
Quod datur accipiunt nostri, & in quo non audiun-
tur, obmutescunt.
Ita in his, ita in alijs necesse habent se submiss£
gerere : vnum est in quo nulla debet, nulla potest
ab eis extorqueri submissio, vel conf ormitas ; in
Digitized by VjOOQ lC
74 ANALECTA DE fcEBTTS
his quao ad cultum Dei, & statum conscicntiarum
pertinent : in aKjs deiectos esse concedamus, in hoc
eos erectos esse iuuat, & solitam retinere constan-
tiam.
Mirum videbitur cuipiam locorum & temporum
ignaro, qul fiat, vt haoc inclyta Hibernorum natio
(siquidem inclyta) non potuerithactenus aequabilio-
rem obtinere gubernationis f ormam ; si non inclyta,
quomod& tamdiu potuerit conseruare religionis
integritatem & honorem.
ARTICVLVS V.
Illmtratur praxem conditio Catholicorum in Hibcr-
nia ex comidcratione vetmtissimarum vrbium rcl
JRerump. ex D. Augmtim.
in quibui TTAQVE erens haec in ijs quae ad Deum sunt,
Hiberni in- I • • °i . . J . >. , ,
dyti -*- magis mclyta est, quam m ijs quae ad saeculum.
In quo illi ver& se comprobant Regni terrestris
tanquam aduenas & peregrinos; ciues autem &
inquilinos Hierusalem caelestis, pro cuius honoro
decertant, magis quam pro mundi rerumque mun-
danarum acquisitione : Gratifc Dei peregrini
deorsum, Gratifc Dei ciues sursum.
SSmuu ^uo celebrantur conditores ciuitatum famosissi-
oomparatio. nri : impius Cain, qui iustum Abelem in prima
propagatione humani generis interf ecit : & infidelis
Romulus, qui infidelem Remum in origine impe-
rij trucidauit. Vterque fundamenta suae ciuitatis
^gJ^- 6 fraterno sanguine cruentauit ; " Hic, qui Rempub.
gentium regnatricem solus instituere volebat,
fratrem sustulit, quia ambo eam tantam, quantam
si vnus esset, habere non poterant. Qui enim
volebat dominando gloriari, minus vtique domina-
retur, si eius potestas viuo consorte minueretur :
vt ergo totam dominationem haberet vnus, ablatus
Digitized by VjOOQ lC
CATflOLIOORtJM IN fclBERNlA. 75
est socius, & scelere creuit in peius, quod innocen-
ti& minus esset & melius. Iste vero Cain, non ob
hoc peremit fratrem, quod eius dominatus fieret
angustior si ambo dominarentur : Abel quippe
non quaerebatDominationem inea ciuitate qu© con-
debatur & fratre ; sed inuidentia illa Diabolica qua
inuident bonis mali, nulla alia causa, nisi quia llli
boni sunt, hi mali. Nullo enim modo fit minor SSSuHuV
accedente, seu permanente consorte, possessio •> meUlM -
bonitatis : imo possessio bonitatis tanto fit latior,
quanto concordior eam indiuidua sociorum possidet
charitas : Non habebit denique istam possessionem,
qui eam noluerit habere communem ; & tanto eam
reperiet ampliorem, quanto amplius ibi potuerit
amare consortem. IUudigitur quod inter Kemum
& Komulum exortum est, quemadmodum aduersus
seipsam terrena ciuitas diuidatur, ostendit : quod
autem inter Cain & Abel, inter duas ipsas ciuitates
Dei & hominum, inimicitias demonstrauit."
Vtriusque dissidij, conditionem, in populo Hi- JJjJ 6 *!* £
berniao dominatore comperiemus obumbratam, «n» pomi-
tam de coclesti quam de terrena ciuitate altercantc. pre^U-
Terrenoe dominationis pncrogatiuam sic habero ^i^V^J? 11
volunt, vt in ea exercenda consortem ferre non 1 " 1 *-
possint ; sed quod nos prohibeant & municipatu,
& iuYe coelestis Hierusalem, absque summa iniurift
& inuidia fieri non videtur : liuoris est & extremse
impietatis recte incedentium semitas velle peruer-
tere; & in erroris contubernium adducere velle
inuitos, quos a tenebrarum caligine, discreuerat
diuinae coruscationis radius.
Pugnent igitur inter se (quando ita lubet) g^fJJJ
mali & mali, de malarum rerum cupiditate : pug- 3"J* t
nent boni cum malis, ne inficiantur earum f oeditate : maiis.
boni autem cum bonis, ad fontem perennis boni
adspirantibus, nulla possxmt malignitate pugnare ;
sed cum malis etiam subterfugiunt pugnare, ma-
luntque ab ipsis malum perpeti, quam de malitia
contendere.
Digitized by VjOOQ lC
76 ANALECTA t)E HEBtS
An non hominibus ratione prseditis iustum vi-
debitur, & rationi consentaneum, his terrenis
implicari nolle, nisi vt coelestibus deseruiant P Et
vbi resistendo non possis dignitatem tuae causae in
propatulo tueri, reluctantibus, & circumfrementi-
bus his, qui veritatem gratis oderunt, reuocando
iudith8. fo q^ calculos tuos, & ascendendo ad superiora
domus tuae, cum prouida Iudith, in occulto praes-
tat illam conseruare incolumen.
££n7ui u ^3 ^i non Pp 88 ^ tantillum ex aequitate obtinere a
in oocuito Dominatoribus terrae, vt vnam Basilicam palam
oonaeruan- accommodes pf^ Catholico in ea celebrando, vnum
ccenobium, vnam parochialem Ecclesiam, vnum
Gymnasium publicum iuuentuti erudiendao, ex
certa & secura permissione ; satius est carptim illa
arripere, & raptim exercere inclancularijs domun-
culis, tumultuario opere excitatis, cum tremore
epiritu8, & pace conscientiae ; quam opntra ius
piinius. fasque adire Synaffogam malignantium, 4 assidere
cathedris pestilentaae. " Canes in j33gyptp exares-
centibus prae siti faucibus, accedunt ad Nilum,
fluenta bibunt, sitim restingunt, non vno loco
morantes, sed cursim praetereuntes, ligunt^aquam
praeterlabentem, ne si pedem figerent, dum lingua
tamberent, a Crocodilo ad praedam excubai^te ra-
perentur in profundum : Assultu ergo, & tranpultu
' repetito, deludunt hostis insidias, & suae proppi-
ciunt incolumitati. ,,
HiUffnfsi- Hanc prudentiam & sagacitatem, necesse habent
miiw eani- nostri multoties imitari, augente se vel remittenttf
"* l ' persecutorum industria, crescente vel decrescente
capturae periculo. Sed in maximis angustijs,
maximum leuamen est, qu5d populus cum sit
vniuersus f ere Catholicus (extra nouas colonias)
Sraebere sibi possint mutuam operam, ad captan-
um effugium : si quando importunitas exagitan-
tium, & insequentium sacerdotes praeoccupare
vellet inopinatos. In quo hi qui recenter appulsi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 77
non eatis noscentes euadendi praxes, & nota recep-
tacula, subitaneo metu superueniente, quandoque
capiuntur cum mure rustico, muribus vrbanis in
tutum subductis, & in suas cauernas recedentibus.
Et liac sibi succedente occasionum vicissitu- Mima
dine, vt se palam efferant, vel in angulos prori- Sl?^"
piant ; nimirum vel liberiori regressu sese illi ^** 0,
rrunt, vel in priuatis domicilije, vel in saltibus
antris, vel intra paludum septa, aut conuallium
repagula : vt, iuxta necessitatem charitatis, & intri
securitatis iactum, vel appareant hominibus, vel *****- «•
dispareant. In quo sequuntur doctrinam Magistri
sui, qui monuit abeundum ex vna in aliam ciuita-
tem, quando in vno loco prae alijs ingrueret perse-
cutio.
Concedunt hodie Agareni tributariis suis, vt JjgJ*^»
lege publicd fruantur quibusdam sibi proprijs *«•*& in
sanctuarijs diuino cultui dedicatis : Concesserunt J^oS
Ariani Principes, subditis Homousijs; Concessit
Theodoricus Eex ; Concessit Rothans : concess£re SSSJSi,
ali j Proceres, & Dynastce ; eoncessit Ethelbertus Nicwphor.
Rex etiamnum Paganus Berthce ReginsD de gente '
Francorum, cum Luithardo suo Episcopo ; Conce- B«uiib. i.
dunt etiam hodie Catholici Principes, oommoran- 5£5m "i*V"
tibus in eorum Dominijs diuersarum sectarumdeiic^b. '
hominibus : Nobis ver6 hoc non conceditur,nec qui- tiSJa. r"**
dquam in hoc genere permittitur, nisi quod inuitis ******
quodammodo extorquetur, contra statuta,contra so-
lertiam persequutorum ; eiue per interpolatas vioes ;
siue per interpolationem, & inundationem nouorum
subsidiariorum, qui non infrequentes ex transma-
rinis aduentant, nec f rigent in procuranda proxi-
morum salute; sed illo pleni & quo missi sunt,
audent exponere animas suas, vt lucrentur alienas ;
ita suum zelum temperantes cum moderamine
inculpatse industri©, vt plerumque neo pracipites
haberi velint, nec pusillanimes.
Digitized by VjOOQ lC
78 ANAIECTA E KEBTTS
ARTTCVLVS VI.
Hieroglyphico nautili pisdis exponitur modm viuendi
Catholicorum in Hibernia.
EcoieriMtid Tjl sunt nostri nautili terrestres (cum Nazian-
q^S^ 1 -H zeno loquor) per quos mare ac terra, continens
omt. 2, de & Insularis, popidarium commoditatibus, & com-
*° loe ' mercijs pietatis inter se vinciantur ; atque ad vsum
Insulae coniungantur, quaB naturft, & situ conti-
Prou. 3i. nentis adeo inter se distincta sunt. Hi sunt iUi
institores de longe panem portantes, quem fran-
gant & distribuant esurientibus populis, qui labo-
rantes fame verbi Dei, reficiuntur illo caelesti
pabulo, per ministerium suorum alumnorum: &
quibus vitalem auram impertiti sunt, ab illis cccles-
tem respirationem, & vitae vitalis alimoniam acci-
piunt.
Nautili snnt, & insigniliieroglypliico sicpossunt
nominari : quod enim faciunt maritimi in aquis,
hoc faciunt nostri terrestres nautiK in terra firma,
si bene consideremus ingenia vtriusque, quod non
pigebit ex Plinio producere.
Hb. 9, c. 29, " Inter praecipua, inquit, miracula est piscis qui
NttuJlSs vocatur Nautilus, ab alijs pompilus: supinus in
pw««. 8umma BBquorum peruenit, lta se paulatiin subri-
gens, vt emis8& omni per fistulam aqu&, velut exo-
neratus sentina facile nauiget ; postea prima duo
brachia retorquens, membranam inter illa miras
tenuitatis extendit : Qua velificante in aura, cae-
teris subremigans brachijs, medio vt gubernaculo
86 regit : Ita vadit alto, liburnicarum ludens
imagine, & si quid pauoris interuenit, haust& se
mergens aqu&."
Delio Natatore opus est qui nobis in profundum
vrinando, inde in lucem cruat, oculisque exponat
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBEKNIA. 79
symbolum hoc nautili piscis, se in gurgitem im-
mergentis, dum pauore ooncutitur; metu autem
excusso, supinus ludit in superficie maris ; erec-
toque tubulo exonerat aqualiculum suum marina
salsugine ; mox inter reductos brachiorum stipites
velifluam expandit membranulam, quA, instar an-
tennarum, spirantem in carbasis auram suscipit,
c&terisque lacertis (octo enim habet in vniuersum)
remos lentat in vndis, & remigio pariter, & velifi-
catione se prouehens, medio temone se gubernat»
quencumq; in portum velit inuehi.
Me quidem mterprete, in ista nauigantis pisci- ^JJ^Jj,
culi subiecta imagine, fas erit effigiem intueri eiiifk».
huius nostrae EcclesiaD, & ccetus Catholicorum
Hibemiee, sub turbine sectariorum in ea domi-
nantium : Si qua detur serenitas, si qua maris
malacia, si qua intercapedo vexationum, videtur
illa cymbula vectoribus suis plena gestire, volare
super vndas, ludibunda fluitare, natu prospero
velificari : sed reflante persecutionis procellA,
luctu & fluctu absorbetur, vt vix appareat vesti-
gium eius, vix indicium reperiatur. Paul6 antd
gregatim accurrebant ad eam filij eius & filiae ; sed
vbi sseua tempestas oboritur, concursus ille, &
occur8us dissipatur, nec iam laeta facies agminum
ad nota sibi ouilia venientium; ad peccatorum
exomologesim, ad sacram sinaxim, ad pias con-
ciones, & alia sibi consueta munia, se mutuo pre-
mentibus turbis, aduentantium.
Iam vela altarium dimittuntur, iam psalmodia
omittitur; nec symphonia vocum admittitur in
solemnibus celebranais : Et qui paul6 antA velis
remisque vtendum sibi rati, Pontincijs ornati in- cubmum
dumentis, eo meliori modo quo poterant, cum suis JJJJJ^jJ
incedebant infulis & mvtris intra suorum cubilium ^ 1,
septa, quse pro oratorijs, & vice basilicarum prae-
parabant ; iam iamque in occultos recessus se
Digitized by VjOOQ lC
80 ANALECTA T)B REBTTS
coguntur abdere, neo nisi paucis, & selectieribus
patet ad eos aditus.
Eocie>ittduo I 8 * 3 © antennae, & carbasa extensa inter duo
&****> priora Nautilorum brachia possunt obijcere nostris
obtutibus memoriam duorum in Ecclesia graduuro,
Hierarchici nimirum, & Regularis, inter quorum
lacertos protensa ChristianaB nauigationis arma-
menta, Religionis Catholicse instrumenta, & aplus-
tria huius nauicute, sinu suo continent auram
Thom. da illani ccelestis gratieo, quam per diuina Sacra-
Kempk, menta nobis inspirant ; f oeliciter namque nauigant,
quos gratia Dei subuehit; foeliciter euacuantur,
quos sentina poBnitentise exonerat salsedine pecca-
torum ; f ooliciter subremigant, " qui curam omnem
2. Petr. l. subinferente8 ministrant in fide sua virtutem, in
virtute scientiam, in scientia abetinentiam, in ab-
stinentia patientiam, in patientia pietatem, in
pietate amorem fraternitatis, in amore fraterni-
tatis charitatem:" foaKciter medio gubernantur
clauo, qui eius obtemperant voci & imperio, quem
Christus loco suo constituit Ecclesieo Nauarchum,
cui clauum huius nauiculao commisit, quando
M»tt. 16. tradidit ei " claues Regni Co^lorum. ,,
Hoc semper cordi fuit, nec velle solum, sed
facere etiam gratum fuit isti Catholicorum caetui,
qua data via & oportunitate se probandi obedien-
tes Ecclesiao Catholicse filios. Hoc illi nitebantur
comprobare tum alijs occasionibus, tum etiam in
comiti» Comitijs Henricianis, quand6 prima inhorruit
Henrioiana. saouissima tempestas contra Orthodoxos Christi
cultores, sub Rege, viribus quidem potente, sed
appetituum suorum impotentissimo ; dum foedo
schismate perforaret cymbam Britannicam, vsur-
pando quam non potuit Ecclesiasticam Nauar-
chiam.
Sed illam mal^ assutam, peius assumptam, pes-
simeque occupatam ab Henrico potestatem, rectd
dissuebat, religios^ deponebat, et prudenter
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBEBNIA. 81
abstergebat Catholica eius filia Maria, Regina lon- **ru aq.
S'or6 digna sbuo, & Regno, vsb autem nobis quod * u * B * ina '
i praemature & viuis sublatce, & in caelestibus,
quod speramus, collocate successit altera Henrici
nlia, sorori dissimilis, patri non absimilis, quce
incidit in eandem vsurpationem, ijsdemque se
casibus induit schismaticsD hierarchiaD sibi arro-
gandse; vt ipsa clericatus exsors, oleri tamen
totius apex, & caput haberi vellet. Hoeo pertur-
bauit omnia quae Regina soror ante restaurauerat.
Quft demum concedente f ato, quamprimum de eius $*** o****-
decessu fama deferebatur in Hiberniam, Ortho- owtUm
doxi incolsB per vrbes & agros gaudio tripudiare, ^ 1 * 1 * 1 ** 11 *'
gratias Deo coeli magnincas persoluere, omnia
ritu Catholico celebrare, & in locis debitis omnia
peragere ; Ecclesias quasdam postliminio recupe-
rando, purgando, ornando; de Rege successore,
matri8 CatholicaB & Martyris filio, optimd epe-sp^deu-
rando, se in omnibus ita gerere gestiebant, vtSStnSE!
notum orbi Christiano f acerent, non aliam sibi in
praecordijs infixam esse quam Catholicam reli-
gionenx
Arridebat illis hsBC publica ostensio, & fidei suaa
tam aperta professio, sed, post plusculas septi-
manas perceptA notitiA de Regis voluntate in
aduersum nitente, tristitift & moerore absorpti,
vela contrahebant, & caput suum paul6 ante vici-
num nubibus, iam fluctibus obnubere compelle-
bantur : Et ne rursus se in altum eif erre auderent
tot afflictionibus atterebantur, vno & fere altero
lustro subsequente, vt demersam in profundum
nauiculam putares. Nec tamen omnino demersa,
sed mcerebat tamen, & manebat in suis antris lit-
toralibus, donec iam nuper indicta & Rege Comitia,
nouam prseberent occasionem demonstrandi suum
zelum, & fidem quam profitebantur : de quo in
superiorjbus nonnulla, & alibi opportuniori loco V!d « ^-
plura no bis & alijs dicenda erunt. * »wt «. aii
7
Digitized by VjOOQ lC
82 ANALECTA DE RBBTTS
ARTIOVLVS VII.
In quo comistat vera gloria Catholici hominis : Et
quis proprii vrbanus, quis barbarus sit.
SES^btwo- T?ANT minc obtrectatores nostri, veri Misopa»
totio. Jlj trides; moliantur gentis nostr® gloriam
obscurare; nobis obijciant, vel inopiam census,
vel angustos lares, vel amictum leuidensem,
s.oorint. ve l alias, si ita volant, quisquilias & nsBUOS.
1. ▼. 12. « Haeo e8 t gloria nostra, testimonium conscienti»
nostrse. Domini est assumptio nostra, & sancti
p»un. 68. j grae j jj^gig nostri. In ipso," ex Apostoli mente,
Aots, 17, "gloriamur, quoniam in ipso viuimus, mouemur, &
▼• 28. ' sumus, gloria huius mundi praeterit cum figura
eius ; " siue illa in diuitijs ; siue in voluptatibus, &
lenocinijs carnis; siue in ventris ingluuie, &
mensarum apparatu; siue in luxu vestimentorum,
in tela byssina vel bractea : heec omnia, & honor
M>rf ^ etiam ac celebritas seeculi, velvt stercora vermium
i.M»chab.2. gun ^ vel ipsa " stercus & vermis."
chrwtianiin Vera Christiani hominis dignitas, vera gloria
Mnririat in vera virtute consistit ; quam si quaeras citri
********- veram & orthodoxam fidem, vmbras & laruas con-
sectaris ; &, vbi te inutili labore f atigaueris, nihil
s. cor. ii nisi vanitates & somnia consequeris. " Nos igitur
Rom! 1 *.' qui, cum Apostolo, gloriamur in infirmitatibua
^ 5 - nostris ; pacem cum his qui oderunt pacem habi-
turi ; & lustificati ex fide (quaa per dilectionem
operatur) pacem habebimus ad Deum, per Domi-
num nostrum, Iesum Christum; per quem &
habemus accessum per fidem, in gratiam istam in
qua stamus ; & gloriamur in spe ^loriaa filiorum
Dei : Non solum autem, sed & glonamur in tribu-
lationibus, scientes quod tribulatio patientiam
operatur, patientia autem probationem, probatio
ver6 spem, spes autem non confundit."
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTJM IN HIBBBNIA. 88
Quod 8i propter diff erentiam lingusB, aut dis-
crepantiam habitus, aut ingenij nostrorum, vel
etiam morum ABritannicis dissonantiam, despi- SXSoST
catui nos ducant, aut contemnendos existiment; jffg^y
oonsiderare debent, quanto diuortio distat & Qal- dLtauuitiA.:
licana lingua Britannica; quanto dissidio k
moribus & dialectis Hispanicis, mores & dia-
lecti Gallicani; quanto ab vtrisque, Germano-
rum consuetudo viuendi pariter 4 loquendi
separetur; & ab omnibus enumeratis italo-
rum ingenia ritusque non exiguo discrimine
abiunguntur ; & ab his caeterisque, Poloni, Pan-
nonij, Daci, Dalmatse; quorum diuersitatem in
loquela, accentu, institutis, legibus, moribus, in-
genijs, affectionibus, studijs, indole, educatione,
multis & f ere innumeris modis inuicem discrimi-
natis, possis obseruare (de quibus prater alios,
etiam Iohannes Boemus Aubanus tractatum con-
scripsit) nec ob banc vocis, aut veetitus, aut aliam
huiusmodi varietatem, nostri tam seuerd arguendi
sunt, aut damnandi ; nisi omnes omnino nationes
damnare, & suppeditare velimus. Nostras quan-
tumcunque exues maculas, Rhadamanthift seueri- iowm. o. n.
tate culpant, & stringunt stilo ferreo in vngue
adamantino ; suas autem labes, quas habent non
paucas, non tam detergunt quam oblinunt. Ipsi
sibi vrbani admodum, & ciuiles habebuntur, &
prce se, alios rudes habebunt & Barbaros: sic ub. s. «m.
apud Cyrillum Iulianus Apostata, Barbarum D.J^J 111 **
Iohannem vocat, eo quod fortasse extern» linguae
erat; fuit enim Hebrous, ex Hebrois, & non deLin$u»ex-
regione & terra Graecorum. Sic Michael Impera- aSmm
tor, Eomanorum linguam calumniabatur vt TJar-
baram; de quo eum grauiter accusat Nicolaus
Magnus, & primus ilHus nominis Pontifex, in
epistola ad eundem. " In prinoipio," inquit, " Epis-
tolffi, Imperatorem vos nuncupastis Romanorum, &
tamen Romanam linguam barbaram appellare non
Digitized by VjOOQ lC
84
ANALECTA. DE BEBU8
Lingua
Hiberaioe
prterogv
tiua.
Camdenni
in sua
Chorogr.
Hibernia
▼ide I, n, 66.
Barbaries
retorta in
Anglo*
Ouldiua.
Niillns ho.
fnu abeolutd
bi
Agathiae.
Franei anti-
qui qualee.
veremini: Eoce quotidie, imo ver6 in praecipuis
f estiuitatibus, inter Grsecam linguam, vefuti quid-
piam pretiosum, hano quam barbaram & Scythicam
linguam appellatis, miscetis/' Nec nobis nefas
esse debet ljsdem nos munire sententijs, contra
maledicas obtrectatorum linguas.
Nam ei Anglicanum idioma illi genti videatur
elejjantius & melius ; habeant sibi suam sine riuali
optionem : nobis nostra lingua non videtur despi-
cabilis, im& in multis prserogandam putamus;
puta, & ob antiquitatem originis, & characteris
proprietatem, & sermonis copiam; addo & quod
archetypa quodammodo sit Aiiglicanse linguae, &
qua, vtpotd prsBcellentiore, olim mutuata est ra-
tionem formandi suas literas, & elementa, cum
antea characteribus destituta esset.
Quod si Angli vocitauerint Hibernos, ex con-
tumelia barbaros, quia eorum linguam non in-
telligunt: vicissim Hiberni non iniuriH Anglos
barbaros dicent, quia eorum idioma non capiunt
Sio Ouidius apud Getas exulans :
u Barbarus hio ego snm, quia non intelligor vlli. '
Sio Paulus de linguarum dono loauens :
" Si nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor
barbarus, & qui loquitur mihi barbarus." Sio
denique Anacharsis Philosophus, Scvthas bar-
baros esse apud Athenienses, sed & Athenienses
itidem barbaros apud Scythas.
Argutt igitur nostri Theologi, omnia ad viuum
resecantes, obseruant, quod esse barbarum est
relatiuum, ac nullum hominem esse absolut£ bar-
barum ; videlicet, quia non est, qui non cum .
aliquibus in idiomate communicet: vera autem
huius nominis & notionis ratio, non t&m & lingua»
qu&m & vitsB instituto debet accipi.
Quod & Agathias eruditus historiaB scriptor,
contra Procopij de Francis calumniam, merit6
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 85
annotauit: "Sunthiomnes (inquit) Christiani: &
rectissimaB inter csBteros opinionis ; habent pr®-
terea per ciuitates Antistites, Sacerdotesque ;
festos insuper haud secus ao ipsi nos, peragunt
dies. Et sane hi mihi etsi csetera barbari, mori-
bus tamen videntur quam optimis praediti, &
maximum in modum ciuiles, nec quidquam habere
quod & nobis hos faciat alienos, prseter vestitus
barbariem, & vocis innatae sonumque linguee:
Quos quidem, cum ob eorum virtutes, tum ob
SBquitatem in caeteros, interque se concordiam,
mirum in modum admiratione ac laudibus perse-
quor : " haec ille.
Cum quo & nos signanter aduertimus, non inndd ttmo
asperitate aut mollitie sermonis ; nec in exiguo, 57^2*"'
vel magno vestitus pretio ; aut in vrbana vel exo- jjffiff£j, td "
tica eius forma (quam tamen, vbicunque inhonesta
8it aut indecens, corrigendam potius quam sugil-
landam opinor) sed in fidei, ac morum rectitudine,
veram ciuilitatem statuendam esse. De quo-j
cunque enim verd dici poterit, quod de Barlaam
martyre D. Basilius dixerat, " mores hominis non
fuisse cum organo linguae Barbaros ; nec rationem
cum syllabis claudicare visam fuisse ; " hunc ego
ex ^uaKcunque gente, natione, vel populo, quamSJ.?*!*^
maxime vrbanum & ciuilem autumabo. LudoT*
Quinam igitur erunt hi quos absolut^ barbaros
nuncupare p6ssumus P Saluianus Massiliensis duo
tantum genera barbarorum agnoscit : vnum Paga- PtgMli rt
norum ; alterum Haereticorum : illi fidem Chris- Hewtid »0.
tianam; isti Catholicam incessunt &persequuntur: loSbarbui.
vtrique se aduersus Deum efferunt, & aduersus
homines' non tam dat4 quam arreptft occasione
efferantur: Et quia illo aeuo, in ipsis Bomanis
legionibus, complures reperire erat praeferocis
ingenij milites, asperos, exleges, & efferatoshomi-
nes; & quibus vastati pauperes, viduae contris-
tatae, & orphani proculcata fuerant ; vt multi
Digitized by VjOOQ lC
86 ANALECTA DB REBUS
eomm, & non obscuris Natalibus editi, & liber-
aliter instituti, necesse haberent ad hostes fngere,
nd persecutionis publicaB afflictione morerentur:
Inde Saluianus de illis perhibet, "quaBsiuisse hos
profugos, apud barbaros Romanam humanitatem ;
quia apud Romanos barbaram inhumanitatem
ferre non poterant."
Quam sane f eritatem, quicunque sunt, ex qua-
cunque gente, qui inconditis moribus aemulantur,
illi neutiqam vrbano cultu praediti, sed brutali
barbarie praepediti, & f erinae saBuitiaB inurendi stig-
mate, indigni humano consortio amandari meren-
tur ad saltus & lustra f erarum.
Angiorum Non sum testis oculatus multorum quse ref erun-
JSSUjf 1 *" tur in hoc genere, sed plures mecum reperientur
*•**•■• auriti testes (nisi etiam ex ipsis aliqui viderint,
quia viuit in memoria plurimorum) quanta clade
rmulorum, puellarum, innocentium, viduarum,
orphanorum, AnglicanaB militiaB rabies, pra-
sertim ver6 preesidiariorum armatus furor, in
sexum promiscuum, & inermem saeuire consueue-
rit; quorum immanitas vsque e6 eruperat vt
multorum scriptis, quae adhuc supprimuntur, satis
iniqjwm superque sit decantanda. Quin & ipse Iacobus
^tai?H*o ^ 6 *' ^ 1 aus F c i° re gp ^» & Monarchiae BritannicaB
m*e twte. aditu, quando supplices querimonias mal£ adminis-
tratae huius InsiuaB nostri procuratores ei por-
rexissent, dicere non dubitauit ; prouinciales
hactenus male habitos, & spondere in posterum se
auctore, potituros aequabiliori regimine. Quod vt
Juantocyus nobis concedatur, "Tempus faciendi
tomine, quia dissipauerunt legem tuam."
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 87
ARTICVLVS Vm.
De Antiqua ffibernorum dignitate, 8f ghria : 1.
Quid ei ofotiterit. 2. Quibus gradibus increuerit.
CiETERVM, vt admittamus multo tempore
hanc gentem immunem non fuisse, & communi
mnltarum nationum igaominia, qoas dudum de- B*rUri«i
tinuit compeditas, illa qu» iam profligata est, i "" 1 »-
exoleta barbaries ; altius petenda est eius origo,
& ex origine propagatio : queo mihi sane, vbicun-
que inoleuit, vel orta, vel aucta, vel confirmata
videtur, ex disoordia, bello, vastitate ; quibus in-
oommodis etiam Hibernia diu multumque, & per
multa quidem sscula conflictata fuerat, & enor-
miter conquassata. Nam quod olim de ^^o **«*«<»•
Pertinace lmperatore Romano, propter variam nebnxdu»
sortifl mutationem, multamque eius iactationem, 2jJ^ i * IMM •*
ab illius SBui scriptoiibus dicebatur, " pilam for-
tunsa merito nuncupari potuisse;" id non inscitd
dixerit quispiam, in Hiberniam competere, totmbemu
motibus & tumultibus attribulatam ; tot ictibus, J2£ m *
iactibus, concussionibufl, eiectionibus, reiectioni-
bus, quasi pilam palmarem exagitatam: idque
veritati consonat, siue antiquioris »ui, siue medij
temporis, siue modernra eetatis cursum respex-
eris.
Gerne mihi priscos dies ; quid in bistorijs nostris camtem. d.
densius, quid rrequentius quam migrationes gen- Hiriar? m&
tium, & earum diuers® in nano Insulam impres-
siones, & inter se dimicationes, certamina,
oonflictusP Quid referam de Bartbolano Ser® oentium
filio, ex Iapbeti stirpe, cum filijs suis Languino mbe^dun 1
Salano, Ruturueo; cum exercitibus, & prsBlijs ^x* 8 " 10 -
orum aduersus Giganteos Aborigines, per annos
Digitized by VjOOQ lC
88 ANALECTA DE BEBUS
fere trecentos; vtnostri tradunt Antiquarij. Quid
de Nemedo Scythico, Agnominii fifio, cum sua
virili sobole Statio, Gerbuuele, Amimo, Fenjusio,
& eorum atrocibus ac sanguinolentis bellis, prun&m
contra piratas Hiberniam grauiter depopulantes,
fortiter gestis; deinde contra gigantes, per du-
centos & amplius annos, vsque ad internecionem
fere vtriusque partis; nisi quod pauci quidam
residui, & quasi gentis reliquise, tot malorum in-
DuoentiB commoda fugae prsesidio declinantes, partim in
Saiximiit^ Scythiam, partim in Grseciam nauigio peruenis-
sent ; vt ducentis ipsis postmodum anms Insula
cultore vacauerit ; doneo tandem de eadem Nemedi
stirpe, quae in GrsBciam secesserat, quinque duces
Germani fratres, Delee principis filij, vaouam
in quinque Insulam inuenientes, in quinque eequales portiones
G^cfmte totam diuisissent, Gandius, Genantius, Sagandius,
d.sc.5,6,7. R u theragus, & Slanius.
Qui tamenipsi, cum eorum successione (Slanio
tandem obtinente Monarchiam & principatum
totius) tantum triginta annos regnauerunt : De-
lat& siquidem magna ex parte, & plurimum debi-
litatA natione, tumvarijs inter se confliotibus, tum
eo potissimum bello, quod cum ali& quadam Ne-
medi posteritate, quae de partibus Scytni© superu-
enerat, graui cum dispendio gesserant: Demum
HUpani m- aduenerunt de HispaniaB partibus in sexaginta
^dlcitfunt nauium classe, quatuor nobiles Melesij Hispani
Satrapae filij, qui totam Insulam sibi vendicarunt ;
quorum duo nominatissimi Heberus, & Herimon,
duas in partes sequales terr& inter se diuisft, tan-
tisper potiti regno, concorditer, prosperS, & foelici-
ter, " donec cseca malorum mater ambitio, fraterna
paulatim disrumpens f cedera (Ex Gyraldo loquor)
omne pacis vinculum in breui dissoluisset ; &
IsBtis se rebus unmiscens discordia cuncta peruertit
& perturbat."
Post varios igitur fratrum conflictus, & ambi-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTJM IN HIBERNIA. 8$
guos semper bellornm euentus, tandem Herymoni 51*5^.
cessit victoria ; & in bello quodam interf ecto He- j*n»j» mo-
bero fratre suo, totum Regnum Herymon solus
obtinuit ; qui, & Hiberniensis populi, qui vsque in
hodiernum diem Insulam habitant, primus Monar-
cha extitit de cuius stirpe, vsque ad sancti Pa-
tricii aduentum, regnante Loegerio Nelli magni
filio 131. Reges; & inde ad Kudericum Regem
(quo principante intrauit Henricus II.) 60. Reges JJJrJJS
sibi muicem successerunt ; & multis inter se siw inuio«a
cladibus, multa populorum strage digladiati, variA '
fortunee aleft, vanisque bellorum iactibus pilam
huius Insulse sic agitarunt, tanquam in ludicro
Sphaeristerio ; aut verius in pugn® & luctaminis
pakestra, vt nfhil incertius, ninil desertius, & in-
cultius isto gladiatorio principatu potuerit esse:
Quousque f entatem hanc, & dominandi libidinem
edomuit Euangelium, coecas mentes illustrauit
Catholicae veritatis radius, fideique Christian»
receptio, quae per Apostolicos prsecones, Roma ad
hanc gentem transmissos, communicata nobis fue-
rat, & f celiciter seminata.
Ex hac enim, & per hanc detersa fuit paganica J___
ruditas ; & illa Barbaries, quse huio nationi cum wSSgio c«-
aliis Regnis, & Dominiis, ante Euangelii suscep- toiit* ab *"
tionem, communis erat, sio abolita & expurgata
fuit ; vt ipsa in lucem aliarum gentium vltrA,
citrA, adeoque intri vicinam Britanniam & Deo
prouisa, & magno populorum beneficio concessa
xuisse videatur.
Quod ne tribuatur nimio patrii honoris afif ectui
meo, aut priuato studio, id ipsum, cum addita-
mento, subiiciam verbis Neoterici scriptoris, &
accuratissimi chorographi; qui, tametsi & nobis
discrepat in sacra fidei professione, delusus spe
huius seeculi, & mundani honoris lenocinio illectus ;
tamen, vtcunque in aliis sapiat nouitates prsesen-
tium errorum, & eructet neoterismos Dogmatista-
Digitized by VjOOQ lC
rudiutem
InHibam.
90 ANALECTA DB RBBUS
rom, in hoc agit fide HistoricA ; vbi ex recondita
antiquitate eruit tam originem, quam progressum
illius prsBdicationis, quam noster Thaumaturjrus,
& primarius fidei propagator in hoc regno na-
buerit.
" Hic (inquit) natione Britannus in Cluydfldalia
natus, & Martino Turonensi affinitate coniunctus,
& sancti Germani discipulus, Palladio defuncto,
& C®lestino subrogatus, tanto suocessu Christianam
religionem per Hiberniam propagauit, vt longe
maximam InsulsB partem (vniuersam plenius &
Hib^5 ,M ractius dixisset) ad Christum conuerterit, 4 Hiber-
norum Apostoli nomen meruerit. De quo vetus
auctor Henricus Antisiodorensis in libro de sancti
Germani miraculis : " Quoniam gloria patris in
suorum clarescit moderamine filiorum, 6 multis
Es in Christo filios, in religione creditur habuisse
ipulos ; vnius tantum eiusdemque famosissimi
castigata breuitate sufficiet inseri mentionem. Pa-
tricius (vt gestorum illius series prodit) Hiberni»
peculiaris Apostolus regionis, sanctissimo eius
disciplinatui octodecim addictus annis, non medio-
crem & tanti vena f ontis in scripturis coeleetibus
hauait eruditionem. Quemque in religione mag-
nftTiiTmiTn ^ in virtutibus excellentem, m doctrina
strenuum diuinissimus considerans Pontif ex ; inej>
tumque ducens robustissimum agricolam in Domi-
nicsa segetis torpere cultura ; ad Sanctum Coelesti-
num vrbis Rom» Papam,per Segetiumjjresbyterum
suum, eum direxit ; qui viro prostantissimra pro-
bitatis, Ecclesi» testimonium apud sedem f erret
Anostolicam ; cuius iudicio approbatus, authoritate
fultus, benedictione denique roboratus, Hiberniae
partes expetiit gentique illius datus jproprid Apos-
tolus : tum quidem ex doctrina & miraculis ; nunc
quoque, & in per perpetuum, mirificis Apostolatus
sui ulustrat priuilegijs.
"Patricij discipufi tantos progressus in re Chris-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUH IN HIBBRNIA. 91
tiana fecerunt, vt, subsequenti SBtate, Hibernia SjJJj^^*
sanctorum patria diceretur ; & Scotis in Hibernia |n *• <**<•■
& Britannia monachis, nihil sanctius nihil erudi- gnjr
tius fuerit, & in vniuersam Europam sanctissi-
morum Yirorum examina emiserint : quibus Luxo-
uium Burgundi», Bobiense Itali», Herbipolis
Franconise, S. Gallus Heluetise, Malmesburia Lin-
disfarn», & quam plurima alia in Britannia
monasteria originem aebent suam. Ex Hibernia
enim f uerunt Caelius Sedulius presbyter, Columba,
Columbanus, Colmannus, Aidanus, Gallus, Kilia-
nus, Maidulphus, Brendanus, & alij plures vit»
sanctitate & doctrina inclyti. De nis Monachis
intelligendus Henricus ille Antisiodorensis cum ad
Carolum Caluum scribit : Quid Hiberniam memo-
rem, contempto pelagi discrimine, pcene totam,
cum grege Phuosophorum, ad httora nostra
migrantem P quorum quisque peritior est, vltr6 sibi
incucit exilium, vt Salomoni sapientissimo famule-
tur ad nutum.
"Anglosaxones etiam nostri, illa sstate, in Hiber- ™SSS»
niam, tanquam ad bonarum literarum mercaturam ut «*^
vndique confluxerunt : vnde de viris sanctis ssepis- rw ""~ **"
mmi nostris scriptoribus legitur : Amandatus est
ad disciplinam in Hiberniam ; & in Sulgeni vita,
qni ante 600 annos floruit.
1 Bxemplopatrum commotus amore legendi,
Iuit ad Hibernoa sophia mirabile clarW
Indeque prisci Angli maioree nostri, rationem f or-
mandi literas accepisse videantur, quod eodem
plane charact&re vsi fuerint, qui hodie Hibernicis
est in vsu : " haec ille.
Digitized by VjOOQ lC
92 Analecta »e rebus
AETICVLVS IX.
Quibus pambus iUa gloria Eibernorum
decre&ceret.
SED quomodo de coelo cecidisti quse mane orieba-
ris Hibernia, lucem per tot gentes & populos
circumf erens P quomodo corruisti in terram ex illa
glorira celsitudine, & solio doctrinse ac sanctitatis P
qu89 tam sanctis, piis, & splendidis ingeniis abun-
dasti, eo saeculo quo bonarum literarum cultura, per
orbem Christianum neglecta & semisepulta iacuit P
PrimaoanM Duas causas affert huius occasus, idem qui
ffibwnSr 1 * supra eruditus Chorographus : externa bella; &
internas simultates. De priori causa hsBC eius
verba sint :
Camd«n. in " Hsec sanctitatis, & humaniorum literarum
StfLondjk studia, paulatim restinxit bellorum rabies. Anno
Bedl^L 7 i. &rim sexcentesimo quadragesimo quarto, & Christo
o. 16. ' nato, Egfridus Nordamhumbrorum Rex, csBdibus
& incendiis Hiberniam Anglis amicissimam confu-
dit ; quo nomine & Beda grauissimis verbis subac-
xjjj^* * cusatur. Inde Noruegi, Turgesio duce, re^ionem
Ser triginta annos indignissimis populationibus
euastauerunt ; sed illo demum ex insidijs sublato,
Norregi in Norvegos csede atroci grassati sunt mcolee, vt
vix nunoius tante cladis superfuerit. Norvegi hi
Jrocul dubio Normanni illi fuerunt, qui (vt inquit
Lhegino) Caroli magni temporibus Hiberniam
Scotorum Insulam aggressi, & Scotis in fugam
conuersi erant.
OMtmanni «PosteA Oastmanni, id est viri Orientales, 6
maritima Germania, in Hiberniam venerunt, qui,
cum, magnaB & copiosae mercatursB specie, quasdam
vrbes occupassent, difficillimum beUum breui con-
citarunt.
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LI00RT7M IN HIBERNIA. 93
"Eodem feretempore Eadgams, Rex Anglorum ucma.
potentissimus, magnam Hiberniaa partem deuicit ;
sic enim in eius auodam diplomate legitur : Cui
conce8sit cum Anglorum imperio propitia diuinitaa
omnia regna Insularum Oceani, cum suis f erocissi-
mis Begibus, vsque Norvegiam, maximamque
partem Hiberni®, cum sua nobilissima ciuitate
Dublina Anglorum imperio subiugare."
Ex quibus liquet bella haec extera Anglis &
Noruegis accepta ref erenda esse ; hosque Noruegos
alios Orientales siue Oastmannos, alios Aquilo-
nares siue Normannos dici solitos : de quibus, &
vastitate per eos Hibernis allata, vetustior quidam
Chronographus ita meminit.
"In Felmidij Re^is tempore Norvegienses &<*■»*»«*•
magna classe Hibermca littora, anno 838. appul- Topo^r. * 87 '
erunt ; qui & in manu f orti terram occupantes, &
gentili furore debacchantes, Ecclesias f ere omnes
destruxerunt."
Ab Anglis ver6, quos & literatura, & sanctdmo- Angiomm
nia imbuerant, meliorem vicem & grati animi SS^h^JJ.
dignius hostimentum exspectare Hiberni pote- not>
rant, quam vt sic ab Egfrido & Edgaro Begibus,
preedse & populationi exponerentur ; Sed debito
beneuolentiBB & amoris talione in reduplicatam
hostilitatem conuersa, sero didicerunt, sed tamen
didicerunt, " pro hordeo quandoque rubum, pro iob. si.
tritioo egredi vrticam."
Neque vero assentiri possumus (quia neo volu-
mus assentari) Edgari Begis nimis ambitioso diplo-
mati; dum se omnia Regna Insularum Oceani suo
tenuisse imperio gloriatur : hoc enim non multum
diuerso sensu accipiendem putamus, ab eo loquendi x _.
tropo, & supergressione quA Cyrus Persarum Rex, a l*
omnia Regna terrse sibi a Deo concessa dixit; vel
qu& Constantius Arianus Imperator, deuicto Mag- 1^^ 1 '
nentio, se Dominum totius orbis inscripsit : vtique <Wumtiu«
sic solent Principum parasyti, omnia principatusaexiptii.**'
insignia falsis conspicuijs ampliare.
Digitized by VjOOQ lC
94 ANALECTA DE REBUS
Iam de simultatibus & domesticis altercationibis
cii2S^\(qu© seounda causa est inclinationis Hiberniae)
Hibawi» idem <jui supra testatur, his verbis, in sua Choro-
graphica descriptione.
"Has externorum beUorum procellas, grauior
intestinsB seditionis tempestas excepit, quae Anglo
camdeiL ad debellandam Hiberniam viam patefecit. Ex
regulorum Hiberni® simultatibus & prauis eemula-
j^^SSEtionibus, Henricus II. Bex Angli® occasione
Jj^- 111 - arrepta, seri5 agitauit Anno salutis 1155 cum
Proceribus Angliae, de Hibernia expugnanda, in
vsum fratris sui Ghiilielmi Andagauensis ; sed ex
oonsilio matris eius Mateldis Imperatricis, res in
aliud tempus dilata : Nec multis mteriectis annis,
Dermicius Murchardi filius, qui Orientali Hibernias
parti cum imperio pwefuit, ob tyrannidem & libi-
dinem Regno exturbatus (Ororicij enim Midiae
Beguli vxorem rapuerat) ab Anglorum Rege
Henrico secundo, vt auxiliaribus armis inBegnum
restitueretur, impetrauit."
Ista Henrici de inuadenda Hibernia, & fratri
suo Guilielmo subiicienda deliberatio, quam Impe-
ratrix non tam abijciendam quam differendam
putauit, in Pontificatum incidit Adriani IIII. qui
oonscius regij consilij f actus, f acile induci potuit
n^mber. *& annuendum, & adiuuandum eius aditum vnde &
^jj^p^^literas Dominij concessit; quas & populari suo
ooooeMit. impetratas, ille reseruauit in tempus opportunum ;
neo propalare temere voluit, quousque ex occasione
restituendi Dermicio Begni ab eo amissi, totam
Insulam occupare statuisset : tunc enim concensum
Oleri & Procerum, qui resistere non poterant, his
ostensis elicuit, adiuncto nouo diplomate quod in
confirmationem prioris tituli ab Alexandro tertio
obtinuit.
J^SJS^ Tertia causa decidentis glorisB, & dejectionis
uibmte. Hibernorum, a multis tribuitur isti ipsi Anelican»
inuasioni; de qua nolo multum altercan, cum
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBBENIA. 95
satius esse putem (4 tutius saltem) in his silere,
quam inutili sermone in odium vel offensam in-
ourrere ; & s»pe etiam fieri videamus quod nimimn
altercando ventas amittitur : Quid autem hoo tem-
porede ea, poetinnouationem in Beligione plerioue
boni cenaeant, sequenti sectione referam. Neo
omnino illisassentior qui in hao tota gente, si quid
laudis, aut honoris ; si quid honestatis, aut virtutis;
si quid ingenij, cultus, aut literatur»; si quid
vrbani, deoori, splendidi reperire sit, id totum
refundunt in Anglicani imperi j moderamen &
prudentiam.
Id enim prsBterquam quod ex superius diotis
abund£ refellatur, vel inde euidenter reijcitur,
quod ceeteris non concedant in bona educatione, hi
qui nullum habent cum illis qui presunt oommer-
eium, cuiusmodi sunt occulti. noetri Nioodemi,
omnesque illi Eoclesiastici orthodoxi, quos conti-
nu6 persequuntur Prcesides Prouinciarum, pr®-
tensi Antistitee, c&terique omni tempore Guber-
natoree & Proreges.
Qui tamen, quanquam sic vexati & exagitati Bn*n**m
vt non poeeint caput attolere (cum ipsi omni vrban- JUw. 11 **
itate jproditi, & morum ao doctrinee cultu sint
conspicabiles) nullam prsBtennittuntindustriam, aut
diligentiam, vt suos erudiant conterraneoe ; & non
solum eoe timore Domini imbuunt, sed etiam dis-
ciplina & lege Dei imbutos, ad honestatem huius
sfficuli traducunt, cjuatenus illa non pugnat cum
officio hominis Chnstiani.
In quo oertd genere, eo dociliores inueniunt Ab onmi
auditores suos, <ju6 magis ipsi doctores ab omnilJS^J ,UI *
fraudis, odij, & lnuidiee suspioione sunt liberi ; <&, "***•
quod cum periculo capitis sui, studeant alienee salu-
ti & vtilitati procurandae : quod vtinam eo candore
quo ipai ad hoc allaborant, eorum studia & labores
aociperentur, ab his qm hano Remp. politiod mode-
rantur ; qui si recte mcumbunt ipsi publioo bono
Digitized by VjOOQ lC
06 ANALECTA DB REBU8
uSSfoK 6 " prouehendo, iniquum videtur si non perf erant tam
tionem strenuos adminioulatores, qui parati sunt iustam
pantt fidelitatis sura cautionem preestare, dummodo ad-
mittantur ad securitatis benefioium, quod illis
cum omnibus bonis subditis commune esse debet.
oathoUoi Neque enim sibi persuadere possunt, vllos
qS» SdX- seruire suo Principi fidelius qu&m Catholicos, qui
**"*• non intuitu tantum poen® temporalis, quam sub-
inde euadere possunt flagitios^ viuentes, sed mul-
t6 magis metu conscienti® & supremi iudicis, cuius
sententiam, & potestatis amplitudinem nullus ho-
minum, aut Angelorum potest effugere, suis siue
Regibus, siue Bectoribus obtemperant.
Roman. 6. Itaque firmiter illi decreuerunt non deesse su®
p»um. 7«. congtantifiB, & potius solum exilio vertere, quam
mentem consilio : & in hac spe glorira filiorum
Dei, exspectant mutationem dextr» excelsi : vt in
hao patria sua possint aliquando conspioere vm-
bram illius glonra, qu& olun floruisse legunt ; &
in ea virtutum omnium & scientiarum Iaudem
resplenduisse, in eius vniuersitatibus, Dunensi
vniueni- preesertim, Gassellensi, & Ardmachana; vt iam
£»! mb0P " sepultA, & in visceribus conditA tam immensfc luce,
laboremus eam in aprioum eruere, & adstruere
claritudini eius fidem.
Sed in hao re multum iuuamur ab Oxoniensi
vniuersitate, vnde prodiit non ita pridem illustre
monumentum, in quo huius de qua loquimur
claritatis insignitum perhibetur testimonium, de
Academia Ardmachana olim Academia ; nimirum tanta mul-
n^Jn^tf^ui titudine studiosorum illam abund&sse, vt census
■piendor. ex matricula initu8 peruenerit vna vioe, ad nume-
rum sejptem millium : cuius assertionis auctorem
habeo ulustrem virum D. F. C. in suo discurso
Ms. de Gentis & lingu» origine.
l. *, De na- Quo etiam pertinet quod Alexander Necham
*«* **™*» gcribit: " Iuris ciuilis peritiam sibi vendicat Italia:
sed coslestis scriptura, & liberales artes ciuitatem
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTTM IN HIBERNIA. 97
Parisiensem cseteris praeferendam esse conuincunt. SdjSSSI
Iuxta vaticinium etiam Merlini, viguit ad vada
Boum sapientia, tempore suo ad Hi Derniad partes
tranfiitura."
ARTICVLVS X.
Quibus vys 8f modispomt illa gloria reuiuiscere.
HVIVS ego tranaitionifl praesagium accipio, ex {gjjjjg*
illa iuuentutis nostrse commigratione, quacathoik»'
cateruatim inundant in Catholicas regiones, non SJdpiXii"
obfltantibufl edictis, alijsque prohibitionibus, qui- ^"^-
bus & ipeis ne egrediantur, & parentibus atque
amicifl ne subueniant egressis seuerd interdicitur.
Exeunt tamen, & postquam studijs ac pietati
gnauiter incubuerint in illis terris, quas magni
uli Doctores fidei, Maiores ipsorum, vel sanctitate
excoluerant, vel eruditione illustrauerant, cum
magno educationis susb fructu, ex Italia, Germa-
nia, Hispania, Gallia Celtica pariter & Belgica,
necnon Aquitanica regressi, quidquid doctrin»,
industrise, vrbanitatis, religionis, modestise, sedu-
litatis, honestatis, prudentiae haurire poterant, vel
delibare, per amcena illa viridaria, & cultissimos
regionum hortos, totum libenter infundunt in illas
oeOulas natalitij sui aluearis, quas, instar solertissi-
marum apum, melle & cera, tam ad condiendum
quam ad illuminandum contendunt adimplere.
Neque enim alia excogitari potest vel commodior, J^h-JJJl
vel efficacior via perdomanai hano gentem, & in no 8 in omcio
officio perseueranter continendi, quam vt condoce- £tio? en
fiant per tales institutores, quorum & beneuolen-
tia ipsis non suspecta, fides erga Deum comperta,
& erga Regem explorata sit fidelitas. Hac regen-
di arte, & solertia, magis illi mouebuntur ad impe-
rata facienda, quam per armatam militiam, vel
per ferreas leges mumcipales, vel per cruenta co-
8
Digitized by VjOOQ lC
98 ANALECTA DE REBUS
mitiorum statuta. Hoc ipsi agrestiores liber&
SSJSS^XJg pronunciant, plus se terreri k furto, latrocinio, ra-
Jj^um pina, incendio, vltione, homicidio, per Sacerdotum
Mntentijs. nostrorum censuras, qu&m per sententiam Iudicum
capitaKum ; plusque formidare interdictumEcclesi-
asticum, qii&m ab igni & aqua interdictionem Re-
galium ; plus abstentionem & diuinis & suspensio-
nem, quam corporalem in carcere detentionem vel
suspendium. Aliae illae minae, aures eorum feri-
unt, corda vix penetrant ; iste vero qu» Presby-
terorum ministerio fiunt, praocordia vulnerant, &
intima eorum viscera contrucidant : leges illae
abigunt lucifugas, & contemptores in montes &
saltus, atque efferatos abdunt in antra ferarum ;
Paaim, 18. " lex autem Domini immaculata conuertens animas,
& testimonium Domini fidele sapientiam prsestans
paruulis," & feritate& lasciuia, deducit ad numani-
tatis officia, & ciuilem societatem.
Exod. 19. Et, quod k sanctis Patribus obseruatum est dis-
"* * crimen inter legem veterem in monte datam, cum
igne, tonitru, fulmine ; ac legem nouam in ciui-
Act otp. 2 ^ ^-^^^ 111 cum linguis igneis, sono, & motu
* terras; quod illa desertos, & incultos reliquit ; haec
vero homines cultissimos efficit : illa metu mortis
accessum remorata est : hsoc in virtute Dei operan-
tis, per locutionis energiam, attraxit ex omni
natione populos, qui parati obedire dicerent : "quid
faciemus viri fratresP" ad designandum per
veterem legem homines iniquiores fieri, & remo-
tiores & Deo, per nouam vero reddi coniunctiores :
Idem fere discrimen detegitur, inter leges Angli-
canas quas nunc obtinet ; & illam Romanae discip-
linaQ normam qu& se f acillim^ imbui patitur natio
Hibernorum ; cum ab istis, eo potissimum modo
quo nunc traduntur, incredibile dictu estquantum
abhorreant.
Non aliunde potius quam ab vrbe Roma, vt
religionis Christiance, ita vrbanitatis & ciuilis com-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IX ttlBERNIA. 99
mercij communicatio pertractata, & in reliquas .**£***-
Enropse partes deuenisse credenda est. Et quod BuropL om
de imperatrice Roma triumphante olim dixerat SSttctr""
eleganter Rutilius. oommmio.
" . . . legiferis mundum complebca triumohis
Fcedere coramuni viuere cuncta facit.
Et idem alibi de eadem.
" Fecisti patriam diuersis gentibua vnam
Profuit iniustis te dominante capi,
Dumque offers victis proprii consortia iuris,
Vrbem fecisti quod prius orbis erat."
Hoc idem multo f ortiori ratione locum habet in
Boma matrice & institutrice omnium Ecclesiarum ;
quae in eius gremio, & sub eius in spiritualibus
dominio, per leges & praocepta eius, in obedientia
vnius Ecclesiastici principatus foelicissime con-
tinentur.
Vt enim olim florente Imperio Romano, per
omnes prouincias, etiam in Britanniam traductis
coloniis, & conuocatis in ciuilis vitao societatem
indigenis, quascunque deuicerant nationes legibus
ilK sui8 temper&runt, & moribus excoluerunt : Ita i
etiam Ecclesiso Romanao illud imprimis institutum lnsutatam
fuit, vt cum recta fide rectos etiam mores & vrba-
nam conuersationem imbiberent, quicimque se in
eius disciplinam contraderent : vtique illa mure-
nulas sic conficit aureas, vt pariter sciat easdem cant c 1.
argento vermiculare ; & cum ccelestem doctrinam
fidei pectoribus transfundit, bumanitas adsciscitur,
barbaries eijcitur, exuitur feritas, & plerumque
omnia bona pariter cum ea veniunt.
Id quod verissimum esse deprehendit RexEthdber-
Angliae Ethelbertus, qui ante conuersionem multis ^ P rt£xm»
bellis implicitus, nec multis potitus victorijs, ****** ""•
postquam iugo Christi collum subdidit, omnes
Digitized by VjOOQ lC
100 ANALECTA DE REBUS
f ere* nationes Anglorum subiugauit suo Imperio.
Quo verfc progressu, & quibus id gradibus conf ec-
Lib. l.de tum sit, optime post venerabilem Bedam expressit
**&>* Ghiillel. Malmesburiensis. " Vt externorum ' (in-
quit ille de hoc Rege) " famiKaritatem ascisceret,
Kegis Francorum* affinitatem filiae eius Bert®
nuptijs conciliauit. Tum vero Francorum contu-
bernio, gens eatenus barbara ad vnas consuetudines
conf oederata, sjluestres animos inde exuere, & ad
leniores mores declinare. His addebatur Lethardi
Episcopi, qui cum Regina venerat, ccelebs ad-
modum vita, qua Regem ad Christi Domini
cognitionem etiam tacens inuitabat : quo factum
est, vt posted B. Augustino prsedicanti, Regis
animus lam emollitus f acil£ cederet, & primus de
numero patrum suorum, sacris sacrilegis renun-
ciaret : vt quos Regni praeminebat potentia, fidei
quoque obumbraret gloria : Haec est, profectd,
clara nobilitas, & haec superna virtus, honestate
vincere quos honore vincas: Quinetiam curam
extendens in posteros, leges patrio sermone tulit,
quibus bonis praemia decerneret, improbis per
remedia seueriora, occurreret, nihil super aliquo
negotio in futurum relinquens ambiguum."
cathS" 11 " *** pl 811 ^ ^ CBCunda virtutis mater, & humanitatis
«iiwequa 1 * 6 " procreatrix Religio CathoKca, pedissequas habet
prudantia. ciuilem prudentiam, vrbanitatem, industriam, mo-
rum honestatem, officiorum consonantiam, bonarum
legum & institutionum f ormam ; barbaras consue-
tudines eliminat, f erinos abstergit ritus, & f oeda
efferatorum hominum commercia commutat poli-
tissimis institutis, & studio Reipub. conseruandae ;
quam non tueri solum, sed & amplificare, atque
exornare contendit. Nec tantum necessaria vitse
humanae adminicula, sed etiam commoda, &
iucunda communibus officijs in societate retinen-
dis subsidia procurat suis locis & temporibus, iuxta
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBBKNIA. 101
conditionem personarum, & rerum exigentiam
appositissim£ omnia dispensans.
Quae quidem dispensatio non lattdt magnum Aj^JJJ^
illum JEthiopaB Monarcham Dauidem Abessinorum #t D^mian.
Imperatorem ; qui Patrum nostrorum aeuo literis SSmJ*
ad Romanum pontificem scriptis inter caetera sic 4
ait. " Vehementer postulo vt mihi viros sacrarum
literarum doctos, atque etiam artifices mittatis,
qui imagines fabricent, atque ita enses & arma
bellica omnis generis: itemque ccelatores auri atque
argenti, & fabros lignarios : praecipue* architectos,
qui domos ex lapide construant, & tegulas ex
plumbo cuproque ducere sciant, quibus domorum
tecta protegantur ; ad bos etiam nobis admodum
cbari erunt, qui vitrum conflare, organaque musica
scite* f acere, & docte pulsare sciant ; itemque fis-
tulatores, & tibicines. Hos vero artifices ex domo
vestra prsecipud mibi mitti vellem ; vel si borum
domi vestrse exigua erit copia, ab alijs Regibus
filijs vestris, eos sanctitas vestra poterit impetrare,
quoniam vestris imperijs & nutibus facu^ obe-
diunt. Hi cum ad me peruenerint, pro meritis in
summo bonore babebuntur, ex liberalitate mea
mercedem amplam accipient, & si domum aliquis
redire concupiscet, prsemijs abund£ ornatus abibit
vti placuerit ; quando nec inuitum quemquam sim
retenturus, quum fructum aliquem ex eius indus-
tria pjercepero :" heBC ille.
Cuius ldeo verba retuli, vt omnes aduertant,
qua fiducia petendi, qua mentis submissione, quo
ordine, & solicitudine petendorum, primo loco
Doctores sacros, deinde statuarios pro sacris
imaginibu8; ccelatores, & exclusores pro vasis
sacns faciendis; aedium sacrarum fabros, & Archi-
tectos, Vitriarios ; Organistas etiam, & tibicines,
qui simul immixti canentium choris, harmoniam
redderent solemniorem : sed ijdem illi opifices
<jui Ecclesiae ex primario instituto deseruirent.
Digitized by VjOOQ lC
102 ANALECTA DE BEBUS
quid impedit quo minus secundariA ministratione
etiam Principis aulam, & nublicam Politiam
vtilibus reficiant, amcBnis refocillent, & ingenij
sui monumentis, atque artis opificio ornent, atque
illustrent suam quisque ciuitatem & Remp.
s. Benedio- Sic Angliam suam Benedictus Abbas non so-
liuag& pietate solum, sed etiam sociali industri&
if aimesimr. promouerat. Nam sicut vtrasque Vuirae ripas
Mb. i. d# Ecclesijs insigniuit, & Monasteria ibidem con-
struxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine,
charitatis & regulee vnione non discrepantia : Ita
etiam commendabili solertia, copiam librorum
aduexit, & artifices lapidearum sBaium, & vitrea-
rum fenestrarum primus omnium in Angliam
induxit. " Totum pcene 8Buum" (inquit Malmesb.)
" talia transigendo peregrinatus. Quippe studio
aduehendi cognatis aliquid insolitum, amor patrise,
& voluptas eleganti» asperos fallebant labores.
oinUos. Neque enim ante Benedictum lapidei tabulatus
po? diit *i. domus in Britannia nisi perrar6 viaebantur, neque
J^-^j^perspicuitate vitri penetrata lucem 8Bdibus solaris
au. Meue- iacebat radius."
Sic & Hiberniam nostram S. Dominicus Osso-
riensis, mellificio locupletauit : cum enim (teste
Solino) Insula haec non haberet apes suo tempore,
postquam illas inuexit sanctus ille Ciuis Ossoriae,
sic abundare cepit melle & cera, vt praBter solita
receptacula aluearium, quaB ibidem sine numero
reperiuntur, etiam in terraB cauernis, & cario-
sis arborum truncis ne sine tecto sint, &
inhospitae, multa sedulitate & vbertate mellifi-
s.m*uoUm. cant nostrae in Hibernia apiculae. Quid dicam de
Berthoido ^ 31 * 1 " 11101,6 ! 8 Oratorijs, quaB Sanctus Malachias ad
sohuarta in- exemplum aliarum regionum, in ista natione, non
poTyd. vire. sine indignatione quorundam aemulorum suorum
oirtfjf' frimu8 excitauitP Quid de illa fulminatrice
momSt" in muen ^ one pulueris tormentarij, ipsorumque tor-
Coamo. ker- mentorum : quas vtinam bene vertat omnibus ea
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOEUM IN HIBERNIA. 103
vtentibus, nec conuertatur inperniciem Christian- pJJ^J; 1L
orum, quae a Christianis & Catholicis, & Monachis putiiu. et
quidem excogitata est in Germania : accommodata *^'
sane machina ad iustitiae def ensionem, & vltionem q^^
iniquitatis per vniuersam Europam transfusa, sed
iniquissim£ tradita inimicis Cnristian» fidei per Fuifot c s
quosdam transfugas a fide, illosque vt perhibent
ex Anglicana gente, qui iuratos hostes nostros
primi armarunt isto fulmine, & porro conficiendi
peritiam docuerunt. Item acicula siue pixis
nautica a Flauio Amalfitano reperta circa ann. o«&eb.
1303. Ars etiam impressoria iuuenta vel expolita
a Ioanne Guttenbergio, aut a Fetro Fausto Mo-
gunt. anno. 1452.
ARTICVLVS XI.
De iniqua conditione Hibernorum; 8f sponsionejuk-
litatk eorum citra prwiudkium Religionis.
SED quod magnopere mirandum est (vt hocMeiiorc*-
etiam obiter a me annotetur) cum ipse Turca i^udiK? 1
profligatissimus exterminator religionis, & imperij XSSo^oSa-
Christiani, nihil ardentius appetat, aut violentius «utio.
prosequatur quam exitium nostrum, & extinc-
tionem fidei nostrce : tamen non sic omnem
humanitatem exuit, vt nos homines esse obliuis-
ceretur, quibus proinde volentibus in ipsius com-
morari ditionibus, vel commercij causa, vel
quocunque peregrinandi aut negotiandi studio, non
denegat securitatem pacificd habitandi, & colendi
Deum iuxta nostrum institutum ; dummodo tribu-
tum pendamus, & alia praestemus, quse salua
conscientia possumus & promittere & praestare. At
verfc nobis licitum non est in Patria nostra, sub
Principe nostro (pio si placet & pacifico) securfi
degere cum professione fidei nostrae; quantum-
cunque profiteamur ciuilem obedientiam; nisi
Digitized by VjOOQ lC
104 ANALECTA DE REBUS
prorsus renunciemus nostro instituto, & ampleota-
mur eiusmodi principia religionis, qu» non dubi-
tamus sectatores suos, eequa lancis inclinatione,
ducere adTurcismum, vel Atheismum, vel ad quam-
cunque nouam sectam quam Nouatoribus liouerit
producere, ad captandum sibi nomen, vel ad suum
abdomen satiandum.
Turcarum Imperator aut sponte sua, aut prece
Christianorum Principunl indies concedit lstam
An P ioromLa ^^^tatem. At nos hactenus id impetrare non
catkoiioos meruimus, vel ex indole Principis & indulgentia ;
,erit ** ve i ex prece & solicitatione Cnristianorum Prin-
cipum, cum quibus est coniunctus foedere; vel
pretio quod supra facultates nostras parati sumus
exsoluere ; vel qu&cunque cautione iuratorift, fide-
iussoria, aut alia quauis securitate, quam promptd
spondebimus, si digni esse possumus a quious illud
acceptetur. Quod si ille pro sua dignatione vel-
let, nobis quid amplius f acto opus sit proscribere
(si totum ipsi quod debemus & expedit non
ofEerimus), hac vna vice pro omnibus voue-
oinffiiobft- mus, spondemus & ofEerimus, quidquid illud
■p^iio. fuerit, quod.Christiani subditi alibi preBstiterint,
quod prsBuaricationem non contineat, & recessum
ab instituto religionis nostrse, d iure gentium, &
lege natursB (de qua quid attinet dicere, cum sit
omnibus ab origine ipsa & nascendi, viuendique
conditione insculpta, quam nemo principum,nedum
Ghristianus violare debet) de caeteris quee imperata
nobis fuerint, fideliter morem geremus.
Sin autem quispiam ex numero nostro (quod
absit) nobiscum dissentiens in hac nostr» prof es-
sionis, & sponsionis substantia, se praebere filinTn
Belial, aut ex inconsulta temeritate, vel pertur-
bata mentis praDcipitantia commoueri veflet, ad
impia vel indigna contra Regem, aut prolem
Regiam, aut legitima Regni iura, aut contra pub-
licampacem audenda (quod non dubitamus
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 106
nobis illicitum, vtpote contra EccleeiflD Catholicao
sensum, oontra vnanimem oonsensum nostrorum,
& contra officmm fidelis subditi) si nobis quidem
f as esset f oro vti, & publicum adire tribunai ; aut
nobis ipsis concederetur illa iudici j seueritas, quain
sacri canones, & concilia sanciunt aduersus re-
belles & seditiosos, eam impigrd exequendam
curaremus; sin minus, libenter patiemur trans-
gressorem plecti debito supplicio, qualecumque
fllud fuerit quod tali delicto luendo iura Regni
statuerint. Neque aliud scimus quod in hac causa
offerre possimus; hoc tantum permittatur vt
secur6 secundum Deum viuere valeamus. Sed per-
gamus ad reliqua.
Digitized by VjOOQ lC
SECTIO TERTIA.
DE
MERA EFFIGIE MIE^
ADMINISTRATIONIS, BT REGIMINIS TAM ECCLESIASTICI
QUAM POLITICI IN HIBERNIA.
ARTICVLVS I.
Susannce angustys assimilatur Catholicorum
afflictio.
|X ijs quae in duabus praecedentibus seo-
tiunculis, breuiter perstricta sunt, coniec-
tura facile fiet quam non immerito
assimilata sit haec Insula, vel nauiculae iactatae
fluctibus, vel pilae palmariae vltrd citr&que agitatae:
sed nulla eam iactatio, nulla prorsus agitatio
grauius habet aut dolentius, quam quae religionis
ergo infligitur ; in qua, cum non possint indi-
genae se accommodare voluntati Regis, & eorum
qui vices ipsius in primarijs officijs & dignitatibus
8ustinent, nisi laesa maiestate Dei, & Ecclesiae
SKSic? auctoritate imminutA ; constricti Susannae angus-
oozutriotL tijs, inter Deum & hominem, inter coelum &
terram, inter diuinum & humanum iudicium, velut
equuleo distracti, & subacti fidiculis, gementes
& suspirantes coguntur exdaxnare cum sanctissima
Digitized by VjOOQ lC
Siuanne
CATH0LI00RTTM TN HIBERNIA. 107
illa f oemina, & sublata voce intonare ipsius thre- ^- * w -
num & dicere : Angustice sunt nobis vndique si
enim hoc egerimus mors nobis est : si autem non
egerimus, non effugiemus manus vestras. Si
iuramentis & Sacramentis vestris nos obstrinxeri-
mus ; si conciones vestras, si conuenticula, si
templa adierimus; si vobiscum in ritibus com-
municauerimus ; si profanam coenulam & emendi-
catam Acharistiam vestram perceperimus ; lethale
vulnus est, & piaculum conscientijs nostris hor-
rendissimum: sin ista respuerimus, & meliori
consilio defixi, velimus detrectare obsequium vobis
inutile, nobis non innoxium, Deo autem execra-
bile; iam non effugiemus potestatem vestram,
contumeliam, carcerem, mulctam irrisionem.
Sed melius est absque opere incidere in manus >>•&• «p.
vestras, quam peccare in conspectu Dni: mult6
melius subimus sententiam indignantis hominis,
quam vindictam irati Dei ; multd tolerabilior est
poena breuis, & cit6 peritura, quam incendium
seternsD combustionis. Tu minaris spolium bono-
rum, libertatis, etiam vitee : Ulius est spoliarium
salutis, cum gehennse nunquam finiendo cru-
ciatu.
Itaque quamdiu perstant in hac mente Hiberniae J^^ti»
CathoKci (perstabunt autem propitiA diuinitate°°
dum vita superstes, & meta sit interituri huius
sseculi ; prsDter illos paucos degeneres, & reiec-
taneos filios perditionis, qui a vento exsuflSantur),
tam diu manent obnoxij auaritiae,libidini,& direp-
tioni sibi aduersantium. De quibus autem illi
nobis in religione aduersantur, lippis est &
tonsoribus notum, & origo discrepantise pland
ridicula.
Digitized by VjOOQ lC
108 ANALECTA DE BEBTJS
ARTICVLVS II.
Detegitur origo qffHctionis : 8f vmbra eius in Aurel
Commodo exprimitur.
LVOlVS Aurelius Commodus, cum celeberri-
mam editionem ludorum exhiberet ; ipse Im-
cwSJ^bS perator, dum vellet yideri Deus, & & sjpectatoribus
■Jjj- ** naberi Hercules, & eius quasi induuijs ornatus,
pellem clauamque gestaret, risum mouebat nouus
Deaster, sed capitalem ijs quos ille aduertere
poterat, quippe m quos & sententiA mortis ani-
maduertat; eoque nomine & occasione plures
Christiani martyrio affecti fuerant ; in quibus
etiam Iulius Proculus Senator fuerat occisus.
JJ» «jjtt* Bella erat h©c Deificatio, & ludicra Apotheosis
AugmtL Commodi Imperatoris ; nisi tam luctuosa fuisset
& incommoda ijs, qui rem serio excogitatam, &
SSSSff^ in theatro editam, pro ridiculo & theatrali ioco
Deifiottio. habuerant : Et quis compos sanae mentis commo-
diori sensu posset interpretari ludum illum, quem
in theatro orbis terrarum, spectantibus Christianis
principibus, indiznantibus hsereticis, deplorantibus
Catholicis, omnibus despicientibus, laruatus ille
Primatm Hercules Anglicanus, in Cothurno suo tragioo
^^^JJ 11 " Ecclesiastici Primatus exhibuit, & coelo, tenique
inniitu. reclamantibus, pellitus clauiger, in suo pellicatu
obfirmatus, inuitis bonis omnibus, vt seruiret
libidini, ysurpauit ; & ad mortem ysque renitente
conscientift. retinuit, ne sibi non constaret depo-
nendo quem semel inuaserat iurisdictionis Eccle-
siastic® principatum.
In quo occupando continuandoque dolemusplus
yaluisse apudr Iacobum Begem sapientissimum,
yel insipientis populi Anglicani proconceptum
errorem, yel assistentis sibi concuij humanam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
10»
prudentiam ; & in f errea fronte Politicorum plum-
beas rationes impugnantium veritatem; quam
materni sanguinis honorem, auit» & proauitae
pietatis obseruantiam, omniumque maiorum suo-
rum imitationem.
In quorum omnium exactissima enumeratione, ^g^JJf*
si eorum seriem retrogrado velis obtutu percen- nm in io-
sere, nullum omnino reperies, quimanum iniicere obliwlnu».
Tellet his ccelestibus infulis : quippe illi nihil nisi
reuerentiam diuinis sanctionibus, nihil nisi tuitio-
nem, honorem, & obsequelam Ecclesiasticaa digni-
tatis summo in terris rrincipi, Christique vicario
debere se omni retro cetate crediderunt.
Neque enim vel schismaticorum Regum, cum
Ozia m iura altaris inuolante, & sacrificare volen- ,, 2" 1L lg
te (sed diuinitus lepra percusso) : Neque Ethnico- et 10.
rum Imperatorum, qui cum Imperij f ascibus, SJS'^,,,
summum Pontificatum ambiebant : neque Aposta- Xfj!Sf ltta »
tarum luliani, & mmihiiTn fas est Unristiano *«"»■,
Principi ingenium mor&ue imitari; ne parem Iuli * n,l- ' Ac#
poenam & exitum, par impietas sortiatur. Dis-
tincta sunt officia; distincti gradus; distincta
munia vtriusque potestatis; ucet vna sit al-^*; 1,
teri subaltema : Posuit Deus in firmamento coeli gii. "•
& luminare maius vt prseesset diei, & lumi- ioa*. u.
nare minus vt preeesset nocti : posuit in sole taber-
naculum suum ; posuit in curia & domo sua iani-
torem : posuit in grege agnos, oues, & arietes ; &
omnibus pastorem vnum ; Ipsum praefecit vniuer-
sis vnum, vt commendaret nobis vnitatis sacra-
mentum & custodiam pacis.
Qua non obstante prsefectura sic diuinitus &i^|fl£iii
Christo stabilita ; Quemadmodum Iulianus (quem ***<*&
Libanius Sophista Deorum Assessorem appellauit)
sese Paganorum Pontificem, iam refuga, & Chris-
tiansB religionis exlex f actus solebat nominare :
ita subditorum suorum Dialis & Pontificalis Prin-
ceps, ac sacrorum omnium veluti Archiflamen,
Digitized by VjOOQ lC
116 ASALECTA DE REBtS
socrat i. 3. cum pleno & absoluto primatu Ecclesiastico in
*ik TriiwS? 1, suis ditioiiibus & domimjs, Rex Britanniae cele-
mo. °" ***" bratur & suis, & pleno ore depraedicatur : A quo
tam aegre exculpseris huius praerogatiuae culmen,
& quasi claues coelestes nescio vnde consignatas,
qu&m HercuK Prodicio suam clauam extorqueas.
Sed prodigiosa haec potestas tamdii subsistet,
quamdiil peccatis nostris irritatus Deus, permiserit
Eba. i. t». 8. iniquitatem sedere in loco sancto : " Vt derelin-
quatur filia Sion tanquam vmbraculum in vinea,
& sicut tugurium in cucumerario, & sicut ciuitas
quae vastatur. Nisi enim Dominus exercituum
reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus,
& quasi Gomorrhae similes e88emu8. ,,
Archiflami- ^ ac jwtestate prmcipali, ceu fonte totius
nu Britan- iurisdictionis, profluunt suae scaturigines, & riuuK
mSU! 1 * 111 *" per vniuersas ditiones Imperij Britannici, & in
nanc Insulam Hiberniam deriuantur duo rami:
Nam profligalA iam pridem omni legitim& authori-
tate Sedis Apostolicae, per Herculeum illum Hen-
ricum, qui nouum & inauditum anted Flaminatum
sibi constituerat ; quotquot deinceps ei successe-
rant in illa vsurpatione, suos habere sufflamines
EodedAs- gestiebant, vt pari plenitudine authoritatis, rege-
Jjjfj^ rent habenas vtriusque potestatis, tam Ecclesias-
iurisdictio- ticae quam Politicae, ac si eodem iure illae niterentur :
TndSeaoen- cum tamen Ecclesiasticae iurisdictionis apex Chris-
to praerogante descenderit de ccelo, & ccelic& desig-
natione attributa Petro fuerit, eiusque legitimis
successoribus ; Politicae vero administrationis au-
thoritas, quae terrenam Rempub. dirigit ad tem-
poralem foelicitatem, in hac lubrica & mortali
vita hominibu8 concessa, ab hominibus trahatur,
& inter ipsos contrahatur diuerscl originis vi&, &
diuersd. regiminis form& per vnum vel plures,
prout illi inter se conuenientiiis fieri iudic&runt.
derint.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORtJM IN IlIBERXIA. 111
ARTICVLVS III.
Declaratur inueterata altercatio statm Scclesiastici
Sf ciuilis, vnde orta 8f aucta fuit Schkmatis ma-
teria.
ET quia nostra Respub. ex quo subiecta Christo, Rdpub.
quemadmodum & caeterao ordinatao hominum {?™ Wpftr "
societates, semper fuerat formao bipartitaB in exer-
citio gubernationis ; vt altera esset spiritualis,
altera corporalis; quemadmodum ipse homo ex
spiritu & corpore componitur : non abs re erit
altiuB repetere altercationem, quae inauspicat^
inter vtramque hanc potestatem intercedere con-
sueuit, ab ipso temporis articulo, quo praeualuit
Anglicana Dominatio, in hac nostra Natione ; vt
nescio quo f ato bellacis Insulae parum conuenirent
Regij procuratores, & Regni custodes, atque ad-
ministratores, cum PraesuHbus EcclesisD, & Pas-
toribus populi quantumuis sanctis, & omni virtute
conspicuis.
Nam a primo ingressu Anglorum multa inter inuetwmta
vtrumque ordinem iurgia, multae lites & conten- «i^Scum et
tiones intercesserant, quas nec Viuianus ipseJ^J^.
Romanae sedis legatus, in Vltoniam appulsus sopire *w»tio.
potuit ; qui de pace formanda, de tributo quoque
Anglis annuatim soluendo (dum tamen a nnibus
illis exire, & ad sua reuerti vellent) multa quidem
verba suasoria, nec persuasoria proponebat : ex Gyraw. i. x,
Synchrono scriptore loquor, qui haec non audiuisse ^** *
solum, sed vidisse potuerat.
Sanctus etiam Laurentius 0'Tohil, Dublinien. ?*• **£*?}:
Archiepiscopus, & eius proximus successor vene- a.d. iiw.
rabilis Iohannes Cyminus Archiepiscopus, & pres*
byter Cardinalis, multa de gubernantium imqui-
tate, sed frustra conquesti : Ille ex Hibernis, iste
Digitized by VjOOQ lC
112 ANALECTA DB REBTJS
exAnglis oriundus; vterque grauiter exacerbatus
ob iniurias, & damna Ecclesiae irrogata, contra
fidem tabulis & pactis obsignatam. Laurentius
quidem Sedi Apostolicae summoque eius Pontifici
Alexandro tertio causam detulit; & quo etiam
cautionaria diplomata impetrasse creditur: Io-
liannes verfc ad curiam Anglicanam profectus,
Begi & Proceribus exposuit suas querelas, sed
nullo secuto remedio, maluit exul manere & suo
Episcopio, quam redire vt videret mala quae fie-
bant.
QuaB omnia luculenter tradunt eius aeui scrip-
pnBibt. s. toree, eorum conciues, qui has. calamitates intule-
hTfSKr. nm t' : prodeat primo loco Syluester Gyraldus, is
vSSLiind; ^t"! 116 Meneuensis & Brechionensis Archidiaco-
etiui.in nus & Henrico secundo & secretis, atque ab
i ** v ?' eodem iam conquestore, cum Iohanne filio, &
primo Hiberniae Domino, & latere suo in Hiber-
niam transmissus, & Tutor assignatus; ibidem-
que per biennium commoratus ; qui & materiam
scriptionis inde in Britanniam reportans, vatici-
nalem Historiam, & Topographiam Hiberniae,
quam quinquennali studio digerens, historiam
quidem biennio, Topographiam triennio compleuit,
Juam & ipse author (ne quod erratum surrepsisset)
txonise per tres dies, iuxta triplicem eius distinc-
tionem summa cum auditorum delectatione, anno
1200. recit&ssse commemoratur.
dS^pw? Huius igitur tam locupletis & fide digni scrip-
j^» «jip- toris verba sequuntur : " Laurentius Dublinien.
sco. «i Hi- ' Archiepiscopus, vir bonus & iustus, ob priuilegia
**• in Lateranensi concilio (cui intererat) contra Ee-
S* ae dignitatis honorem, zelo suse gentis, vt f ere-
tur, impetrata, Anglorum Kegi suspectus, &
ob hoc tam in Anglicanis, quam transmarinia
Galliae partibus diu detentus, tandem apud Augum
NormaniaB Castrum 18. Kal. Decembris, laborio-
sum viee & vitae istius cursum, foelici fine comple-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNU. 113
uit. De quo inter varia miracula, quibus in hoc
suo sancto, se mirabilem vsque in hodiernumJj^JJ*
Deus ostendit, & hoc in partibus illis primilm Jjgjj»
emicuit, quod in Abbatis-villa vir sanctus lethali mo«. ^
morbo correptus, contra suorum monita quiescere
recusauerat, dicens, locum suum ibi non esse. Et
transiens inde versus Augense Castrum, qu&m
cito in Ecclesiam sanctae Mariao Virginis oculos
iniecit, audiens Beatae Yirginis Basilicam esse,
versum hunc propheticum prophetice depromens,
ait : haec requies mea in saBcula saeculorum, hig
habitabo quoniam elegi eam. Qui eodem in
castro inf ra dies paucos rebus humanis exemptus,
& in maiori Ecclesia debitis Exequiis est tumula-
tus: & & Domino quoque, qui lucernam suam
abscondi non sinit, multis illico signis & virtutibus
declaratus."
Ex quibus verbis a^quum lectorem expendere
velim, testimonium hoc tam amplum & luculen-
tum scriptoris Britannici, describentis historiam
illius temporis, & f ormam expugnationis EcclesiaB ;
ipso iniuria8 cernente, nec tamen decernente, sed
multum indolente, & redarguente popula^pres
compatriotas suos. His ille testatur nobis Lauren-
tij sanctitatem, quae non pateretur iniustam de-
f erre querimoniam ; paratior semper contumeliam
sufferre quam inferre calumniam: Testatur An-
glorum Itegi suspectum, Sedi Apostolicae obse-
quentem, apud summum Pontificem in generali
concilio praesidentem, zelo suae gentis inductum ex-
postulasse contra Regem, & contra eum, vt fereba-
tur, priuilegia impetrasse, qu6d nationem Romanao HibcTni»
Ecclesiae vectigalem modis indebitis exulcerasset : £^3»
testatur &Rege diudetentum in transmarinisGalliaD Tecti * alil '
partibus virum bonum, sanctum & iustum, n£ qua> in
Concilio remedia prouiderat contra abusum ad-
ministrationis, in notitiam vsumue afflicti populi
aliquando venirent ; testatur in exilio vitam
Digitized by VjOOQ lC
114 ANALECTA DE REBTJS
finiuisse, & cum sanctitatis opinione finiuisse, quae
Eostea miraculorum testificatione confirmata fuit :
aec omnia ipse testatur : sed quid de successore P
Eimdem contemporaneum & conterraneum eius
audiamus de eo sic loquentem.
ioannet " Successit eidem Iohannes agnomine Cyminus
SubSSen. ^* 1 Anglicus natione, & in Anglia apud Euesham,
Epiaoopus. 4 clero Dublinensi, Regi& procurante industrift,
consone satis & concorditer electus, & & Romano
Pontifice Lucio, apud Velletrium, presbyter Cardi-
nalis ordinatus & consecratus : litteratae vir eloqu-
entise, qui iustitiae zelo, debiteque adeptae dignita-
tis officio Ecclesiae HiberniaB statum egregie
sublimasset ; nisi semper gladius gladio, Sacerdo-
tium Regno, virtus inuidii reprimeretur : sicut
enim caro aduersus spiritum, sic carnales ad-
uersus spirituales, sic Caesaris ministri aduersus
Christi milites indesinente malitid, militare con-
Angi^cCTU tendunt," hactenus ille. Vbi mecum non pigebit
beraiun " obseruare, gentem expugnatricem, quae certa
'•i 1 * -4 ' lege & pacto obtinuit admissionem & ingressum
in hanc Insulam, ut Ecclesiam exaltaret; in ipso
aditu, & quasi auspicio sui conquestus, strenu^
oppugnasse Ecclesiam ; & Ecclesiasticam disoipli-
nam ita sufEodisse, vt proceres Ecclesiasticos,
eosque exploratissimi zeli & sanctimoniae, quorum
omne studium & industria desudabat pro salute
gregis, tfflderet vitae, & exilium voluntanum elige-
rentsibi,ne exitiumcernerent populi sibi commissi.
u. 2. Htb. Sed & idem alibi deplorans huius Insulae statum,
^* 85 - & occasiones sinistrorum in Hibernia casuum
commemorans : cum multa dixisset de inf oelici &
iniusta gubernatione, & inter caetera quod terras
Hiberniensium, qui 4 primis StephanidiSe, & Comi-
tis Richardi aduentibus, cum ipsis fideliter stete-
rant, nouis suis hominibus contra promissa contu-
lissent : Deinde quod curam regiminis cum militiee
principatu suscepissent viri nec subditis fideles,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKTTM IN HIBERNIA. 115
nec hostibus formidabiles : tandem addit in hscc
verba :
" Accessit & incommodum omnium maius, quod ^ri^" 1
Ecclesiae Christi in nouo Principatu nostro nihil ^ 1 ^™^
de nouo conf erentes, non tantum Principali lar- oeperunt.
gitione debitoque dignam honore non iudicauimus,
quin imo terris statim sublatis, & possessionibus,
pristinas eidem dignitates & antiqua priuilegia,
vel mutilare contendimus, vel abrogare. Cum lgi-
tur super vniuersis quoo nobis acciderant, mecum
non mediocriter anxius extiterim, & prsecipu^
super hac saluatoris iniuria suspiciosae mihi cogi-
tationes multoties in animum ascenderint ; nocte
quadam in somnis (ex reliquiis fortasse cogitatio- sunestri
num) visionem vidi, quam & in crastino 8tatim?£&. etica
venerabili Dubliniensium Archipraesuli Iohanni,
non absque vtriusque admiratione propalaui. Vi-
sus enim sum mihi videre filium Regis Iohannem
in viridi quadam planitie, tanquam Ecclesiam
fundaturum ; Cumque metantium more cespitem
vndique signando, teme faciem linealiter aperu-
isset, f abricam archetypam sensili quodam modo
supponens; tandem corpus EcclesiaD signatione
posteriori aliquantulum capax; Presbyterium
autem enormiter arctum apparuit & informe ;
tanquam laicorum in Insula partem non modicam,
Cleri vero minimam efficere potuisset. Cumque
satis ibidem, vt videbatur, super eidem adiicienda,
tam amplitudine maiore, quam forma digniore,
frustra tamen disputauerim, ipsa tandem conten-
tionis anxietas experrecto somnum excussit."
Quam non vana fuerit haec dormientis anxietas,
quao soporem Gyraldo dispulerit, ipse postmodum
manifestauit, quando & Henrico patre, & fratre
Bichardo intermortuis, ipsi Iohanni ad Solium
Regni euecto, salubre & fidele consilium sugge-
rendo, insinuauit quid facto opus esset in meliori
procurando regimine ; Nam postea quam varias
Digitized by VjOOQ lC
116
ANALECTA DE BEBTJS
In Procem.
2. Editionii
expug. Ui-
Quibui oon
ditionibus
Anglis
concessa
Uibernia.
Pactonun
violatomm
pcena.
enormitates circa illud ipsum grauiter ponderasset,
ita demum Begem alloquitur.
" Porro 8i propter haBC omnia, vel aliqua horum
induci fortepossitis, vt terr» vestrae toties dictae "
(videlicet Hiberniae) " desolatae dudum, & quasi
desertae, misereri cum efEectu velitis, eamque in
statum redigere laudabilem, vobisque & vestris
non inutilem affectetis, hoc k nobis Itegiae Maies-
tati consilium detur. Quatenus ea duo, quae
Eater vester Adriano Papae pepigerat olim propter
centiam impetrandam intrandi Hiberniam (pru-
denter & discrete sibi suisque prouidens, cum
supremam in terris tanti tamque cruenti in
Christianos aggressus authoritatem sibi compa-
ruit) scilicet Ecclesiam Dei in finibus illis exaltare,
& denarium annuum de singulis domibus Beato
Petro, sicut in Anglia, sic & in Hibernia dare.
Iuxta tenorem priuilegij eiusdem Papae super hoc
4 patre vestro prudenter & circumspect^ proqui-
siti, & in Archiuis VvintoniaB fideliter repositi :
Ad exonerandam tamen patris vestri, qui haec
promiserat, animam, quoniam, vt ait Salomon in
Erouerbiis, Nihil minus principem decet quam
ibium mendax : praecipueque cum Deo mentiri,
& creaturam suo creatori sponte transgredi, peri-
culosum existat & plectibile; quam ad vestram
quoque & vestrorum liberandam, qui Clypeum
aLium aut def ensionem contra districtum iudicem
tanti fidelium cruoris effusi, & adhuc forsan
effundendi, vobis & vestris non habetis, deuota
complere voluntate satagatis. Quatenus si de
hoc conquestu (sicut decet & debet) Deus honore-
tur, & prosperitas vobis ac vestris in terris augea-
tur, & perpetua denique foelicitas qusB superat
omnia, subsequatur.
" Propter hacc etenim promissa, sed hactenus
omissa, duos ibi, tanquam vltione diuinft, credibilo
est defectus accidisse; quod scilicet tamdiu effica-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 117
cia conquestus illius & consummabilis vtilitas est
dilata; Et quod primi ac praecipui terrae illius
expugnatores (verbi gratia, Robertus filius Ste-
phani, qui primus ex nostris terram illam intrauit,
& tanquam aliis viam aperuit atque ostendit :
Herveius de monte Marisco, & Reymondus, Io- Eoded»
hannes de Curcy, & Meylerius) legitimam de£j££^
carne sua prolem suscipere non meruerunt. Nec hJJJJJ^
mirum; Mendicat enim miser in insula Clerus;
lugent Ecclesiae Cathedrales, terris suis, & pnediis
amplis quondam sibi fideliter & deuote collatis, &
praodictis, & alijs cum ipsis vel post ipsos aduectis
spoliatSB : Et sic Ecclesiam exaltare versum est in
Ecclesiam spoliare vel expilare.
" Hsbc igitur emendet Princeps bonus, ad cuius
spectat honorem (quamuis Deus quoque in cau-
sa minim£ f oret^ vt in terris suis Clerus vbique,
qui ei inconsilijs suis, cunctisque Begni negotiis
magis arduis, & rebus agendis principalibus fide-
liter assistere debet, honore debito loBtetur &
subleuetur. Et vt in aliquo, tam cruenti qua)stus
& conquestus particeps, & placatus Deus existat,
promissu8 census ille modicus satis atque modestus
(omnes quippe liberans & neminem grauans) de
caetero detur." Hucusque Gyraldus norum tem-
porum testis oculatus. Cuius ego verbis nihil
adiicio: ipsa enim satis exprimunt calamitatem
illiu8 temporis.
Est & alter probatissimaB fidei, si quis aUusAnnaLiMut
huius 8Bui Historicus, Rogerius Houeden, & Regiis ESoS^i.
Tipo^raphis nuper editus, <jui Gubernatorum
imurias, & Ecclesiae querimomas, paucis quidem,
sed acribus verbis comprehendit.
"Eodem," inquit, "annoHaimo de Volonis, &cyminus
cflBteri custodes HiberniaB homines Comitis Iohan- S^S»»*
nis fratris Richardi Regis Angliae, iniurias ^ 001 ^»-
maximas fecerunt Iohanni Cymin Dubliniensi
Archiepiscopo ; vnde idem Archiepiscopus malens
Digitized by VjOOQ lC
118 ANALECTA DE REBTJ8
exulare, qtiani enormitates illas sibi & Ecclesiae
suae factas diutius sustinere impunitas, excommu-
nicauit praBdictos praesumptores, & indicti senten-
tiam dedit in Archiepiscopatum suum, & abijt ;
prascepitque cruces & imagines Cathedralis Eccle-
siae in terram deponi, & spinis circumdari, vt sic
malef actores illi terrerentur, & & voluntate saeuien-
di in bona EcclesiaB reuocarentur.
imapnia "Sed dum adhuc in proposito malignandi perse-
^Snodiim. uerarent, contigit miraculum nostris temporibus
inauditum : Erat siquidem in CathedraK Ecclesia
de Diuelin quaedam crux, in qua imago Christi
expressius incisa, quam omnes tam Hibernienses,
quam caBteri in maxima veneratione habebant.
Cum autem haec imago crucifixi esset prostrata,
& spinis circumsepta feri& sexta f acta est in agone,
& apparuit facies eius suffusa rubore vehementi,
velut essetin camino ardenti ; & sudor magnus exiuit
& f acie eius, & ab oculis eius cadebant guttulae, ac si
fleret : hora autem diei illius sexta & dextro illius la-
tere, & dextraillius mammilla exiuit sanguis &
aqua : quae ministri Ecclesiae diligenter colligentes,
miserunt legationempost Iohannem Cymin Archi-
episcopum suum, mandantes ei huius rei euentum
sub sigillorum venerabilium virorum testimonio,
Domino Papae insinuandum, &c.
" Iohannes vero Dublinensis Episcopus exulans
venit adRichardum Regem Anglias, & adlohannem
comitem Moretoni j , fratrem eius : sed nullam potuit
habere iustitiam, vel ablatorum restitutionem : cae-
teriautemEpiscopi Hibernia9,licet saBpiuslegissent,
En tua res agitur paries cum proximus ardet :
Tamen clausis oculis transierunt damna &
iniurias, quae ministri praefati Iohannis Comitis
Moretonij, Coepiscopo suo fecerunt, & facti velut
arietes non habentes cornua, cedebant & facie
CaBterum vti haec interpellatio f acta ab Archi-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 119
eplflcopo cassa omnino & irrita fuit: ita etiam
consilium 4 Gyraldo datum : vnde & Vvalterus
Maap Archidiaconus Oxoniensis, & Regius (vt^^Jj- to
apparet) Ecclesiastes, cnm & conciones suas, &££dTid£
caeterorum scriptionem, nihil apud Regios profi- S^Jj^
cere sentiret, solitA verborum faceti& & vrbanitate
pluries dicere, & Gyraldum in hunc modum con-
uenire solebat : " Multa magister Gyralde scrip-
sistis & multum adhuc scribitis, & nos multa
diximus : vos scripta dedistis, nos verba."
Atque insecuta tempora maiorem semper molem
grauaminum intulerunt, quod non siluerunt Hi-
berni de Edoiiardo Rege pronepote huius Iohannis, SJJfSun
de quo apud sedem Apostolicam grauiter suntdrat u
conquesti : vnde Iohannes PP. 22. cum eodem ^'
Bege vehementer expostulauit, vt apparet ex
literis Apostolicis ad eum scriptis in quibus inter
alia haec habentur.
"Vidimus inter ceotera contineri, quod cum
f oelicis recordationis Adrianus 4. Papa praedeces-
sor noster, sub certo modo & forma distinc-
tis, apertius in literis Apostolicis inde factis,
clarae memoriae Henrico 2. Jiegi Angliao progeni-
tori tuo Dominium Hiberniaa concessisset ; Ipse
Bex ac successores ipsius Reges Angliae, usque
ad haec tempora, modum & formam huiusmodi
non conseruantes, quinimo eos transgredientes, in-
debit£ afflictionibus & grauaminibus inauditis im-
g)rtabilium seruitutum ipsos durius oppresserunt."
t paulo post : " vnde talia f erre nequeuntes vlterius
coacti sunt se & Dominio tuo subducere, & alium
in suum regimen aduocare."
Graue erat Anglicanis Dominatoribus istorum Dominii
grauaminum dilationem multiplicari apud illamJd^^J^
sedem, & qua Dominij illius ducta fuit origo; vnde Jjj!^ ucto
& transfusa est in posteros haereditaria successio,
iisdem innixa conditionibus, quibus ipsa initialis
concessio nitebatur.
Digitized by VjOOQ lC
120 ANALECTA DE BEBTJS
Quid igitur facerent vt omnem praecluderent
conquerendi viam? post multam vtriusque potes-
tatis colluctationem post multas expostulationes
& certamina, post accerbissimas digladiationes
vtriusque Bracnij, Ecclesiastici nimirum & ssecu-
laris, magna fuit adhibita solertia conciliandse
inter vtrumque concordise; ea ver6 quia ardua
admodum & difficilis conseruatu videbatur, quam-
Hibernorum diu pateret aditus ad Petri Cathedram, vt satis
i^oSJSSnn c<mstat ex inita pacificatione cum Henrico II.
appeiiatio. cum Ioanne eius filio, cum Edoiiardo & alijs suc-
cessiu^ Regibus AngUae (quibus multa iurgia
intercedebant cum clero ; ad quae dirimenda ne-
cesse fuit ad primae sedis authoritatem recurrere)
nouo consilio, nouum remedium adinuentum est,
sacriiegrum vt perpetuus iste recursus vna obice impediretur.
remedium. Nam quod contra Salomonis haeredem & rebelli
Ieroboam, in Dan & Bethoron, aureorum vitulo-
3. R«g. 12. rum stropha; & contra montem Sion, & arcem
Dauid, transuersa in Garizim semita olim excogi-
AntS.'c.'8.'tatum fuerat ; id nunc, conuersis tabulis, audac-
et e aiij! ard ' te* attentatum, & saeculo iam properante ad
interitum, ausa est saecularis potestas, coecft amoris
caligine obnubilata, per meretriciam copulam sibi
Henric. 8. asciscere, & cum Regali corona coniugare Pontifi-
!£{ m** 1 ^ 8 Insulas, maritando Ecclesiasticae iurisdictionis
apicem, cum diademate laicaK ; quo fieret, vt in
vnam personam, adeo & in vnius personae arbi-
trium, coalita omni authoritate sacr& & profana,
diuinS, & humanft, Ecclesiasticft & saeculari, nulla
in posterum contingeret inter vtramque potesta-
tem disceptatio.
Henrfciw 8. Ita plan£ acta est heec catastrophe; & ex Impe-
f^cepT 8 ra *ore commodissimo Reip. derepente exortus est
tanquam Hercules Prodicius, prodigiosissimus
Ecclesiae Princeps, opere praeceps, munere biceps,
qui & Ecclesiae caput esset, & Reip. temporalis :
& vt omnia complanaret suo arbitrio, euersa "rota"
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
121
illa quam Propheta viderat " in medio rote," *■** «• «•
postquam in suum eueniculum conuasauit omnia
quaecunque opima & optima concupisceret, nouam
sibi rotauit mixti prmcipatus machinam, quam
sibi ille finxit, & descnpsit in sua mente, non Eiod.c. 2.4.
" secundum exemplar quod " Moyses " in monte
viderat," sed in mensuram angeli tenebrarum
constituit fundamenta noui operis, & cuiusdam
f abricae versatilis, quam posset gyrare & regyrare
ad libitum ; cuius basis subsisteret in placito Par-
lament&ri.
ARTICVLVS IV.
De continuatione Schistnatis, 8f inter Nouatores
dissidio, cui per conferentiam Regalem medela
quceritur.
HMG noua machina sic posita, & suis librata SjJS^^.
ponderibus, vt in omnem partem se voluere, rfti» a PP a-
& ad omnem ventum accomodari posset, omnis
amouenda erat obex, quae cursum eius sufflamina-
ret : debuit igitur cessare omnis metus, & paterna
obedientia supremi pastoris : nec iam amplius vel
Petri manu, vel ad retri nutum, stringendus erat
ille, vel iste gladius, quem binario numero pree-
paratum in defensionem Domini contra impetum **«. * **
malignantium, dum vtrumque suffecisse ipse pro-
nunciat ; neutrum redundasse colligimus. Kedun-
dabit autem in vnius manu posita tam diuersa &
anceps armatura; nec minus orbi noxium hoc
moderamen vtriusque potestatis, in vnius laici
manu constitutum, qu&m (quod in fabulis est)
habenae Phoebei currus in iuuenili dextra Phae-
thontis : sic tamen visum est Regi mulieroso
omnia vnius dominatu esse tenenda, qui iam in
brachio extento, possit nobis referre, & Iouis ful-
men, & Heroulis clauam, & Neptuni tridentem;
Digitized by VjOOQ lC
122 ANALECTA DE REBUS
quin & innuptam Mineruam, ac Yenerem Vulcano
enuptam, & Marte constupratam, vna vice eodem-
que vultu repraesentare.
AngUPri- Ex ista portentos& scena, & obscoen& fabula
oeptio yutL profluxit omnis haec Laicocephala Anarchia, quae
dura seruitute coercuit hactenus Britannici Ln-
perij ditiones : cuius & seminalis ratio, per tot
saecula ex iniustA cleri oppressione protuberans, &
suscepta in vtero Iunomae libidinis, procreauit
tandem hoo immane monstrum, cuius experimur
modo inconcinnitatem & dissonantiam.
g^T* 1 * Afflat enim & adurit iste laicalis Flaminatus
omnem florem & virorem huius Imperij, dumque
ipse Archiflamen delinitus Syrenio cantu Politico-
rum, sinit se abduci & recto tramite, quem longa
Regum serie Progenitores calcauerant, laeuo nobis
omine, ex aliorum tantum (vt credere fas est)
assentatione & abdomine, cogitur Ecclesiasticam
istam dominationem non respuere; cuius cum ipse
cariem & saniem introspiceret, paulo post Regni
auspicationem, instituit solennem conferentiam
cum praetensis Episcopis, & Catharorum procura-
toribus, interuenientihus consiliarijs Regiis: in
a^^L q^a notum & ajgnitum fuit, & vel ipso Rege
£jj™£^ iudice recognoscitur, scripturam quam hactenus
vendit&runt pro diuina & sacra Protestantes, in
qu& contineri etiam asserebant vitam & animam
religionis, ita erroribus 8cat6re, vt etiam manifes-
tum sit egere legitima traductione ; seque nullam
hucusque versionem bonam vidisse, omnium autem
deterrimam fuisse Geneuensem, qua tamen vte-
bantur primi illi buccinatores nouellae fidei, &
Barioua. i. sacramentariae disciplinae in Anglia : idque ita se
tu KegS^" habere Rex noster pleno ore pronunciauit in illo
Regali colloquio.
^?^rip, Si igitur inf ormis eousque & inanimis remansit
^J^JJJ!™" & adhuc remanet Anglicana religio, absque verft
scripturft & verbo Dei, quae basis est omnium cre-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORXJM TS HIBBRNIA. 123
dendorum; si nulla reperta vulgaris translatio
qu» vel Regi satisfaceret, vel veritati consonaret,
vel ab errore ac deprauatione immunis esset ; si
omnis illa quae hactenus emanauit, ita mendis &
maculis scateat, vt noua egeat repurgatione, eaqu&
tali pro qua omnes Academici debeant suos Cory- SJJSb 1 ^
phsBos adunare, & scripturam hactenus receptam, eompanen-
& publica authoritate approbatam, ad incudem 5S2S^S
reuocare, nouamque excudere, quam Episcopis &
alijs de clero offerant, nouis tunsionibus expolien-
dam ; tum ver6 expolitam rursus tradere expen-
dendam coetui laicorum in sanctiori Senatu Regis,
quorum omnium calculo comprobatum, Rex ipse
tanquam supremus Hierarcha, ad Lydium lapidem
sui iudicij examinet, omnesque apices excutiat
(quod nondum factum audiuimus, cum tamen
oculis cerneremus, & manibus ipsis tractaremus
quanta dimicatione contra nostros pugnatum sit
ab aduersa parte, non sine magna cruoris Chris-
tiani profusione, & Catholicorum rediuiua afflic-
tione) si fundamentum hoc tam putre & cariosum,
nouo indigeat fulcimine, vt opus sit noua officina,
nouo malleo, noua incude, ad extundendam nouam
versionem; quousque illa plasmetur, qu8B Regi
vndequaque placere possit, non deberet aduersa-
rijs nimium displicere nostrorum constantia, qui
libenter non subeunt illam societatem cum tam
manifesto errandi periculo.
Sed non placet sectarijs ista nostra renitentia, Hibemire-
quam Rex ipse tam seuera notat censura, vt nisi SJbSSi - " 111
sub8trauerint animas omnes, reputet ri^ittvSpog,
& semisubditos tantum, non plen^, & perfect£ suos;
cum tamen illi sesquiseruos se esse credant.
Itaque vt totos & vndequaque suos faciat dedi-
titios, quotquot in Hibernia subiectos habet, sic
omnium mentes & voluntates suo mancipare
obsequio nititur, vt rebus etiam ad Deum perti-
nentibus, quando suas non prostituerent conscien-
Digitized by VjOOQ lC
124 ANALECTA DE REBUS
tias, & alience voluntatis coBca mancipia non
deuenirent, refractarij censerentur & obstinati.
Mirum non immerito ducimus, sic irritum fuisse
molimen illud tam serium & diuturnum, quo labo-
ratum est, & quidem strenuissim^ decertatum, in
expugnanda firmitate & constantia huius nationis,
quam tamen, etiamnum hodie, non msi semisub-
iectam suo imperio existimat Bex Brittanise,
quia corporum non animorum se compotem
cernit.
rom «°°" - Iatndudum proscripta & ablegata est ex onmi
naiid» oon- foro, tribunali, & iudicio legibus Begni stabilito,
uJu^ mo " authoritas Apostolica ; quam tamen cordibus in-
colarum pronindissime inscriptam, nulla vis potuit
exterere, nullus metus obliterare ; Introducta est
alia iuris, disciplinae, regiminis f orma, ad quam
tamen amplectendam in his qu® spectant ad
religionem, nullo artificio induci, nullA violentifi,
illi pertrahi potuerunt: adhibitus est fucus ad
decipiendum, lenocinium ad alliciendum, irrita-
mentum ad prouocandum, indago ad solicitandum,
minffi ad perterrendum, munera ad molliendum ;
premunt, promunt, viam sibi prsestruunt, aditum
preemuniunt, cuniculo simul & ariete oppu^nant,
omnemque machinam adhibent; sed omma in-
cassum, neque hilum proficiunt; Etma^is illos ad
nos attrahimus quam attrahimur ab ipsis.
cndiij dea- Id quod summam admirationem peperit magno
£u«rt«mdi8^ Polypragmoni, & Anglican» politiaD sub
mbenii*. Elizabetna columini Guliekno CaBCuio, summo
illius Begni Thesaurario, qui stupore defixus, &
plane attonitus de constantia Hibernorum, omnem
operam & oleum perdi dixit in Hibernia con-
foederanda Ecclesiee Britannicse; quando hi qui
in eum finem mittebantur operarij, adeo nihil in
isto opere promouerent, vt ipsi potius permoue-
rentur ab Hibernis ad eandem cum ipsis fidem
colendam. V t ita impleretur quod diuinitus pre*
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 125
nunciatum est. "Venerunt structores tui de-J" 1 / - 40 -
struentes te : " & capientes eos qui se ceperant, vt i R««. * w.
quod de Saule scriptum est, in cuneo Prophetarum
prophetasse, & quos prsemiserat lictores & nuncioe
ltidem f ecisse ; rf ec Dauid aut Samuelem & satel-
litibus captos, sed qui missi fuerant, & qui miserat
a spiritu Domini comprensos fuisse: ita de his
qui ex Anglia missi erant administri, quotidiano
vsu venire conspicimus.
Admirabuntur hanc mutationem dextr® excelsi, iJ^SndyS
omnes eequi Iudices, quando ipsi etiam inimici {JJg™ °*"
nostri sic obstupescunt, vt Prorex Ciceetrius,
nobis alioqui non admodum benignus, palam &
nuperrim£ dixerit, se nescire vnde ista proueniat
Romanao religionis tenacitas in preecordijs Hiber- vw£ J U PJ£
norum, nisi vel gleba sit inf ecta ; vel pollutus e, D . 87.
aer ; vel ipsum clima constupratum immunditijs,
& fsecibus fidei Pontificiae ; cui csetera omnia post-
habenda, & fidelitatem erga regem, & obseruan-
tiam erga eius ministros, & curam posteritatis,
totumque statum suum summa pertinacitate de-
creuerint.
AfeTICVLVS V.
De supplantatione fidei 8f explantatione indigenarum.
EX quo Eegni huius gubernaculum deuenerat in ^jJJ-JjJJJd.
sortem AnglicansB coron», neminem facile bus sui« ab-
comperiemus qui summi Gubernatoris vicem (siue 132*" T0 "
illum Proregem nuncupauerimus, siue Deputatum
generalem, siue Custodem aut Iustitiarium) diu-
tius obtinuit, & ardentius exercuit, & liberius
seueriusque administrauit, quam Arthurus C. vt
omnia manu sua continere voluisse, omnia in sinu
congerere, omnia faucibus obsorbere videretur,
Digitized by VjOOQ lC
126 ANALECtA DE REBTJS
lob, c. 40, « habens fiduciam qu&d influeret Iordanis in os
eius.
Omnia erant pacata & tranquilla, domi forisque
otium & quies, nullus interne tumultus, nullum
externe beUum resonabat, vbique pax & securitas ;
siluerunt arma, conticuerunt fitui, tubas & turmaB
obmutuerunt; nullaB turbaB, nulla fere turbatio,
nisi quam ipsi qui cum Imperio praeerant, vel
suscitando conciuerunt, vel concitatam nutriuerunt
in nostrsB professionis homines.
JJjJjg^ Antehac dum litui concreparent, & gladij vi-
moiimina. brarentur, lites, & legum laqueos nemo extimes-
cebat ; iam ver6 quid aliud f acimus, quid patimur,
quam inextricabiles quasstiones, de religione auita,
& auitis possessionibus ; de fide, fundls, & lati-
fundijs ; de plantatatione & supplantione ; denoua
facie & vultu Reip. inducendo ; de nouis Colonijs
hominum extendendis; nouo cultu Dei propa-
gando ; nouo titulorum & hsBreditatum iure san-
ciendo; de nouis iniurijs incolarum cumulandis.
In hasc itur velis & equis, bigis & quadrigis ;
omnis industria, vigilantia, & studium in his poni-
tur, ab hifi qui positi sxmt ad clauum huius Keip.
in vnum conspirant omnes prasfecti, Prassides,
Antistites, & Prorex, & tota gubernationis machina
in hoc nititur, & pertendit, vt cum omnia, instar
fulguris coruscantis, imperio suo peruaserint,
nihil penitus inconcussum relinquant. Huc per-
tinet Proregis tot antea circuitus, & quac proxime
f acta est autximnalis & aestiua eius itineratio. Huc
spectat Cancellarij & Primatis, cum aliis suis
Sufflaminibus, regilis, & quasi Dialis visitatio,
ijsdem fere diebus auspicata. Huc e6dem perti-
net vtriusque brachij, saBcularis & Ecclesiastici
tam arcta colligatio; vt iam vtraque curia Chris-
tainitatis & Regni, sub vno capite Hierobasilico,
videatur conflata in vnum Behemoth : cuius
corpus quasi scuta fusilia compactum squammis se
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 127
{)rementibus, vn& vni coniungitur, & ne spiracu- 1<*>> «•**•
um quidem incendit per eas.
Antea vidimus Proreges & Cancellarios inS^jJjJS^
diuersa ferri, vidimus Proceres Ecclesiasticos &J u £|J£ rum
laicos aduersantibus inter se studijs conflictari, ex
quorum mutua colluctatione, tantillum respiratio-
nis & leuaminis poterant percepisse Catholici : iam Nahum. c. 7,
ver6 sicut spinae se inuicem complectuntur, & in
Orthodoxse fidei exterminium armati, dexteras iun-
xerunt in hoc negotio, ne qua sit iudiciorum
inter eos discrepantia, sed vna mente, & concilio
societatem coeunt & aduersus nostramprofessio-
nem conf oederantur.
" Sicut esse noxium solet si vnitas desit bonis : SoSui. si
ita periculosum est si non desit malis ; Quos enim
similis reatus sociat concordi pertinacia, etiam
def ensio peruersa constipat vt de f acinoribus suis
alterna se inuicem defensione tueantur. ,> Sic
Diocletianus, Iouius, Maximianus, Herculeus,
Galerius, coniuncti cum Constantio gloriabantur de
sua in Christianos vnanimitate, vide Baron. ann.
301.
Duo erant in praecipuis votis senatui populoque Angiictni
Anglicano, ab ipsa Regis mauguratione : vnum vt puiiqua
supplantarent Catholicam religionem, quam com- YoU *
mutarent ascititia nouitate suorum dogmatum :
alterum vt explantarent ipsos Catholicos ex auit4
po8sessione; in quorum haereditatem introducerent
nouas colonias. Vtrumque videbatur magnaD
molis & maximi moliminis opus : Sed vtrumque
tamen in se recepisse videtur Arthurus Cichestrius,
idque operft & ope consilij sui conficiendum prae-
ferebat.
Nulla videbatur melior oportunitas sperari oportnnita^
posse, quam vbi fatigati incolse bello, peste, & Sdi^calno^
media, hebescebant animis, & viribus languebant, hCQBm
prostrati mente pariter & corpore ; quando etiam
ex immutatione status, & consanguinei Regis in-
Digitized by VjOOQ lC
128 ANALECTA DB EEBUS
uestiturft, confidebant prosperiori cursu regiminis,
rectiorique tenore administranda omnia : qua spe
lapsi, & delusi miserabiliter expositi remanebant,
& obnoxij illis calamitatibus & iniurijs, quascun-
que infligere decernerent Gubernatores.
Occasione istius debilitatis & deiectionis nostro-
rum, animati mirifice hi qui praoerant, dura illis
& dira imperare audebant ; ilfi ver6 non audebant
imperata refugere ; atque ita dum paterent ictibus
vtriusque gladij ; & vtrumque brachium armatum
& extensum in eorum ceruices immineret, quid
facerent Christi pugiles: nisi obediendo voci
caelestis Magistri, in aren& patienter subsistere, &
isai cap .M ^^ 118111 oue8 *** occisionem ductse, coram ton-
Actor. c.8. * dente se & laniante obmutescere.
Non est loci huius, nec breuitatis quam mihi
proposui, recensere quse in hoc genere pertulerunt
Catholici, in diuersis prouincijs huius Regni, ex
quo A. C. supremum in gubernatione locum obti-
nuit ; alterius otij negotium illud fuerit ; nunc
limitem mihi posui paucorum mensium, quem non
temere transgrediar, nisi prout vim intulerit pr»-
sentium conditio euentorum; quse ab ignoto
lectore, & in rebus nostris hospite non adeo pro-
cKuiter intelligentur, absque enucleatione praeuio-
rum consiliorum, quee tamen non nisi modice, vel
intra modum attingemus, quatenus lucem afferent
descriptioni proximi semestris iam translati (quem
ego mihi scopum praecipu^ intuendum, & alijs
exponendum statui) vt si aliqua delibanda sint ex
consilio & praxi anteriorum temporum, veniam
mereri possit digressio, quae non nisi parcissime k
nobis fiet, quantum satis erit ad ea mente conci-
Conroitatio P ien< ^ a ^V^ i 11 praesentiarum jjeruntur.
»egia de Itaque cum illa sententia diu stetisset in mente
coiDiormi- ordinum Regni, vt supplantationem fidei nostrae,
toro^S 1 " & explanationem veterum ac fidelium incolarum,
Sjmtto 18 pl eno & pcrf ecto exitu concluderent : In illo cele-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUOOBUM TN HIBBBNIA. 129
bratissimo ccetu, in quo Bex ipse prasidebat (ynA
considentibus intimis consiliarijs, adhibitis etiam
selectioribus Praelatis & doctoribus) confltituerat
aggrediendam esse conf onnitatem suorum vnde-
quaque subditorum, in qu& consistere putauit
stabilimentum suorum Statuum ac Domimorum :
Vnde exorsus est negotium ref ormationis, potissi-
mum vero Ecclesi® Anglicanse, cui veluti appen-
dicem esse voluit, si nondum Scoticam (quia hoc
tam cit6 peruincere non tam pronum erat) saltem
Hibernicam illam, quam plasmauerat Henricus
octauus, & ipse nouft discipHnae figur& statuit & se
efBgiandam : Inter primaria tria capita ilHus so-
lemnissimaD consultationis vnum illuderat, vt Hi-
berniae de idoneis & potentibus Ministris prouide-
retur.
De hac autem re quid sancitum sitinillo Regali
coUoquio, lubet referre totidem verbis, quibus
Gulielmus Barlou Doctor Theologus, & Decanus^MJ*^,,
Ce8tnensi8, qui m isto concessu lntererat, & om- quio Bogfe
nium qu» gerebantur testis, scripto consignauit edit0 '
ibidem acta & determinata.
Postea igitur quam alia quaedam inibi consulta,
& pertractata exposuiflset ; " qua^t&, ,, inquit, " loco Dojtfnitfo
deuberandum erat de ordinandis destinandisque in Hibor^
praBdicatoribu8 in Hiberniam (cuius non sum, m- *** m -
quit Regia Maiestas, nisi dimidiatus Rex, qui
corporibus eorum cum potiar, tamen animsa se-
ductae sunt per Papismum) cui multum indoluit,
affirmans obedientiam non posse fidelem & solidam
ibi subsistere, vbi vera religio non dominatur:
neque pro Hibernia solum, sed etiam pro Cambria&
BoreaB Gollimitio (ita olim nominato cum iam limes
non sit) et qui mittendi sunt, ne seditiosi sint, aut
scandalosi ; vepres enim & vrticed vbicunque fuerint
semper in eandem naturam succrescent, neo in
aliud vtiles sunt, quam vt extirpentur, & extra
horti septa proijciantur. Itaque delectum esse
10
Digitized by VjOOQ lC
180 ANALECTA DB BEBTJS
faciendum huiusmbdi hominum, qui & synceritate
& doctrinft, & animi fortitudine polleant. Isti
negotio maturando sua maiestas prsecepit diuersos
Commissarios, tam de priuatis consiliarijs suis,
quam de Episcopis statim deputari ab Archiepis-
copo Cantuariensi quando iste ccetus dissolueretur."
Quod ita dictum, mox etiam f actum fuisse par est
credere.
ARTICVLVS VI.
Visitatio status Ecclmastici ex Regali
Commmione.
J"™jfejj£ lia T?X hac consultatione, & Commissariorum ordi-
effecta. Jj natione secutum opinamur illum ministerij
apparatum, quem annis succedentibus experti su-
mus : cuius tam crebra scrutinia, visitationes, ani-
maduersiones, quae postea f actse sunt, vix ad aliud
magis valuerunt, quiHm vt ea Protestantium flagitia,
& immunditiee quee antea in angulis, & sub modio
fiebant, propalarentur in vulgus, & omnium oculis
patefierint.
Mfnisw^ Tam inconcinna erat, & dedecorosa ministrorum
vita, vt paucis hinc retr& mensibus, primarius in
illo clero heteroclyto non malee indolis Antistes,
& natiuae in hoc ingenuitatis non immemor,
Catholicis Sacerdotibus conniuendum duceret,
quando ita infames, impudici, & probrosi sunt
gregales ministelli nouatae religionis, vt ad de-
struendumsuismoribuspopulum, quam ad instru-
endum potius deseruiant ; & quidni grex lasciuiat
quando arietes sunt emissarij P
Nisi verecundise lectoris parcendum putarem,
multis hic documentis comprobarem, quam praua
sit & impia conuersatio istorum ; qui dum coeliba-
tum Catholicorum execrantur, thorum suum coniu-
de minJstria
oensara.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLI00BUM IN HIBEBNIA. 131
galem reddunt execrabilem ; vt de compluribus
eorum fas sit dicere quod habetur apud Ieremiam
de mcechis & adulteris : " Equi amatores & emis- ***** •• *•
sarij f acti sunt, vnusquisque ad vxorem proximi
sui ninIliebat. ,,
Hoc clarissimS patuit in nouella circumquaque Mininri
plantatione : sed pro specimine csoterorum, vnum «mjttomf
ex Aquilone, alterum ex Austro desumemus ex-
perimentum. Prodeat igitur primo loco A. B.
Apostata qui in Aquilonari colonia praetensus D.
Episcopus, instar alicuius Itipballi de grege Cory- Of «*. n*.
bantum, tam effuse proruebat in libidinem, vt non F *"" B
contentus vn& focari&, quam votifragus in vxoris
vicem sibi arrogauit, illius tedio mox affectus, &
desultori& libertate se magis oblectans, ascitiA
repudij sententi&, quam in Curia prorogatiu®
Regiaa quasi in persona alterius, sui quidem
dioecesani, suffuratus est ; diuortium f ecit, & f amuli
sui coniugem in locum repudiatoe assumpsit; &
tam in primo connubio sacrilegus, quam in secimdo
profanus, & in libello repudij fraudulentus, in
omnibus autem flagitiosus & infamis ab ipsis mm
sectsB corypbaeis notatus est, & k bonis omnibus
merito despectus.
In Australi ver6 Colonia non meliori loco res Kfnii p».
habentur, qu® vt notiores nobis fiant buic Aqui- Su*.
lonari Ajitistiti succentuariandus est Australis
prseco. 18 nomine Figulus, & omine suo insigni-
ter fingens sibi fortimam, cum esset in Anglia
ex illo calamistrato agmine loquacium ministro-
rum, qui se venditant pro euangelicis concionato-
ribus; vel sortem pertaesus, vel exosus thori
consortem, decreuit sedem mutare, & solum ver
tere : finxit autem apud vxorem velle se in
Galliam tantisper transf retare, ad negotia qusadam mnistri
qufiB istic haberet conficienda, quibus expeditis, SoaS < J B,ui *
conf estim ad proprium domicihum rediturum :
quod f oeminae persuasum cupiebat, quia, nec comi-
Digitized by VjOOQ lC
182
ANALECTA DE REBUS
Talao«n-
gium oolo-
norum in-
faiuia;
Ministri
adulterium.
Deprehen-
susa Pro-
pria vxore.
Abeadem
Gallica lue
inficitur.
Eandem
moz minis-
ter inadul-
teriofla-
granti de-
prehendit.
tem illam voluit habere, nec subsequam. Isto
figmento sic preestructo, transtulit veKficationem
in Hiberniam, commutato derepente in Corum
Circio, recepit se ad Talaoenses nouos colonos, &
compatriotas suos, de quibus si legitimum quseras,
& locupletissimum testimonium, in confesso est
esse colluuiem hominum omni scelere opertorum,
adulteros, decoctores, sicarios, & qui inter eos
honestiores haberi possunt, depeculatores, & alieni
seris in immensum corrasores, qui cum ex aliorum
arculis & sarcinis locupletati ditescunt, vt se abdant,
& & creditorum ocuKs ac lictorum compedibus
abducant, transfugiunt ad loca debitoribus tuta,
creditoribus incognita.
Inter hos aliquandiu commoratus Figulinus iste
prseco, cum procaciter in suggestu dicterijs in
CathoKcos luxuriaret, absente vxore quam in
Anglia reKquit, cum noUet se ab iUicitis continere
amplexibus, pueUam poKtulam, comptulam, pro-
teruam vitiauit, despondit, f cecundauit facundulus
iste, & limatulus prsedicator. Vxor soKcita de
longfi, mariti sui mor& ; & resciens tandem mansio-
nis locum, insecuta est virum, & consecuta
superinductam iam prcegnantem : Iunonio oestro
percita vtrumque exagitat, tandem marito recon-
ciKata, cogit dimittere peUiculam : Ipsa interim
GaUica lue infecta, eadem tinctura coniugem tabe-
f ecit ; cui & par pari ref erendum censuit in leui-
tate & perfidia, sanatam corpore, sed mente petul-
cam, in ipso tempK sacrario deprehendit maritus
minister, in adulterio flagranti, cum proiecto
iuuenculo, qui conturbatll fortuni, rebusque de-
perditus, ex AngKa egressus, huc se contuKt ad
ruinas suas reparandas. Noster hic prseco, ceu
flamendiaKs irk inflatus, minatur adultero eiec-
tionem e regno ; & in eum finem parat grauissi-
mam querelam, quam ei apud pseudo episcopum
intentet: IUe conscius eceleris sui, & tristis de
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 133
exilio, vel alio atrociore sibi infligendo supplicio
opportune intelligit & vicino suo, municipe
Taloensi, accusatorem in eodem hserere luto cum
reo, & bicorni dilemmate posse cogi, vt vel actione
absistat, vel eamdem subeat poenam sententi»,
quam alteri instabat irrogandam. Neque enim *• v*****- 9 -
istum ex illis esse quos " boues triturantes " 1. Timoth.fi.
descripsit Apostolus, quibus ora infrenanda non
essent, sed f erocem tantum, & quidem cornupe-
tam, foenumque gestare in cornu, quod ei posset
in frontem impingi de constupraiA puella tali, in 2f T £2f£.
horreo talis vexillif eri Taloensis ; cuius si inficias v*odfc
iuerit, ipsum aduocet in testimonium, procis^
affinnaturum in opere & se conspectos.
Isto cornuto ailemmate sic obiecto miselli
oculis ; siluit a querela mouenda : sed vxor eius
f atigata magis quam satiata illo iuuenili complexu,
iam perfricta fronte & pudore abiecto, ad plastem
se & figulo proripuit, cum quo etiam aufugit ex
tota illa colonia ; cuius ingenium & mores, quia
semper in luto & sordibus nihaerebant, non incon-
cinne factam mutationem autumabis, vt quando
illa se ex figulinfi. subduxerat, ad argillam tamen
maneret intenta. Vidi vbi nouus hic plasmator,
cum nouellft coniuge comitatus, tectorio induxerat
cuiusdam nobilis aulam, sed opere hiante & deci-
duo, quod nec ad ornatum valuit, nec ad tegumen-
tum & vento vel pluuia ; prorsus vt intelligas,
plasma hoc argillaceum non esse absimile eorum
fidei iam nouo modo plasmatae, & nouo flaminatu
circumuestitsB.
Sed figulus interim sic spretus, & delusus & su& i>um puei-
vxorcul&, 8ui semper similis, domi f ouebat duas ^xit^
alias puella», quibuscum ad libidinem pro libitu
abuteretur, vnam qu» comptior apparebat, ab-
duxit vicinus accola, quod iile 8Dgre f erens, eius
filiam, absente patre, pellexit, & ablatam sibi rfuente pro-
iugalem copulauit, quam & adhuc retinet, prioregw £££*.
Digitized by VjOOQ lC
134
ANALECTA DE REBTJS
Nouorum
oolonorum
oontagio.
& proprifc vxore, quantum sciri potuit, etiamnum
superstite.
Quod eo lati^s referre volui, vt ex vno plures
acciperemus ; & qui longinqui sunt, ad quos haec
mira & noua peruenire contingeret, tanquam in
speculo cernerent veram effigiem huius colonia),
in qua, ceu nebulonum & tenebrionum ver& &
merl sentinft, tanta exvndat improborum nequitia,
vt suas illi improbitates mutu6 prodant, quoties
rixse aut contentionis quidpiam inter eos ob-
oritur.
Quibus sequo iudicio consideratis, quid mirum
dixisse quempiam, vel scripsisse ad suum familia-
rem, per istum nouorum colonorum incolatum
deuenturam Hiberniam (nisi Deus prouiderit) &
sceleratorum asylum, & puram putam cloacam im-
puritatis. His autem foecibus hominum si leges
suffragentur, vel potestas accedat leges f erendi pro
suo arbitrio, de patri& nil mitius sperari posse,
quam vt omnia ruant in exterminium.
Id quod ab ipso non impune dictum; cum
tamen inuentus fit vnusquispiam in his comitiis
tam audax & effrons, qui diceret Regnum Hi-
berniae vi & armis expugnatum ; f as esse, & posse
iure belli administran k gente victrice, & per eam
condi municipales leges, lta vt ipsi Hiberni ab eis
sanciendis penitus excludantur. Quod qui dicunt,
vellem pro sua prudentia animaduerterent, hanc
tam rigidam censuram, quam liuor & libido
eructauit aduersus nostram nationem, eodem
tenore in Britanniam quadrare, quse & crebriiis
deuicta, & fortius deuincta, & arctius subiugata
fuit externis dominatoribus, Romanis, Saxonibus,
Danis, Normannis, vt omittam Pictos, gentemque
Scotorum ; inclytam huius nationis nostraB sobo-
lem, veraque Hibernorum genimina, quippe (vt
To^Mnh 16, ^y 1 ^ 118 auctor est), " Nello magno fliberniae
Qmmmv jwmwhiam obtinente, sex filij Muredi Regis
firitannia
ssepe «ubi-
ugata.
Topograph.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORUM IN HIBBRNIA. 135
Vltoniae, in Classe nonmodicfL, BorealesBritanuiae
partes occupauerunt, vnde & gens ab ijs propagata,
& specificato vocabulo Scotia vocata, vsque in
bodiernum, Angulum illum inhabitant."
Iam ex illo angulo nobis prodiit illustre ger- i*»tros r«*
men, cuius cacumen cum pertigent ad culnien onundu*.
MonarchisD Britannicae obumbrans adiacentes In-
sulas, & inter alias, hanc matricem terram, ex qua
gentis Gathelicae duxit originem ; si reliquis
votis nostris de eius perenni fsolicitate vnum non
deesset, quod in diuortio religionis positum est,
omnia nobis eo Duce & auspice, veluti diuin&
virgulsL suppeditata putaremus, quando oculis
nostris, ex semine nostro, Regem nostrum conce-
ditur intueri.
Sed huius laBtitiea plenitudinem diluit, & quo-
dammodo ca&tigat ista doctrinso disparitas, quam
eius ministri vel inuitis nobis, sic obstrudere inar-
descunt, vt in hoc prsecipu^ videantur excubare,
& toti intenti esse, quomodo nostrum in fide
ingenuitatem corrumpant.
Corruptelas coloniarum ex vno vel altero docu- ^p^SS 111
mento iam degustauimus, ex quibus qudm illi oomiptei»,
despiciant iura omnia & diuina & humana, sacra
& profana susque deque ferentes ; quam ignomi-
niose, turpiter, & neiarid, contra iustitiam, contra
honestatem, contra Keligionem peccent ; quam
sacrilege, incondite, & promiscuo m multis coitu,
Barbarorum, aut vero Brutorum ritu degant,
aperte cognoscitur. Cum his tamen omnibus vi-
demus Regios ministros acriores esse, & vigilan-
tiores aduersus nostram professionem (quaa vel
ipsis fatentibus, purior est & immunior ab his
sordibus) qu&m aduersus istos tam perditos &
profanos grassatores. De mulctis ordinarijs re-
nuentium adire templa protestantium, ex quibus
multi ad summam pauperiem redacti sunt, alibi
diximus ; de arbitrarijs autem & extraordinarijs,
Digitized by VjOOQ lC
136 ANALECTA DE KEBTJ8
iMcto «w- yk cr edibfle est quantis exactionibus otiosi minis-
thodownmn. telli, cum suis apparitoribus & accensis, grauant
nostros, non dico nonestiores ciues & opulentiores,
sed msticanam plebem & infimos in vulgo opera-
rios ; quibus impune non est liberos suscepisse in
legitimo matrimonio: Nam si prolem recenter
editam non offerant ministro baptizandam, sed
magis & Catholico Sacerdote regenerandam in
occultos tradunt, exigitur & missellis inpoenam
commissi, pretium caballi aut vaccae, cuiusfor-
tasse solius ope, & vnico peoulio vitam maximd
tolerabant.
Si qui huc ex Anglia aduentant pro fide ex-
torres, qui modico sale, & angusto lare contenti,
vitam frugalem & innocuam transigunt, vt cum
serenitate conscientise fruantur communi luce, &
salubri aurt, temperatissimi clymatis, suisque ex-
pensis vitam toierent, absque iniuriH, onere vel
Srauamine cujusquam, non esse tolerandos vt ita
titent, elata voce proclamant aduersarij : Ad
quorum continuos & obstreperos clamores irritan-
tur hi qui prosunt ex eadem natione, vt in eos
seuerius inquirant, & vel calumnijs onerent, vel
dehonestent conuitijs, vel etiam e suis sedibus, &
latibulis penitus eiiciant.
JSSSioni» Qri* crederet in regali visitatione, quam Can-
•oopui. cellarius cum suis Assessoribus, Symmistris, Anog-
nostis, & alijs iussu Regis instituerunt mensibus
elapsis, iter suum exorsi ab vrbe Dublinensi, &
largo terrarum circuitu conf ecto per Laginiam,
Momoniam, Conaciam, perque fines Vltoniae, &
Midiae in eandem vrbem regressi ; in tanto dioe-
cesium & prouinciarum ambitu, quis inquam,
crederet non adituros istas Colonias, non audituros
Colonorum querelas, non ordinaturos discipline
f ormam in grege tam inf ormi, non adhibituros
medicinam tam Lat£ serpentibus morbis, non pro-
uisuros obicem, non oodituros repagulum tam
Digitized by VjOOQ lC
CATttOLtOORUM IN HIBERNIA. 137
prsecipiti populomm ruinse, & torrenti omnium
vitiorum.
Sed quid factum toto isto tam celebri comitatu
& progressuP De occultis visitantium consiliis
nihil prseiudicamus ; qusB autem palam agitabantur,
hsec ier6 & huiusmodi ferebantur: Primo de
beneficiorum Polygami&, & pluralitate cauenda, Jum*Sot£
vel certe moderanda, vt qui antea vestiti erant *****
duplicibus, deinceps incedant simplicius; nisi
quod iam hyeme appropinquante, nix & pruina
multos cogat ad diploides resumendas, prout
lepide Cancellario responsum fuit & Cantuanensi,
in illo Regali Colloquio, cuius ipsa haDC visitatio
partus quidam & soboles existit.
Secund6 de appropriatis prouentitibus Monas- ^J pJ^S*-
teriorum, fisco itegio olim addictis, & exinde 5""° mon »-
vanjs personis, mque varios vsus dispartitis, vt
ratam partem ferant ministerij sustentandi, &
magisterij constituendi per omnes Dioeceses pro
iuuentutis educatione. Nam parum illis visum
erat catholicos prseceptores cL docendo amouere,
nisi haBreticos in eorum locum & officium surro-
garent.
Tertid de renouandis excubijs, & seduliore in- ^^£0.
quisitione in Sacerdotes Catholicos; de refugiis Sw^riou^"
eorum, & notis receptaculis, quae secreta indagine ^ 0,
quaesitorum quos ipsi visitatores de suo clero
nomin&runt, pernoscenda & scripto tradenda com-
mendarunt.
Quart6de reparatione templorum, quse vetus-Mutu»
tate & frequentationis desuetudine corruerunt ; in topiorum.
quo illud venit obseruandum, cum pleraque templa
tam vrbana quam ruralia distinguantur in duas
partes, quarum vna vocatur presbyterium, altera
nauis Ecclesue ; illius cura vt saf tum-tectum te-
neatur, ipsi clero incumbit; huius vero omnis
solicitudo, tuendi, tegendi, sarciendi, reparandi
pertinet ad laicos, ex veteri * recepta consuetu-
Digitized by VjOOQ lC
138 ANALECTA DE REBTJS
dine : In ista igitur reparatione, quaB tam serio &
strenu& ante triennium per Proregem vrgebatur,
neglecto in plerisque locis presbyterio siue sacra-
rio, Ugnatores & cementarij turmatim conduce-
bantur ad restaurandas anteriores illas partes, quae
sunt laicorum receptacula; quaB sicubi negUge-
bantur, iam vidimus vel mulctas irrogari pecunia-
rias, vel armatos equites, & cohorte & satellitio
Proregis imponi parochianis, vt grassantes per
illas parochias imminerent restaurationi, & depas-
cerent miseros prouinciales, nummorum & edulio-
rum exactione; interim ver6 annonam eisdem
militibus & publico attributam Prorex in suam
Skmmpon- crumenam seponeret. Hoc vtique artificium
dium. resarciendi Ecclesias, peridoneum videbatur Pro-
regi & pluribus iam annis, vt sic missa in com-
pendium persecutione, dispendium esset Catholi-
corum in re f amiliari ; & siquidem illi de sua
constantii vellent decedere, in intentum & Rege
scopum collimaret Prorex; sin autem nollent;
ipse tamen & familiares sui non negligerent suum
quaestum : Quia ver6 iam ex parte irritus erat
Proregis in ea re conatus, in labores ab eo in-
choatos subingressi hi Regij visitatores, perstabant
soKcitantes restaurationem, & grauia quseque com-
minantes nisi opus acceleretur ; quod nisi lingua
Angelorum ac manus Iacob non interuenissent,
minse illee ministrales in ignem vrentem transi-
tura videbantur.
Insuetum plan^, & hactenus inauditum in his
partibus nomen Regalis visitationis, quse tam
tet&Si ^Sl lllustribus personis constabat Irenarchis, & Hierar-
putudo. ^g^ Episcopis MetropoUtanis, Primate etiam
totius Regni, quin & Cancellario Regis, qui veluti
Regiae conscientiee clauis atque arbiter, primarium
in ista comissione locum obtinuit.
Hqdc tam magnifica& splendida commissio super-
erogata est omnibus aUjs Ecclesiasticis aut
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLlCORtJM IN HIBERNIA. 139
synodalibus conuocationibus, & ex ipso Primatu
Kegio proxime descendens, magna expectatione
mentes omnium commouere debuit, tam nouitate
sua\, quam personarum claritudine : Non deerant JJJJ^JJ 1 "
antea ali» visitationes, quemadmodum in Ecclesia aiu« nait*-
Catbolica, iuxta Canonicas sanctiones consueufe- tiombu *'
runt, in qualibet Dioecesi annuse illsB & ordinariao
siue decani & Capituli, siue Archidiaconi &
Episcopi ; vel triennales Archiepiscoporum in suis
Prouincijs, vel aliae solennes & canonicae anima-
duersiones, quas ex vsu & ritu Catholico retinuit
in suA laicophal& synagoga Anglicana: de qua
fas mihi sit vsurpare D. Basilij verba in re simili
sic loquentis, " F ur est Diabolus, & nostra extra-
nuntians, ad suos Hypophetas transfert." ItaHomu. in
nimirum isti heterodoxi imitantur formam & iiiyS^o.
ritum orthodoxaB Ecclesiae, & superficie tenus vul- Jjj^gu
tum eius & hierarchise f aciem nituntur adumbrare ; ]y te V ,li
qu33 quidem imitatio vere vmbratilis est, & veluti aocept£m
sepulchri dealbati extima species, intr& latente^J^™
spurcitie & sanie.
Bene tamen se habere quispiam autumabit, vt,
cum Primatum totius Ecclesiae competentem Ro-
mansB sedi, exorto scismate expunxerit ; etiam
Regni huius totius Primatum qui Ecclesiae Ard-
machanae competit, nouis artibus extinguere
sectarij molirentur : Non contenti Romee semulam
Carthaginem condere, & imperij Anglicani in
Hibernia metropolim nuncupare Ecclesiee eiusdem
Primatiam ; etiam modis omnibus laborant anti-
quam scaturiginem funditus transuertere ex suo
alueo : Sed ius obtinuit, & consuetudo loquendi,
vt cum Antistes Dubliniensis se Primatem vocitet
Regni Hiberniae, ad notandam istius segregationis
singularitatem, qufi, filiae placuit esse diuulsam &
ceruice & vbere matricis ; ipsa matrix omnium &
vera csBterarum nutrix, ac genetrix Ardmachana,
totius Begni primatum conspicuA plenitudine de-
Digitized by VjOOQ lC
140 ANALECTA DE REBTJS
^Ji^^^notaret, & isto sui tituli discrimine configeret
tmsffitw- oculos ambitiossB SBmulatricis, nisi & sede Apos-
pr^iatnm. tolica magis constiterit eam promereri hanc hono-
rariam exemptionem ab illaPrimitiualurisdictione,
qu& iure & vsu olim receptissimo, Archiepiscopus
Ardmachanus quolibet septennio visitabat totum
Regnum» ceeterosque Metropolitanos ad suum tri-
bunal euocabat, iudicabat, & lites causasque
grauiores deuolutione, appeUatione, aliisque iuris
praeminentiis, aut facti remediis terminabat pri-
Ardmacha- matiali auctoritate. Vnde & ipse quemadmodum
pSJmwum Metropolitanorum Primas, ita Metropolitanus
Primaa. totius Hiberni», Diuo Bernardo in vita Malachiee
d. Bem. in dictus est. Et illa sedes in tanta olim, & ab initio
Jjjj. Jf£ cunctis veneratione habita est, vt non modo Epis-
copi & Sacerdotes, & qui de Clero sunt, sed etiam
Regum, principum vniuersitas subiecta esset Me-
tropolitano, & vnus ipse omnibus praeesset.
loceiinus in Quid, quod antiquitils Rex Alpninius, & omnes
vitasancti •. ... / * . * . , r ' ,
p»tr.c.7i. Dubliniae ciues, vouennt se, & omnes posteros
suo8 in seruitium sancti Patricij, & Ardmachano-
rum Primatum, ob beneficium resuscitati filij
Regis & filiro : " Qui etiam statuerunt reditum
sancto Patricio patrono suo, videlicet de singulis
Dubiinien- nauibus mercimonialibus capam competentem Ard-
jMgerpetui machano Primati " (ex locelino loquor) " aut
«t Aid."pri-' cadum mellis seu vini, aut ferri falcem, seu men-
mmtm ' suram salis; De singulis vero tabernis medonis
seu ceruisisB metretas singulas : de omnibus etiam
officinis, seu virgultis, xenia donumque conueniens
in solearibus, chyrothecis, cultellis, pectinibus, &
alijs huiusmodi : & illa quidem die resuscitationis
factee, Rex, & alij Proceres singula talenta obrizi
auri singuli obtulerunt, alij ver6 quod poterant,
offerebant. Quae omnia, pauper Christi Patricius
pauperibus erogavit, parte retenta pro structuris
Ecclesiarum. Benedixit ergo senior benedictioni-
bus Iaoob Patriarcke, b^iedictionibus Moysis
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HTBERNIA. 141
sertri Dei ; cuius aetate & spirituali ducatu gessit
formam, prophetans, & precans eos inuictos fore &
f ortunatos, si dictis f acta compensarent ; imbecilles
ver6 & miseros eos redderet votorum praeuaricatio.
Quod liquid6 fuerat comprobatum, quando super-
biens populus oblitus benedictionis sancti Patncij,
debitos reditus neglexit persoluere : " Haec ille.
Quae sane, quamuis extra callem, ideo volui re-
ferre propriis verbis religiosi & vetusti scriptoris,
& coaeui Iohanni Curcaeo vltoniae primo expugna-
tori (ad cuius petitionem, simul & ad praeceptum
reuerendissimi Thom» Ardmachani totius Hiber-
niaB Primatis, & Malachiae Dunensis Episcopi,
illud opus aggressum se, in praefatione profitetur
Iocelinus) vt appareat quam longe recedant mi-
nores & vestigiis suorum maiorum. Ardmacbana *J« ▼**»
Ecclesia, " Beati Patricij sedes, in quft & viuens
sedebat, & mortuus requiescebat ,> (teste Bernardo) I°SS?' d ' ,#
ipsa cum sit "proprius totius Primatiae locus" (ita
loquitur Gyraidus) nunc velis & remis quam
strenuissime laboratur vt primaeua illius dignitas
supplantetur ; & tam in ista Regali visitatione,
qu&m. in alijs molitionibus quae aduersus ortho-
doxam fidem excogitantur, ipsius praerogatiua
supploditur, vt omnibus clarescat veram eius
honorificentiam esse inconcussam, nec videri aliter
posse occumbere quam cum ipsaCatholic&religione,
cum qufi, & stetit & resurget.
ARTICVLVS VII.
De circuitu Proregis in autumno prceterito.
IjlCCLESIASTICI circuitus scopum perstrin-
J gendo, inchoationem, progressum, & exitum
regalis visitationis attigimus magis quam descrip-
Digitized by VjOOQ lC
142 ANALECTA DE REBUS
simus, Proregis vicissim in suo itinere periodi, &
stratagemata percurrenda essent ; sed non est opis,
aut operse pretium nostrae, condensa resecando, ad
viuum elucidare, aut in apertum proferre quas
ille abditas tenere nitebatur & abstrusas moluni-
num suorum latebras ; solum igitur, instar fron-
datoris, recisis hinc inde ramusculis, opacas
interlucabo sycomoros, vt per vnam aut alteram
rimam sublucente radio, valeat qui voluerit reliqua
indagare, & occultas consiliorum cauernas elate-
brando, dumeta peruadere.
Romanorum Virtutum omnium, potissime ver6 diuini cultus
coMiiia"!? ac religionis plantaria fouere in hac insula, &
uJbl^a constabilire statuerat primee sedis Antistes, quando
Dominio. pactis, & obsignatis tabulis dominium eius tran-
scriberet in alumnum su89 fidei Principem, cui
originario nascendi iure subditus, & natalitiae re-
cognitionis vinculo adstrictus erat. Quse quidem
terrae ac terrense cognationis, & agnitionis com-
munio, tametsi in terrenis pectoribus valeat ple-
rumque, & in plerisque praeualeat ad ea qu»
concupiscas obtinenda, tamen in coelestibus animis ;
qui alia regula & amussi reguntur, & in hoc siff-
nanter de quo loquimur, altiorem & de coelo
petitam rationem, quam de solo salouS haustam,
vel de carne & sanguine ductam iuuat existi-
mare.
Nam & is qui titulum transtulit, coelo magis
quam terrse intentus erat, vt ex diplomatis tenore
apparet : is ver6 in quem transtulit non tam soli-
citus videbatur de terreni Regni finibus extenden-
dis, quam de coelestis Imperij, & diuinae reKgionis
iure ampliando, idque ex sponsione ab eo inita non
obscure colligitur.
IUe quidem qui transtidit titulum, quadam lege
& conditione expressa celebrauit istam Insuke ab-
dicationem, quam pietas olim f ecerat vectigalem,
& obedientia firmauerat tributariam atque subiec-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOBUM IN HIBBRNIA. 143
tam illi Cathedrae, & qua doctrinam aBternae salutis
initio conuersionis suae acceperat : Atque itidem
is qui acceperat, eidem sedi, & fidei vixit, & obijt
obsequentissimus. A quo igitur & quomodo abdi-
cata haec Insula, & cui addicta P nempe & Romano
Pontifice, Romanae fidei Catholicae principi, Ro-
manaD & Pontificiae obedientiao alumno. Addicta gSJjJJJJJ -
autem fuit intuitu propagandae fidei quae tunc Angu. ab.
vigebat; conditione etiam dilatandae religionis, ^* 110 " 1 ^
obedientiaB RomanaB quam ipse profitebatur ; leee
denique & pacto recognoscendi iura illius Ecclesue
per annuum censum pensitandum. Ista conuen-
tione facta est illa translatio, istis & similibus
conditionibus celebrata. Quod si posteri eius qui
Dominium acceperat in fraudem inducti, vel
erroribus circumuenti, vel immemores pacti, vel
ingrati in paciscentem, vel ir& aut odio aoalienati,
resiliant a lege inita, recedant & fide praestita,
violent pactionis ceremoniam, & promissi sanctita-
tem ; vtrum iure illo cadant non est meum pro-
nunciare, viderint id Iuris-periti ; de facto quid
sit, testatur orbis Christianus.
Transcriptum fuerat ius Insulae in proauorum Hibemu
Iacobi nostri proauum Henricum, a quo ducitur JJ^? J25ui-
expugnationis nostrae origo, & similiter series §£!* ,u "
eorum qui modo impugnant, & iura libertatis, & temponira.
fidei integritatem, & heereditatis successionem in
hac vetustissima Insula ; quae sub Henrico II.
venundata in subiectionem temporalem, sub
Octauo ver6 maioris seruitutis auctoramento inusta,
iam multos annos gemuit sub iugo peccati : prima
sustulit libertatem filiorum hominum ; secunda
libertatem filiorum Dei : illa reddidit seruos homi-
num ; ista Doemoniorum, quantum in hominibus
erat, & in principibus & potestatibus saeculi huius,
qui nitebantur eos subiugare principibus tene-
brarum.
Id quod etiam opere prsestitissent, nisi Dominus
Digitized by VjOOQ lC
144 ANALECTA DE RBBTJ8
iw^a Sabaoth pro sua bonitate meliorem ipsis mentem
p^uiegio indidisset, & speciali priuilegio conseruasset, dum
Sb^StS 111 coelesti luce cordibus eorum oboriente circumfusas
cdiigin». oculis sordes, spissamque caliginem dissiparet.
Nam ricut in obscuritate, ao tenebris ^Egyptiorum
de Z grandine. terram Gessen coruscationis su89 radiis lllustrauit :
ita obsessa vndequaque per cateruas errantram &
in errorem mittentium Hibernia, singulari Dei
beneficio lucet & ardet, iubarque fidei circumf ert
per omnes populorum angulos. Mira & stupenda
tutela dextraB altissimi innouantis signa & immu-
Eseoh. o. 36. tantis mirabilia, " Mirabili dono Deus hano dit-
auit Insulam, multitudinemque sanctorum ad eius
tuitionem in ea constituit, ,, inquit H. Arohidia-
conus Huntingd. 1. 1. Hist.
GMsaortho- In Comitiorum apparatu, quascunque arguti-
eSwSgit* arum tendiculas ordiebantur aduersari j in exter-
nta moiimi- mininm nostro religionis, velut telas aranearum
(vt vidimus in secunda sectione) difflauerat Oatho-
Uc8D nationis constantia : 6 diuerso, quidquid
parauerant indigenaB pro moderandis excessibus,
amputandis abusibus, subleuandis oneribus, diri-
gendo regimine (in quo multos dies & noctes de-
sudauit operosa Publicolarum & Philopatridum
industria) vno ictu disjecit, aut renutu detexuit
contranitentium auctoritas. Iam positum erat
stamen & subtegmen nobilissim© tel», septem-
decim circiter publicaB vtilitati deseruientia eon-
cepta, discripta, digesta, addo & transmissa
ferebantur statutorum capita; sed omnia vno
reflatu, vno paucorum refragantium studio sup-
?ressa sunt & silentio inuoluta. At ver6 quia
lomitiorum iste inopinatus terminus ad alias
Satriae segritudines non adiunxit morbi caduci foe-
itatem, aut comitialem in fide lubricitatem,
pleraque f OBliciter acta plerique eestimabant. Quo-
modo si quis in grassatorum manus incideret, vbi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUCORUM IN HIBERNIA. 145
vitalia relicta sunt integra, tametsi ceetera membra
saucius, hilarescit.
Sed quid f als6 opinaris etiam extra Comitia sio *-**c$.
omnia esse salua, vt nec sit " Satan, nec occursus ooMtrius
malusP" Circuiuit aduersarius nationis Hiber- 2J£rf™£
norum, inimicus ille pacis, & libertatis eorum ; ,Mitti -
perturbator otij, & publicee tranquillitatis ; qui
" ingressus bland£, in fine momordit vt coluber, ^* * c - w -
& tanquam Regulus venena diffundens:" Qui
pauper ingressus diuitem inuenit, diues egressurus
pauperem relinquit : Qui Martis & Bellonae
alumnus, in bello enutritus, belli f ax & antesig-
nanus, in pace classicum intonans; dum Mon-
tioyus Prorex ciuitatibus indulgendum ratus, &
& morte Elizabethee ciuibus pepercisset, quod
adornare vellent, aut, se inconsulto, vel tenuiter
adumbrare, publiceue restaurare exercitium suae
religionis, ipse proprior sseuitise quam lenitati am-
plectendse, ciues occisione delendos, & ciuitates
xunditus euertendas, & tunc dixerat, & nuper
dixisse gloriabatur.
18 ergo gentis huius & gentilitise libertatis, ac
religionis etiam iuratus hostis, subtilissimis arti-
ficijs,&implacabili odio erga nostram professionem
quod diutile celauit in primo ingressu, & quasi
infantia sui Magistratus ; adultior f actus in officio,
& confirmata grati& apud regem & ordines, ita
sseuijt in omnes, qui suauis antea omnibus &
gratus videri voluit ; vt inter omnes aui ad guber-
naculum huius regni tot sseculis seaerant, nemo
durius, tectius, fortius, & diutius, iugum super
Hibernorum maxillam exaltauerit : Quando enim
alij £ ministris regiis indulgentiores essent erga
antiquam nationem, & antiquitus retentam fidei
professionem, cum in conspectu Domini Regis, & vetnsts
peesentaneo quandoque alloquio, & literis e lon- JJ^JJJJJ"
ginquo se proferret, duo in se recipiebat (vt aboution«m
aubi notatum est) vtrumque sane perarduum ; de pit.
11
Digitized by VjOOQ lC
146 AKALECTA DB REBTJ8
antiquanda, & prorsus abolenda vetusta & indi-
repta successione, cum fidei tum & haereditatis ;
qu& prae alijs vicinis nationibus signare se solet,
& gloriari natio Hibernica. Hac igitur sponsione
fidelitatem suam, & solertiam Regi oppignorans
SSJuu^- (instar illius qui iugiter circuit quserens quem
greditur. deuoret), circuiuit terram & perambulauit eam :
nunc hanc, nunc illam prouinciam perlustrando,
inquirendo, rimando, recensendo, scrutinia scrutan-
do, omnia etiam abditissima quaeque penetrando,
incerta pro certis venditando, certa pro incertis
concutiendo, titulos excogitando nouos, & veteres
euentilando. Quid pluribus P ita omnia turbare,
coelum & terram miscere satagebat, vt nisi coeptis
eius modus aliquis aut terminus poneretur, ln-
sulam quam voluit (sed Deo melius prouidente
non potuit) circumferre omni vento doctrinse, ex
firma & stabili terra volaticam faceret, aut fugi-
tantem. In quo vtroque tam solocit£ spondendo,
quam exequendo preefracte, nec Regi fidelem
extitisse, nec patricp beneuolum, non est veritus
in faciem dicere primarius Regni consiliarius, qui
totum negotium plantationis contra honorem Regis
esse, & contra iustitiam Regni, & quod magis est,
contra legem Dei liberd pronunciauit.
Refertur apud illustrem & vetustum scriptorem,
Insulas quas vocant Calaminas in Lydia, non ven-
tis solum, sed etiam contis quo libeat impulsas,
multorum ciuium in Mithridatico bello saluti
fuisse & incolumitati. Scimus Hiberniam vtroque
assultu, nec rar6, nec leuiter impetitam fuisse,
halitu nimirum & vento praeeonum ; vncis etiam
& vnguibus praedatorum ; illorum quidem e sug-
geatia ac tribunalibus reboantium, si fort^ possent
eius in religione constantiam exeuiflare ; lstorum
ver6 per vim & calumniam, terrse fundamenta
JjS^JJIJr concutientium, si forte possent explantare.
tur. Sed hactenus Deo laus, in ventos abierunt illa
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 147
verborum tonitrua & minarom fulgurationes, ipsa
ver6 immota manet & inconcussa in veteri pro-
fessione; de impetu autem inuadentium quid
attinet dicere, quam frequenter lacessita fuerit
vi, & fremitu quadruplatorum ; qui dum inhiant
eorum fundis, & quao & maioribus acceperant lati-
fundijs, texunt calumnias apud Regem, & etiam
obtentu publicae salutis tegimt sua priuata strata-
gemata & strophas, quibus aucupantur simplicium
incolarum hsereditates, &praedia rn prsedas vertunt.
Hinc tota illa techna coloniarum constructa est, de
qua miserabiliter conqueruntur indigense ; & nisi vel
sancti Indigetes per intercessionem apud Deum,
vel misericors Dominus propter merita Patrum,
intendat de solio sancto suo m miserias filiorum,
& respiciens in f aciem Christi sui exaudiat suspiria
gementium, & gemitus compeditorum : & nisi
compedes inijciat, vel impedimentum aliquod
interferat consiliis nouorum colonorum, qui vsque
quaque nouis supplementis, & incrementis indies
augescunt, & dilatantur, humanitiis loquendo ab-
sorbebunt totam Insulam ; & quod fix& sententii
decreuerant, extirpatis omnibus antiquarum fami-
liarum stipitibus, subintroductis in eorum loca suis
stirpibus occult4 & incruentft victorift. vniuersum
Kegnum supplantabunt.
ARTICVLVS VIII.
De Coloniamtn apparatu ty progressu.
ATQVE eo funestius hoc malum est quod ab iis
iniuriae nascuntur, & quibus maxim£ iura
expectanda essent. Nam qu&D certa censebantur
Dominia, eaque longaeua heoredum successione
stabilita, iam cassa & caduca redduntur, & inApparatus
Ceritum tabulas ref eruutur, procuso noui processus
Digitized by VjOOQ lC
148 ANALECTA DE REBT7S
artificio, quo omnia reuocantur in dubium ; pre-
mis8& siquidem titulorum exquisitissim& indaga-
tione per Regis promotores, & fiscales ; si vel
syngraphae perierunt (quse in terri bellis, incendiis,
& tumultibus assueta facile intercidere poterant)
vel iis productis & perlectis, si vel vna ambigua
vocula reperiatur quae posset in calumniam trahi ;
vel si quid desideretur ex solemni iuris f ormula ;
nec possessio inueterata, nec successio hsereditaria,
nec longa maiorum series in Dominio firmata,
nec eequitatis ratio, nec proprietatis continuatio,
contra prorogatiuam Regis & altum eius Domi-
nium, contra erosas & mutilas scribarum publi-
corum notationes, contra tenebrosos codices in
scrinijsNotariorum regestos, contralatebras regis-
trorum, & vel in ima cera contentos apices, ab
Aduocato ac Solicitatore Regio, & ad leges Ser-
uiente, summo rigore excutiendos, quidquam pon-
deris aut momenti habebit ad tuendam vel
asserendam proprietarij possessionem.
varire Phi. Quid fit igitur P Quao m veterum philosophorum
)f£8e! 0Tnm scholis disceptatio f uit variarum sectarum, dum alij
Stoici, alii Academici, alij ver6 Peripatetici haberi
vellent : Scepticorum enim & haesitantium familiaL,
cum Aristone, Pirrhone, Herilo explosa ; Zeno,
Plato, Aristoteles principes censebantur: Fin-
gamus ita esse in Politicorum schola, nec figmen-
tum est nostrum, sed populo suo vt placerent has
fecfire fabulas ; quando lam deUberatum&statutum
erat apud istos Sophos,immutare faciem Reip. &
totam machinam possessionum euertere, vt nouam
f ormam nouumque ectypum inducerent Regno, ex
officina sui prototypi, & clancularium conquestum
Anti quorum facerent, veluti spolia Salmacida sine sudore, &
tituiomm sanguine quft non valuit aperiri vi& per miserorum
pSruindig- vel reatum, vel criminationem (ne sine noxao pra>-
aUo * textu deturbarentur innoxij, ex auorum & proa-
uorum haereditate) excogitata est illa quam dixi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOtlCORtTM IN HlBEfcMA. 149
subtilis indago titulorum, cui non obsisteret prae-
scriptio longissiini temporis cum bona fide posses-
sorum.
Ex ist& inuestigatione, & scrutinio, certa stetit
sententia excutiendi, & euentilandi omnia, & vbi
minimus in re vel in modo reperiebatur defectus,
exaggerandi infirmitatem tituli, subaccusandi pos-
sessorem iniusti Dominij, inurendi noxam intru-
sionis, & ista agitatione, ceu crebro arietis incussu,
concutere muros & metum incutere misellis istis,
& Domicellis, qui ne cogantur ius suum in iudicio
prosequi, vel sectionem, vel spolium patiuntur
iundorum quos obtinent, & quos & Maioribus suis
per manus acceperunt, non alio fortasse chyro-
grapbo, quam quod frontibus inscriptum est ex
paterna & auita successione.
In ista titulorum vacillatione & hsesitantft, se Poiiud facti
primum adsciscunt pradones m ocepticorum famih»B.
familiam, & vel ex amnitate nominis, aut effigie
scuti gentilici j aut lacinid. veteris & exoleti scripti, }£$[/£*
aut fauore Magnatum, aut corruptelA IudicumaiienMpor
aut denique oscitantift, inertift & pigritifi, veterum SEJSJfdi.
possessorum, inuolant noui heeredipetee in fundos
veteranorum ; & nisi grandi aere vexationem redi-
mant, annuumue' censum spondeant exsoluendum,
litibus, & iurgiis exhaunentur. Ita multi for-
tunis omnibus exturbati sunt : Alij alijs vexantur
modis. Si cuiuis tituli vestigium vel tenuissimum
ex reconditis archiuijs, vcl publicis scrinijs, aut
tabularijs (de quibus nulla mentio per multas an-
norum centurias fando audita fuit) iam tandem
Actuariorum fraude, dolo, vel auaritia in lucem
producatur ; si qua proscriptionis aut confisca-
tionis plagula (quse tamen obducta postmodum
cicatrice, <fe medela adhibita sanari potuit; & si
regesta accurat^ euoluantur monumentis commen-
data reperiri queant),iUavelminimavulneris vmbra
detegitur, enodatur, exprimitur; miserique nepotes
Digitized by VjOOQ lC
lbO ANALECTA DE REBUS
premuntur, nudantur, spoliantur, & ex optimis
territorijs ablegantur, vel ex Dominis, heris, ao
haeredibus, deueniunt seruorum serui, & nouorum
mancipia Dominorum.
R rte y t llei Vnus est ex isto Actuariorum grege nouus homo
fertun*. magnusque Dynasta si diuitias spectes, praedia
possessiones, & opulentissima latifundia; qui possit
exaequare (nisi tamen superet) primae nobilitatis, &
auctoritatis ditissimum apud nos Gomitem vel
Satrapam; ita nouit ille ex istis tendiculis, &
Registrorum lacinijs beneficium capere, digitosque
suos ita lingere, vt plurimis & vetustissimis pos-
sessoribu8 emunxerit oranes suas terras; Et qui
paucis retro annis vix vnum in symbolo nummum
rterat exponere, iam multos habet viros nobiles,
honoratos suos clientes & beneficiarios. Nec
inuidia sortis eius, si honesto emergeret studio, id
dixerim ; sed commiseratione animi, eaque gemina,
quam nolo hic preeterire ; prima est, qu6d eiecti
smt antiqui illi possessores, fautores Catholicee
religionis, qui hospitio susciperent & ope subleua-
rent, & tutela ac defensione munirent sacros
operarios : secunda, quod non solum illi eiecti, sed
& reiecti quicunque noui coloni qui eos admitterent,
& qui se in diuinis nollent accommodare praasenti
scena).
summa vio- Porr6 cum aliis quoe patitur h»c natio inusitata
lentia in de- • • • / /i l • x x x
turuandis grauamma m lsto Colomarum stratagemate, vnum
iuk£'$> 8 s- ab illud summae violentiaB ducitur, quod vbi titulus
■esaionibus. regius non probatur liquidi esse iuris, ne quod
detrimentum patiatur, quando summi magistratus
auctoritate & patrocinio debilitas eius possit ful-
ciri, diplomata conficiuntur, & velut in auctione
publica, sub hasta, & pretio addicta territoria in-
tegra subijciuntur : Diplomatarius autem qui
numerauit pecuniam, nisi meliorem rei su® bene
gerendae opportunitatem captandam existimet,
fauore fretus eorum qui praesunt, vocabit in iudi-
Digitized by VjOOQ lC
(5ATttOLtCORtTM IN HIBERNIA. 151
cium, vel & possessione per vim & metura statim ^ ir7 ~ 8t «
deturbabit veterem indigenara : vel si ille instar c«p. 21'. ** '
Callitropae viduse, aut iusti Naboth, aegr£ disces-
surus sit e paterna haereditate, si crimen ei non
possit impingi, ad rixam & sanguinem prouocatur,
vel terrore concutitur regiee indignationis incur-
rendae si resistat. Nec facil£ est vel terrao ver-
miculum si saepe laedatur, quin torquendo se
regyret, & in laedentem se excandescat ; quippe,
vt veteri verbo dici solet, " furor fit laesa saepms
patientia."
Sed dicet aliquis in istis fimdis qui prius inculti An tint n»-
steriles lacuerunt, lam mgentes iabncae, iam T tbonamd«
septa & sata, iam viae munitae, nitida aedificia, prouenUnt
arua conclusa, disclusa prata, intercisae paludes, &
alia multa artis & industriae monuraenta, ingenij
& vrbanioris cultus instruraenta, & praeludia fre-
quentioris commercij sunt instituta. Bona simt
ista si bend fiant ; sea illud ex Cynico cauendum :
" ne foedum sit capulum, vbi glaaius splendescit ; " La«rtiiu in
ne via sit polluta & profana qua peruenitur ad Diogen *
asvlum ; nec f acienda sunt mala vt bona eueniant ;
ahoqui enim si fas esse ducamus ex alieno corio
lora nobis desumere, largiter illa metiri possumus:
Quo si semel recidat ambitiosa cupiditas vt ista
sibi licere credat ; iam omnis iustitiae ratio exclu-
ditur ; iam aequitatis, iuris, & honestatis respectus
profligatur ; iam legum repagula soluuntur ; iam
numanae societatis ^incula dissipantur ; iam rntio-
nis, & orationis communione quodammodo spretA,
in ferinos ritus degenerabimus, & ablat& ilU
normA " suum cuique tuendi & conseruandi, ,, po-
tentiores infirmioribus dominabuntur, & maior
minorem conculcabit.
Vnde etiam non mirum si eueniat quam leuissimo ^ 011 *!^^"
politicorum negotio, vt exScepticorum schola tran- tioorum
situs fiat ad Stoicorum porticus & palatia; ad^ l ^niot«
Academicorum saltus, arboreta, & hortos; ad Peri- *{ J^****
Digitized by VjOOQ lC
162 ANALECTA Dfi REBUS
pateticorum lycea, circuitus, & obambulationes ;
vbi nec linea fixa fuerit ; nec limes positus ; nec
terminus vllus inuadendi alienosfines, transponendi
antiquosterminos, confundendi titulos, transuerten-
di dominia : & cum in omni ben& constitutft repub.
j^^S^quam maximd expediat iura Dominiorum esse
euedebent. certa, & stabilia, nic contrd, iuuat incertitudinis
eestibus omnia fluctuare ; vt politicis nostris libe-
rum & licitum sit suas porticus extruere, sua
palatia, hortosque pensiles concinnare, & multo
f astu magnoque satellitio quaqua versum voluerint
conficere suos circuitus. Ecce quam repentt nobis
exoriuntur, ex obscur& haesitantium stirpe, noua
agmina Philosophorum, quorum singuli principis
familiam adaequent, vel Zenonis Eleatse in sua
Stoa, vel Platonis in Academia, vel Aristotelis in
suo Lyceo Peripatetico.
ARTICVLVS IX.
Scopus Proregis, eiusque gressm indagantur in isio
circuitu.
jJ^iiSjw QED alios praetereamus ambulatores, solum Ar-
m me». q thurum si libuerit comitari in ista vltimd, sui
regiminis & visitationis periodo : quos ille saltus
edit P quas impressiones & assultus per Confinia
Malirise, Reganiae, Ormoniee, Eliae-Caroliee, Cogh-
laniee, Colmaniee, Vulpianiae, Breniee, Analise, in
Collimitio Lagenise, Momoniae, Conaciae, Midiae,
Vltoniee P ipse cum suis Assessoribus & Com-
missarijs, cum turba Caussidicorum, & Nota-
riorum, cum illis Regij eerarij hirudinibus, &
subditorum sanguisugis, subornasse dicitur queesi-
tores iuratos, qui ab eo instructi gnauiter pronun-
ciarent de terris & fundis Nobilium limitaneorum,
Digitized by VjOOQ lC
CATEtOLICORTJM IN HIBERNIA. 153
Duiniorum, Demptiorum, Caroliorum, & similium : £$J|2t d "
sedin Faraliis apud Analiam magnam collucta- cofhUniet
tionem habitam ref erunt, dum illi veluti Aborigines 2f»wJt
non alio se iure defenderent, quam perpetua pos- p^-^^
sessione, eamque omni scriptione, & sjTigrapha p©"***©
validiorum, & certiorem autumabant. Sed longa ^b^w-
fatigati lucta, necesse tandem habuerunt cedere tior *
suo iure, & Regis arbitrio permittereproprietatem,
& Dominij summam, vt iure beneficiario, & client-
elari illud denuo ipsi accipiant, qua formula
placuerit Regi in eos refundere; qua cessione
lam actis publicis consignata, defectus tituli
prioris in fauorem Regis euincitur, sed effectus
m fauorem subditorum cum Deo placuerit conse-
quetur.
Ad istam cessionem faciendam aegre ^dduci Jj£^J R {
poterant quidam Domicelli, quia simili forma ces- ^J?m ^
sisse feruntur, ab aliquot iam annis, in montanis *~ ~~
Lageniee, & eorum conterminis Dauidigenao, & ali j
QuinceliaB Domini, Yadigogenyta sylua3 arctae,
& plures cum eis, idque ideo vt securitatem redi-
merent suarum possessionum, & omnem calum-
niandi occasionem preeuerterent ; quamuis hoc
aliqui fecerint animis vtcunque reluctantibus, &
subuerentibos ne lateret anguis in herba; quia
tamen intelligebant Regi placuisse (quod & literis,
& edicto publico manif estauit) veterum titulorum
defectus, si qui essent, gratiose supplere, & spon-
taneam subditorum resignationem, quam ipsi
facturi essent suarum terrarum, & heereditatum
Regise auctoritatis munimine confirmare, easdem-
que firmiter his qui resignassent redhibere, omni
qua posset meliori via, lurc, & modo excogitari,
inducti sunt ad assentiendum. Sed quod obser-
uandum est, ipsa resignatione facienda, quia &
metu, & trepidatione moram aliqui faciebant, minis
& terroribus vrgebat Arthurus accelerationem ces-
sionis faciendaB, alioqui se impositurum eis prae-
Digitized by VjOOQ lC
1&4 AXALECTA DE REBUS
sidium equestre pariter & pedestre, k quo viscera
eorum depascerentur.
Qu4 spe meliorura, qu& formidine deprecandi
periculi, cesserunt tandem, eoque securius se
crediderant cessisse, quod sub Henrico Sydneio
Prorege, certa pecuniao pactione, transactum antea
fuisse nouerant pro ipsorum exemptione, & immu-
nitate, & seruitio & censu quem Regina praeten-
debat iure recognitionis sibi deberi ex illis
territoriis : quem censum adauxit postea Iacobus
Leyus primarius Regni Iusticiarius ; vnde non
mediocnter confirmata videbatur eorum securitas,
cum in8trumento publico illa pactio & pensitatio
inter Regem ab ipso munita fuisset. Huic accessit conuentio
robditSf* facta inter Regem & subditos ; & gratiosa oblatio
ac sponsio ipsius Regis de ista plenaria & integra
cessione acceptanda, & confirmanda, & quod in
istum censum redhibitionis diplomata conficeren-
tur; quae quidem conuentio nitebatur aucto-
ritate tam Senatus consulti quam edicti Regis, vt
dictum est.
Cacterum hia, vt videbatur, stabilitis contra dig-
nitatem Regiao promissionis, contra vim & valorem
Prorex con- omnium istarum cautionum & conuentionum ; re-
Mtare rectt- conuentum est ab Arthuro & circumuentis domi-
■*'" ceilis, miserorum resignatione acceptatft, per
commissarios publica auctoritate constitutos, qui
de eadem acceptatione literas sua manu & sigillo
munitas dederunt ; noluit iniquus Prorex Patentes
concedere; qum &literas Commissariorum scriptas
& 8ignata8 nitebatur supprimere, vel rescindere ;
quia maluit crumenam suam qu&m verbum Regis
adimpleri. NumeratA ergo illi pecuni& grandi
(multa librarum millia dicuntur) per suos obaera-
tos, sequaces, & purpuratos, inuitando etiam
licitatores, detrectauit clientelam miserorum, &
illis abiectis superinduxit nouos colonos cum nouis
Codicillis Regio nomine & cera signatis ; ita Rejd
Digitized by VjOOQ lC
CAtllOLtCORUM IN H1RKRNIA. 165
persuadens expedire tuendaB Maiestati, vt fiscus £«»• *»
augeatur ("cuius causa nunquam raala est nisiiraUa.
sub bono principe ") vt seditionibus anteuertatur ;
vt quies & securitas constituatur : & verius, vt
Arthurus locupletetur, famuli eius exaltentur, ac
timeantur: & phylacteria potestatis illius per om-
nem terrae circuitum quacunque vergant Coloniae,
dilatentur.
Difficile erat Regem inducere vt resiliret &
promisso facto, sed multA solicitatione, & assultu
tandem se vinci passus est, pro quadam terrae
dimensione quae sedecim millia iugerorum non
excederet; <fc qui paulo prius ordinauit Senatui He* otonm-
Regio, vti suis literis humaniter scriptis ad Pro- SSSJ^. 4
regem, commendaret subditos inferioris Lageniae,
eorum Agentem, & negotiorum gestorem benigni
acciperet, nec vlli ex querelantibus vim aut iniu-
riam vel ipse inferret, vel inferri sineret ; mentem
mutauit erga illam gentem, & per illecebras quas
proposuit Arthurus arte, & astu medicatas, & leni-
tate se in oppositum transtulit.
Fucum fecit animo Regis astutus Prorex, dum vwe tup»
sponderet se euicturura antiquissimum titulum qui
Regi competat, iam inde dwctk origine & Richardo
secundo, qui omnia sua pnedia & terras, quao inter
Vvexfordiam & Magnum Amnem prope Arcloum
interiacent, in Dominum Beaumontium tran-
scrip8erat ; exceptis terris Comitis Ormonia>, si
quas habet intra metas praodictas, vt ipsse
loquuntur literae patentes Beaumontio con- Domini
flCript». Beeumontij.
Iam ver6, inquit ille, Beaumontij vnic& hflorede
enupta Domino Louello, qui laesae Maiestatis reus
factus, & in iudicio condemnatus, ius sanpuinis &
hsereditatis amisit, ex hac proscriptione hominis,
& bonorum eius confiscatione, coronae accreuerat
quicquid ille possidebat, vnde & per istam deuo-
lutionem, 4 per actum resumptionis meritd
Digitized by VjOOQ lC
156 ANALECTA DE REBtS
se vindicem & assertorem totius territorij Rex
fecerit, si Proregi fides adhibeatur.
Sed debuit ille obseruare, si sequum se iudicem
& iuris obseruantem preebere mallet, quam secta-
torem commodi sui, aut sectorem <fc diuisorem in
bonis alienis (qualis esse solet conditio quadrupla-
torum, qui ex damno aliorum quaestum propnum
conquirunt) debuit inquam interalia multa hoc
looo obseruanda considerare, istam Richardi Regis
concessionem Beaumontio factam, quantumcunque
fimbrias eius velit extendere, ampliorem esse non
Antiqua potuisse, quam qua3 primitus obtigeratRegi & scep-
Later°Regem tro eius, ex conuentione inita cum Murchardidis &
B^SS. ni * ftlijs in Lagenia Baronibus, qui alia via disponere
non potuerunt, aut transfigere de fundis, praediis,
& haBreditatibus Domicellorum, aut inferiorum
inquilinorum (ad quos iure proprietatis, ^arctissimi
Dominij terra pertinebant) quam resignando in
manus Regis illum censum, & signum recogni-
tionis, queB ipsis titulo cuiusdam principatus, &
alti Dominij, idque intuitu necessan» defensionis
competere potuit. Quemadmodum in alijs Regnis,
& Statibus similia recognoscuntur iura, quee magis
seruiunt ad stabiliendam & corroborandam, qnkm
ad uertendam proprietatem, & possessionem priua-
torum. Vel si alius aliquis titulus asseratur, quo
Regi liceat vindicare illa territoria, ex contractu
donationis, emptionis, aut libera^ cessionis, cum
pacto de redhioendo; debet id productis tabulis
comprobari, alioqui Iurisconsulti nostri affirmant
vacillare assertionem, nec posse vllo iusto pnetextu
officere legitimis possessoribus.
Deinde si Louellus ilie bonis publicatis, san-
guinis honore mulctatus fuerit, fieri potuit (quod
88Bpius etiam in alijs fieri vidimus) vt redintegrata
pnstin& dignitate, sic fuerit restitutus sanguini
& haereditati ac si nulla vnquam labe, nulla maculA
tinctus fuisset. Et si fas sit coniectura duci in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 157
re huiusmodi, in qua melior habetur conditio jw*» •«-
possidentis, quando partium iura sunt obecura, dJmtu.
verissimile est labem illam extersam fuisse;
alioqui illa dudum empta, donata, vel emendi-
cata fuisset haereditas. Nisi forte dixeris Endy-
mionis somnum obdormiuisse homines, & iura
intermortua, vel leges semineces, vel auaritiam
sepultam, vel aulicas iUas Harpias, & curiales
Harpagones tam supinos in vtramque aurem
stertisse, vt nihil soliciti antehac, iam tandem
euigilauerint, &, quod de tota Conacia vindi-
canda, ac in ius & peculiare Dominium Regis
asserenda, per titulum iamdudum exoletum, &
ab obitu Comitis Rufi post multas annorum
centurias reuiuiscentem, rumusoulus circumso-
nat ; id de hoc Lageniao tractu ; id denique de
tota Hibernia ad Kegem attrahenda, & vncis
ac vnguibus adhamanda dicatur, & impun£ as-
seratur.
Accedit quod in diplomate Beaumontij, si lite- mpiona
rarum apices ex iuris praascripto expendantur, JS^SJ5J.
manifestus error contineatur. PJam cum in illis
solae excipiantur terraa Comitis Ormoniae ; si quas
habet intra praodictas metas ; ex ista generali
conceesione, quidquid intra illas metas comperie-
tur 8itum, de quo certum sit non spectare ad Ormo-
niae Comitem, totum cedet Beaumontio ; Et tamen
constat multa esse, & ampla territoria, non solum
praedia Laicalia (quod quaerimus) sed & Ecclesias-
tica Deo dicata, intra illos terminos, de quibus
nulla potest esse dubitatio quin immunia sint, &
omnino libera, vt Rex Richardus, nec voluerit,
necpotuerit de illis disponere.
Habet vtique Monasterium de rupe viridi ; Monwte-
habet & Episcopus Fernensis ; habet etiam Abba- de^iu* m
tia Beatae Mariae in illa dioecesi, amplas inibi ^ 1
terras & possessiones, quas etiamnum mod5 libere
obtinent illi, qui gaudent redditibus istius tam
Digitized by VjOOQ lC
158 ANALECTA DE REBUS
Prioratus, quam Eniscopij, & Abbatiae. Nec in
concessione generali veniunt ea intelligenda, quae
in specie non praesumerentur concedenda, n£ sic
vtile per inutile vitietur. Neque vero actus ille
resumptionis qui dicitur, multum videtur premen-
dus, quando ille debit4 solemnitate caruerit, quA
sine titulum ipsum ex eo petitum, cassum cadere
nostri clamant Iurisperiti.
Sed quod altius etiam considerandum est, cum
ex Regula iuris, " qui prior est tempore censeatur
iure potior, & in pari causa titulo etiam valentior,"
quibusdam autem Gyraldinis Nobilibus, ab Hen-
rico sexto prouenerint Codicilli sacri, quibus con-
ceditur illi familiae tota Baronia de Einselia, quae
posita est intra illos limites & Richardo Rege
preefinitos, si vllo modo pertinet ad coronam, &
sceptrum Angliae alienare, vel transcribere in
quempiam, integros illos terrarum tractus, de
quibus indies exeunt noua concessionum diplo-
mata ad colonias plantandas, & ad veteres
colonos eliminandos, meritd id quaeri potest
cur prior illa concessio quae f acta est Gyraldinae
familiae, iam & multis lustrorum curriculis non
praeualeret nouellae partitioni, quam nouo modo,
nouus distributor, pro sua despotica potestate, &
arbitrio aggressus est constabilire.
Debuerat ista melius examinare Arthurus Pro-
rex, antequam vel Regi suggereret mutilum &
vacillantem titulum, pro solido iuris noui acqui-
Ex proprij» rendi fundamento ; vel ex fundatissima & antiqui
t?mm o^" possessione egereret innoxios & egenos indigenas,
Ktio. multa prole oneratos, nulla ope, nulloque Patro-
cinio subnixos; nullis opibus instructos, praeter
pauca armenta, & iumenta ; nulla industria prae-
ditos, praeter agriculturam & pasturam pecorum ;
illos tam inopes artis & consilij ; tam destitutos
humano auxilio & prsesidio ; tam ardu& mente &
robusto corpore, tametsi inermes, tamen aguiine
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBBRNIA. 159
tam numeroso, velle abigere ex auitis sedibus, 4
veluti aqua, & igni interdicere, quid aliud hoc est
qu&m desperatos armare ad vindictam, & vel
moderatiores inter eos his iniuriis exasperare ad
arma conclamanda; vt si alia desinant vltionis
instrumenta (quaD ille iam amouerat) tamen vngui-
bus & calcibus impetum faciant, & dentibus lace-
rent suos oppressores : Summa quippe vis est, &
niaxima virtus, quam extrema necessitas facit;
nec alius solet esse acrior stimulus qu&m despera-
tionis & diffidentiae.
Curaque Lagenienses isti (idemque sit de alijs {JjJJJ^
iudiciuQi) se conspexerint exclusos ab omni spe re- rimui tUm<
ditus & restitutionis habendao, & & natura sic "*"
comparati sint, vt affixi natalitio solo malint in
suis fundis, & fcecibus esurire, quam in alien&
patri& lautissime epulari ; pro aris pariter & focis
pugnaturi sint, & in suo potius velint humari
sanguine, iuxta maiorum suorum sepulchra, quam
extorres & Patrijs sedibus in ignota humo, vel
inhospita arena sepeliri.
Et quod de Asiaticis illis Scythis Romanus scrip-
tor perhibet, Dario totius Itegni sui viribus ui
eorum Regiones impetum facienti, cum paulatim
cedentes. ad vltimas Asiee solitudines peruenissent,
interrogatos ab eo per legatos, quem fugiendi
finem aut quod initium pugnandi facturi essentP
respondisse, se nec vrbes vllas, nec agros cultos
pro quibus dimicarent, habere ; caeterum cum ad
parentum suorum monumenta venissent, sciturum
quemadmodum Scythoo pracliari solerent ; Id siue
ex affinitate constantiae, & imitatione f ortitudinis ;
siue, ex pietate erga patriam&auita sepulchra; siue
ex origine institutionis, & sanguinis communione
(quoddeScotisCamdenus & alijexistimant) seu alio
quocunque instinctufiat,credifas ost fieri in hoc ne-
gotio posse, quod scepenumero f actum antehac pa-
rentesnostri viderunt, & ipsi nos testari possuinus.
Digitized by VjOOQ lC
160 ANALECTA DE REBUS
A £?m<Jnijs Testatur id ipsum Britanni» Chorographus
Seturbati de alijs Colonijs, & proscriptionibus, " de quibus,"
Sll^^Sm- inquit, " conqueruntur Hibernici indigenee 0'Con-
SS^f?" nor > MacCoghlan, 0'Maly, Fox, & alij patrimonia
adempta, nec alios alibi agros sibi assignatos vbi
viuerent; vnde qualibet tumultuandi occasione
arrepta, plurimum negotij Anglis incolis subinde
f acessunt, & in rebelliones vindicibus animis hos-
tili odio imbutis saepenumero furenter irrumpunt."
Hsbc ille in Comitatu Regis.
ARTICVLVS X.
Occulti Proregu cuniculi, fy insigne stratagema
detogitur.
^tkmu TVT^ incredibile videtur quibusdam, hoc etiam
Beminaritim. 1 1 intendisse Arthurum in prototypo suae plan-
tationis ; vt ea quo modo ipse voluit constituta,
8eminarium esset rediuiuse seditionis, & rixee inter
nouos & veteres colonos ; unde veluti sudes in
oculis, & lanceee in lateribus, refricaret iuges
querelas & cordolia, quee ex crebris offensis &
occultis simultatibus prosilirent in mutua vulnera,
iosne 23. per dimicationes, duella, & priuatorum certamina ;
tandemque desinerent in tumultum & rebellionem.
Ex qua multorum insurrectione oriretur necessitas
alendi exercitum, fouendi militiam, fauendi duci-
bus, expendendi thesaurum, vtendi opera& consilio
prefectoruni militarium, honestandi eorum labores,
exornandi eorum studia & conatus ; remunerandi
seruitia, demerendi eorum voluntatem, locupletan-
di sequaces & obseratos Arthuri, qui ista omnia
machinando, peritiam suam & vsum belli, quem
in pace locum habere non viderat, litibus istis &
iurgiis serendis, in pretio retinere voluit. Et hfiBC
quidem sagacium virorum de illo coniectura, e&
probabilior videri posset, q&od illam opportunita-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN IIIBERMA. l6l
tem TTgendi plantationem, & exagitandi quietos
indigenas ipse maxime captasset, m qua vel exa-
cerbati essent promptiores ad ausa temeraria capes-
senda, vel iste mentium exacerbator maxime
honori suo consultum vellet.
Nam cum resciuisset absolutis Comitijs non opportuni-
diuturnam sibi fore dominandi potestatem, ini^nSl* u
ipso Comitiorum ingressu (quo tempore solent ^ n ,utio '
longinquiores esse magis soluti & liberi ad incon-
sulta quselibet audenda) deinde & in conclusione,
& exitu istius magni consessus, quando imminebat
finis istius dominationis, solito fortius stimulabat
latera Lageniensium & cseterorum, vt scintilla
offensionis in mentibus relicta, & acerbitas oppres-
sionis in circuitu recrudescens, tam ingentem
combustionem & incendium conflaret, vt illi scili-
cet extinguendo oporteret eius operam impendere.
In quo suo tam ingenioso consilio deceptus,
optarem ne deciperet animam suam, & sugges-
tiones quibus non suos tantum assectatores demen-
tabat, sed Regium etiam Concilium irretiuit,
ilegemque ipsum illecebrose lactauit, ablata larua
dispongeret : & quia iam videt omnino stare sen-
tentiam de ipeo mutando, ipse mentem etiam suam
in melius immutaret, & aspiceret intuentem omnia
Deum, a quo nibil occultare possumus, nec velle
oelare debemus ; cuius oculi ipsa terra viscera &
profundas hominum cogitationes penetrant ; "Qui
ponderator est spirituum, & discretor intentionum
cordis, pertingens etiam ad diuisionem animae,
compagum quoque & medullarum, ,, vt Apoeto- Prou«b.
lus loquitur, consideraret quod " omnis homo qui °* 16,
alium in corpore persequitur, prius ipse in corde Hebrax*
persecutionem sustinere cognoscitur. ,, "Namsi 0,4,
etiam illi quem persequitur aliquid de substantia
sua tulerit, maius sibi ipsi dispendium facit : Quia au&. ser. $.
nemo habet lmustum lucrum, smc lusto damno :
vbi lucrum, ibi & damnum ; lucrum in arca, dam-
12
Digitized by VjOOQ lC
162 ANALECTA DE REBtTS
num in conscientia. Sed hoc homines ideo f aciunt,
qui diem nouissimum attendere nolunt ; quia per-
cutitur etiam hac animaduersione peccator, vt
moriens obliuiscatur sui, qui dum viueret oblitus
est Dei. Veniet tempus quando nulli bono erit
male, nulli malo erit bene. Quare ergo modo
non sic ? f orte* & modo sic : sed quod nunc est in
bonisqvuL occulto, tunc erit in manifesto. Lege" inquit
maiia. Augustinus " scripturam diuinam, ingredere me-
ibidem. cum si potes sanctuarium Dei, forte ibi si possuin
docebo te ; imo disce mecum ab eo qui docet me,
etiam nunc non esse malis bene, & melius esse
bonis quam malis ; quamuis nondum venerit bono-
rum plena f oelicitas, nondumque venerit malonmi
poena nouissima P " Rogo te & qusero abs te, tibi
quare male est (eiectitie, profuge, profligate
Lageniensis) responsurus es, egestas angit, premit
dimcultas, dolor fortasse membrorum, timor ab
inimico, deportatio, exilium. Tibi ideo male est,
quia pateris mala, & beDe* est illi, qui est ipsum ma-
lum. Multum interest inter malum pati & malum
esse. Tu quod pateris non es. Ille hoc malum non
patitur, & malus est. Noli ergo falli, non potest
heri, vt tibi mal^ sit quia pateris malum, & illi
bene sit qui est malus. Gum enim est malus,
putas quia non patitur malum cum patitur seipsum;
Tibi malum est quia malum alienum pateris in
corpore tuo : & illi bene est qui malum seipsimi
patitur in corde suo. Tibi male est quia forte
malam habes vitam (id est duram, asperam, &
aduersam) & bene esse illi qui malam habet
animam, liuore, mendacio, iniustitia, oppressione,
iniquitate, flagitiis coopertam.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. J 63
ARTICVLVS XI.
Admonitio ad Proregem.
EGRESSVRVS iam Arthurus de culmine potes- vematiii*
tatis ; ingrediatur domum figuli, & conside- tJn^nJ.
ret figulinam fortunara suam, & versatilem fcelici-
tatem ; consideret ista vasa luti, quao faciunt
inuicem angustias, quam facile cotlidantur, &
pereant quae prius eleganter fabrefacta, & in abaco
spectanda apparebant, semel fracta vel rimula
inducta in sterquilinium proijciuntur.
Tolluntur in altum ciaadianu».
— Vt lapsugrauiore ruant.
Consideret vultum adspirantis, ex gregario
milite ductorem ordinum ; ex illo gradu Castren-
8em Proproetorem ; hinc gubernatorem Fergusianno
rupis ; exinde Proregem & quasi dictatorem per- •
petuum : caueat ne rota conuersa ;
Desinat in piscem, mulier formosa superne. Hormtdca
Caueat nc ordine retrogrado, ex Dictatura Pro-
regia in gubernium marmoratum, hinc in Castren-
sem pr®turam, exinde ver6 in ordinem penitus
redigatur.
Qui cecidit stabili non erat ille gradu. Hoet.
Qui nititur ad ascensum per ceream scalam,
quaD vel frigore dissilit, vel calore dissoluitur,
gradiendo fallitur, & ascendendo cadit. " Nil oc-
cultum quod non reueletur. ,) Tandem deprehen-
sum est vitrum esse non margaritum quod tam
lucide splendebat, & speciosa illa Arthuri consilia,
Digitized by VjOOQ lC
164 ANALECTA DE KEBUS
quse Regi intimoque suggerebat senatui, iam cog-
nita sunt diuergere magis ad priuatum queestum,
& ad honorem proponentis, quam vel ad populi
commodum vel principis emoluiftentum. Ifouit
siquidem ille Aspondium cytharedum agere, ac
sibi & Musis suis intus canere : Illae ver6 Musse
quomodo nisi Doricae fuissentP quas liquido de-
texit schedula ipsius, continui peculatus iudex,
nuper inuenta in scrinio Venenarij Comitis, quem
perfidia propria, & coniugis odium, ex curru tri-
umphali poene in carrum onerarium denuo con-
uertit : suo enim ille chyrographo annuam pensi-
tationem 12,000, aureorem Cameo comiti promis-
isse fertur, quamdiu Proregis munere fungeretur :
& prseter hsec, alia erant amplissima donaria, eaque
annua, quibus, ceu honorario censu, auctorare sibi
nitebatur, & despondere iudicium & affectum plu-
rimorum, ex intimo Senatu, & aula Regis ; per
quos emereri voluit gratiam in conspectu princi-
pis, vt eorum fauore confirmare sibi posset speci-
era quandam perpetu» inter nos dictaturse. Quae
largitio profusa & immensa, quid aliud portende-
bat, quam vaenalem iustitiam, & officiorum eius-
dem administrandse auctionem P Hoc tamen illi
in minimis esse debuit qui talem designabat meta-
tionem, & terminorum transpositionem per vni-
uersum hoc regnum, vt nec antiqua possessio per
tot annomm centurias prsescripta, nec reditionis,
& redhibitionis adminiculum; nec alia qusedam
iuris mimicipalis praesidia, securos facerent anti-
quos possessores & dominos, quando ille suorum
Surpuratorum quemlibet, noua tituli a se recipien-
i conceesione adaugere vellet. Quare cum vel
dispendio rerum suarum, vel desperatione melio-
rum temporum, vel diffidentia securitatis, saucia
iam subditorum pectora ad praecipites ausus, &
extrema consilia mardescerent, ad Regis pertin-
uit sapientiam, populorum paci tranquillitatique
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOOKUM IN HIBERNIA. 16ft
amoto tali tantoque perturbatore, prospicere. Ista
sunt ludicra diuinee prouidentiae progymnasmata ;
quae sic in humanis rebus nouit ludere, vt osten-
aat fortuitam foelicitatem vitream esse, quae cum
splendet f rangitur, cum blanditur sseuit, cum ad
summum extollitur, declinat & euanescit.
Moliebatur Arthurus axem huius Insularis orbis aoettrij d».
funditus transponere, arcemque euertere guberna- $££$£?
tionis ; & quft ventis animas, qu& contis oorpora ; »«>*»*»»•
3ua ventis pariter, & contis fortunas omnes, fun-
os, liberos, facultates, & hsereditatum succes-
siones, ex ceritro suo in alium quasi mundum de-
uehere, in quo suos ille eccentricos & Epicyclos
parauerat ; meditata iam omnia & pertractata ha-
bebat ; exterminium Religionis ; municipiorum
exauctorationem ; Iurisconsultorum abstentionem ;
Catholicse educationis prohibitionem ; scholarum
occlusionem ; censurarum districtionera ; tenercB
Subis in Angliam auocationem ; gymnasij haetero-
oxi dotationem ; contra profugos qui se in
Catholicas regiones reciperent, edicta & seueras
comminationes ; ne a parentibus aut propinquis
alerentur, animaduersionem ; ne ipsi parentes in
rerum vniuersitate subsistant, aut relictas & maiori-
bushsereditates retineant, coloniarum subintroduc-
tiones; falso iuratorum ad finnandas colonias
subornationem ; secure iurandorum qui recusantes
Catholicos nollent accusare, grauem mulctationem.
Has tam crebras, tam crudas, tam armatas machi-
nationes, & alias quas omitto plures huiusmodi,
qui fieri possit, vt vna tam infirma tam solitaria,
tam exarmata & exanimata Natio sustinere queat,
aut repellere, vt non succumbat in caus4 fidei,
propter quam maxime lacessitam illam & exajrita-
tam cernimu8, nisi " infirma mundi eligeret jJeus , ^ x
vt fortia confunde^et. ,,
Et quemadmodum ostendit Deus in opulentissi- A ugu«t
mo & praeclaro Imperio Bomano, quantum valer- *****
Digitized by VjOOQ lC
166
ANALECTA DE REBTTS
Psalm. 36.
Psal. 113.
Kffict
n itionis
I liherni»
institutio.
Psal. 119.
Ambros
ent Ciuiles sine religione virtutes, vt intelligeremus
hfcc additA fieri homines ciues alterius cuitatis cuius
Rex est veritas, lex est charitas, modus aeternitas ; Ita
in afflictissimo Regno HiberniaB, conseruauit sum-
mus Deus illa semina diuinee & illibatse religionis,
quam in luce veritatis, per legem charitatis perdu-
centis adaeternitatem, susceperat e ministerioEccle-
siee Romanae ; vt omnes intelligerent posse eam
florere temporali pace, & prosperitate terrenft, si
permittantur filij Dei sic instruere filios hominum,
vt cum preecipuo studio dilexerint portas Sion, non
tamen aspernentur tabernacula Iacob. Cumque
" coelum coeli Domino, terram autem filijs homi-
num " dederit, vtique non incolendam solum, sed
etiam excolendam ; sic cum Regio vate suspirent
de incolatu suo prolongato, vt non pigritentur
scabellum pedum Domini laboribus suis exornare,
vt & flore venustatis vernet, & fructu vetustatis
circumfluat. Et quia primus discendi ardor, ac
potissima disciplinae inuitatio est authoritas magis-
tri, nulla videtur efficacior institutio excogitari
posse huius nationis, ad omnem ciuilem cultum &
complexum vitae socialis, in iis quee ad peritiam
& politiam pertinent terrenae ciuitatis, & Ileipub.
quam vt iuxta animi sui inductionem, & affectum
erga mystagogos orthodoxos, magisterio Catholico
manuducatur ad ista industriae & vrbanitatis offi-
cia, quae hactenus in pluribus angulis, collibus, &
conuallibus desiderata, in alijs per turbas & tu-
multus bellicos restincta, ita demum possent in
vsum reuocari, & mentibus incolarum tam firmiter
infigi, vt nec in dissuetudinem f acild abirent, nec
obliuioni traderentur.
Aliae iamdudum viae tentatae sunt & oonfectum
videbatur negotium ; sed quia luxata brachia, nisi
bene reponantur, consolidari nequeunt aut coales-
cere : ita est in eo de quo agimus ; eluxata illa pec-
tora Hibernorum quae nunquam visa sunt restitui
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORFM IN HIRF.RXIA. 167
in natiuam compagem, nisi per Orthodoxam re-
ligionem, tametsi aliquando metu comprimeren-
tur vt nec liber£ spirare valerent ; laxata tamen
ill& formidine, & tantisper soluta seruitutis habe-
na, efferunt se & eluctantur ad libertatis auram,
nec patiunturdiuturnam mancipationem.
Conchmo cum quatuor Apostrophis.
AC proinde meo iudicio consultius Regi foret, {JjJJjg
eiusque sapientiae magis consentaneum, &HtWnc*
sanctiori ipsius Concilio magis accommodata sug- ^*** 0,
gestio, pro re, pro tempore, pro conditione Regni
huius, pro ingenio Regnicolarum, pro pace, &
tranquiUitate public&, pro nationis salute, & fcoli-
citate, pro Regis honore & dignitate, non contra-
ire tam insito illorum & quasi innato in Catholica
religione iudicio ; tam coffnitae, ac veluti cognateB
eorum moribus ac indoli, prouidentiee diuineein
ea tuenda, & conseruanda ; tam receptae, spectataa,
& exploratee constantise ipsorum in ea, quauis oc-
casione, loco, & tempore profitenda ; tam inuictaa
illorum firmitati & fortitudini, in eludendo, & ex-
plodendo tam diras & diuersas quse contra eam J^Jo**
susceptae erant molitiones & certamina, successu aiijs.
ipsis tam prospero & honorifico, aduersarijs ver6
tam infami, dedecoroso, & turpi.
Quae si animo vacuo, & ab anticipatae sententiee
prseiudicijs libero perpendantur, vix dubito quin
celsitudo illa Regalis prudentiae, vnsl cum heroica
synteresi benefici Principis, aliam normam regen-
di, & administrandi formam securius sit amplexura.
Nam vbi per artus& arterias suae sublimissim» sapi-
entiae, in animumdemiserit has tam obuias & conspi-
cuas omnibu8 considerationes, ex visceribus rei &
gentis petitas, si semel statuerit abrumpere vm-
braticas illas obices, & erraticas rationum telas,
Digitized by VjOOQ lC
168 ANALECTA DE REBUS
quas haeretica aranea texuit, & obieoit oculis insi-
pientium ; inueniet eas ceu culicum muscipulas,
Eooies. 10. f ragiles & inanes, ceu retiacula muscarum, 4 qui-
bus intermorientibus suauitas vnguenti deperditur.
Quse omuia cum permeauerint lyncea illa, & lucen-
tia lumina Regise perspicacitatis ; quA intuebitur
veram rerum distantiam, nationum discrimina,
populorum studia, delectus & afiEectus; etiam
nouerit omnibus attemperare sui imperij guberna-
cula; vt quomodo supremus mundi moderator,
oppositos motus coelestium orbium apte, intelligen-
ter, & concinne gubernat, ne qua dissonantia,
rixa, vel regiminis Cacophonia in illis reperiatur ;
ita ipse diuersas & repugnantes suorum populorum
circa Dei cultum inclinationes, regat & moderetur,
ne obliqua & irrationalis quorundam deflexio, rec-
tum ductum & rationale instinctum aliorum per-
turbet.
Digitized by VjOOQ lC
PRIMA APOSTROPHE AD REGEM.
|X VRGE itaq; Iacobe Rex, & dissipa hanc i«»bui r«
caliginem, tu gemma Principum, germen £«rnornni. l "
Hibernorum, culmen honoris nostri, spes
seminis, iubur sanguinis, speculum dignitatis, ful-
crum infirmitatis, sustentaculum fiduciae nostr&e.
Exorere stella iustitise, & resplende radijs honori-
ficentiae tusd ; discute hanc nubem suspicionum, &
errorum ; discute spissam nebulam quam praua
malignantium suggestio inter oculos tuos, & popu-
lum tuum Hibernigenam, proauorum tuorum
protoparentem interiecit. Expergiscere ex illo
sopore quem medicata nugacitatis fascinatio, nulli
maiorum tuorum potuit inducere ; nec decet, aut
fas est, vt tam sapienti & oculato capiti diutius
illudat. Cernes in lucidissima illa Chrystallo
iudicij tui (dummodo pusillum introspicias)
quam non difficile sit hanc gentem, tuse stirpis, &
gentis originem, sic regere & gubernare, vt nomi-
ni tuo ingentem gloriam possis accumulare, & ip-
si genti, iam in tenebris agenti, in ignominia,
egestate & opprobrio vitam degenti ; angustiatae,
afflictae, & omni solatio indigenti; miseriarum
leuamen, afflictionum subleuamen, honoris & ho-
neetatis copiam, & copiosam terren» opulentiee ac
fodlicitatis aggeriem, cum incremento securitatis
eorum, & pacis ac dignitatis tuae valeas conciliare.
Cernes in ist& semestri relatione, quamdam
Epitomen querelarum, & grauaminum, sub qui-
Digitized by VjOOQ lC
170 ANALECTA DE REBUS
bus ipsa natio congemiscit adhuc, & suspirat pro
Rex BttMito- releuamine & medicinS, malorum. Tu medicus es,
rom m i -^ jj^^ t u & cum uon dedigneris sordes attrectare
nostrarum segritudinum, vt eas postea detereas;
cum & in dextrfi, sceptrum, & in sceptro oculum
teneas ; oculoque cernas matulam insinistra posi-
tam, in qua omnes maculas & naeuos administra-
tionis aspicias : intende propitius nostris gemitibus,
intende suspiriis; supplicationibus, & votis; in-
cumbe in medelam tot incommodorum, saltem in
lenimen tot dolorum & vulnerum : quod vt facias
Hest«r 7. opportunius, inclinabis aures clementise tuae popu-
Eadr. i. li tui quserimonijs & lamentis. Tu mitis Assue-
ierem. ii. j^ n08 te r) respice in tuam Hesther, nec admittas
calumniantem Aman, anhelantem ad innoxium
sanguinem, & inhalantem auribus tuis, & intimi
Senatus tui mille criminationes, & mendacia. Tu
cordatus Cyrus noster, permitte respirare populum
tuum seruitutis tsedio seminecem ; & ne patiaris
eos diutius in f ornace f errea Chaldseorum detineri :
quin possint qui voluerint cum suo Zorobabele
ciuitatem sanctam inuisere, & si nondum restau-
rare templi dirupta, saltem muros Ierusalem in
circuitu lustrare.
Poiittcorum Intrabunt in aduersum mures palatini : sed
geeuoneT^ iustus & magnanimus Princeps eorum occentu
non mouebitur. Ita olim magnus Artaxerxes,
virorum qui trans fluuium erant, & traducebant
1. Eadr. 4. pios Hebraeorum conatus, flocci tandem faciebat
calumnias ; occlamabant illi ciuitatem rebellem &
pessimam, eiusque instauratione futurum, vt tri-
butum, & vectigal, & annui redditus subtraheren-
tur; ad ipsos Keges hanc noxam peruenturam,
obnunciant Regi, & ex vltima historiarum memo-
ria repetunt, ex auorum commentariis, quoniam
vrbs iua, vrbs rebellis est, & nocens Regibus &
prouinciis, & bella concitantur in ea ex diebus
antiquis, & ciuitas ipsa destructa est. Suggerunt,
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LTC0HTTM TS HTBEBNTA. 171
quoniam si ciuitas illa aedificata fuerit, & muri
ipsius instaurati, possessionem trans fluuium, non
habiturum; Ista cantilena tam frequenter inso-
nans Principis auribus, remorari poterat propen-
dentem in melius voluntatera ; sed amouit demum
inania spectra, & vmbras dispulit quas palatini
lemures suis obtendebant maleticiis : Ita si fiat in
causa nostra, praedem & sponsorem polliceor futu-
rse prosperitatis, ipsum foeiicem & prosperum suc-
cessum, quem mihi videor prse f oribus videre auscul-
tantem, & prostolantem nunc finem, & effectum
consiliorum ; & respondenti Regi " verba lenia," s. r<*. 11
suaui resonantia ; vocis, & canora reflectione succin-
entem, & spondentem, secura omnia & f austa secu-
tura.
Vident Physiologi in homine corpus heteroge- Humani
neum quod midtis partibus dissimilaribus constat, SSuctur».
un& substantiali, & viuifica forma subsistere, per
quam & pollet ratione, & viget sensu, & vegetatur
augmento, & in tanta membrorum disparitate, car-
tilaginum, musculorum, neruorum, venarum varie-
tate, omnes tamen artus, & arterias suis compagibus,
articulis, & iuncturis, ita colligari inter se, & tam
concinne a natura vinciri, & vniri ad functiones
obeundas, praesidente vna illa anima, qua) omnes
informat, regit, mouet, atque gubernat accommo-
date ad suam cuiusque operationem : Sic videre Corpons
est, & incorpore politico magnao alicuius machinae u^££t~
Monarchica), in tanta diuersitate populorum, dis- men -
crepantia morum, varietate studiorum, affectuum,
& propensionum, quibus inter se homines discri-
minari cernimus, & disiungi, vno tamen sceptro
posse dirigi, & sub vnius diadematis limbo & in-
sula contineri ; & vnionis, ac communionis vinculo,
in concordias & pacis fcedere sic constringi, vt suis
singuhe nationes institutis, & legibus, iuxta suos
ritus, consuetudines, & inclinationum habitudinem,
ad finem & scopum bene administratee politise
Digitized by VjOOQ lC
172 ANALECTA DE REBTJS
gubernentur. Quft fequabiUtate & temperamento
efficitur, vt dispariUtas ingeniorum, quamuis di-
uerso caUe, & passu, tamen paritate regimmis
manuducta ad officium suum, non sentiat aeerbita-
tem imperantis, quia sponte suft & leniter adducta,
non detrectabit iugum obedienti», sine quA nec
principatus esse potest in dominante ; nec subiectio,
aut fideUtas in ijs qui Dominio subsunt.
Fwiiui «*- Quod igitur in mixto & pbysico corpore jquod
S^dT^in ciuitate, & ccetu poUtico; hoc idem in Chns-
****' tianft, collectione fidem & doctrinam Chnsti proti-
tentium & posse, & debere vsu venire, oUmque
ita euenisse,exratione & auctoritate maiorum nobis
persuademus. Nec impossibUe ducimus, quinimo
f aciUimum sic regere babenas Regni Hiberniae,
vt CatboUca natio vim non patiatur in negotio
auit», & Orthodoxse reUgionis (k qua mirum est
conuulsam hactenus non fuisse, tot fidicuUs, & ten-
dicuUs adhibitis) & tamen f reta aUquaU indulgen-
ti&, & lenitatis fomento (si hoc fideUtatis & obse-
cundationis leno cinium tua Regia benignitas an-
nuere veUt) perseueret semper obediens imperio
tuo, & omnibus mandatis tuis ab eadem religione
non aUenis,cum summa promptitudine obtemperans.
p«miciota Cur ijjitur desperemus quin tua Maiestas huc
l£ui5£! nirn se duci sinet ad solamen subditorum, & commen-
dationem clementise tuee, nisi quorundam astutia
prseualeat, qui ex naufragio nostro veUficantur
honori & commodo suo ; ac deprauando nostram
integritatem, traducendo innocentiam, sugiUando
fidem, celando veritatem, confingendo flagitia, col-
ligendo fucos, fraudes, & dedecora, laborant nos-
tram ingenuitatem dehonestare ; quorum commen-
tis & lenociiriis ne veUt aures suas patef acere,
Celsitudini Tuae demissis in terram oculis, & pros-
tratis mentibus suppUcamus.
Et ne^ indigna pericuU suspicio, vel iniquae
suspicionis vana imago obumbret candorem animi
Digitized by VjOOQ lC
CATfcOLICOBUM IN llIBEBXIA. 173
nostri ; aut vultum obnubilet claritudinis vestre, ^^JJJ*'
radiumque clementiae vestr® ex seren& f ronte oommerdj
micantem nobis innoxijs obliquet in transuer- dSlSJ^JjSl
sum, suppliciter poscimus dignetur aciem men» &£* hmaim
tis intendere in vicinas Regiones, Principatus,
& Regna, quanta cum incolumitate sua, &
subditorum tranquillitate, & pace, perferant illa
Rerumpub. munimina, illa Regum & Principum
columina, illa terrestria (vt sic dixerim) numina,
Deo hominibusque approbrantibus, vit» ciuilis
societatem, & commercium liberum in officijs &
negotijs huius saeculi ; inter homines diuersffi pro-
fessionis fidei, absque nox&, interpellatione, vel
detrimento illius ad quam tenentur fidelitatis &
obedientiaB. Hoc abunde testatur Germania, Gal-
lia, Italia, Belgica ; hoc moderna, & antiqua tem-
pora testantur; boc necessitas docuit, prudentia
firmauit, soquitas comprobauit ; quao tantorum
Heroum tam illustria exempla, absit vt tua mag-
nificentia velit aspernari ; vt potius tam foelici
eorum successu inuitatus, & populorum consen-
sione inductus; & public® prosperitatis intuitu
motus, debeat & subditorum supplicationi, & oj>-
timorum Principum imitationi, sine fraude sua,
sine strage nostr&, sine damno & iniuria cuius-
quam, cum summa bonorum omnium gratulatione
condescendere.
SECVNDA APOSTROPHE AD IUSTICI-
ARIOS GUBERNARCHAS.
ET quia iam exacto Tarquinij curriculo, Regiaa
Maiestati visum est, Imperij buius modera-
men ex sella curuli in bigam conuertendum ; & e
Boliuago (qui si ceciderit non habet subleuantem *>&**• **
se) esse transferendum in binarium ; quorum alter
longo regendi vsu in tribunali aequitatis est exerci-
tatus ; alter multa legum peritift, & disserendi, &
Digitized by VjOOQ lC
174 ASaLECTA DB REBtJS
decernendi iuris exercitatione praditus ; vterque
autem probe versatus in hac Repub. ex onere illis
imposito, & desponsata prouincia, magna ipsis ne-
cessitas incumbit administrandi iustitiam, absque
dolo & fraude ; distribuendi officia, & dispensandi
honores ex aequo & bono ; nullius vt innocentiam
grauent, nullius iustam causam in iudicio oppri-
mant, nulli crimen aut calumniam inf erant, nulli
irrogent iniuriam. Et, quia hucusque ab aliis
gubernatoribu8, luminibus Catholic» Religionis
aditum obstructum, per immeritas criminationes,
non immerito conquerimur, & Regis animum fal-
sis aliorum pollicitationibus lactatum cognoscimus ;
quasi spes certa esset, aut summa probabilitas
populum Hibernise (nisi regentium langueat sedu-
litas) abduci ppsse k communione fidei, & vnione
Aopeiiatio cum Ecclesia Komana : vos ego apello, & vestram
^pro^tei- scientiam, & conscientiam commemoro, si qua de-
undaCatho-fuit non di co sedulitas, sed seueritas in pluribus,
oonstantia. atrocitas in multis, m nonnullis etiam cruda pro-
pemodum crudelitas abstrahendi ab vberibus Or-
thodoxae matris ; attrahendi ad inanes (vt nos qui-
dem ducimus) & nouercales mammillas ; abripiendi
inuitos ad Orgia Caluini, exauctorandi, mulctandi,
incarcerandi recusantes eadem adire & audire ; ab-
dicandi annuo magistratu rurales, & vrbanos Offi-
ciales, qui nollent se obstringere iuramento
assertiuo Regij Primatus ; excludendi ab alijs
honorificentioribus officijs, & ab vsu forensi Hi-
bernos, qui in religione dissentirent a nouiter pro-
cusis dogmatibus & placitis ; euocandi pubem
honorato & illustri sanguine cretam, vt in prosti-
bulis nouelloB doctrinse, in officinis errorum
educarentur: Vos ipsi perhibete fidem, si quid
horum & nobis otiose dictum, aut odiose confictum,
aut inuidiosa commentatione exaggeratum sit, &
non potius multa, & mira pnctermissa k nobis in
hac materia minarum, munerum, fauorum, terro*
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IX HIBERNIA. 175
rum, & in omni artificij genere, quam nihil inten-
tatum sit, quo possent lj qui pncerant, Catholico-
rum siue constantiam per vim labefacere, siue per
lenocinia consensum eblandiri. Sed ecce fidem
perhibete, si non ista omnia f rustra pertenderint.
Mittuntur a sede Apostolica, raetuntur a sede Prudentiua.
Apostatica : " & noster numerus sub omni gran-
dine crescit." Perhibete veritati fidem, si non
indies prsesentatis officiis, oblatis beneficiis, hono-
ribus, retributionibus interdici patimur, vt Apos-
tolica Romana communione non simus interdicti :
scitis & sentitis quam arduum opus sit vnum Hi-
berniao indigenam ablactare ab auiteo fidei, &
religionis communicatione : & qui duplici animo
tempori seruiunt, aut voluptati ancillantes, aut
honorem vel qusDstum aucupantes, nolle tamen
emittere nouissimum halitum extra gremium pri-
mceuse nutricis & genitricis susd Ecclesice Roman«3 :
scitis quam multa hominum millia sint per \niuer-
um Regnum dispersa : scitis Hibemiam in se con- iiiWnim
tinere centum octoginta quatuor terroo Cantredos, ^ 1 " 611810 -
& quemlibet Cantredum tantam terrap portionem
complecti, quanta centum villas continere solet.
Lagenia continet triginta Cantredos, & vnum:
Momonia septuaginta Cantredos : Conacia triginta:
Vltonia triginta quinque : Media vevb octodecim.
Scitis etiam quemlibet Cantredum continere in se
triginta villatas, & quamlibet villatam posse sus-
tinere trecentas vaccas in pasturis suis ; ita vt vac-
caD diuidantur in quatuor armenta, & nullum
illorum appropinquet reliquo ; ita veteres metie-
bantur. Cum igitur in Hibernia recte dimensa,
sint quinquies mille, quingentse, & triginta villa-
tae. In Lagenia nongentsa, & triginta ; In Momo-
nia bis mille & centum ; In Conacia nongente ; In
Vltonia mille & sexaginta ; In Media quingentaD ;
in tanto terrre ambitu multas incolarum myriades ;
mullw aninius necef?se est contineri.
Digitized by VjOOQ lC
176 ANALECTA 1>E REBtS
? unq ?™« Et in toto illo tractu, humus ipsa quam calcant,
deamiooram _ ' _ _. * * _ . .'
iudiciogiori-& aura qua vescuntur, & clima quod lmminet,
wromit & quod omnibus praaeminet ccelum, traliere vide-
qu^abl^ tur tamjjndigenas, quam aduenas, ad Romanso
m iSfert£? professionis amplexum: quod apud vos ipsos in
Hieron. * confesso est, vestrique decessores probauerunt. Na-
Bpist. 6i. ^ o ver ^ jp^ geors £ m sum pta (seclusis exteris qui
aliunde aduentant) hanc solam sapit, hanc spirat,
hanc alijs inspirat ; & quantumuis pauci illi inter
eos reperti simulatores, qui commodis & honoribus
liuius saeculi aspirant, deludi se & nouitatibus
aduolui sinant ; noc tamen non sine occultis sus-
pirijs, & singultibus faciunt, nec tutum putant (vt
lam diximus) extra ambitum Ecclesiae, id est extra
complexum Apostolicae sedis expirare. Hoc pueri,
hoc senes, hoc viri, hoc foeminae, hoc nobiles, hoc
plebei, hoc docti, hoc indocti, hoc omnis setas,
sexus, & conditio persuasum sibi habet, & decan-
tatum : Vt si caetera deessent argumenta, hoc
solum posset intellectum non ref ractarium conuin-
cere, a b hac parte veritatem stare, & pugnare con-
tra armatas aduersariorum acies ; & prouidentiam
Dei tandem expugnaturam humanae prudentiae
adinuentiones, & consilia: has autem inducias
quas concedit, paternas inuitationes esse, quibus
tdlicit iniirmas voluntates secularium, vt deposito
vanitatis studio, solidam pietatem complectantur.
Vos igitur illu8tris8imi viri quos muneris socie-
tas, & praef ecturaB aequalitas colligauit ; si vera
ista omnia deprehenditis quae de indole Hiberno-
Gubemar- ™ m commemoraui ; & vere cupitis hanc Remp.
mbS?» vobis commissam in pace & otio tueri; &, ex
errata. egestate & miseria, perducere eam ad opulentiam,
fcelicitatem, & bonorum omnium affluentiam ; ne
velitis imitari vestigia quorundam qui vos prae-
cesserunt, & ad clauum sedentes in puppi huius
nauiculoD, illiserunt eam in Syrtes & arenas cruen-
tissimarum seditionuni, & tumultuum ; siue ex
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 177
auaritia, & cupiditate id fecerint explendi suos
loculos & arcas ; siue ex ingenito rancore, odio, &
indignatione erga hanc nationem eorum imperio
Bubiectam ; siue ex inertia, coecitate, & imperitifi,
gubernandi ; siue ex malignitate & despectu reli-
gionis quam profitemur ; seu quocunque spiritu
moti aut oestro furoris perciti, aut ambitione, ac
libidine seducti non attigerunt scopum rectoo ad-
ministrationis : vos alia via incedite, alijs proce-
dite institutis; incumbite remis & velis, vt in
securum portum vos ipsi & nauis quse vobis credita
est inuehamini; humanitatisofficiJ8,mansuetudine,
iustitia, benignitate, aequitate, beneficentia,&studio
publicse vtifitatis deuincitur hecc natio, magis
quam terroribus, carceribus, minis, mulctis, aut
vinculis. "Metus'* apud omnes, ac praesertim cto«r. i.
apud illos, "non est diuturni custos officij. ,> Ne
nimium vlcerosos exulceretis, nec defixos in reli-
gione animos violenter velitis & sententia diuel-
lere : " Nam qui vehementer emungit, elicit
sanguinem, & qui prouocat iras, producit dis-
COrdlas. ,, Prouer. so.
In hoc quidam vestrorum Maiorum grauiter
peccauerunt, qu6d & ipsi persuaserunt sibi, & Regi
etiam persuasum voluerunt, posse hanc nationem
mediocri labore, cum aliqua seueritate mixto, di-
moueri ab inueterata fidei institutione : conati ver6
effectum huius dare, nulla vi, nullis vigilijs, nulla
industria consequi id potuerunt ; quinimo tam
multis se doloribus inseruerunt ac contemplantes
intrepidas mentes, & inuictam Catholicorum con-
8tantiam, cesserunt a pnelio victi, decesserunt & vita
confusi, anffustiis pleni, debitis onerati, iffnomini^ 5 60 "!. 01 !»
cooperti, & cum Iuliano, opere coniessi, " vicisse et aiii.
GalilaDum," quem ipse tam atrociter persequeba- Jq ^V L
tur, vt 6mnem eius memoriam cuperet extinc-^®^
tam. i.e.o.2."
Longe tutius & sapientius Plinius secundus cum
Digitized by VjOOQ lC
178 ANALECTA DE REBUS
esset Syrise Prseses, & Christianos homines sub
fo pi $d 97 ' L i^P 61 ^ su0 plurimos haberet, quos nullius flagitij
etiam Eu- compertos, prseter conf essionem Christi, & honesta
»eb. 1. s. c conuen ticula, nihil contrarium Romanis legibus
facere deprehendens, ac fidueia innocentis confes-
sionis nemini mortem grauem, aut f ormidolosam
videri, quamuis antea Traianus graues contra eos
poenas ediceret ; ausus est Imperatorem, plen6 &
e ist. 98 Sdeliter inf ormare, eiusque ille relatu admonitus,
i. io. apiid rescriptis illic6 leuioribus temperauit edictum :
piinium. q U0( j Imperatori quidem non male, Praesidi autem
bene, Christianis ver6 foeliciter vertit : nam cum
anteaobnoxij essent pluribus iniurijs, vellicationi,
scrutinio, & calumnijs inquirentium in occulta
facinora, iam vetuit Imperator ex relatu Prsesidis,
ne de incompertis crearetur illis periculum ; quo
factum est, vt multao aduersus eos criminationes
conticesserent, & Imperatori f ama clementiae, Praa-
sidi ver6 prudentiae titulus accresceret.
Hi U 8^c'.8.'9 4 .' Simile quidpiam de successore eius Hadriano
?n 'chron 10, ^ 11 ? 118 ^ legi^ius, qui per Serennij Grauiani legati
Baionad' sui litteras, & per libros de Christiana lege com-
**' 121, positos ab Aristide, & Quadrato Apostolorum dis-
cipulo instructus atque eruditus, praecepit per
epistolam ad Minutium Fundanum Asiae Procon-
sulem datam, vt nemini liceret Christianos sine
obiectu crimini8, aut probatione damnare. Et quid
inde consecutum P Hadrianus iustissimis legibus
Rempub. ordinauit, idemque pater Patriao in
Senatu vltra morem maiorum, & vxor eius Augusta
est appellata. Nomen ipsum Christiani, quod an-
tea exosum erat, & de reatu praoiudicatum in
hominibus innoxijs & nullius flagitij reis, iustis-
sim£ sanxit Imperator, ne sic nominatis officeret,
& ipse in hoc iustitico cultor, ex hoc sortitus est
nominis & honoris sui amplificationem.
Nobis subinde nocet parile prteiudicium nominis,
qu6d Catholici, qu6d Pontiticij, qu6d Roman®
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 179
fidei assertores nominamur; ipse titulus in crirr.en Tituint
vocatur: & quia sectam Caluini refugimus, ceu in crfmen
tumultuatores, factiosi, & seditionum, ac rebel- ^ 00 *^*
lionum faces traducimur. Caeterum, quia nostra
integritas & innocentia nobis cognita, amicis com-
probata, notis contestata, omnibus conspicua, vobis
non debet esse suspecta.
Hoc ab aequitate vestra, vim aff erente vobis ipsA
veritatis energi& & nuditate conscientise nostro,
iustum est nos impetrare, vt si minus Serennij
Grauiani audentiam ad Hadrianum, saltem Plinij
ad Traianum securitatera, & fiduciam in hacnostra
apud Iacobum Regem causa imitemini.
TERTIA APOSTROPHE AD CATHOLICOS
HIBERNOS TAM ECCLESIASTICOS
QUAM S.ECULARES.
I^T quia delitescentes vos in hoc mundi angulo,
J pro fide Christi angustiatos & oppressos, ag-
gressus sum Reuerendi Patres, Proceres, & popuK
atholici dulcissim» Hiberniao noslrro, constituere
in theatro orbis terrarum conspiciendos, & ponde-
randos in stater& iudicij recti Christianorura Prin-
cipum & nationum exterarum, quae ex magno Dei
beneficio immunes sunt & liberae ab istis vexa-
tionibus & pressuris, quibus vos exposuit causa
honorificentissima, omniumque dignissima reli-
gionis Catholicas, quam tuemini & tenetis ; ne
vos praetereat huiusce meeB scriptionis scopus,
paucis iam & me ad exitum properante alloquendi
vos estis, quibus praecipue deseruire volui i.stum
qualemcunque laborera meum.
Indolui san£ miseriis quas sustinetis ; sed &
dolui tam paucos esse quibus vestra vulnera dole-
rent ; nec mirum si non dolerent, quibus ipsa nec
visa quidem nec audita fui.ssent : volui vobis, quia
Digitized by VjOOQ lC
180 ANALECTA DE REBUS
aliter non potui, animum addere ad sufferendum ;
volui mihi stimulum subdere, vt aliis etiam calcar
adiicerem ad excutiendam pigritiam, ad pugillares
occupandos, ad stylum acuendum, ad conscriben-
das, & posteritati consignandas res prsDclare gestas,
& pro fide gestas, & cum fide exceptas, ad fidem
augendam, & firmandam digestas ; ne honor Dei,
Patriae decus, gloria pugilum sufferentium, exem-
plum po8teris imitandum obliuioni traderetur. Et
eic dum alii spissa de his volumina meditantur,
volui ego praegustum dare extemporaneum ; qui
nisi praecox sit (vt esse solent immatura) primitire)
obses erit, & arrha quaedam secuturae messis, &
vindemiaB.
sumina Prima mihi ratio fuit veritatis in omnibus asse-
auctort ratio _ _ .
▼eritatia quendas ; quaD apud me tam veneranda est, vt nec
vnet 8yllabii, nec minimo apice vellem, ex proposito,
illius auctoritati contrauenire : & ideo multa sub-
ticui quee fama vulgauerat in commendationem
ve8traB patientiaB ; quia malui pauca, eaque certa,
& comperta proferre, de quibus si reposcerer,
rationem reddere possem, quam plura conglobare,
quaa vel fidei certitudine laborare, vel ex quorun-
dam incredulitate labare viderentur, vel certe
maiorem inuestigationem mererentur. Sec nec
illa omnia de quibus securus eram, huc conieci ;
quia nec temporis breuitas, nec instituti mei cir-
cumscriptio (quippe qui specimen tantum edere
statui)me patiebatur excurrere in campos, qui mihi
Nouomm latissime aperiebantur, nisi mallem ipse tibias
5-Tm^cSi- substringere, & calamum intra metam prtefixam
giobatio. continere.
Sciui multa vobis infligi grauamina per istos
infimi subsellii officiales foraneos, spe & fiducia
quod iniuriaB illae subterfugerent notitiam honora-
tioris Magistratus ; sciui gregales milites, praBsi-
diarios velites, & volones aliquando esse praBdatores
insciis & inconsultis ducibus: scio Vicecomites
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORFM IN HIBKRNIA. 181
agrarios quandoque opprimere miseros colonos,
qu6d existinient hoc lat£re posse Prsesides &
Grubernatores : scio Iudices & Assessores subinde
esse subsessores & munerum captatores, quod
sperent posse effugere Proregem, vel si resciuerit,
cum ipso depugnent hastis argenteis : scio Prore-
gem nonnulla perpetrasse, quoe consideret vel
celare Regem, aut cum essent perperam facta,
Ersuadere sic conuenisse fieri : scio denique vel &
»ge ipso vel & Regio Senatu potuisse nimia iin-
portunitate extorqueri edicta, rescripta, mandata,
prohibitiones in odium nostrse professionis, &
fidei, vel in supplantationem fidelium subditorum,
qusb nescio an possent vspiam in cuiuscunque
Christiani Principis aul&, aut iustitia) tribunali
defendi vel excusari ; de quibus etiam tam sunt
qusedam inusitata, & inopinabilia, vt nec suspicio
esset exterorum, qu6d in coctum aliquem, aut Sena-
tum, aut Principem, aut Christianum, aut vllum
omnino horainem cadere possent.
Sed quia scitum est & sancitum diuinitus, vt Math * l0
queB in tenebris gesta simt, in lumine pandantur ; soribenti»
ne singulorum silentium luant vniuersi, & ex im-
manitate exequendi inique consulta, cum impuni-
tate suggerendi raala consilia, eripiatur Principi
nostro & intimo Senatui veri perspicientia, nobis
ver6 libertas bene consulendi, & qualiscunque
immunitas eloquendi quae concipimus; visum est
prsBstabilius aliquam veritatis particulam cum
periculo offensionis expromere, quclm relinquere
tara multa offensacula, in cineribus pigritiae : quse
certum est e6 maiori cum audacia frequentanda
fore k Regiis ministris, qu6 minori cum acrimo-
nia a\ Rege & sanctiori Concilio redarguuntur.
Nam consensu quodammodo approbare censemur,
quse in se damnanda, cum possumus non impro-
bamu8.
Vos ver6 Ecclesiastici operarij, quos Deus con-
Digitized by VjOOQ lC
182 ANALECTA DE REBUS
Exhortatio stituit tanquam luminaria cognitionis, & seminaria
& tioot. 6 * 1 " virtutis, in hac fracida, & vieta generatione sanc-
tificatae olim Insulse; atque etiamnum sancUc,
Srae multis in circuitu nationibus ; quidquid tan-
em euenerit, fouete efFaatam parentem vestram,
& qua vitam & spiritum duxistis, in qua vitalem &
spiritalem suscepistis regenerationem : pro qua
& vitam & sanguinem profundere, mortemque cor-
poris sponte oppetere, ne illa morti spiritus occum-
bat, & illi debitum, & in se honestum, atque vobis
honorificum existimate.
Hanc parentem vestram charissimam patriam
putatote annis prouectam, viribus destitutam, igno-
miniis obrutam, morti addictam ex iudicis sen-
tentia: putatote sententiam latam vt carceri inclusa
alimenti penuri& contabescat ; non potest vobis
crimini dari si quaeratis ad eam accessum, si moes-
tam solemini, si refocilletis desolatam : nec mens
vobis est, nec machina vlla perfringendi carcerem,
violandi ianitorem, aut Praefectuni dehonestandi ;
sed charitas Patriae, necessitatis officium, oflicij
ratio, & commiseratio vos inducit ad ingressum.
Nulla enim acerbitate fortunae, nullis sordibus pre-
tium charce pietatis euilescit, quinetiam e6 certius,
qu6 miserius experimentum habet.
Y*d er c ^4* x ' I n ^rbe Roma, sanguinis ingenui mulierem
Praetor apud tribunal suum, capitali crimine dara-
Fiiice in j.*- natam, Triumuiro in carcere necandam tradidit,
twl^nee- 1 * 16 Qub receptam is qui custodioe proeerat, misericordia
^ **- motus non protinus strangulauit. Aditum quoque
ad eam filiee, sed dilenter excussee, ne quid cibi
inferret, dedit ; existimans futurum vt inedia con-
sumeretur ; cum autem iam dies plures interce-
derent, secum ipse queerens quidnam esset, quo
tamdiu sustentaretur, curiosius obseruat& filia,
animaduertit exerto vbere famem matris, lactis sui
subsidio lenientem ; quae tam admirabilis specta-
culi nouitas ab ipso ad Triuniuirum, a Triumuiro
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 183
ad Pnetorem, a Preotore ad Concilium Iudicum
perlata, remissionem pcenae mulieri impetrauit.
44 Qu6 non penetrat" (inquit meus auctor) " aut
quid non excogitat pietas, quaB in carcere, seruanche
genitricis nouam rationem inuenit? Quid enim
tam inusitatum, quid tam inauditum quam matrem
natse vberibus alitam? putaret aliquis hoc contra
rerum naturam factum ; nisi diligere parentes
prima natura* lex esset."
Ita etiam prima fronte videri posset rationi dis- &» 1 "» J!°-
sentaneum, si homines in pace & securitate positi, rum in pa-
libertatis vsura, & commodis vita) atHuentes, vel tn * m *
spiculis & ensibus se obiicerent, vel in careerem
se compingerent, vel voluntaria3 se deuouerent ine-
diae, nuUis ad hoc terroribus constricti, nulla iuris
aut iudicis sententia damnati. Et tamem hoc a
vobis fieri zelo iuuandoo afflictfe patrise, & damnatae
genetricis releuanda?, & ipsa experitur, & nos
conspicimus, & Prcefecti portuum obstupeseunt,
aduersarij ver6 vestri liuore & odio extabescunt :
vos illa vbera quae in Catholicis vniuersitatibus,
& collegijs lacte virtutis & sapientia) distendistis,
in ora famelicoD parentis infertis, & qua3 fame
confecta, erat, & macie contracta verbi salutiferi,
ac viuificse in sacramentis refectionis, saturatur
per vestram pietatem ; & quae negatur in Ecclesijs
ministratio, stratis in foeno contuberniis, in syluis
& 8altibus, in cubilibus & latibulis opera vestra &
sedulitate exercetur.
Kon omnin6 diffidite meliora tempora, & malo- Esa.c. 1.
rum vestrorum temperamentum posse procurari, cur.Vs.
si scoria relictce iniquitatis suflScientcr excocta, & PBalm n *
expurgatum veteris malitise fermentum, & proba-
tum ac purgatum septuplum patientia) vestrao
argentum, & inconcussaj pietatis aurum, idque in
iudicio Dei comprobatum sit, quod aliquando fac-
turus est. Potens est enim accelerare, & vestris
gemitibus misericorditer intendere, vestra vota
Digitized by VjOOQ lC
184 ANALECTA DE REBUS
audire, & exaudire voces compeditorum, qui non
cessant eius clementiam suppKciter deprecari pro
Ecclesia, Rege, Regno, & concordia vtriusque
pmIqi 78. g tatus, " vt obliuisci velit iniquitatum nostrarum
antiquarum, & cit6 anticipent nos misericordiae
eius, quia pauperes facti sumus nimis: " Et quia
labores vestri, longinqua itinera, discrimina quae
subij8tis, molestiae quas exantlastis, angores quos
quid Eccie- sufFertis, sua non carebunt retributione ; hoc sum-
S« e C ex- maB apud Deum mercedis loco ducere vos, & duc-
poscant. turos omnes existimo, si tantillum a Iacobo Rege
possetis impetrare, ne vestrum exploratissimum
pro religione & pietate studium traduci pateretur
m alienum sensum ; aut vos ipsos ob id, vel sus-
ceptores vestros in periculum vitee & f ortunarum
25^iiimMb vocar ^* AmpKus aliquid concessit Ethelbertus
1. i. de Reg! adhuc GentiKs Augustino & socijs in Angliam
Etheiberti aduentantibus. " Quia de longe huc peregrini
j^f^^^ venistis," inquit, "& vt ego mihi videor per-
•ocios bene- spoxisse, ea quee vos vera & optima credebatis,
ficentia. v • j «j .• i
nobis quoque commumcare desideratis: nolumus
molesti esse vobis, quin potius benigno vos hos-
pitio recipere, & quse victui vestro sunt neces-
saria ministrare curamus, nec prohibemus, quin
omnes quos potestis fidei vestrse reKgionis prsedi-
cando, societis." Dedit ergo eis (teste sancto
Beda) mansionem in ciuitate Dorouernensi, quffi
imperij sui totius erat Metropolis, eisq; vt promi-
serat, cum administratione victus temporalis, licen-
tiam quoque praedicandi non abstuKt.
dSluTO^nT ^ on °i Ufler imu8 rem tantam, non victum, aut
aKa vitaa necessaria subsidia ex penu vel arca Regis
suppeditari nobis ; non mansionem publicam, aut
patentem habitationem in MetropoK huius Regni ;
non iUa quaa nimis magna & ardua, nobisque im-
peruia, nec nominanda censeri possunt; saltem
bonam de nobis opinionem petimus, de nostra
obedientia, fide, synceritate, & honesta conuersa-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 186
tione, quamdiu non meremur oppositum: vtque
nobis fas sit, sine fastu nostro, sine iastidio illorum,
qui loca nobis a maioribus erecta cum prouentibus
occupant, & per nos liberrime occupabunt, saltem
in conducto nostro cum Diuo Paulo, in angulis & Actor. c. 28.
clancularijs recessibus, vel nemoralibus tugurijs
(quse prseferimus splendidis basilicarum turribus,
quas tenent semuli) fas sit pace nostrfi, & incolumi-
tate potiri, cum secura permissione, libertate, vel
conmuentia obeundi nostra munia, praedicandi
verbum Domini, & sacramenta ad nos sponte ac-
cedentibus sine fraude, calumnia, fuco adminis-
trandi; vt quod iam ant& iit non sine periculo
eorum qui faciunt, deinceps liceat absque formi-
dine. Interea dum ista pertractantur (si tamen
vt tractentur mereri queat nostra exiguitas) vos
pergite id quod facitis, porr6 facere ; nec peri-
culo aut sudori vestro parcite 6 prseclari Attiletee
Cbristi. Macti estote laude vestra, macti prae-
conio zeli, & zelo preeconandi veram fidem ; macti
generosa virtute & animo.
Et vos Laicorum magnanimi spiritus, quorum Exhoruuo
gloria resonabit per omnem Ecclesiam Sanctorum, Si^uioo^!"
macti estote vestra patienta & promptitudine susti-
nendi omnem ignominiam, opprobrium, & iniuriam
pro n6mine illius, cuius fidem suscepistis, insignia
geritis, & consortium beatitudinis in altero ssbcuIo
repositee expectatis. Nihil vos deterreat in illo pie-
tatis calle quem tenetis; nulla remoretur obex amis-
sionis bonorum ; nullum offendiculum irrogataB in-
famise ; nulla acerbitas preerogatse vindictee ; nulla
incitet cupiditas bonoris aut commodi ; nulla volup-
tatis illecebra titillet ; nulla adurat inuidiaa flamma ;
nulla mentis inflammet perturbatio, quse trans-
uertat vestros gressus ex semita iustiti» ; sed
qua\ ccepistis vial insistite, continentiae, longamini-
tatis, modestire, & inter vos placabilitatis, & pacis ;
aduersus Principem ver6 fidelitatis & obedientiae.
Digitized by VjOOQ lC
186
S ipien. 7.
Philemon.
August.
Ablepaf.o
ex auitia
feoUibus.
ANALECTA DE REBTJS
Certate fortitudine animi, & const&ntiae robore
cum semulis vestris, & in fide aduersams ; ^idete
si forte bene faciendo, aut saltem, patiendo lllo-
rum duritiam, & quibus vos iugiter lacessunt (de
inferioribus ministris loquor) maleficia possitis
superare ; probate si illi inf erendo an vos sufter-
endo iniurias, prius fatigandi sitis: vos quidem
onerant contumeliis, grauant exactionibus, conui-
ciis lacerant, maledictis proscindunt ; sed superat
patientia nequitiam, vincit sapientia malitiam,
& quod acute quispiam dixerat antiquorum.
" Concentus ille est auribus gratissimus
Conuiciante quum tacetur quopiam ;
Qui dissimulat enim conuicmm, facit
Conuicians conuicietur vt sibi."
Non ideo vos ad patiendum prsemunio ; sed
tamen praemoneo ita subinde fieri, vt pcena sibi
& 8upplicium fiat omnis inordinatus animus.
Multa sustinetis incommoda, multas laesiones &
vltionum irrimenta, in libertate, in bonore, in
corporis & fortunae bonis. Nihil dico de abdica-
tione, & exauctoramentis, nihil de mulctis & cus-
todiis, nihil de aliis illis grauaminibus, quae in
prima & secunda sectione copiosius enumerauimus,
& indies recrudescunt magis : sola illa ablegatio ex
auitis sedibus, & patrimoniis, atque aduentitiorum
colonorum in locum vestrum substitutio, nullo in
vobis perfidi» colore, nullo rebellionis obtentu,
nulla seditionis vmbra praetensa, nulla allegata
infidelitatis macula (nisi fides Catholica macula
sit), illa, inquam, vnica permutatio poterit vobis
fort& videri maximum indignationis incitamen-
tum, & summa desperationis, ac irae prouocatio,
in populo ad iracudiam prono, libertati assueto,
praecipitantiae & ardori, quam moderationi, &
prudentiae propiori. Esto, sed vbi passio suc-
cumbit, ratio preeualeat ; & rationi ac sensui gra-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 187
tia dominetur, quae potestatis imperio parendum
iubet, " quia non sine causa gladium portat, in Rom, 4.
vindictam malorum, laudem autem bonorum : "
vt non quod immoderantia vel infirmitas humana
suggerit ; sed quod fas est, quod decet, quod ex-
pedit, id velitis & faciatis.
Si post generalem pacem, & actum obliuionis Anno Do-
solemniter publicatum initio suscepti a Iacobo ""^ 1604,
Regni (cuius & scintillam quandam reuiuiscere
iussit in illa condonatione, quae celebrata est hisActui obu-
vltimis Comitiis) si, inquam, post illam amnes- ISTitUu*! 01 *
tiam detecta fuisset aliqua coniuratio, quae hanc
condonationem impediret ; vel post istam remissio-
nem aliquod apparuisset moliminis indicium,
quod memoriam ref ricaret praDteritorura f acino- ^ViuIr
rum, quae iam obliuione inducta & abolita sunt ; both *-
minus graue esset, minusque commiserandum
hoc quod iam attentatum est Arthuro instigante
exterminium. Sed null& insecutA nouitate, null&
tumultus, aut innouationis vel minima, quae nobis
innotuerit suspiciuncula, Dauum interturbare,
Arthurum Principari voluisse ; & inuitos cogere
vel ad deditionem titulorum, vel ad seditionem,
quid magis absonum, & pacifici Regis temporibus,
& moribus alienum P
Statuerat quidem iElius Hadrianus delere Iudae-
orum gentem, & vrbem illorum celeberrimam cum
toto suo pomaDrio, de se transnominare : sed qua id
occasione, quo tempore statuit sibi faciendum P
Nempe post eorum def ectionem Duce Barchoche-
ba. Cum enim caput illius temeritatis debitas eu^k 1. 4.
poenas persoluisset, Aristo PellaBus narrat vniuer- f £ ^3
sae genti ex illo tempore prorsus interdictum, ne
pedem in agrum Ierosolymitanum aliquando in-
ferret : & legis decreto institutisque Hadriani S'r?ppS-
vetitum (ille plan^ sic in mandatis dederat) ne lata -
vel ex edito loco paternum solum oculis aliquando
aspicerent Ierusalem. Et cum ita esset ludaeo-
Digitized by VjOOQ lC
188 ANALECTA DE REBUS
rum gente orbata, & veteribus incolis prorsus de-
stituta, genereque frequentata exterorum homi-
num, deincep8 cum esset a Romanis occupata
nomen commutauit, & ad honorem JElij Adriani
Imperatoris, qui eam deuicisset illustrandum,
cioctriu. -Mia appellata est. Caeterum, in isto suo tam
ffimuutSi praeclaro facinore, non tam ^Elium quam Nero-
nem Arthurus videtur aemulatus; Is enimcum
Roma incensa, & excisa, vellet de suo nomine
vide Tac. Neroniam ex eius cineribus excitare, per diuersas
i. is. suetom pl a tea8 & vicos, f aces admoueri proacepit, ne facile
in Noron. * . 7 . • p j * ± i. "
c 88. Dion. posset lncendium restingui, <& ex edita turri, quae
h^.^cT?.* etiamnum superesse fertur, subiectam vrbem iam
et 89 - flammantem despectans pulsasse testudinem, &
Troiae excidium decantasse multorum sermonibus
& scriptis celebratur. Ne ver6 istius immanitatis
ignominia ipse flagraret, culpam voluit conijcere
in Christianos, quos nihil tale cogitantes, tanquam
incendiarios, & nobilissimae vrbis euersores dam-
nauit. Inflauit Arthurus tubam seditionis, si
vocati ad signum venire voluissent : incendit tu-
nmltuum igniculos per diuersas huius Insulaa
regiones, si accensa bile, & eius indignatione
commoti stipites flammam vellent concipere,
quam tot ante vicibus ainbusti merit6 reformi-
dant : sed prouocatos tamen & saepius lacessitos
vt exardescerent, nemo eorum quee gesta sunt
conscius, nisi effrons sit negauerit. Ita ver6 per-
gere iuuat, vt vniuerso orbi Christiano patefiat
quam admiranda sit patientia vestra ; quam ad-
miranda in religione constantia ; quam stupenda
in vobis fidei, & obedientiae coniunctio ; quam
rara & praeclara vtriusque conf oederatio ; vt Deo &
Christo eius, atque Ecclesiae Catholicac cum sitis
obtemperantes, ita vos gerere sciatis, vt nec Regi
velitis rebelles esse, nec haberi.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 189
QUAKTA APOSTROPHE AD DOMESTICOS
FIDEI, PKO FIDE & INGENIJ CULTU
EXTORRES HIBERNOS COLLEGIORUM
ALUMNOS.
QVANQVAM frequentius inter nos chariusque
commercium prohibeat, cum longinquites
vestra, ex tam immenso terrao marisque diuortio,
tum angustia nostra, ex tot pressuris & calamita-
tibus quas patimur ; non debuit tamen haoc con-
ditionis nostrso necessitas, cui nos iUigauit fidei
orthodoxao integritas, penitus impedire communi-
onis vinculum, aut debitum communicationis offi-
cium. Eo quippe tanquam fido vehiculo, & certo
internuncio, status animi & corporis, atque inuio-
latus mutui amoris affectus vtrinque innotescit :
vt qui e&dem natalis soli origine creti, e&dem
fidei propagine ab extraneis discreti, eadem reli-
gionis norma ducti, & ex errantium diuerticulis
abducti ; eodem lucifero veritatis exoriente in cor-
dibus nostris, ambulamus semitas rectas, in vnione
Catholicao pacis ; referendo casus nostros, & conf e-
rendo pristina cum modernis, praoterita cum
praesentibus, eKciamus quao in posterum forte
grauiora nobis obuentura sunt ; & compatiamur
inhumanitati quidem eorum qui ista faciunt,
longanimitati ver6 sufferentium affi!ictiones.
Neque enim minori commiseratione digni
sunt, qui faciunt, quam hi qui patiuntur graua-
miTniTn iniurias: im6 quod interest inter passio-
nem & patientiam, eodem discrimine interuenit,
inter patientem & agentem, inter sufferentem &
irrogantem iniurias : Quarum cum in istam Na-
tionem nostram magno impetu feratur inundatio,
earum commemorationem, seu verius exiguum
illarum praegustum, hac semestri relatione tradi-
Digitized by VjOOQ lC
190
ANALECTA DE REBUS
riuata.
mus, quam vobis, pro opportunitate vestra legen-
dam offerimus. . .
In ea specimen habetis innocentiee, pietatis &
constantias popularium vestrorum, qui in foraace
tribulationis excocti, scoriam & rubigmem exuunt ;
habetis & torua lineamenta persequutons, qua-
muis exiliter adumbrata; habetis illam mgiter
manantem dolorum & lachrymarum guttam, qui-
bus irrigata est tota huius terrae facies, quae per
diuersas elices educta, in omnes Regni prouincias,
& prouinciarum regiunculas, potens est obruere
vniuersam Hiberniae superficiem ; & obruet pro-
cul dubio nisi obex tempestiue apponatur ; quaD
magis a diuina prouidentia expetenda est, quam
a prudentia & consilio humano expectanda.
Noxiomm Ematuruit mod6 & deferbuit illa indignatio
i^oiiwde-Hegis, quam non sine causa conceperat m truces
"***" istos incendiarios, pulueris pyrij machmatores,
quorum temeritas & nequitia non debuit ad
noxam trahi, vel ignominiam eorum, qui semper
innoxij, & ab eiusmodi consiliis quam alienissimi
fuerunt : Et quia vos eorum vsquequaque f acinus
detestati estis; nos etiam contestamur ccelum
terramque, immunes nos semper extitisse ab om-
ni eiusmodi irapietate ; tametsi negari non debeat,
omni genere grauaminis, iniuriaB, & indignitatis
nos lacessitos fuisse, quibus etiamnum prouocamur,
& innumeris modis vrgemur, angustiamur, & affli-
gimur ; nec in hoc ipso securi, qu6d nostram au-
deamus afflictionem patefacere, vel absentibus
vobis communicare ; quidquid enim a nobis fiat,
in deteriorem f er£ sensum trahitur : dumque sic
volunt ludere, vt eorum lateat ludificatio, qua sibi
lucrum, genti ver6 ludibrium accumulant, si quod
illi tectissimum volunt, detegatur ; tanquam reus
seditionis, & pacis publica) perturbator, quicunque
id fecerit diris deuouetur atrocissimis ; & si depre-
hendatur, supplicijs acerbissimis dilaniandus.
Analocta
•cribendi
dilHcult-is
f t pericu-
lurn.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 191
Hoc eorum consilium deterruit a neccessaria
scriptione rerum gestarum, perniultos isti operi
idoneos, qui commentando ea quse pro tempore
fiebant, studium suum, stylumque vtilissime exer-
cuissent, nisi quieti & securitati suae, quam honori
patriae, maiorum gloriao, & posteritatis institutioni
consultum mallent; aut vrgentioribus vacarent Anaiwtu
muniis regendi populum, prsadicandi fidem, vel Jj^ 4 ^,,.
Ecclesiastica administrandi Sacramenta. m«at«.
Sed ipse cum sim minimus fratrum meorum, &
in medio cognationis meaa pluribus impeditus oc-
cupationibus, quas citra exilem valetudinem, vel
necessitas inuito imposuit, vel arbitrij mei liber-
tate, vel ofiicij & vocationis meao nexu assumpsi ;
Quia tamen tsedebat me, vel pudebat huius nos-
trae (quae a multis gentilitia dicitur) socordias,
hanc conscribendi oppellam vt aggrederer, si aliao
deessent causaa (quaB non deerant plurimaB) haec
sola sufficere debuit, vt vos, ex istis quas his se-
mestribus succincte commemorantur, pro opportu-
nitate vestra degustetis, quando forte vos capiat
nausea, vel societas grauiorum studiorum, qui-
bus summa animi contentione incumbitis, perfunc-
tori& saltem jpossitis intelligere statum patriaa
quaB vos genuit, aluit, fouet ; vt & vos vicissim
aliquam beneficentiae talionem, aut saltem hos-
timentum beneuolentiaD vestraa, prout dignum &
debitum est, eidem rependatis. Huc enim spec-
tare illos vestros labores existimo, illas annonaB
difiicultates ; illam penuriam & paupertatem ; at-
que illas molestias quas deuoratis, vt instructi
instruatis, & fundati ipsi in amore Dei, & fidei
veritate, ad eundem veritatis fontem rapiatis in patri»m
alios, qui VOD18 lunguntur quocunque vinculo, apparatu».
vel cognationis, vel amicitiao, vel vicinitatis, vel
ciuicae originis, vel incolatus in eadem patria, &
sede natalitia.
Vestram rgo pictateco nihil opus est vt moneam,
Digitized by VjOOQ lC
192 ANALECTA DE REBUS
quibus maxime instrumentis ad hanc palaestram
accingi oporteat ; robur fidei, virtutem animi, ac
zelum Religionis, & salutis animarum strenuam
cooperationem afferre debetis ; ne si tepidi acce-
datis in fide, aut torpidi in exercitio virtutis, aut
trepidi in confessione veritatis, aut vacillantes in
fundamento Christianse perfectionis, cum magno
fragore corruatis, & in eandem vobiscum ruinam,
& errorem, alios qui vobis cohserent, pertrahatis.
In vobis geritur quicquid vobis ingeritur, quic-
quid vobis insinuatur, vt vel scripturarum specu-
lo dictaretur, vel e veterum monumentis desume-
retur, vel recentiorum commentarijs inscriberetur ;
vt memoria bene gestorum sit in omni aauo
superstes, ad decessorum laudem, & vestram
sedificationem, & eorum qui nondum apparue-
runt, educationem & doctrinam.
Baron. au- Tanti semper fiebat ab ipsis incunabulis fidei
hb. de Rom. Christianse ista veritatis ad posteros transmissio,
verttSS ad T * sanctus Martyr & Pontif ex Antherus, non du-
poeteroa bitauerit industriam in hoc erenere suam, suo san-
tranamiten- . . Tkx -r? • t *
dm momen- guine consignare. Nec Decium lmperatorem,
^ 111, cum suo in Imperio consorte, alia res vlla in Cor-
nelium Papam magis commouit, quam qu6d in
exilium ad centum Cellas missus, alloquio S. Cy-
priani de causis Ecclesiasticis, per literas f rueretur
Hoc enim Christianse charitatis oflBcium cum fre-
quens alter alteri persolueret, in deteriorem par-
tem accipientes Imperatores, accersito Romam
Cornelio, tanquam de Maiestate reo, plumbatis
caoso, & ad Martis simulacrum rapto, ac recusanti
sacrificare, caput abscindi iusserunt.
Moriatur anima nostra morte iustorum & (si
ita Deo placuerit, quod summoo dignationis est)
fiant nouissima nostra horum similia. Valete
sani, & memores estote, " in ea tempora natos vos
Tadtui lib. e88e » q mbu8 firmare animum expedit constantibus
le. Annai. exemplis. ' '
Digitized by VjOOQ lC
ADDITAMENTVM
AD
SEMESTREM
GRAVAMINVM
RELATIONEM,
IN QV O
ANTIQVVM
HIBERNI^E ELOGIVM,
Qudd sit
Insula Catholicce fidei ienacissima,
nouis obseruationibws
Declaratur.
Eodem collectore & relatore
T. N., Philadelpho.
Considera victorice coronam per contraria tex-
tam : factos trophcei testes ipsos inimicos.
Chris. hom. 4. ad Populum Antioch.
14
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
PR^LVDIVM
AD
NOVAS OBSERVATIONES
DE CONSTANTIA
HIBERNORUM,
IN REBUS FIDEI.
JSERVAVIT celebris Scriptor Eccle- Bawni»*
siasticorum Annalium, circa annum In-
carnationis 1053, Ardericum quendam,
quimagnamde se sanctitatisopinionemconcitauerat
in Hibernia, vbi repertus est a receptis in Ecclesia
ritibus dissentire, ab "Insula tenacissimaCatholic»
fidei" eiectum fuisse, quia iudicarunt stultitiae,
vel etiam leuitatis, & (quod deterius est) magn®
esse superbi» indicium, antiquis Ecclesisa vsibus
& traditionibus non acquiescere. Prseclara sanS
res, & de re prseclare gesta claraest hsec epigraphe,
qua insignitur h»c Natio firma retentrix, & con-
seruatrix receptae pietatis & religionis : & quamuis
& tot annorum centuriis iam prsBtergressis ita
merit6 cognominata sit; pluribus tamen tituKs,
iustiusque promeruit illud elogium, ex quo nouae
machinationes nouellorum dogmatum intentat®
sunt, ad innocentiam gentis, ac genuinam eius in
fide simplicitatem adulterandam, exoticis erroribus
Digitized by VjOOQ lC
196 ANALECTA DE REBUS
inia. 54. & innouationbus. Est vtique hsec natio vniuerse
considerata, facilis ac tractabilis ingenij, & ad ve-
ritatem in rebus fidei capescendam & conseruandam
docilis; vt agnoscas vaticinium Isaiae prophetae
ad litteram genuinis Hibernis competere, quod
omnes sint 0eoSc$aicrot, t. docibiles Dei. Quod ni
ita esset, iam dudum tot adhibitis molitionibus,
subruisset aduersa potestas, ac penitus demolita
fuisset hanc credendi ingenuitatem & rectitu-
dinem, qu& illi se conspicabiles faciunt & com-
miserabiles omnibus pie sentientibus Orthodoxis.
Atque heec eorum firmitas in fide vt melius inno-
tescat,in aduersaria referre statui notationes quas-
dam anniuersarias, de rebus huc spectantibus
maximS memorabiHbus, quas vel ex certa notitia,
vel locupletissima attestatione occulatorum testium
sentire, & scire ipse potui.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 197
PRIMA OBSERVATIO.
De Tribunalibus 8f Terminis iudichrum, in quibus
Hibernorum constantia tentatur, qui, quomodo, 8f
d quibus.
EECVRRVNT quotannis quatuor Termini iudi-
ciorum, qu» tenentur in arce, & Emporio
nominatissimo temporalis politi» huius Regni,
in ciuitate Dublinensi, vt notum est ; ibi celebran-
tur honoratissimi Ordinum consessus, suis dis-
tincti Senaculis & Tribunalibus. Nam proter
quatuor Fora iudiciorum ordinaria, 1. Banci Regij,
vbi de causis CoronaB ; 2. Communium placitorum,
ybi de litibus subditorum inter se ; 3. Scaccariae,
in qua de fisco Regis ; 4. Cancellariee, in qua
iure preBtorio mitigantur apices iuris municipahs :
Prorex ipse, cum proceribus quibusdam & aliis
de" intimo Consilio Regni, habet suum Senatum,
& mensam Consularem, velut Cortynam cum tri-
pode pythio ; babet & Cameram stellatam, quam
non semper irretortis oculis adspicit Astraea, cum
de nobis agitur. Istis duobus consessibus nostro
tempore occupatissimi redduntur Ordines & Iudi-
ce8 tam antecessores quam Assessores in causis
Catholicorum examinandis, & ijsdem ad mulctas
& carceres addicendis.
Hinc enim iuratorum agmina, quibus religioni iuimtiqu»-
est vicinos suos de religione criminari, aut reatum dtorefc
illis impingere ex eo qu6d detrectent adire Eccle-
rias Schismatica8, vel in diuinis communicare cum
ministellis haereticis, includuntur in custodiam, &
mulctantur pro arbitrio illorum tribunalium.
Hinc rursum Magistratus Vrbani, & oppidani Ma*ittr»tM
Pratores, Praepositi, alijque superiores, quorum* 1 ^^-
Digitized by VjOOQ lC
198 ANALECTA DE RBBTJS
electio, iuxta antiqua & noua priuilegia, pendebat
ex voce & suffragio ipsarum communitatum, quia
nolunt se obstringere iuramento Regij Primatus,
non solum abdicantur ab officio, sed alijs etiam
pcenis arbitrarijs, nummorum summa & carissima
rerum omnium libertate, ad libitum gubernantis
plectuntur.
Et ipsi eiec- Hinc denique & ipsi electores, non tantum qui
£25*^ eliguntur Catholici (quod nouum & antehac in-
uantur * solitum est) traduntur in carcerem, & pcenis etiam
pecuniarijs grauantur; ideo nimirum, quia suf-
rragium suum ausi sint dare homini Catholico,
hoc ipso (si superis placet) incapaci istius muneris,
quia recusaturu8 est iuramentum suscipere : cum
tamen electoribus incompertum sit, in quam par-
tem se vertet electus, quando e& ventum erit vt
illud vel respuat vel recipiat.
SSSltSr 6 *" ^ am cum ^ 11 ^ ipsum sit iurare vel non iurare,
panaeiec- nec hominibus, quin imo nec Angelis cceli, de
^ 3 **" futuris contingentibus ab humano arbitrio pen-
dentibus vel cognita sit, vel determinata veritas ;
& ipse electus in quolibet instanti ad assentiendum
vel di8sentiendum plena Kbertate gaudeat, possit-
que in temporis ictu, quo proponitur iuramentum,
adhibere vel cohibere suum assensum, quid fac-
turus sit, quis praeter Deum nosse potuit P nam &
quosdam Protestantes (sic enim vocantur hseretici
in Anglia) constat recusasse in ipso quo propone-
batur articulo, de quibus nulla erat suspicio
qu6d essent recusaturi ; & contra, quosdam etiam
Catholicos, de quorum antea firmitate & constan-
tia optima erat opinio, certum est,ex fragilitate vel
3. Reg. l». malitia miserabitter lapsos, genua sua incuruasse
ante Baal; alij rursus quorum infirmitas erat
vicinis & notis suspecta, fortiter renuerunt sus-
ceptionem iuramenti,quando ad punctum examinis
& periculi peruentum erat.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA.
199
Cum itaque nemo prsesciat quid alius quispiam, &>\m wjj-
quidue ipse data occasione standi vel caaendi, miquiu*.
electurus sit, mortemne an vitam praeferet, ini-
quum videri posset de re incerta certam statuere
sententiam, & de effectu pendenti, & delitescenti
in sua causa, quem nemo hominum, antequam Arfetot. 1. 1.
in actum exiret, penetrare aut scire potuit, P erhim '
reum facere quenquam & tanquam reo sup-
plicium ei vel carcerale, vel pecuniarium
lrrogare. Id quod alienum est & iudice Deo, qui
futura tanquam prsesentia intuetur, & alienis-
simum esse debet a iudice homine, qui nec intuerl
quidem illa potest, antequam vsu & opere eli- ^** 08 **
ciantur. Et quia omnis pcena si iusta est, peccati
poBna est & supplicium nominatur, si peccatum •
adhuc nullum est in electo nullum debet esse
in eligente supplicium : sic & maioribus insti-
tutum, vt si antistent delicta poense sequerentur. Tadtu*
Sed contra hanc regulam manif estissimaB verita-
tis, summo rigore iuris, qu® summa iniurla esse
solet, in Camera & Curia notum est & peruulga-
tum, his proximd elapsis terminis a Prorege &
Regalibus actitatum fuisse.
SECVNDA OBSERVATIO.
De Magistratibm collatiuis Sf quibus conferantur.
I^TEQUE enim satis esse putant omnes magis-
1M tratus & officia, quorum concessio pertinet ad
ipsum Regem, illis solis conf erre quorum mentes
habent obaeratas, & animas omnibus suis consilijs
& propositionibus obnoxias; qui instar Protei, **$*• L
omnem, prseter albedinem, colorem sibi induunt ;
homines qui circumferuntur omni vento doctrinae; Ep* M . 4.
&, vt preesenti scense seruiant cceno errorum se T - 14 «
coinqxunant, hi rutilant gemmis & auro, volitant
in auras, & de bysso in aby ~'*n voluuntur, cre-
Digitized by VjOOQ lC
200 ANALECTA DE REBUS
pant minas, & increpant miseros Catholicos, prae-
fecturas honorarias accipiunt; custodes arcium
& portuum, ductores Ordinum, Bellonae & Miner-
uaB, pariter alumni, Vicecomites agrarij, stipen-
diarij, Mareschalli, procuratores constituuntur.
Ista vtcunque dissimulari possunt, sed quod illa
officia & praefecturae vrbium & oppidorum, illae
D^in^ municipales praepositurae, quae ante homines natos,
int«r muni & ab omni aeuo deferebantur ab ipsis communi-
w^tTuaf tatibus, & suis ciuibus ac municipibus defere-
prafoctuns. Dan tur, iam, rota conuersa, denegantur hominibus
ingenuis, idoneis, explorataa fidei & honestatis,
quibus nihil obijci potest praeter conscientiao
teneritudinem, & religionis constantiam; vt his
exauctoratis, sufficiantur alieni, incogniti, & in-
dotati, quibus aliquando nec census, nec fundus
vnus, nec vsus aut necessitudo est in illis vrbibus,
oppidis, aut municipijs, quorum regimini praefi-
ciuntur: hoc ipsas mentes cruciat intuentium
ciuium & fidelium subditorum, qu6d talibus pa-
teant vrbanaB dignitates, a quibus procliue est
ipsas vrbes euerti, & earum libertates & priuilegia
pessundari.
Termini Et cum ista quam attentissime pertractentur omni
iwnSS 111 tempore a Prorege & ijs qui proxim^ illi assident;
^J 00 ^" maiori tamen opportunitate & solicitudine discep-
tantur & disponuntur, recurrentibus iUis quos iam
dixi quatuor anni terminis, vertente autumno &
hyeme, verno etiam & aestiuo tempore. His enim
Stationibus anni, ex omnibus Regni partibus in
illa vrbe politiae metropoli, maxima est frequentia
populorum, per quos circumquaque feratur terror
& formido eorum, quae intentantur & fiunt contra
professionem orthodoxam.
Digitized by VjOOQ lC
N
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 201
TERTIA OBSERVATIO.
De prouincijs Sf prouincialium Catholicorum
grauamine per vicecomites, 8f Iusticiarios.
AM cum sint quatuor primari» huius Regni
prouincise : 1, Lagenia ad Orientem sita ; 2,
Conacia ad Occidentem ; 3, Momonia ad Austrum;
& ad Aquilonem ; 4, Vltonia; in quarum medi-
tullio, ex omnibus aliquid deriuans, & omnibus se
communicans posita est Media, sumpto nomine
secundum rem, satis apt£ & apposit&; singulae
rursus prouinci» diuiduntur in certas portiones
seu tractus quos Comitatus vocant ; & ilii rursus
in Baronias. Lagenia continet, 8, Gomitatus;
Conacia, 6 ; Momonia, 7 ; Vltonia, 10 ; Media, 2.
Singulis Comitatibus datur annuus magistratus,
quem Vicecomitem vocant; habet ille Subuice-
comitem, Accensos, & Baliuos suos, & manipulum
armatorum ad manum, vt imperata sedulS exe-
S[uantur. Tenet Vicecomes quo voluerit die, sua
ora sparsim per Gomitatum, ad qu8D circumui-
cini pagi, si qua sit lis vel querela, venire debent : ^^^
conuocat & celebriorem conuentum quolibet tri- trimeatwii
mestri, in quo Irenarchse, seu Iusticiarij pacis S»mSS5h"
in illo comitatu sedent pro tribunaK; & con- bM -
stitutis iuratis queesitoribus inquirunt de alijs
criininibus & praouaricationibus, tum vel
maxim£ de recusantid, Catholicorum ; conficiunt
ministri suos codices, in quibus eorum nomina
conscribuntur, qui diebus festis & dominicis ab-
sunt ab Ecclesia illorum vt de sua absentia rei &
noxij comperiantur & qusesitoribus.
Et quia hactenus iurati illi plerumqueCatholici,
consulentes integritati suae, & incolumitati proxi-
Digitized by VjOOQ lC
202 ANALECTA DE REBUS
Nou* tech- morum, noluerunt traducere susb fidei comprof es-
na oonscri- i __
bendiiura- sores, eorumue causam grauando, onerare con-
JScu,^ scientiam suam; quod ne impun& illis sit (vt
gjjjjjjf antea dictum est) patiuntur libertatis su» &
bonorum dispendium; neue caeteri impunitatem
consequantur ex ista iuratorum Catholicorum
taciturnitate, inuentum est artificium aggregandi
ad numerum iuratorum tot protestantes, qui suf-
deiSs^iSS ficiant ad sententiam, quam veredictum vocant,
obeer. u. p ro f erendam. Atque hac techna praesentati iam
sunt innumeri ex plebe, qui vel haereticorum
Ecclesias adire, vel vxorem, liberos, familiam,
domicilium deserere ex pura penuria necesse
habebunt.
QVARTA OBSERVATIO.
De Semestriiudiciorum agitatione, 8f in ijsdem
vexatione Catholicorum.
VLTRA hos trimestres Iusticiariorum conuen-
tus, sunt & alij multd solenniores in singulis
comitatibus consessus Iusticiariorum itinerantium
(sic enim appellantur), qui nutu Proregis, & intimi
Senatus designantur quolibet semestri, ad circui-
tus iuridioos per vniuersumllegnumconficiendos :
hi inter alia lurisdictioni suee & indagini com-
missa, solerter inquirunt in mores Catholicorum,
& quaesitoribus iuratis de more solito, seuer£ &
seri6 denunciant, vt recusantes prodant, offerantq;
castijjandos iuxta editas sanctiones : id ver6 ni
fecennt, vel incunctanter eodem in loco mulc-
tantur ipsi; vel nexu & cautione sufficienti data
obligantur se coram Prorege sistere, vt grauiorem
ab ipso censuram accipiant. Qu6d siqui fort&
elapsi sunt vrbani praefecti, qui obliuione aliqu&
aut onniuenti& eorum qui proesunt, preetermissi
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 203
erant in exigendo iuramento, iam vocantur ad
calculos, & quod iurare protergressi essent dum
magistratum inirent, ac nihilominus iniurati exer-
cerent iurisdictionem pro veteri instituto, expiare
debent omissionem eius quod non exigebatur, ab-
dicatione officij, mulct&nummarift,&incarceratione,
ad Proregis arbitrium.
QVINTA OBSERVATIO.
De inqumtione Sfpunitione Catholicorum per ckrum
keterodoxum.
EST & alia valde onerosa inquisitio quam clerus
heterodoxus, Episcopi, eorumque Officiales,
in singulis dioecesibus pro suo arbitratu instruunt.
Suo8 enim ipsi e qualibet parochia deligunt in-
quisitores, qui delicta ad iudicem Ecclesiasticum
pertinentia inuestigent, de causis matrimoniali-
bus, beneficialibus, testamentarijs, de decimis, de
pijs legatis, & alijs dispositionibus iuris canonici,
seu etiam fori mixti criminibus; de baptismo
infantium, de solemnitate matrimonij, de sepul-
tura, de cultu diuino eiusque frequentatione, de
censuraruminsordescentia & alijs pluribus fori
Ecclesiastici cognitionibus. Miser^ autem expi
lant nostros ist» Harpyiee, nec parentes solum
sed patrino8 etiam Catholicos mulctant quoties
a Gatholico sacerdote factam intelligunt initia-
tionem.
Habent illi per analogiam Prolati, sua exainina
& inquisitiones, habent suas synodicas contessera-
tiones, Archidiaconi &Episcopi annuasvisitationes,
Archiepiscopi triennales : sed deficiunt scru-
tantes scrutinio, & multifariam deficiunt, dum
inter alios abusus, sibi laicos in officio visitandi
Digitized by VjOOQ lC
204 ANALECTA DE REBUS
Jf^JJJ? 81 **" surrogant ; quod fecit elapso anno Dublinensis
Antistes Equiti aurato suas vices delegando, vt
Archiepiscopalem obiret trieteridem.
Non est vbique Officialium & ministrorum par
multitudo, & seueritas in hoc Regno ; alij enim
alibi indulgentiores sunt & leniores erga nostros,
DiuenaTei & contenti suis stipendijs, prouentibus, & emolu-
StSm^** 8 men ti8> conniuent parocnianis Catholicis vt iuxta
tium c»- suum institutum pacifice viuant, & Sacramenta
tholiflla • suscipiant ritu Catholico a Catholicis presbyteris,
qui in abditis recessibus vitam quodammodo pre-
cariam trahunt: alibi ver6 ita ferociunt, vbi
numerosior est protestantium incolatus, vt pauci
illi qui intermixti sunt indigenaB orthodoxi, ex-
positi omnibus iniurijs, contumelijs, & oppro-
biijs, vel penitus destituti sint vsu sacrorum, vel
si quoquo modo ijsvti libeat, multa milliaria con-
ficere debeant, vt in transcursu potiantur ea, quam
desiderant, Sacramentorum ministratione.
DaiM» Repertus est vnus quispiam e grege ministro-
h»retid rum cum quo non ita pridem pacisci voluit
iSTwm. • parochianus Catholicus, cuius vxor vicina partui
vterum gestabat, si permittat prolem cftm mox
edita fuerit, ritu Catholico tingi, daturum se illi,
pro vexatione redimenda, quinque argenteos quos
aegerrim6 posset homo tenuis & viflicanus sub-
ducere vxori & soboli alendae ; negat ille minus
vna libra Anglicana accepturum, quae conficit
quadruplum eius quod alter obtulit, cui cum ille
soluendo non esset, prohibere non potuit minis-
terium profanum a prole, cum ministri inexple-
bilem auaritiam non posset satiare ; sed expleto
labore contentum esse iussit vno minus argenteo,
qui si absisteret percepturus erat sescuplum;
quod ipsum ministrum & vxorculam pessime
habuit, quia de auro magis quam de anima ange-
bantur.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 205
SEXTA OBSERVATIO.
De zelo 8f %edulitate> Catholicarum fcminarum
circa paruulorum baptimum, 8fc.
CERNERE est aliquando vtero grauidas, quan-
do se partui appropinquare sentiunt, pedes-
tres, & subinde incomitatas, tenuioris fortunao
foeminas exire ex illis territorijs, in quibus non
est copia lituum Catholicorum, ne cogantur vel se,
vel foetum recenter editum contaminare immundi-
tijs haereticorum ; dumque in ipsa quandoque via
parturiunt (instar illius qui nasci pro nobis in
stabulo voluit cum non haberet locum in diuerso-
rio), peregrinam & viatricem prolem generant ; vt
sint memores hospites se & peregrinos esse, non Luc i t. 7.
autem ciues huius saeculi, tametsi domesticos Dei,
quando per legitimos ministratores sacrae initia-
tionis charisma accipiunt, & consortes f acti diuinaB 2. Pttr. 1.
naturae inseruntur tanquam viua membra corpori
Ecclesiae. Ipsao rursus puerperae qu&o vel nausea,
vel debilitate, vel alia quauis infirmitate detentaB, obtenun-
sese ante suum puerperium nequiuerunt expedire, rmoation«m.~
vt parerent in locis cognatae fidei & professionis,
quanta possunt festinatione vbi conuaWre, se re-
cipiunt ipsas cum sobole ad eacra debit£ percipi-
enda; illse vt purificentur, istae vt abluantur &
baptizentur.
Eadem est misellorum sedulitas circa conf es- confewio-
sionis & communioni8 annuae Sacramenta. Sed & nwu *
istud est singulare, quanta soleant auiditate, &£em. nmnio "
quam longinqua f aciant aliquando itinera vt con- q^^^
cionibus sacris intersint ; transiliunt colles, saltus,
&j • • Matth. 16.
nemora ; perdius & pernox magno agmine acce- T . 27.
Digitized by VjOOQ lC
206 ANALECTA DE REBUS
dit populus, ceu catuli f amelici ad. micas de mensa
Dominorum decidentes, accurrunt ad. verbum Dei
audiendum ; quia panem arctum & aquam breuem
f acit vicinitas & violentia alienaB prof essioms no-
minum & quibus circumuenti sunt, & vndequaque
Esa.80,
N 1
circumfusi.
SEPTIMA OBSERVATIO.
De admirando Catholicorum ardore Sf concursu ad
confirmationem.
JEQVE ver6 minor est deuotio eorum & soler-
tia, siquando audierint Catholicum Antistitem
in propinquo esse, & quo possint Confirmationis
munimen accipere : turmatim aduolant equestres,
pedestres, curules, nihil remoratur, nec messis, nec
sementis, nec sestus solis in eestate, nec pluuia vel
pruina in hyeme, nulla quamuis seria negotia ; si
m domo sit, perrumpunt septa, f ores & f enestras;
si in agro, implent vias & semitas, tancjuam prseci-
pites se & tumultuantes offerunt consignandos, vt
nec per contubernia disponi, nec in classes redigi,
nec k pluribus in hoc paratis assistentibus in
seriem aut certum ordinem, standi sedendiue, re-
duci possit onerosa multitudo. Adeo<jue se effun-
dunt in caUes, colles & compita vt aciem esse cre-
SStitii et 11 " deres instructam ad prselium : accurrit hinc mater
proprioperi-pluribus onusta protbus ; inde pater aut famulus
non paucioribus oneratus ; illinc iumentum in quo
vehitur paruulorum manipulus ; irrepunt, irruunt
certatim ad sacrum signaculum ; contemnentes
periculum suum, contemnentes & discrimen Epis-
copi ; si vel ipse vel ipsi comprehendantur ab ad-
cSmcSS^^rsarijs nostrse Religionis ; quemadmodum iam
"^^^- paucis retro annis pius & venerabilis Cornelius
martyr Dunensis Antistes in simili opere depre-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 207
hensus dicitur : & oum sint tam numerosi, tam Ze-
losi, tam ardentes, cum rebelles Numini esse nolint, Jj b « *• ▼•
fugiunt tamen cauentque rebellionem erga Prin-
cipem.
OCTAVA OBSERVATIO.
Consideratio dignimma circa Hibernorum con&tan-
tiam noumimis his temporibus.
QVIS crederet istam pietatem tamdiu vigere po-
tuisse in natione tantopere exagitata, & supre-
m» Dominationis & aduersce professionis homini-
bus, in sseculo potentibus, hseresi flammantibus,
opibus, viribus, copijs circumfluentibus, nibil non
tentantibus vt istum in nostris igniculum extingu-
erent P quis in animum induceret, gentem tam la-
ceram, tam discissam, tam exarmatam & exanima-
tam, tam deiectam, inopem, tam mente consterna-
tam, & viribus protritam, potuisse bucvsque
exerere vim & viuacem spritum susb fidei contra
tot insultus & molitiones aduersantium sibi potes-
tatum, " contra tela nequissimi ignea, contra Eph«. 6.
spiritualia nequitisD in ccelestibus, " nisi coelesti T * l2,
adiutorio erigeret Deus, & eligeret infirma mundi
vt f ortia conrunderet.
Alibi explicata sunt in sacris Analectis quae & JjJi/qF* 8 *
quanta conamina adhibuerit defunctus Prorextrio.
Arth. Cicestrius pro supplantanda Religione Ca-
tholica, pro explantandis veteribus inquilinis, pro
introducendis nouis colonis, vt cum ipsis nouorum
dogmatum fundamenta firmiter ponerentur; quo
demngente suo officio, & in Angliam concedente, ^ Th2 d "
per modum interregni substitutus est in Guber- Jj 1 ^^^^ -
narchiam Cancellarius Kegni cum primario iudice Denham
aiue Iustitiario Ioanne Denham ; quos clarum est SS"* 10 Iu "
nihil remisisse de industria vel eolertia sui ante-
Digitized by VjOOQ lC
208 ANALECTA DE REBTJS
oessoris, sed magis adiunxisse quaedam additamenta
ingenij & laboris sui ad priora grauamina quibus
impetebantur Catholici in iudicio & extra ludicium,
quo reddebatur eorum causa deploratior. #
Et per «* Breuis erat eorum gubernatio, septem circiter
demTeattio. mengibus circumscripta ; sed tantillo tempore non
interquieuit Orthodoxorum vexatio ; Magistratus
vrbani ex diuersis Regni partibus Dublinum ac-
cersiti sunt, & de conscientia interpellati, de wra-
mento non prsestito interrogati, ac ciuicae ad-
ministrationis rei habiti, qu6d ausi fuissent lniu-
rati exercere iurisdictionem; tametsi illi pro se
allegarent qu6d antiquo & consueto iureiurando,
ex veteri & recepta f ormula Codicibus munici^a-
libus inscripta, in sua inauguratione sese obstrin-
xerint ; non proinde tamen satisf actum Regis un-
perio & voluntati, vnde tam electi, quam electores
ex sententia Iudicum, poenam qusB infligebatur
perferre debebant tam carcere quam crumenft.
NONA OBSERVATIO.
De Catholicis agrarys tam Plebeis quam Domt-
cellis, eorumque in Angliam traiectu 8f supplioa-
tione ad Regem..
PROFECTVM iam in Angliam Cicestrium inse-
cuta est turba multa Agrariorum, ex varijs
Regni prouincijs, Plebei plurimi cum nonnulfis
DomiceLLis ex inf eriori Lagenia, Cogblania, Carolia,
Analia, Brenia & aliunde, alij e terris suis eiecti,
alij eiectionem timentes, omnes exterriti, ne f raude
vel prudentifc politicorum circumuenti, vel viribus
& potentia competitorum oppressi, cogerentur per-
petuo carere auitis suis fundis & hsereditatibus ;
Kegi supplicant, ne miserorum gemitus & suspiria
despiciat, neue eorum tenuitatem, inertiam & in-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 209
fantiam obrui patiatur eloquentift, gratift, & opi- J 111 ^ ^**
bus suorum aauersariorum. Petebant sibi darin^auu
aduocatos f orenses & iurisconsultos, qui causam
ipsorum iuridioe* agerent ; id ver6 negabatur ; ex-
ponebant vt poterant eiecti successiuam possessio-
nem, tot annorum pacificamproscriptionem, domi-
nij facti, & census soluti acceptationem, aliosque
iuris sui titulos quo valebant meliori modo homines
militares, non tam in foro aut curia, quim in
armis & agris educati. Postulabant iustitiam,
CBquitatem, clementiam ; iustitiam ne opprimantur petitfoeieo-
iniqud, aequitatem ne def erantur indef ensi, clemen- JgKJj!
tiam & miserationem, ne ipsi, vxores, liberi &2J" ,B « ui- *
familiflB proscribantur prostuanturque.
Qui ver6 nondum eiecti, sed de eiectione peri-
clitabantur; alij sua seruitia, sudores, cicatrices,
pro honore principis, pro defensione patrice, pro
iuris sui retentione proponebant ; suum illum suo-
rumque sanguinem prorusum asserebant alia meli-
ori mercede, qu&m disceptatione vel confiscatione
haereditatis remunerandum fuisse ; alij aliud pa-
trocinium quserebant, prout quisque amicitiam,
& fauorem, vel muneribus emereri, vel obsequio
consequi, vel partitione agrorum, vel clientelA,
affinitate, alijsque officijs aut titulis conquirere
poterat. Nonnulli erant, quibus spes facta fuit
obtinendi quod petebant, tantummodo vt se accom-
modarent Regis voluntati in negotio Religionis :
nec deerant ex intimo Regis Concilio, qui dulci
alloquio & pollicitatione pertentabant animos quo-
rundam, si forte eos su& auctoritate permouere
possent, & pertrahere ad conformitatem.
Sed quoniam ipsis qui in Angliam abiuerant
incertum est quid tandem de ista plantatione fiet,
quia multa indies dicuntur, multa etiam detegun-
tur incommoda ; multae quaestiones exoriuntur PUnutionis
circa Regis diplomata & codicillos, circa legum©S£iie^"
apices, circa moderamen aequitatis adhibendum, oble/sS!
15
Digitized by VjOOQ lC
210 ANALECTA DE REBUS
hinc antiquis incolis, inde pugnantibus nouis colo-
nis, vtrisque pro se diuersimodd soKcitantibus,
relictis in ambiguo quas sunt ambigua, quia non-
dum constat quis futurus sit solicitationis exitus,
ad aliam illam transibo solicitudinem, quse non
minus afficit, & ad plures peruenit, quippe ad om-
nes Hiberniae regiones & regiunculas se diffundit
anxietas & formido molestiarum, quse omnibus
Catholicis vbique & semper impendent, nunc acrius
nunc remissius pro arbitrioeorum quibus concessum
est & ius & norma regendi : huius ver6 vexationis
vnica scaturigo est diuersitas Religionis.
VNDECIMA OBSERVATIO.
Tangit dkcrimen regiminis Sinlohan, 8f Cicestrii
Proreg. 8f diuersus vtrimque scopus vexandi Ca-
tholicoB signatur.
HOC discriminis obseruatum est, inter defunc-
tum ac prBBsentem Proregem, & vtriusque
regimen interesse, quod ille omnem lapidem mo-
uere visus sit, vt plantationem promoueret, & nouum
incolatum a se ductum perduceret ad stabilitatem,
nec de religione, post primos insultus iam irritos
nisi secundari6 & resultiu^ curabat : hic ver6 om-
nem machinam adhibere velle videtur vt supplan-
tationem fidei consummet, eiusque consummatio-
nem honoraijs suis laureis velut victoriam lemnis-
catam velit attexere ; nec tam sitienter inhiat
fundis subditorum intercipiendis quam fidei euer-
tendse. IUiup ergo scopus primarius fuit sic om-
nia complanare & complantare nouis colonijs, vt
ex consequenti, & per necessariam sequelam,
nouus ille Dei cultus, & noua prof essio quam Rex
appetit, & corroborari prsecipit, apprehenderetur
& approbaretur : huius autem primaria intentio,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IK HIBBRNIA. 211
vt apparet, e6 f ertur, vt noua fides stabiliatur, nec
susceptum ab antecessore plantationis negotium
alio magis intuitu amplectitur, quam vt seruiat
extirpandae Religioni Catholic», & firmandao com-
plantationi nouorum dogmatum. Ille suam exis-
timationem & bonorem in aula oppignorauit, vt
istud effectui daret ; bic ver6 bonam de se opinio-
nem concitatam suis tueri nititur & sustinere apud
Regem, vt boc alterum quod Rex ardentissime ex-
petit, quam efli cacissim£ mandet executioni.
DVODECIMA OBSERVATIO.
De primo tnotore, primoque mobili grauaminis
Catholicorum.
c
VM autem Rex ipse sit primus motor, & Pro-
rex nostrum primum mobile ; Cantuariensis
primus monitor; Cancellarius ver6 & Antistites
HiberniflD, secundi quasi ordinis commonitores, vel
monitorum illius prsBcones & executores ; si pri-
mus motor, primumque mobile, primarius monitor,
& commonentes in eandem partem -vim suam im-
primant, quam aegr^ buic impressioni resistent
orbes inf eriores P si Rex solus suo motu primo, &
principali monitu preeiret, multum id esset ad rap-
tum caaterorum orbium (quippe omnes subditi in pmt *t
solent aemulari principis vitam, vt ver^ ab Hero- aLSSS**
diano obseruatum est), sed cum omnes illse motrices
energiee, nulla prorsus exempta, f erantur impetu
in idem latus, & in aduersam nobis professionem,
vnaque omnes consensione rapiantur in obliquum
nobis cursum, & contrariam nostrae fidei progres-
sionem, quant6 vnitior & f ortior eorum impressio,
tant6 difficilior erit renitentia, & renitentium pro-
pinquior interitus. Ceeterum, toto isto nixu quem
adbibent, cum & suis triarijs nonnullos amittant,
Digitized by VjOOQ lC
212 ANALECTA DE REBUS
qui ad castra Catholicorum liberS confugiunt, vix
vllo8 & nostris acquirunt nouos transfugas, quos
su» valeant secte veraciter aggregare.
XIII. OBSERVATIO.
De Sinlohannis Proregk aduentu; 8f facibus ei
subditis ad persequendum Catholicos.
ACCEPIT Prorex noster Oliuerius Sinlohannis
suum diploma, &cumdiplomate specialiamonita
& mandata de religione, de regimine ciuili, de modo
& norma administrationis ; & quamquam multa isto-
rum nobis incomj)erta sint, cum sint in arcano
pectoris ipsius abdita ; ex indicijs tamen quibus-
dam quse se exerunt, & scintillis qu» ex officina
emicant per malleum & incudem, colligimus ignem
viuere, non iam cineri doloso suppositum, sed ex-
positum vento & flabellis, vt ardeat magis & ex-
urat.
S hS^? Antequam ex Anglia recessisset Hiberniam ver-
8ermone sus, oleum camino additum est ex publico Regis
quS! JS.* 6 " sermone, quem habuit cum magno apparatu, & ap-
JJJJijJ* plausu in camera stellata 20. Iunij hoc ipso anno.
Et cum illa essent prima eius auspicia, primaque
sermocinatio in illo tribunali, iam anno 14. Hegni
eius exeunte, magno rerum & verborum delectu
silentium illud suum plusquam Pythagoricum ab-
rumpendi tempus sibi datum ratus, postquam de
rebus alijs disseruisset desumpto themate ex Psal.
71. "Deus iudicium tuum regi da, & iustitiam
tuam filio Regis ; " Theologando primum, deinde
Philosophando, diuidendo, definiendo, distinguen-
do, instruendoque suos Iudices, quorum officium
est ius dicere, suum ver6 ius dare, tandem se ad
illos seri6 conuertens in heec verba proloquitur.
" Et quemadnioduin seimonem exorsus sum im-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOHtJM IN HIBERNIA. ^JS
plendo prouerbium, ' & Ioue principium,* ita in- ▼«*• **4*
cipiam hanc curam quam debetis dare Iusticiarijstteiutafot
de rebus Ecclesiasticis ; Deus enim omne bonum 24,
coeptum ed magis prouehet, quod ipse eiusque Ec.
clesia primo loco ponantur. Quod iam dicturus
sum, pertinet ad feecusantes & Papistas. Nun-
quam regressi estis ab illo circuitu, quin ex ratione
per vo8 mihi reddita, & magnum solatium, & mag-
num dolorem conceperim ; solatium quidem cum
intelligerem numerum Recusantium in quibusdam
circuitibus esse diminutum : Dolorem ver6 cordis &
animee intimum, cum audirem numerum Recusan-
tium in alijs esse circuitibus auctum. Protestor
vobis nihil esse in hoc vniuerso quod cequ£ me
cruciare queat, ac defectio hominum & Religione
in diebu8 meis : Neque aliud me adeo exhilarat, ac
Religionis sub me incrementum. Deus est mihi
testis, nihil loquor ex inani glorift, red rursus dico
cor meum dolet, cum audio Recusantes crescere :
Itaque praecipio vobis iudices, vt quemadmodum
ego, ita & vos hoc cordi sumatis & prseueniatis,
vt potestis, meque meis subditis talem facite no-
tum, qualis reuera sum.
"Tria sunt Recusantium genera: primum est
eorum qui quoad seipsos nolunt esse Kecusantes ;
vxores ver6 & familiae sunt : & ipsi Ecclesias non
adeunt nisi forte semel aut iterum in anno, id-
que coacti metu legis, aut pro forma solummo-
do. Hi possunt esse formales quoad legem sed
quoad Deum perfidiores qudm alij.
"Secundum genus est illorum qui sunt Recu-
santes, & habent suas conscientias seductas, &
renuunt adire Ecclesias ; de caetero autem viuunt
vt pacifici subditi.
" Tertium genus est practicorum Recusantium ;
hi compellunt omnes suos famulos vt cum ipsis
sint etiam Recusantes; Nec patientur suos tenentes,
quin fiant Recusantes : & vicini si velint cum eis
Digitized by VjOOQ lC
214 ANALECTA DE REBU8
in pace viuere, debent esse Recusantes. Hos
indagare potestis vt vulpem ex tetro odore qui
gpar^itur circa ipsius foueam. Hsec magna su-
perbia & praesumptio est, qudd hi pro quorum ani-
mabus debeo ego rationem Deo reddere, & qui
potiuntur vita & libertate sub me, non solum ipsi
erunt Recusantes, sed etiam inficiunt, & post se
alios pertrahunt. Vt iam dixeram in domo Par-
lamenti; possum diligere personam Papisto, qui
alioqui vir bonus sit, & honeste educatus, aliam
religionem nunquam imbiberit ; odi tamen perso-
nam Apostatae Papistae : & sane quod attinet ad
Polypragmaticos Papistas, vellem excogitaretis pro
ipsis seuerum aliquod supplicium : quippe qui non
solum in cordibus suis contagionem f ouent, sed etiam
in alios, bonos subditos nostros eandem infundunt.
" Et quod de Recusantibus dico, idem etiam
de Presbyteris sentio ; f ateor me non libenter
suspendere Presbyterum pro sola religione aut
celebratione missae : sed si recuset iuramentum
fidelitatis, quod (quamuis Papa, & omnes inf erni
doemones obstrepant) tamen mere ciuile est, prout
ex meo libro & aliunde scire potestis ; qui sic re-
cusant iuramentum, & sunt polypragmatici Recu-
santes, hos relinquo legi : persecutio non est, sed
bona iu8titia. Et illi etiam Presbyteri qui ex mea
gratia & indulgentia permissi sunt exire £ carcere,
& proscripti sunt sub conditione ne amplius re-
uertantur, nihil me de ipsis interrogetis ; auferte
illos hinc in malam rem, nec amplius quidquam de
illis audiam. Et illis adiungo effractores carce-
rum ; quos enim carceres non possunt continere,
clarum est nulla re alia queLm suspendio contineri
posse. Tales nullo modo martyres sunt, qui
refugiunt pro conscientia pati: JPaulus tametsi
ostia paterent, egredi tamen noluit : Et Petrus
non ante egressus est £ carcere quam ab angelo
Dei duceretur. Hi ver6 exire volunt etiam cum
Digitized by VjOOQ lC
CATHOMCORUM IN HIBERNIA. 215
angelo tenebrarum. Iniunxeram Archiepiscopo
Cantuariensi & Episcopi Londinensi pro aistinc-
tione facienda &c., graduum presbyterorum, &
quando mihi rationem illi reddiderint, tunc aliud
vobis procipiam circa ipsos," &c.
Hucusque sunt verba Regis fideliter ex Anglico
exemplan impresso, in latinum traducta : per
quorum tenorem satis innotescit animus ipsius
erga nostrse religionis cultores ; qufiB ille spicula,
qu&m acria, quim amentata vibrat in nostrum
iugulum.
" Tunc toa res agitur pariea cum proximus ardet."
XIV. OBSERVATIO.
Quando, Sf quomodo creatur Prorex Sinlohannis.
HIS ipsis diebus gladius iustitiae dandus erat in
manus Proregis, in cuius capulo quae alia
verior inscriptio credetur incisa, qu&m vt eius
aciem vertat in ceruices eorum qui Regis volun-
tati reluctantur.
Aduectus ille in Hiberniam mox inuehitur in
Catholicos ; incusat nimiam socordiam & lenitatem QualiUr
illorum qui cum imperio praeerant, qu6d nonq»«n«tw-
vehementius insecuti fuerint Catholicos Sacerdotes tHi oamum
eorumquereceptatores; quddnongrauiusoneriissent ^ * 1 * 011 "
Catholicos magistratus corumque electores; qu6d
non seuerius castig&ssent iuratos quaesitores, " qui
!>rosentare recus&runt; circumtuli, inquit, ocu-
orum aciem per omnem vsquequaque partem,
nec vllam inuenio causam quare subditi ita obni- Verhft
tuntur suo Principi eiusque imperata f acere detrec- pw***»-
tant: circumferam iam aciem mese potestatis,
quam in omnes distringam sine discrimine ; &
summo ad iTifiTrmin singuh sentient Regis indigna-
Digitized by VjOOQ lC
216 ANALECTA DE REBTJS
tionem & meaxn nisi pareant mandatis : qxddquid
leges tulerint, quidquid praerogatiua, totum exeram
in istos refractarios vt confundantur vel contun-
dantur."
sateMtefl et Expediuntur lictores armati, qui perquirant
ralSfamtra eminentiores & opulentiores ex ciuibus Dublinen.
2w2£ui, ex ^bus alij capti sunt ; alij aufugiunt : damnum
*c. ' ad nonnullos, terror ad omnes peruenit. Mittuntur
cum amplissimis mandatis prasfecti, quos Maris-
challos vocant, in diuersas prouincias, vt compre-
hendant sacerdotes ; singuli instructi satis equitatu
& peditatu idoneo, qui volitant & velitantur,
derjascentes patriam per vicos &pagos, & vix est
0^5 qui contrA audeat hiscere. "Ifacti sunt quasi
laqueus speculationi & quasi rete expansum super
Thabor : " sed heu miseriam inueteratam. Nam
sicut Ieroboam postquam in Bethoron erexisset
vitulos aureos, ad montem Thabor, & Mispa, &
Masphat (quas loca rectft vi& ducebant versus
Ierusalem) armatos miKtes in insidijs posuit, vt
Israelitas Ierosolyma ituros diuerterent, vulnera-
rent, caperentue : sic puta factum ab Henrico 8. in
erectione sui Primatus.
£**'& Sicut boni Principis vita, inquit Hegesippus,
■oi, c 5. probitatis quaedam prsescriptio, & per uniuersos
viuendi forma est: ita Imperatoris colluuio lex
flagitiorum est.
Clandianuf. ' * * • Neo sic inflectere sensua
Humanoa edicta valent vt vita regentU."
Ex ista proh dolor, cloaca impuritatis Henrici
denuantur haec pcenarum fluenta, qu» nunc
e«. 12. t. s. cogunur epotare, msi velimus (quod absit) expuere
™,kt a^T 6 ™ 1 «kwwm voce prseconis legitur
pubkce in domo cxuica Dublinensi; tonuniBrio riue
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 217
mandatum Ioannis Boyni prsecipui in Lagenia
Mareschalli, cui ampla potestas est in omnes
Orthodoxos Sacerdotes inquirendos, prehendendos,
incarcerandos ; facta est alibi specie inqoisitionis CmmI1L
irruptio in eedes, & ex irruptione secutum est inibi ^^^^
spoliarium : alibi comprehensus cum sacra Sarcina
Sacerdos, isque regularis in custodiam est traditus ;
alibi alius non regularis in comitatu seu accubitu ^w^*-
ad mensam cuiusdam Nobilis captus ; vterque in
carcerem inclusus ; & laicus quidem post aliquot
mensium reclusionem grandi sere mulctatus &
dimissus est, alter adhuc tenetur captiuus.
Conuocati sunt Dublinum omnes per vniuersumoonnooatio
Kegnum prsetensi Archiepiscopi & Episcopi, cum^S^Si
alijs primarijs de ipsorum clero, ad consultandum SJSSTta
inter alia, de vijs & modis quibus ipsi cum effectu c*thoUooi.
valeant auctoritate Ecclesiastica vti, & censuras in
contumaces (ita illi appellitant constantes Catholi-
cos) distringere. Tandem ipse Prorex cum in-
timo Senatu attentissime agitat, quibus gradibus
& passibus possent veros Israelitas prohibere ab
ingressu Ierosolymorum, & sacrorum quibus
assuescunt consortio. Et quia quaesitores Catholi-
cos hactenus corrumpere nonpotuerunt, pro maiori
parte quanquam mulctis exhaustos & carceribus
iatigatos; iam moliti sunt ex respersis inter
Catholicos AngKs Protestantibus iuratorum nu-2fu»indii«-
merum lta explere, vt cum lllos isti enormiter ex- pendi quesi-
cesserint, veredictum ipsi conficiant, & Catholicos e t peroo? 10 "
praBsentent. Hoc artificio nuperrime' presentati J"cSS?"
sunt in solo comitatu Medensi bis mille circiterii«». vide
CathoKci in vno trimestri, in Dublinensi, Darensi!6&.
& alibi passim etiam simili techna conf ecta est
prsesentatio ; ex qua aperitur lata porta puniendi
& depauperandi miseros vicanos, aliosque victitan-
tes ex denario diurno ; vt istis concussis hoc ariete
ad validiores quatiendos liberior sit aditus.
His exagitationibus, & exactorationi Catholico-
Digitized by VjOOQ lC
218 ANALECTA DB REBU8
rum Magistratuum ; quorum etiamnum nonnulli ex
primarijs vrbibus & oppidis captiui in arce Dublin-
ensi detinentur, aliaB accedunt suggestiones,
fiiTniiim quantum noxiae, quibus si Princeps aurem
praebeat, non mediocre negotium facesset miseris
Uatholicis.
XV. OBSERVATIO.
De mixtia adinuentionibus Sf circumuentionibus w
fide, 8f Jundis Catholicorum.
LIBET hlc intexere ex schedis repertis in armario
defuncti Proregis fragmentum cuiusdam in-
uentionis & methodi, qnae conscripta est pro
directione regiminis in Hibernia, vt plantatio suc-
cedat& bend corroboretur, fides ver6 Catholica
stirpitus euertatur. Sic autem incipit.
Qucedam Eegulce obseruandce pro bono Regni
Hibernice.
B«foi»po- " T)RIMO valde conueniet omnia territoria in
thSicS- X Longford, Lietrom, & Comitatu Regis eo
2^^ u . modo plantari, quo plantata est Vltonia : nempe vt
pr»giu»S soia tertia pars indigenis ; reliquee ver5 du»
^*®** Britannicis attribuantur. Ista territoria conter-
JoS^T* 10 mina sunt Vltonise ; iacent verd in Lagenia &
Conacia, vbi hoc tempore Protestantes sunt
numero paucissimi inter omnes Hiberni» partes.
Vnde noua haBC plantatio non solum veterem
muniet, sed etiam vires & neruos accidet religioni
PapisticaB in duabus prouincrjs LageniflB & Conacifle.
Qudd si Regia Majestas (prout audio), bonum
titulum habeat ad Comitatus de Sligo & Maio, qui
inter istam plantationem & mare interiacent,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IK HIBERNTA. 219
operae pretium esset, postquam illi tractos ben&
disponerentur, etiam istos simili modo plantari, &
quicunque ibidem terras acciperet, annuum cen-
sum penderet per quinquennij spatium pro
muniendo & extruendo bono oppido apud Sligo,
illud vero incolendum esset & viginti tribus Bri-
tannicis Protestantibus. Quod f acfle fieret si Regia
Maiestas non exigeret in primo ingressu magnum
censum ex illis terris ; & redditus soluendi mul-
tilm crescerent quando ex qualibet mensura mille
iu^erorum j>erciperet quotannis 10. libras. In
istis plantationibus valde expediet animari omnes
qui volent conuerti ad fidem Protestanicam, vt tan-
quam liberi Tenentes, & conductores admittantur
sub Britannicis susceptoribus. Multos enim ex
ipsis audiui dicere, si religionem mutent, non
audere eos amplius inter suos populares viuere ; id
quod arguit procipuos dominos, cum presbyteris,
conspirare contra hos qui conuertuntur, vt eos
iniurijs lacessant. Gura insuper adhibenda erit
ne terre illse transcribantur in ius alicuius priuati ;
quia si succedant istse duae plantationes, conficient
plenam & perfectam expugnationem gentis Hi-^^JJr
bernicaD ; tunc ver6 spes aliqua suberit eos, abstra- ^fi."^
hendi & suo papismo & barbarismo quae duo semper
confoederantur. Nam Papa fatetur ignorantiam
esse matrem deuotionis ; ita sane Papisticae deuo-
tionis, quisquis enim ignarus est, nec verd deuotus
nec vrbanus erit.
" Qui contra hanc plantationem obiiciunt, primo 1. ofatatio.
quaerunt quid fiet de popello inibi habitante r Cui
obiectioni responderi potest, sex solummodo esse Rwpomia
primarios Dominos lstorum territoriorum quae
modo plantanda veniunt ; isti ver6 sic dominantur
in caeteros, vt cum ex ipsis aliqui bonum terrarum
districtum proprio teneant dominio, tamen sub-
iacent his Dominis fer^ instar mancipiorum vt
non ausintipsis renuentibus, se conformare nostro
Digitized by VjOOQ lC
220
ANALECTA DE REBTJS
2. Obieotlo.
ResponiiOi
2.8i
poUl
instituto, siue in religione, siue in moribus.
Atque ex tertia parte certo scio posse, prouideri
centum hominibus, qui melius quam antea viuere
poterunt. Etenim rustici illius patrise ne vnum
iundum proprio iure, vel ad vnum annum possi-
debant: ex quibus tamen maior pars tenentes
esse poterunt indigenarum, quibus terrse assig-
nabuntur : caBteri sortientur sibi habitationem vel
in gleba Ecclesiastica ; vel in fundis stipendiario-
rum ac seruitorum, vel certe* distribui possunt in
diuersa municipia, quae illi, erigenda sunt ; atque
ita ad ciuile institutum & industriam traduci
possunt, qui modo otiosam & incultam vitam tran-
sigunt,
" Altera obiectio contra istam plantationem est
eiusmodi : Qu6d Regia Majestas auctiores redditus
ex istis terris possit acquirere ab ipsis Hibernis ;
& fortasse etiam, mulctae nomine, ad lites pree-
cauendas vel terminandas, magnam vim pecuniae
sponte dabunt. Cui responderi potest, si plantetur
ille tractus, augmentum reddituum percipiet S.
Maiestas, tantundem, aut propemodum, quantum
Hiberni volent dare ; atque lnsuper non poterit non
esse Regi commodissimum, sic firmare & consti-
tuere illos tractus, vt ex hoc possint ad vrbanita-
tem ailici, & prouinciarum pax conseruari ; quod
magis ex vsu Kegis fuerit, qudm vt exiguo incre-
mento census augescat. Veruntamenetiamab Anglis
tantundem ofEertur Regi, quantum ab Hibernis.
'* Secunda obseruatio, ex qua magnus prouentus
Regi continget in patria, cum magna spe ref orma-
tionis coniunctus, erit sedula solicitudo ben^ ad-
ministrandi curiam Wardorum, seu pupillo-
rum, per quam Rex habet in sua potestate
heeredes Dominorum, & Magnatum totius patriae,
in eorum infantia (idque ad minus semelin quauis
altera setate) ; quando educari possunt in vera re-
ligione. Praeterea iura municipalia sunt eiusmodi,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IK HIBEBNU. 221
qu6d nemo possit liberari e* tutela Regis, aut
emancipari vt suam possit adire haereditatem, nisi
Srius susceperit iuramentum Primatus. VndeRegia
[aiestas poterit compellere omnes, qui iam peru-
enerunt ad plenam aBtatem, & suam liberationem
iuxta formulam iuris nondum conquisierunt, aut
conf ormari in religione, aut carere suis hsereditati-
bus quamdiu vixerint.
" Kequiritur autem praecipua qusedam solertia in
traijciendis Archiuorum libris, ne feuda militaria
vacuefi&nt, quemadmodum in Anglia & Hibernia
indies accidit, cum magno dedecore Officiariorum
Coronae vtriusque Regui : quia proculdubio nulla
omnino res magis conducit ad connrmandam Remp.
in statu Monarchico (quee praestantissima est regi-
minis forma)quam clientela tutelaris subditorum ;
nihil vero magis expedit pro Regno tuendo, quam
multiplicitas feudorum militarium.
" Tertia obseruatio est, ibi necesse esse statutum s. sngge^io
de vsibus sicut in Anglia confici. Vi cuius statuti ^ 11 * 10 *-
possessio Dominiorum transf ertur a fidei commis-
sariJ8 ad vsufructuarios. Si ita fieret in Hibernia,
iuniores in illo Regno, quando f eruerent calore &
iuuenili impetu vendendi suas haereditates, inuehe-
rent Britannosintraclaustra&septahuiusNationis;
quod nunc non permittunt fidei commissarij (citra
quorum consensum alienationis contractus validd
non celebratur) : aut enim suis inter se compatriotis
venundare oportebit ; aut cert& non alijs quam qui
fuerint tam J?apistoe quam ipsi sunt.
" Hinc fit vt per 20. milliaria continua possis iter
agere, nec vllaminuenias viam velmodumexequendi
leges, siue in negotio religionis, siue in alia re vlla,
qua Domini iUi, seu Magnates ofPendantur.
Praeterea vt se vniant magis, & f ortiores efficiant
Domini Hibernici per Momoniam, Lageniam,
Conaciam, nuUa faciunt instrumenta, nuUas
syngraphas tradunt suis Tenentibus sed eos habent
Digitized by VjOOQ lC
222 ANALECTA DB REBtJS
ad nutum amouibiles ; ex quo certe vix obtinent
meliorem sortem, qu&m quse antiquitus erat Yil-
lanorum in Anglia ; nec vlla est causa cur tales
cum sint, animum haberent vel domos extruendi,
vel vias publicas muniendi, vel vrbaniorem cultum
amplectendi. Deinde obnoxij semper sunt Dominis
suis siue ad rebellandum, siue ad quoduis aliud
flagitiose ausum: qu& aliam non habent, nec ma-
iorem sperant in hoc mundo f oelicitatem, vnde
etiam verum esse comprobant vetus dictum. . ' Qui
bonum non sperat, malum non timet.' "
XVI. OBSERVATIO.
Regularum Cicestrij succincta discussio.
ALIAS porro obseruationes idem f abricator his
adiungit, de fiuuiorum & Syluarum cura
habenda, ne cursus aquarum septis aut cataractis
impediantur, cum damno publico ; ne quercus pro-
dige* spolientur corticibus pro exili quaestu. Kur-
sum vt erigatur publicum 8Brarium, qu6 pigri &
socordes operi admoueantur.
Quaa vtique documenta mihi non est animus
improbandi, quatenus illa deseruire queant bonse
administrationi & regimini illius Reipub. & ciuita-
tis terrenae, quae commissa est gubernanda
(iuxta diuinam ordinationem & prsascriptum
Apostoli), Regibu8, Principibus & Magistratibus
Rom. 18. huius S8eculi ; " qui non sine causa gladium portant,
4f 6 * 7 ' in vindictam malorum, in laudem vero bonorum."
Quibus idcirco & tributum, & honorem & obsequium
tenemur exhibere. Illud autem est quod non
potest Christiano pectori non displicere, si pro
terrena patria cultius aut honorificentius tenenda
periclitemur amittere patriam coelestem ; si
pro cultu humano, aut incolatu ciuili as-
Digitized by VjOOQ lC
CATH0L1C0RUM IN HIBERNIA. ^23
serendo, destruamus cultum diuinum, & incolatum
illum, quo facti sumus per veram fidem, " non Bph*. i t.
iam hospites & peregrini, sed ciues sanctorum & 19 *
domestici Dei ; " si pro heereditate terrestri ordi-
natius moderanda (si tamen ordinatius, quando
tota est tutorum arbitrio depeculanda), iacturam *' ^ 30 *' 5 *
faciamus illius sortis & haereditatis sanctorum, Eph«a.i.T.
cuius iam arrham & pignus accepimus, per spiritum l *
sanctum inserti in corpus Christi, ceu viua & spi- *• *«ter. i.
rantia Ecclesise membra, consortes facti diuinso Rom. s. t.
naturse, heeredes quidem Dei, cohaaredes autem JJ^ u.
Christi Domini ; per gratiam eius reipsa aliquando
percepturi, qudd nunc per speculum in »nigmate
spepraegustamus, & fide tenemus.
Hanc fidem in nobis perimere nititur ista ob- JdierXi l9 '
seruationum f abrica, quam nouus hic figulus in i
sua documenta intexuit. Hoc ver6 quid aliud est,
quam lacte gypsum male miscere, qudd de quibus-
dam inconditis artificibus, & nouorum dogmatum
conditoribus non inconcinne* olim dixerat D. Ire-
nseus : similia loquentes fidelibus non solum dis-
similia sapiunt, sed etiam contraria, sicut siquis
aquae mixtum gypsum dans pro lacte seducat per
similitudinem coloris : ita illa quolibet modo de-
prauat quae sunt Dei, & veritatem eius adulterat ;
& dum Jiegnum terrenum videri vult perpolire,
Regnum Dei in nobis penitus, funditusque de-
molitur.
XVII. OBSERVATIO.
Prima mggestio discutitur Sf inconueniem
declaratur.
PERCVRRAMVS Ibreuiter illas tres obserua-
tiones quas pro fundamento constituit nouellsB
structuro, vt petram illam & lapidem angularem, in
cuius compage natio nostra indissolubifiter hseret,
Digitized by VjOOQ lC
224 ANALECTA DE REBU8
vnco & ligone pragmatico eruat, & ex toto aodifi-
cio submotum in terram prosternat.
Tria suntquae in prima obseruatione aperto insul-
tu, iunctisque lacertis vult conficere ; primd per is-
tam plantationem semel constitutam vult deoellare
Catholicam religionem in tota Lagenia & Conacia ;
introducendo colonos suae sectae, qui spargant
passim zizania ; vt in medio tritici :
" Interque nitentia culta,
Infoelix lolium & steriles dominentur auena."
#
Prou.22. Deplorat paucissimos esse in his prouincijs Cal-
jj^ 2 uinistas Catholicis intermixtos ; itaque vt locum
faoiat nouis aduenis, nouam doctrinam aduehen-
tibus, nouam proscribit terrarum sortitionem,
qu& bonus metator transferens antiquos terminos,
suos funiculos extendit, & limites ponit, pro des-
potico suo arbitrio iubens antiquos indigenas &
haeredes totius territorij, in tertiam haBreditatis
partem coarctari : vt hac pia sectatoris dispositione
lllegitimi fili j ex asse bonorum, bessem accipiant ;
legitimi ver6 nisi velint penitus exhaeredari, sint
tnunce contenti.
Et cum miserrimi sint isti miselli tertiarij, de
Dominis facti Domicelli, f oelices si vspiam domi-
cilium sortiantur, dum virgam mensoriam dextra
dominatrice praetendit iste obseruationum desig-
nator : tamen miserabilior erit plebecula Domino-
rum suorum assectatrix, quaa ex duabus illis eij-
cienda tertijs, quas noui acquirunt coloni quaerere
debet nouas sedes ; atque interim, dum eas sibi
acquirit, vel vaga & profuga discurrat per orbem
terrarum instar circulatorum, quos Zingaros Itali
SJSiSSS 8 appellant ; atque ita iam desinent exteri mirari
etpro/upw. *°* exulum agmina, tot proscriptorum examina in
longinquis regionibus mendicare; vel si pudeat
pigeatue se ita abijcere, statuant sibi incolatum ia
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 225
adumbratis municipijs quaa mente sua delineauit ;
sed necdum vel in puluere descripsit radio nouus
dimensor ; vt si apertius loqui vellet, ita diceret
tectus ille & astutus Architectus ; isti qui eijciun-
tur e domicilio originis, quserant sibi domicilium
habitationis in Ysopia, ibi babebunt poles apoles
in spatijs vel si ita malint in concauo Lunae con-
quiescant.
Hoc igitur primum est in illa prima obserua- fe tm* ti-
tione notandum, quam non tect£ Architectatur SSSSSum
suee Religionis propugnaculum, dum nostrae pro- J^^S^ouSl
f essioiiis neruos elidere, succidere arterias, & om- J**} dein
nem vitalem auram ac spiritum nostris interclu- wJJamit-
dere nititur ; quam occulfe ver6 ac subdold ipsam Uat
terram quam calcant eis subducit, dum ex toto
in tertium, £ tertio in vmbram nihilumque eos
redigit.
XVIII. OBSERVATIO.
Secundum inconueniem expenditur.
ALTERVM in eadem eius obseruatione notan-
dum est, postquam sua claustra ille muniuit,
omnique ope, opere ac praesidio firmauit, ac vetus-
ta habitacula fortibus repagulis oppessulauit ;
noua etiam municipia Sligoanum suum, & ali&
eiusdem f abricae oppida, primoribus suis dogmatis-
tis, & Decurionibus Britannicis locupletauit, iam
aptas monet adhibendas esse illecebras, quibus
adhamare debent noui municipes, vetustae fidei^J^S^
cultores, ad nouam sectariorum prof essionem : J ama ^ u ad
quos iubet animari immunitatibus concessis, &
praBmijs propositis, vt suos deserant, & non suis
se adiungant. Cum enim Domini, & vetusti indi-
gensB pati non possint suos Tenentes aut sequaces,
extraneae Religionis retibus implicari, in quo cum
16
Digitized by VjOOQ lC
226 ANALECTA DE RBBUS
Catholicis sacerdotibus suis saluberrim& oonueni-
unt, & ad fidei integritatem tuendam conspirant ;
huius constantise, ceu turpissimi cr iminis msimu-
lat eos obseruationum istarum plasmator; cum
tamen in hac firmitate, & vnione posita sit tota
incolumitatis nostrorum fiducia, qua ablata non
minus expositi essemus omnium insectantium nos
& captunentium iniurijs, quam in vicinis regioni-
bus, sub eodem sceptro, & legum ofPensaculo ob-
noxij sunt innoxij Catholici commilitones nostri,
& comprofessores fidei.
rndeflat Vt cum haereticorum asseclaa, accensi & satel-
2irnii n c*-" lites in Anglia vel Scotia cum mandato prodeunt,
SSores 11 * a< i comprehendendum quemcunque Catholicum,
SSSL^ei ^P 8 * vicini & accolae tincti errorum murioe, serui-
scotu. T unt pro armata manu, ne possit euadere qui per-
quintur : Apud nos £ diuerso conuicini f er£ omnes
ex ipsa natione (quatenus id caute* & sine strepitu
f acere possunt, & nisi numerosiores sint qui co-
habitant haeretici), allaborant securitati & effugio
sacerdotum, qui ad carceres & supplicia petuntur ;
& preecipui Domini, qui Catholice viuunt dedig-
nantur esse perfidi, vt sacerdotem prodant, quan-
do nimir um aliud quod meritd obijciatur crunen
non praetenditur ; ipsique laici, qui pro eadem
causa subterfugiunt (quales sunt in ciuitatibus
nonnulli, qui percussi sunt sydere fulminationum),
si in publicum exeunt, a lictore capiuntur ; ne
igitur in potestatem captatorum deueniant, cap-
tant qusB offerantur latibula, & frendente Magis-
tratu, beneuolentia ciuium, & sedulitate vicinorum,
nec inhospiti sunt, nec intuti.
nun kSS?-" ^ ^ ^ conquisitionis genere multa sustinuit
ua in con- incommoda hyeme elapsa honestus mercator D. in
ca^Si. cuius eDdes cum irrumperet Apparitor Proregis,
insignibus ofiicij ornatus, & comitatus, indicio
vnius perfidi vicini, propemodum captus, dum in-
scius per ostium suum f ere in queerentem se incur-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 227
reret, tamen liberatus est conciuium fide & silentio
Hanc igitur fideKtatem nostrorum cum criminatur
ac suggQlat iste obseruator more suo, & mente in
nostros acerb& facit, qui omnia nobis perfugia
cuperet esse obstructa.
Heec in eum finem 4 me hoc loco dicta velim OathoUe©-
intelligi, vt omnibus appareat quanta sit nostro- tuitia u
rum constantia, quaenec legibus in aduersum latis,
nec viribus aduersam fidem profitentium ita po-
tuit expugnari hactenus, vt cum in alijs pluribus
sint discrepantes incolse, & inter se discordes plu-
rimi, tamen in hoc nouerunt mentes manusque
coniungere.
XIX. OBSERVATIO.
Explicatur calumnia suggestoris onines Catkolicos
principes suggillantis.
TERTIVM in ista prima obseruatione annotan-
dum se offert malignitas, an impudentia ca-
lumniatoris, quft. non veretur traducere Ecclesiam
Romanam, eiusque Pontificem, & cum ipso omnes
Catholicos Principes, & populos, qui eadem Catho-
lic4 ReKgione imbuuntur. Fidem enim Pontifi-
ciam f acit vel parentem, vel germanam barbarismi
& feritatis: nam si Papismus, id est, Catholica
fides quam profitetur Papa Romanus Vicarius
Christi, & Petri successor ; ac barbarismus. 1. mo-
rum immanitas & inhumanitas tam arcto foedere
sociantur, vt alter ab altero diuelli non possit ; iam
quotquot eandem fidei Regulam cum Pontifice
Romano tenent, & recta morum institutione, &
officiorum regula deflectunt ; iam nec Romanorum
Imperator Augustus, nec Gallorum Christianissi-
mus, nec Hispaniarum Rex CathoKcus, nec Mae-
nates per orbem Christianum hactenus habiti o\u-
Digitized by VjOOQ lC
228 ANALECTA DE REBU8
tissimi & politissimi, deinceps censebuntur tales :
SSSSSmi 1 nec ^™ eff^giet notam barbari aut f eri hominis,
Abtteraam qui non ex officina Lutheri aut Caluini, nouo ciui-
adImSSl" Ktatis plasmate f ormatus prodierit. Quam hoc
a. Art r. inurban^ dictum sit, ne dicam impudenter, ne-
mo qui frontem, & oculos in fronte habet, non
videat & erubescat ; nec in posterum valde curan-
dum erit quid efProntes homines, in nostram gen-
tem dehonestandam, scurriliter dicturi sunt, quan-
do omnes alias nationes, se sol& excepta pro bar-
baris, incultis, i^naris & efferatis iactant, &
contumelijs amanssimis pueriliter proscindunt.
Optarem ego nostros moribus esse quam defaB-
catissimis, & siquid adhuc fsBcis aut sordis adhae-
rescat, extergi illud & extingui vellem : sed non
est ille modus emungendi honestus aut ciuilis,
vt vel emunctorium impingamus frontibus accum-
bentium, vel qu» emuncta sunt circumstantium
naribus inijciamus.
Ex9d.w. In veteri lege prsecipitur, emunctoria, & vbi
Rectaratio ^™ 6 emuncta sunt extinguantur, vt fiant ex auro
oomgendi #t purissimo ; ita emungamus vt extinguantur, non
bwbtxiem. vt fumum aut f oetorem pariant adstantibus : adhi-
beantur cum emunctorijs extinctoria ; vtraque
ver6 instrumenta non ex plumbo, stanno, cupro
aut 8Bre, sed ex auro purgatissimo conficiantur :
Apooai. s. non ex plumbo odij, non ex stanno contentionis,
Pi. 11. t. 7. non ex ^^ppQ i^ Qjjfi inuidiae^ non ex & Te auari-
tiee, sed ex auro charitatis ignito, probato, pur-
gato septuplum ; vt quse sordent expurgentur, qu»
foetent extinguantur, quse obstant vrbanitati, so-
lertise, honestatis cultui amoueantur opportunis
vijs & remediJ8, qu» non nisi & cultonbus vera
pietatis, colentibus veritatem commode subminis-
trantur, vel si ab alijs & recto tramite errantibus
illa suggeruntur, non nisi timide admittuntur, &
inuitis quodammodo ingeruntur.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTJM IN HIBEBNIA. 229
XX. OBSERVATIO.
Discutitur secunda suggestio politica.
IN secunda obseruatione politici illius Strategi,
libet aduertere, quanta sedulitate & solicitu-
dine iugulum ipsum nostrae Reip. petat, vt Opti-
mates totius Regni venis concipiant venenum
quod miscetur in calice deaurato purpuratae domi-
nae. Nam si hactenus remissiores erant qui guber-
nabant, circa executionem legum quae contra
Catbolicos vigent, monet acuendam esse solertiam,
& studium captandi haereditates Nobilium, secuta
per mortem decessoris succedendi occasione. Quip-
pe si defuncti Magnates reliquerint haeredes m
pupillari aetate, duplex nascitur corrumpendi ten-
eram prolem opportunitas. Nam iure Regni per-
sona lpsius pupilli, quousque 21. aetatis annum
compleuerit, permittitur regise dispositioni & edu-
cationi ; vt in eam discipHnam tradatur, quam
Regi libuerit adhibere : & quia tutoribus plerum- Jm«ndpMi-
que haereticis addicuntur ista tenera germina quis dammiMn
nescit quam facile sit ad prauitatem opinionum j^idSci?
inflectere cereas illas mentes per ferulam magis- n^J^^
terij heterodoxi. Rursus cum adultior facta pu-
bes, manum ferulae subduxerit, vt per satatem
legitimam haereditati iam adeundae apta sit, ad
hoc vt ex forma iuris emancipetur, in deuium im-
pellitur per spinosum iuramentum Regij Primatus,
in quo nullam admittit dispensationem iste formu-
larius harum obseruationum concinnator, vt suc-
cedentem in paterna heereditate prolem ablactet
ab vberibus genitricis orthodoxae, & a visceribus
religiosae pietatis auulsam inuoluat secundinis im-
pietatis.
Antehac multi aperuerunt sibi viam ad possi-
Digitized by VjOOQ lC
230 ANALECTA DE BEBUS
omn«cAi- dendum legitimd patrimonium suum, non per-
fturfflii. * f 0880 materno latere ; sed istum qualemcunque
exitum sic vult obturare hic f ormulista, ne ampuus
rimula vlla detur, per quam miseri elabantur, vel-
effugiant legum laqueos.
XXI. OBSERVATIO.
De quadruplatorum 8f hceredipetarum astutia.
s ]
1ED in tertia sua obseruatione nouam excogitat
) tendiculam quaB nondum legibus concinnata
est, ad praef ocandos Catbolicos : p&rum illi est quse-
cunque patiuntur nostri, siue ex praescripto legum
quas sibi aduersas sentiunt, siue ex vmbraculo preB-
rogatiu8D Regiae, queB tanta latitudine distenditur,
Juantam extendi voluerit auiditas sortis, aut inui-
ia incolumitatis nostrae, aut calumnia quadru-
platorum, qui ex spolijs nostris ditescunt, & exuuijs
vestiuntur; prorsus exuere nostros designat illo
quantulocunque patrimoniolo, quod & maioribus
accipiunt haereditarium.
j^J^JJJ? 1 Quippe vinculis quibusdam sic alligata est hae-
jjjjop^ reditas, ne pro libitu suo aut libidine possint
baeredibus damnum inferre, si qui essent aut pro
religione, vita, & bonis mulctati, aut leesae Maies-
tatis humanae (quo iure, qua iniuria) rei facti, aut
per intemperantiam & flagitium suum decoctores
bonorum effecti, ne perueniat ista noxa ad exter-
minium stirpis, salubriter cauerunt leges Regni,
ne hseredum reatus successoribus oflSceret, quo
minus sartam ipsi & tectam haereditatem nancis-
cantur, quando illa esset ex solemni iuris formul&
ad perpetuandam successionem conscripta; vsus
quiaem & fructus pertinerent ad proximum hae-
redem qui possessionem vsucaperet, dominium
vero ex ndei commisso spectatae fidelitatis homi-
nibus adscriberetur. vt iure fiduciali perueniret ad
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 231
veros & legitimos successores iuxta cautiones &
clausulas iuridici instrumenti.
Hunc firmissimum nexum legitim» possessionis *£{*••
ad posteros transmittendao, quem simul obicem iuggwtor
esse constat & repagulum ad coercendam iuueni- f|n " ,,,u * 1 *
lem intemperantiam, libidinem & ingluuiem, ita
vult dissoluere f ormulista ; vt per eius Kescriptum
translato vsu in Dominium & fructu in proprieta-
tem commutato, liceat iuuenibus quidquia libu-
erit, liceat dilapidare, quse non suo, sed maiorum
sudore conquisiuerunt, liceat honoratissimas fami-
lias extinguere, vt ex earum busto & cinere, no-
uorum hominum examina prosiliant ; liceat etiam
nouis hominibus, noua nec cogitata scelera com-
minisci, quse veteribus Catholicis, vel in odium
religionis, vel in cupidinem haereditatis eorum ad
se traducendsD, & aduncandae affingant : Atq; ita
in omnibus nouitatem ambiant, ne ipsas antiquas
Regni sanctiones vetustate venerandas, vsu vigere,
aut in commodum subditorum viuere velint : sic-
que Catholicis inuideant beneficium legum, vt in
odium ietorum, etiam configant suorum oculos, &
perpetuitatem possessionum labefactent. Sed ista
sunecerint modo, in istam f ormulam & fictorem
eius annotanda.
XXII. OBSERVATIO.
Examinatur alia regendi 8f plantandi methodus
eiusdem suggillatoris.
HYIC discursui affinis est alius ex eadem officina,
vt creditur productus, qui seruit pro stabili-
mento plantationis in Comitatu Wexfordise, vt
diuidantur & plantentur territoria dicta de Kin-
salogh, Bracknagh, Makdamore, Macvadock, Mor-
roughes, Kilhobbuck, Farrenhamon, Clanhanrick,
Digitized by VjOOQ lC
233 ANALECTA DE BEBX7S
Kilcoolelein cum portiuncula de Farrenoneale,
quse continent tres fer£ Baronias & iugera terraa
arabilis 66,800 praeter syluas, paludes, & sterilia
montana.
wd^ooio- prim^ diuisionem statuit ipsorum colonorum,
vt alij sint natiui, alij Angli, prsesertim illi qui
iam ante* praetendunt colorem aliquem iuris a
natiuis acquisiti : tertij vero Britamiici & serui-
tores opulenti : & natiuis quidem vt assignetur in
planitie non magna terrarum portio incolenda,
sintque Anglis intermixti ; Britannici verd accipi-
ant arduos & abruptos montes, quos turribus &
aedificijs munient, vt sint claustra & propugnacula
tuendse securitati suae, & repagula coercendse liber-
tati natiuorum.
d^™***» Deinde quaedam ponit documenta singulos con-
^onmeu-cernentia: & inter alia, statuit vt nouelli coloni
•^* 1 * 1 ** siue susceptores, possint esse capaces & idonei qui
accipiant terras in ista Colonia, oportere eos esse
imbutos noua religione, & suscipere iuramentum
primatus & fidelitatis : debent etiam iuxta portio-
nem terrarum quas habent, assignare aliquot
iugera in glebam Ecclesiasticam pro sustinendo
ministerio ibidem : Tenebuntur denique nullo
vnquam tempore distrahere seu alienare aliquam
possessionis partem in merum Hibernum, nec in
quenquam alium, qui ante vel infra annum aliena-
tionis f actae vel f aciendse non prsestiterit iuramen-
txun de primatu Begis.
His illi septis se includunt, & intercludunt ve-
teres indigenas in religione ab eis discrepantes,
ne quo pacto, contractu aut transactione recupe-
rent, quod confiscatione amisfire.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 233
XXIII. OBSERVATIO.
Panditur ardens studium Caluinistarum supplan-
tandi Orthodoxos indigenas.
QVIBVS ita deductis, quis non videat quanto-
pere & Catholicis laborandum sit, vt se inte-
gros tueantur aduersus tot molimina ; & in tanta
multitudine machinantium & operantium myste-
rium iniquitatis, quam difficile* sit immaculatam
conseruare conscientiam ; dum conuense illi, qui
inter subditos indigenas mixti, pollent ingenio,
arte vel industri&, & honores vel dignitates ambi-
unt, quales sunt omnino omnes qui ex Anglia vel
Scotia huc aduentant ex Lyceeo Galuini, qui lance
& licio nouarum inuentionum circundati sunt, &
flabello tumefacti politicarum suggestionum, iugi-
ter insusurrant noua contra nos consilia in Regis
& Senatus Regij aures : excudunt noua commenta ;
& qusB excogitant in nostrum exitium, vi vel arte
inculcant his qui clauum tenent ; vt vel cerebrum
illis obtundant, vel ipsi obtineant quod volunt.
Hinc est quod nimia importunitate extorserint v*ru & r»
quidam & Concilio priuato, approbationem &SISmh!i?
assensum quorundam articulorum; cum tamen
consideratis postea pluribus, qu8B emergere vide-
bantur incommodis, eorundem improbationem &
dissensum alij in aduersum solicitantes ab iisdem
exculcarint. Sed in eo quod ad reformationem &
conformitatem in religione pertinet, vtrobique
sibi constant.
Nam cum de colonorum Britannicorum numero ; ^^Jf ,
de portione teme per eos incolendee ; de compen- tion««.
satione ceeteris facienda, deque aliis in plantatione
ipsa cautionibus recautum esset, & in multis re-
Digitized by VjOOQ lC
234 AKALECTA DE REBTJ8
clamatum a Senatu Regio ; tamen circa glebam
Ecclesiasticam ministris attribuendam, circa iura-
mentum Regij Primatus a Colonis exigendum,
circa proliibitionem alienandi terras, quacunque
conuentione aut contractu, siue in merum Hiber-
num, siue in alium quemcunque qui iuramentum
illud detrectaret, nihil est immutatum ab ordina-
tionibus, & obseruationibus Cicestrij, quas iam
proxime vidimus & discussimus.
XXIV. OBSERVATIO.
Consideratur astuta mbintroductio pcenalium contra
Catholico8 statutorum mb Elizabetha.
MVLTI avent intelliffere ipsum mali principium,
vnde caetera mala deriuantur in nostram
gentem. Quippe ex quo pia & Catholica principe
Maria fato concedente, Elizabetha eiusdem soror,
ad Regni gubernaculum succedebat, Catnolica
heec natio in praacipitium delata est, ab illo vsu &
professione ortbodoxa, quam publici tunc retine-
bat ; Id ver6 factum conqueruntur insidiosis do-
liticorum ambagibus, per quas intritis in Parla-
mento furtiuis ordinationibus, per nimiam, vt
f ertur, Qubernatoris peritiam, & ssDCularem pru-
dentiam ; succinente & lenocinante Prolocutoris,
astutia dixerim an ambitione,pedetentim amittebat
vsum illum publicee Orthodoxiee: huius tamen
logodsedali Prolocutoris posteri, egestate & infor-
tunio poenam luere dicuntur istius multiloquij :
Idque meritd vicinis & notis inclamantibus, mal&
parta, ex Dei iusto iudicio, per infrunitum haa-
redem, male dissipari, quia ndem prodidit auus,
quam Ecclesiae & patria^ seruare debuit.
Sed gemunt sub isto iugo quotquot ab illo aeuo
hucusque profluxerunt : & cum Patres nostri vel
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 285
inscij, vel inuiti, aut saltem supini, vuam aoerbam
comederint, dentes tamen nliorum hac nostra
memoria obstupescunt.
11 Vnique oonspecta liuorem duxit ab vua.*
Quia dum liueret AngKcana vitis syderata,
afflatu nouorum dogmatum, contagionis suae com-
munione, etiam liuic vineae Hibernicae afflauit
quidpiam de funesta sua, quam contraxit aurugine.
oed quia caput malum, caput etiam malorum est,
idcirco vnam vel alteram capitalem sanctionem
huc transcribam ; ex qua, per canalem parlamen-
tariae approbationis, deriuatur origo miseriarum,
& scaturigo poenarum quas Catholici sustinent
(peccato quidem non occulto, in supplicio tam
manifesto) hoc est froenum illud erroris quo max-
illae nostrsB constringuntur, ne liceat 6 seruitute
caput attollere ; sed tunc demum licuerit, cum
summus Deus cor Regis ad nostri miserationem
inflexerit, idque vt breui fiat supplices poscimus &
speramus.
Illud autem scire oportet, moris esse in Farla-
mento, & Prolocutore propalam in ipso consessu
explanari ordinationes quae sanciendse proponun-
tur ; quarum tenorem & scopum, prout ipse affi-
citur, variS vestit & inuertit ; & quanquam ipsum
textum, & statuti apices in nullo possit immutare
& tenore & contextu ex Anglia transmisso ; potest
tamen illud quod in vnum finem conscriptum est,
demulcendo auditorum aures, circumscribere variis
verborum anfractibus, vt non omnibus statim ap-
pareat, qu& lateat anguis in berbd, : sed in prsesenti
negotio communis f ama est captatam ab ipso occa-
sionem proponendi & concludendi sanctionem
quae hic sequitur, cum illi e Comitiis abes-
sent, qui & fiducia causae vellent, & iudicij
atque eloquij viribus valerent ex aduerso stare*
& refutare propositionem. Id si verum sit
Digitized by VjOOQ lC
236 ANALECTA DE EEBTTS
(prout fert communis fama), magnee perfidi» reus
erat Prolocutor, de quo nihil in alterutram par-
tem pronuncio. Ferunt insuper Proregem Sussex-
ium minando vocalibus in domo parlamentari
dum reclamarent propositioni ciues & equites,
palam dixisse cum lmperio,
" Sic volo sic iubeo, stet pro ratione voluntas."
Yt omnes terreret & traheret ad assentiendum.
Ipsius autem statuti verba subijciemus, si prius
monuerimus circumspectum lectorem, formulam
istam supplicandi quee praefertur in ordinatione
condenda (quasi suo proprio motu subditi absque
instigatione Principis deposcerent actum ipsum
sanciri) fucum esse ex ordinario politicorum stylo ;
neque vero quidquam ref ert, siue ita cum petitione
con8cribatur, siue aliter absque petitione : Bedex in-
genio Statistarum & Scribarum est, inrebuspraeser-
tim odiosis & maxime ingratis, vt inuidia se exone-
rent, in alios ita transfundere vel originem vel fulci-
mentum mali : Caeteroqui apud nos constat, om-
nium sanctionum formam inconsultis suffragatori-
bus parlamentariis concipi, & in Angliam mitti
approbandam, vt accedente Concilij Anglicani ap-
probatione, muniantur sigillo Regis, & remittan-
tur in Hiberniam, quo ijdem actus sic conscripti,
signati, & approbati, postea sigillatim proponan-
tur in comitiis nostris ; estque in hac parte tam
stricta & lege cauta animaduersio, quam vocant
" ordinationem Edoiiardi Poinings olim Proregi8, ,,
vt non liceat vnam voculam demere, addere, vel
inuertere ab illopraecisostylo qui transmissus est ex
Anglia, quocunq; modoconceptus fuerit. Acproinde
cum esset his proximis annis mentio de habendo
hic Parlamento, & quaedam Acta cuderentur a
Prorege cum suis, quae communicaret in Angliam,
ceu concernentia salutem huius Regni, displicuit
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 237
Proceribus nostris, aliisque Nobilibus ista tractari
irrequisito ipsorum consilio, qui optime nossent ea,
qu89 quomodo pertinerent ad bonum buius
populi : quin & inter celebrandum Parlamentum,
cum aliquid esset immutandum in conteztu statu-
torum, ex iudicio Comitialium, & pressa discus-
sione apicum iuris, non prius in Hibernia concludi
quidquam poterat, quantulacunq ; esset verborum
mutatio facienda, quin eodem tenore & norma,
iisdem prorsus terminis & syllabis in Angliam
priu8 traijcerentur, vt approbante Rege, & trans-
mittente, succederet in nostris Comitiis pro-
positio. Itaque de re ipsa perinde est, siue ad
petitionem Parlamenti, siue citra petitionem
sanciatur statutum; nam ad inuidiam & odium
deonerandum, ita loqui placet scriptori, quemad-
modum & in Anglia, paulo ante quam conderetur
ista apud nos sanctio, quasi nomine plebis &populi
Anglicani petita fuit innouatio religionis a Kegina
Elizabetha ; qu» non nisi paucorum fuit politico-
rum inuentio ; & postea sub eadem etiam Regina
supplicatum fuit similiter in Parlamento, vt Maria
Scotiae Regina mater Iacobi Regis nostri capite
plecteretur. Atque antea etiam sub Henrico
octauo, identidempetitum f uit, vt diuortium fieret
a pia Regina Catbarina Caroli V. matertera,
quo daretur locus superinducendae AnnaB Bolenee ;
vnde in AngKa succreuit malorum omnium lerna,
& schismatis origo. In laruam igitur obtenditur
illa supplicandi forma, quee cum sit paucorum
artificium, appingitur tamen subditis, ex penicillo
politico, ipsis vocalibus vtriusque Domicilij quan-
tumuis repugnantibus, vel nescientibus quid trac-
tandum sit.
Digitized by VjOOQ lC
ACTVS,
OEDINATIO, ET STATVTVM, QVO RES-
TITUITUR CORON^) ANTIQUA IU-
RISDICTIO SUPER STATUM ECCLESIAS-
TICUM AUT SPIRITUALEM, ABOLENDO
OMNEM FORINSECAM POTESTATEM
EIDEM REPUGNANTEM
Ex actis iub
Eliiabetha
an. S.
VMILLIME supplicant V 89 Ex™» Ma l |
tui fideles & obedientes subditi, Domini
spirituales, & temporales, & populi in
hoc preesenti Parlamento congregati, vt cum
regnante carissimo patre tuo, ac dignae 1 memoriaB
Henrico Rege VIII. diuersae bonae leges 2 & statuta
essent facta & stabilita, tam adpenitusextirpandam,
& abolendam omnem vsurpatam 8 & forinsecam
potestatem, & auctoritatem ex hoc Regno vestro,
qu&m etiam ad restituendiun, & imperiali eiusdem
Coronae 4 antiquasiurisdictiones, auctoritates,superi-
oritates, & praeeminentias ad eandem rite* spectan-
1 De tyrannide & libidine Henrici in theatris, compitis,
pulpitis, palam & impune conclamatur iam in Anglia.
* Leges esse nequeunt prsecepta hominum repugnantia
diuinse legi, veritati, virtuti, & saluti populorum.
8 Legitime vsitata non vsurpata iurisdictio k auctoritas
Sedis Apostolicae. Quam multi hic solaecismi contra Syntaxim
Catholica vnionis & obedientias.
* Diuortium a fide in Anglia non est antiquius diuortio a
thoro, quod fecit Henricus aduersus Catharinam post diuersas
proles k 22. annorum cohabitationem.
4 Intelligit Primatum Ecclesiasticum, & ctetera illi annexa :
qu» omnia irritsrunt Phil. & Mar. cum in se irrita essent,
nec rite ab Henrico assumpta.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 239
tes, & pertinentes, per quas, nos tui humiles, &
obedientes subditi ab anno 28. Regni carissimi
tui iam dicti parentis, continuo bene regebamur,
& exonerabamur diuersis, 1 grandibus, & intoler-
abilibus oneribus & exactionibus, antea accipi &
exigi illicit^ solitis, per eiusmodi forinsecam
potestatem & auctoritatem, quse ante illud tempus
vsurpabatur ; quousque omnes illaa leges & statuta,
pervnum ActumParlamentarem,factum anno tertio
& quarto Regnorum nuper Philippi Regis, &
ReginsB Mariee sororis Cel nii V® intitulatum :
Actus reuocandi omnia statuta, articulos, & proui-
siones f actas contra Sedem Apostolicam Romanam
ab anno 20. Regis Henrici 8. & etiam pro aboli-
tione 8piritualium &Ecclesiasticarumpos8e88ionum,
& haereditamentorum translatorura in laicos ;
plene erant reuocat® & annullatro, vt ex ipso
actu Annullationis latius apparet. Cuius reuoca-
tionis virtute, tui humiles subditi denuo reducti
sunt sub eandem vsurpatam forinsecam potestatem
& auctoritatem, sub qua seruitute etiamnum rema-
nent, cum intolerabilibus expensis tuorum dilec-
torum, nisi per auctoritatem huius augustse tuae
Curiee parlamentaris, accedente assensu Gel™ T m
remedium prouideatur.
" Placeat itaque Celsitudini T* , vt pro reprimen-
da iam dicta vsurpatione forinsec» potestatis, &
pro restituendis iuribus, preeeminentiis, & iurisdic-
tionibus pertinentibus ad imperialem Coronam
huius Regni, par auctoritatem praesentis huius
1 Tota olim Anglia vectigal pietatis & religionis caosa pen-
debat Bomano Fontifici, argenteum nummum in singnlaa
domoa. Inas Rex Saxonum Occidentalium ccepit circa an.
dccxl. Secutus eat Offa Merciorum Rex. Auxit Athulphus
qui totius fere inaulie imperium obtinuit Neqne ver6 vel illa
recognitio vel ali% consuetee pensitationes visae sunt antehao
intolerabiles. Vide Folyd. Virg. 1. 4. hiat. u. 40. Weatmonaat.
Maleab, &c.
Digitized by VjOOQ lC
240 ANALECTA DB REBTJS
Parlamenti inactitetur, qu6d iam dicta ordinatio
facta 3. & 4. annis Regnorum Philippi nuper
Regis, & Reginee Mariae, & omnia ac singoila
membra, clausulse, ac articuli in ea contenti
(prseter illa membra, clausulas, & sententias quse
infrd excipiendse enmt) annullari queant, ab
vltima die huius Sessionis Parlamenti ; & deinceps
nulla sint, & irrita ac nullius valoris: & qu6d
prseterea, pro reuiuiscentia plurium bonarum
legum & statutorum tempore cari tui parentis
factorum, placeat C 1 " T. qu6d vnus Actus, &
statutum fectum in Parlamento Dublini habito 1.
die Maij anno 28. Regni eiusdem Henrici 8. &
postea prorogato, adiurnato, comperendinato, &
continuato (vt ex Rotulo ipsius Parlamenti latius
patet), quod intitulatur ' Actus appellationum :
cb alius actus in eodem Parlamento f actus, qui
Actus f acultatum intitulatur ; omniaq; & singula
membra, verba, ac sententise in ijsdem diuersis
actibus & statutis contenta, per auctoritatemhuius
Srsesentis Parlamenti, semper & vbique, ab vltima
ie huius Sessionis Parlamenti, reuigebit ac
reualescet, ac viribus resubsistet, ad omnem in-
tentionem, constructionem, & propositum : & qu6d
omnia membra, sententiee, & verba eorundem
diuersorum actuum, ac singulorum eorum, ab hinc
erunt, & possint iudicari, eestimari, & accipi, vt
extendantur ad T. C n6m , ad haeredes & successores
tuos, tam plene" & ample, atque vnquam ijdem
Actus, & singuli eorum extendebantur ad prsef a-
tum Regem Henricum 8. parentem T. C.
Et preeterea C. T, placeat qudd per prsesentis
Parlamenti auctoritatem sanciatur, quod de quodam
actu seu statuto facto in Parlamento celebrato
Dublini 13. Iunij an. 23. Regni dilecti Patris tui
Henrici 8. & postea prorogato, adiurnato, &
> Per istum actum Appellationum seuer^ interdioitur acoee«
iue omsis et reoursua ad sedem Apoet.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOBUM IN HIBBBNIA. 241
continuato (vt ex Rotulis ipsius Parlamenti latius
apparet) quod intitulatur l Actus pro matrimonio ;
eatenus solummodo quatenus attingit gradus
consanguinitatis, possit deinceps similiter subsis-
tere, & valere, ac remanere in suo vigore ac
viribus, ad omnem constructionen & propositum,
non obstante quacunque clausula in eodem actu
Annullationis supri memorato, aut alia quacunque
re, vel causa in contrarium faciente.
Porrd O 1 T. placeat qu6d prseterea sanciatur
auctoritate preedictA, quod omnes aliaB leges &
statuta, & membra ac clausulse actuum, aut statu-
torum, qufle reuocata, & annullata fufere, per iam
dictum Actum Annullationis facto sub Philippo
Rege & Regina Maria, qusD non memorantur aut
restituuntur vi buius prsesentis Ordinationis,
stabunt, remanebunt, & sub eadem formft. ac
tenore erunt cassata & irrita, quemadmodum ante
huius actus celebrationem fuerunt ; quacunque hic
contentA clausulH non obstante.
Placeat insuper C^ T. qu6d auctoritate pree-
dicta inactitetur, qubd vnus Actus seu statutum
factum in 3. & 4. annis Philippi & Mariee Reg.
quod nominatur Actus pro restituendis tribus
statutis f actis ad punitionem heeresum : & etiam
tria statuta memorata in dicto Actu, & per eundem
restituta, & omnia ac singula membra, articuli,
clausulee, ac sententi» in ijsdem contenta, erunt
ab vltima die huius Sessioms ac reputabuntur an-
nullata, reuocata, & irrita, ad omnem intentionem
& propositum ; non obstante omni & quacunque
re m ijsdem contenta, in contrarium.
Atque vt omnis vsurpata & f orinseca potestas
atque auctoritas spiritualis, & temporalis, possit
esse in perpetuum extincta, & vt nunquam am-
1 Cnri» laicalis quomodo miscet se in causia Ecclenaatici»,
matrimonialibus impedimentis, dispenaationibus graduum con-
sanguinitatis, &c.
17
Digitized by VjOOQ lC
242 ANALECTA DB BEBT7S
plius in lioc Regno exerceatur, aut vim obtineat,
placeat C * T 89 quod preef ata auctoritate sit porro
mactitatum, quod nullus externus Princeps,
Persona, Prselatus, Status aut Potentatus spiritu-
alis, vel temporalis, vllo vnquam tempore, post
vltimum diem huius Sessionis Parlamenti, vtatur
fruatur, vel exerceat aliqualem potestatem, iuris-
dictionem, superioritatem, auctoritatem, praemi-
nentiam, vel priuilegium spirituale siue Ecclesias-
ticum intra hoc Regnum ; sed vt in posterum illa
erunt prorsus abolita, & eliminata ex boc Regno
in perpetuum, quocunque statuto, Ordinatione,
consuetudine, constitutione aut alia re, vel causa
in contrarium non obstante.
^TutSto* " ^* H U ^ P raterea placeat C. T*. vt stabilitum
ESnatus & inactitatum sit per auctoritatem prsedictam,
BeguJ, * * qu6d illse iurisdictiones, Priuilegia, superioritates,
& praeeminentiae spirituales & Ecclesiasticse, quae
per aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam potes-
tatem, vel auctoritatem, antehac erant, vel licitd
poterant esse exercite, vel adhibitae, pro visitatione
status & personarum Ecclesiasticarum, & pro re-
f ormatione, regimine, & correctione earum, omni-
umque errorum, haeresum, schismatum, abusuum,
contemptuum & enormitatum, erunt in perpetuum,
per huius Parlamenti auctoritatem, vnita & an-
nexa Imperiali Coronce huius Regni. Et qudd
tua Celsitudo, hseredes & successores, Heges aut
Reginee huius Regni, habebunt plenam potestatem
& auctoritatem, virtute huius statuti, per litteras
tate SS»xir Patentes sub magno sigillo Anglise, vel huius
Si * e prorex Regni Hiberniee, & generaKs Deputatus aut alius
SuwJtor ^ubernator ^el Gubernatores huius Regni pro
pro t«m. tempore, habebunt . similem plenam potestatem &
Yfoeprimas auctoritatem virtute huius Actus, per litteras
ta^Hiber. Patentes conficiendas, illius aut illorum mandato,
sub magno sigillo huius Regni, assignandi, nomi-
nandi, authorizandi, quando & quoties T. C**,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 243
heBredes & successores tui, vel Dominus Deputatus
generalis, Qubemator aut Gubernatores huius
Kegni pro tempore, iudicabunt expedire vel
conuenire, & tanto etiam tempore quanto videbitur
T. C ni , nreredibus & successoribus, vel Domino
Deputato, Gubernatori aut Gubernatoribus huius
Regni pro tempore, talem personam vel personas,
dummcxlo naturales subditos T. M atiB , hseredum
vel successorum, qualem vel quales T. M** 8 , hse-
redes & successores tui, vel D. Deputatus, Guber-
nator vel Ghibernatores huius Regni pro tempore,
iudicabunt idoneas ad exercendum, vtendum, occu-
pandum, & exequendum sub T* C ne , hseredibus
& succes8oribus, omnes iurisdictiones, priuilegia,
prseeminentias, vllo modo attingentes, vel concer-
nentes aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam
iurisdictionem,' intra hoc tuum Regnum HibernisB
& ad visitandum, reformandum, resarciendum,
ordinandum, corrigendum, & emendandum 9mnes
eiu8modi errores, heereses, schismata, abusus,
offensas, contemptus, & enormitates quascunque,
quse per aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam
potestatem, auctoritatem, vel iurisdictionem pos-
sunt aut debent legitime reformari, ordinari, re-
sarciri, corrigi, coerceri vel emendari, ad obse-
quium omnipotentis Dei, ad incrementum virtutum T«nninorum
& ad conseruationem pacis ac vnitatis huius Regni SSmi! 110 "
Et qubd eiusmodi persona vel personse sic nomi-
nandee assignandse, auctorizandae, vel constituendee
per T" 11 C nem , hseredes vel successores, aut per
D. Deputa ^m, - Gubernatorem vel Gubernatores
huius Kegni pro tempore, modo supradicto, post
eiusmodi litteras Patentes illi vel illis factas &
traditas vt suprd habebunt vigore huius statuti &
dictarum litterarum Patentium, sub sigillo T" C niI ,
haeredum vel successorum, plenam potestatem &
auctoritatem exercendi, vtendi, & exequendi omnia
praenussa, iuxta tenorem & efEectura earundem
Digitized by VjOOQ lC
244 ANALECTA DE REBTJS
Patentium, non obstante quacunque re aut causa in
contrarium.
fl5ati*feo3£ " ^ P ro me ^ or ^ obseruatione, vsu, & custodia
tary,Btipen-huiusactu8,placeat C ni T. qu6dvlterius inactitetur
d&iea C Re5s P er auctoritatem praedictam, qu6d omnes & singuli
hSmwltSm Arcniepiscopi, Episcopi, & omnes ac singul® ali»
Bneaure de personse Ecclesiastic», & qualescunque Ecclesias-
fllo Primatu £. . ~ ,« .-, t . . ' . ^ . A x_ j •
Regis Eooie- tici, Omciales & mini8tri cuiuscunque status, dig-
^a°°iinTt- nitatis, preeeininentise, vel gradus fuerit vel fuerint,
■SpentifSil ^ omne8 ac singuli temporales Iudices, Iusticiarij,
neficij, etin-Maiores, & alij laici aut temporales Officiarij, ac
S p ^Sem Ministri, & eorum quilibet habentes T. C 1 " 8 f eodum
TnfriL^^* ve ^ 8tipendium intra hoc Regnum, praestabunt ac
recipient corporale iuramentum, super Euange-
listas coram tali aut talibus persona vel personis,
qualem, vel quales assignare & nominare pla-
cuerit T" C , haeredibus vel successoribus, sub
magno sigillo Angliae, vel huius Regni, aut D.
■iuT^fuiT Deputato, Gubernatori vel Gubernatoribus huius
nawilt^mui- R e gni pro tempore, per litteras Patentes suo man-
cauia 1 *a- ^° ^ ^ 611 ^ 8 8U ^ m &gno 8igillo huius Regni, ad
Sw*in trao. illud acceptandum & recipiendum secundum for-
demoSI^ m am & tenorem qui sequitur.
tumert. i< jjgo A B. testificor & declaro penitus in mea
conscientia, qu6d Reginae Maiestas est sola suprema
Gubernatrix huius Kegni, & omnium aliorum suse
C 1 " 8 Dominiorum & Ditionum, in omnibus spiri-
tualibus & Ecclesiasticis rebus aut causis aeque* ac
in temporalibus. Et qu6d nullus f orineecus Prin-
ceps, persona, Preelatus, Status vel Potentatus
habet, aut debet habere vllam iurisdictionem,
potestatem, superioritatem, prsBeminentiam, vel
auctoritatem Ecclesiasticam, aut spiritualem intra
hoc Regnum. Et proinde ego penitus renuncio
& repudio omnem f orinsecam iurisdictionem, potes-
tatem, superioritatem & auctoritatem, & promitto
qu6d in posterum geram fidem & veram ligantiam
seu fidelitatem ergaReginee C nem & erga heeredes&
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 246
successores eius, ac pro meis viribus tuebor &
defendam omnes iurisdictiones, priuilegia, praB-
eminentias, & auctoritates concessas, aut compe-
tentes Reginao C ni , haeredibus & successoribus,
vel vnitas & annexas Imperiali Coronae huius
Regni,ita me Deus adiuuet, & contenta huius libri.
"Et vt etiam inactitetur qu6d si quis Archiepis- 2? 1 ™ * 1 *
copus, Episcopus, aut alius aliquis Ecclesiasticus, JJjJJJ^*^
Omcialis vel Minister, aut aliquis ex dictis tem- nSnSSuST
poralibus Iudicibus, Iusticiarijs, vel alijs quibus- 2^ SZ™~
cunque laicis Officiarijs vel Ministris peremptori^ ISSTeSL-
vel obstinat^ recusauerint preestare vel recipere «**• •chisma-
dictum iuramentum, qu6d tunc qui sic recusat, habttarActu
forisfaciet & amittet tantum durante vita, omnem sea . uenti »
& quamcunque Ecclesiasticam ac spiritualem pro-
motionem, beneficium, & officium, & omnem
temporalem ac laicam promotionem & officium
quae habet solum quando sic recusat, & qu&d totus
titulus, interesse, & incumbentia in omni tali
promotione, beneficio, aut alio officio, seu contra
talem personam solummodo sic recusantem, du-
rante eius vita clar£ cessabunt & cassa erunt, ac
si talis persona sic recusans esset mortua. Et
qu6d etiam omnes & singulae personae tales recu-
santes accipere dictum iuramentum, immediat^
post dictam recusationem, & deinceps durante vita, JjJ^^J**^
erunt inhabiles ad retinendum vel exercendum ▼itra amia-
aliquod officium, aut promotionem aliam quam So^,°Ma-
tempore recusationis habuit, coniunct£, vel in SS^SJtos.
communi cum alia aliqua persona vel personis. Et J^^jJJJ
?[u6d omnes ac singulae personee quae deinceps prae- runt, n incar-
erentur, promouebuntur, aut quibus conf eretur mSctant*
aliquis Archiepiscopatus, Episcopatus, aut aliud Sj^pjJJi-
aliquod spirituale vel Ecclesiasticum beneficium, g* «t cona-
promotio, dignitas, officium, vel ministerium, aut s&tutunJhoc
quae per C nem tuam, per haeredes vel successores m t £|i m aS u m '
tuos praef eretur aut promouebitur ad aliquod tem- {JjJ^J; ^
porale, aut laicum omcium, ministerium, vel serui- deiuratiar*-
Digitized by VjOOQ lC
246 ANALECTA DE BEBTJS
easaniiinw, tium intra hoc Regnum, antequam capiat, suscipiet,
Btet «t pro vtatur, exerceat, suppleat, aut occupet aliquem
iSaUM v °" eiusmodi Archiepiscopatum, Episcopatum, promo-
tionem, dignitatem, ministerium, officium, vel
seruitium, similiter praestabit, recipiet, & emittet
dictum corporale iuramentum super Euangelistam,
coram eiusmodi personis quae habent, aut habe-
bunt auctoritatem admittendi aliquam eiusmodi
personam, ad aliquod tale officium, ministerium,
aut seruitium ; vel aliter coram eiusmodi personis
quas T. C d0 , hseredes vel 8uccessore8,perCommis-
sionem sub magno sigillo Angliae vel huius Regni,
aut per D. Deputatum, vel alium Gubernatorem
aut (Jubernatores pro tempore existentes per lit-
teras Patentes eius aut eorum mandato faciendas
sub magno sigillo huius Regni, erunt nominati,
assignati vel constituti ad ministrandum dictum
iuramentum.
SSiSS? " -^ si^iliter vt vlterius inactitetur per auc-
modoinpnB-toritatem praedictam, qu6d si aliqua talis per-
tSoiicSram? " sona, vel tales personse, quae vllo posthac tem-
oSc^coUa* P° re promouebuntur, praeferentur, aut proue-
Mafeatia* a kGntur ^ aliquam talem promotionem spiritualem
test ad libil vel Ecclesiasticam, beneficium, officium, vel minis-
^JFSiZL terium, vel quae per T. C nem , haeredes, vel succes-
Jkc«?af qu» 80re8 ' erun * promotse, vel praelatee ad vllum
pandent *o temporale vel laicum Officium, ministerium, vel
co^muSita- seruitium, peremptori£ & obstinat^ recusabit sus-
bJw suprS 1 "" cipere dictum iuramentum, ita ministrandum,
? wto l' rt ^V 1 ^ ^ 11110 ^ es 8 * c recusantes incunctanter iudica-
buntur inhabiles ipso iure, ad recipiendum, capes-
sendum, vel habendum eandem promotionem
spiritualem vel Ecclesiasticam, idem temporale offi-
cium, ministerium, vel seruitium in hoc Regno, ad
omnem intentionem, constructionem & propositum.
" Et qu6d amplius inactitetur per auctoritatem
praedictam, qu6d omnes & singulae personse tem-
porales supplicantes pro sua liberatione, & eman-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 247
cipatione ex manibus T. 0°**, heBredum vel
successorum, ante dictam liberationem & emanci-
pationem obtentam & approbatam ; & omnes ac cum «nte*
singulse personaB temporales facientes hominium JJJ^f^^
T. C ni , haeredibus, vel successoribus, aut quaB ad- iuramentum
mittentur m seruitium Tusb C nlB , neeredum aut dorum.modd
successorum, prastabunt, & suscipient dictum cor- lM^ciceaStj
porale iuramentum, coram Domino Cancellario Jjj^*- $*
Hibernise. vel coram custode magni sigilli prom**»ocum
. i xt r ° . * rigoreexi-
tempore, vel coram tali persona aut personis quas gitur. vide
T. C* , haeredes vel successores, aut D. Deputatus li.^JiJTi;
vel alius Ghibernator aut Gubernatores huius Re^ni Jjjjjfj s ^
pro tempore per litteras Patentes mandato ipsius flne,
aut ipsorum conficiendas, sub magno sigillo huius
Regni, constituentur ad acceptandum & recipien-
dum illud. Et qu&d omnes ac singulee personsB
promouendflB ad ordines, & omnes ac singul® per- introtoree
r j_ t j j. • j r • ▼ooanturqul
sonaB suscepturee aliquem doctrinae gradum ln non P m«tito
aliqua vniuersitate, quse in posterum erigetur intra adeu^thilre-
hoc tuum Regnum, antequam suscipiat telem J^J^J^
ordinem, vel promoueatur ad talem gradum doc- uieaime
trinaB, praestabit & suscipiet dictum iuramentum™ uthuin
per hunc actum emissum, & declaratum, vt supr&, Ji^J^^ 6
coram suo Ordinario, Commissario, Cancellario, aut ^^JJ^
Vicecancellario, vel eorum sufficientibus Deputatis ratum eet.
in dicta vniuersitate.
" Prouisum ver6 & inactitatum sit per preedic-
tam auctoritatem, qu6d si aliqua persona, habens
aliquem statum hsereditatis, in aliquo temporali
officio vel officijs, in posterum recusabit peremp-
torie & obstinate* suscipere & prsestare dictum
iuramentum vt supra, & postea aliquo tempore
durante su& vita Kbenter offeret se ad sic iurandum,
& ita suscipiet & acceptabit dictum iuramentum
coram aliqua persona, vel aliquibus personis ha-
bentibus legitimam auctoritatem ministrandi illud ;
qu6d tunc omnes & singulse tales personse, statim
atque susceperint dictum iuramentum, veatientur,
Digitized by VjOOQ lC
248 ANALECTA DE EEBUS
censebuntur, & reputabuntur in taK statu & pos-
sessione dicti officij, prout erat ante recusationem
iam dictam, potentque administrare, vti, & exer-
cere dictum officium, tali modo & f orma ac deberet,
& posset f ecisse ante similem recusationem, non
obstante quacunque re in hoc actu contenta in con-
trarium.
" Et pro securiori obseruatione liuius actus, &
integra extinctione omnis forinsecaB & vsurpatae
auctoritatis & potestatis, placeat T. C* 1 qu6d vlte-
rius inactitetur, per auctoritatem praedictam, qu6d
omne8 & quaecunque personae habitantes in hoc
tuo Regno, cuiscunque status, dignitatis, aut
gradus fuerint, post expirationem 30. dierum &
2£*{J^ determinatione nuius Sessionis praesentis Parla-
hmaM ciau- menti ; scribendo, imprimendo, docendo, praedi-
quosciSque cando expressis verbis, opere, vel actu deliberate,
o^onwo>- s malitios^, direct£, affirmabunt, tenebunt, tue-
sereEtes"" buntur, publicabunt, sustinebunt & defendent
primatum auctoritatem, prae^minentiam, potestatem, seu
pSntiflds : iurisdictionem spiritualem velEcclesiasticam cuius-
gJ^j^S cunque extranei Principis, Praelati, PersonaB,
j^j^- Status, vel Potentatus antehac vendicatam, exer-
wBna^oon- citam, seu vsurpatam in hoc Regno ; aut delibe-
omSium 18 rat£, malitiosd & direct^, faciet vel exequetur
to°moSi- ^q^d P ro extollendo, promouendo, publicando,
lium quam propagando, vel def endendo eandempraetensam, seu
SSm! Amis- vsurpatam iurisdictionem, potestatem, praeeminen-
offldorunt 111 tiam, vel autoritatem, aut aliquam eius partem ;
p Jom°tio? a ' ( 1 U00 ' 0Iimes & quaecunque tales personae sic fa-
num, &o. cientes, & offendentes, eorumque receptatores,
wraem&£" adiutores, procuratores & consultores, quando
Sumf etm>n ^ 1161 ^ 11 * legitim& de eo conuicti & Rei f acti, iuxta
soium ipsi debitum ordinem & cursum conununium legum
led^etum huius Regni, pro prima sua transgressione mulc-
eorumTis^ tabuntur & amittent, T. C ni , haeredibus & succes-
poM^sunt soribus, omnia sua bona & catalla, tam realia quam
personalia : quod si aliqua talis persona sic con-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA.
249
uicta & addicta, non habuerit ad valorem 20.
librarum tempore sura conuictionis & addictionis,
qu6d tunc personae tales sic conuictae & adiudi-
catae, vltra confiscationem omnium bonorum &
catallorum vt supra, sustinebit poenam incarcera-
tionis per spatium vnius integri anni, absque
liberatione vel manucaptione. Et qu6d insuper
omnia & singula beneficia, praebendae, & aliae
Ecclesiasticee promotiones & dignitates quaacunque
omnium & singulorum Ecclesiasticorum sic offen-
dentium, quando fuerint denunciati Rei, statim
post eiusmodi denunciationem, prorsus vacabunt
ad omnes intentiones & proposita, ac si incum-
bentes eorum mortui fuissent ; & qu6d patronus
ac collator cuiuscunque talis beneficij, praebendae,
promotionis, & dignitatis, legitime possit praesen-
tare illud vel conferre tali modo ac f orma, ac si
illi mortui fuissent.
" Qu6d si tales quicunque transgressores, post I^Jone 118 "
eiusmodi conuictionem & iudicium, rursus f aciant mcumtur
vel committant easdem offensas, modo & formaSo?rnempe
preedicta, & inde conuincantur, vel adiudicentur j5SSiM^*^«r
prout supra, qu6d tunc omnes sic transgredientes, v*™ pj 5 *;
pro tali secunda offensa incurrent pericula, poena- ISauitur
Ktates, & confiscationes ordinatas & prouisas per SSSuta^ttT
statutum prouisionis & Preemunire, factum in ^kjjjj"*
Regno Angliae anno 16. Regni Richardi secundi Titam £* n Jj
Regis. Quod si aliqui transgressores, post illam SaTeum in-
secundam conuictionem&iudicium tertia vice com- l£j c E&».
mittant vel contrahant eandem culpam, & inde {JJJ^™ 1
legitim£ conuicti & iudicati fuerint, vt supra.
Qu6d talis culpa tunc censebitur & adiudicabitur
crimen laesae Maiestatis: & qu6d transgressores
legitim^ conuicti & attincti, iuxta leges huius
Regni, patientur poenam mortis, & alias poenali-
tates, conficationes, ac damna, prout in casibus
laesae 'M.sfi* per leges huius Regni.
"Et qu6d vlterius placeat T. O* qu6d san-
Digitized by VjOOQ lC
250 ANALECTA DB KEBUS
S? ^rea^ ciatur per auctoritatem praedictam, qu6d nulla
Bioneoense- omnino persona molestetur aut impediatur in
Sbsib"!?^- iudicio, pro tali offensa commissa vel perpetrata
nouijim* soiummodo prsedicando, docendo vel sermocinando,
cceptam ee»e nisi inde legitimS indictatus sit intra spatium
a ludioibus . j • • • \ • • r\ \ j
eztendi hsec vnms medrj anni a crimine commisso. Quod si
■4 eli^JS contigerit aliquem incarcerari pro aliqua offensa
dJunTqiuei em8moa ^ solum prsedicando, docendo, vel loquendo
nocipeo commissa, & non fuerit de ea indictatus intra
exteraam spatium vnius medij anni proxime post offensam
fupwS' commis8am vel factam, quod tunc liberabitur e
Paimepus jn carcere, & non amplius tenebitur captiuus pro
■uo drcuitu , ' * r r
eemestri eadem causa.
Sl^eaim 1 ^" " Prouisum ver6 sit & inactitatum per auctori-
%fw£* tatem praedictam, qu&d iste actus, & aliquid in eo
contentum, nullo modo se extendet ad vuam clau-
sulam, materiam, vel sententiam contentam, vel
specificatam in actu Annullationis f acto annis 3. &
cummuiti ^' Phi^PP* & Mari» Reg. quatenus attingit seu
■intsaiuber. concernit aliquam causam vel casum Praemunire,
in^fauowm 8 y el f acit aut ordinat aliquam materiam seu causam
Crihoiiea i nc l U( li casu Praemunire, sed qu6d idem eatenus
orfhodo solummodo, quatenus respicit vel concernit ali-
conditi ■ quem casum, vel causam Prsemunire subsistet ac
MarhJTta-* remanebit in pleno vigore & effectu, prout ante
empiaribua confectionem huius actus, non obstante in contra-
excuais pub- rium quocunque contento in hoc actu.
tete*omnea Prouisum etiam & inactitatum sit per autorita-
prLtermiasi, tem,praedictam, qu6d hic actus, aut aliquid in eo
ne yei ipaa contentum, nullo modo se extendet in praeiudi-
lecttone . -,. . »» *. ■.
eomtn ca. cium, alicuius personae, pro onensa commissa vel
dSant^Sn- facta contra tenorem vel sensum huius actus vel
uuum aoia, gtatuti iam reuiuiscentis per hunc actum ante ex-
pirationem 30. dierum proxime sequentium finem
huius Sessionis Parlamenti, non obstante quo-
cunque contento in hoc actu in contrarium. Qu6d
si contingat aliquem ex Proceribus huius Regni
-accusari de, velpro aliqua offensa, quae reuiuiscit,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 261
vel efficitur casus de Prfiemunire, vel crimen laes»
Ma tu vi huius actus; qu6d talis sic accusatus
ponetur ad respondendum cuilibet eiusmodi ac-
cusationi coram tali Magnate creto ex sanguine
Anglicano huius Regni, qualem D. Deputatus,
Gubernator \e\. Gubernatores huius Regni consti-
tuent sub magno sigillo ; & qu6d discussio illius
causae f acienda sit per Pares seu aequales ipsius vel
ipsorum ; & qu6d ludicium sit recipiendum super
tali discussione, examine vel cognitione capta
per aequales, vel super conf essione manif esta Kei,
prout in alijs criminibus proditionis vel Prae-
munire fieri consueuit. c»utfo i»
" Prouisum porr6 & inactitatum sit vt supr& rt h*o
qu6d nullum decretum, Actus, vel determinatio JJJ^JSSIm
pro aliquo negotio religionis aut causa Ecclesias- JJJ^JJJJ^
tica, habita vel facta per auctoritatem huius Par- ^ncuntir
lamenti acceptdbitur, censebitur, construetur, aut JSlSntL
adiudicabitur, vllo vnquam tempore pro aliquo ^J*^ 00-1 *
errore, haeresi, schismate aut schismatica opinione,
ordinatione, decreto, sententia, constitutione, vel
lege, quocunque in contrarium non obstante. Reg i a p^.
" Prouisum semper & sancitum sit per auctori- f^Lff 0,
tatem praedictam, qu6d talis persona vel person», vioe-prim»-
cui vel quibus T. C do , haeredes aut successores in e t BreJ»
posterum, per litteras patentes sub magno sigillo r£™?&£ m
Angliae, vel D. Deputatus Gubernator, aut Guber- JJJJfS^gjo
natores huius Regni pro tempore per litteras pa- quanti «»-
tentes ex eorum mandato connciendas sub magno dMuU!
sigillo Hiberniaa tradent auctoritatem obtinendi,
vel exequendi aliquam iurisdictionem, potestatem,
vel auctoritatem spiritualem visitandi, ref ormandi,
ordinandi, vel corrigendi aKquem errorem, haere-
sim schisma, abusum seu enormitatem, virtute
huius actus nullatenus habebit auctoritatem vel
potestatem ordinandi, determinandi, vel iudicandi
aliquam materiam vel causam esse haeresim, nisi
tantummodo eam quae antehac determinata, ordi-
Digitized by VjOOQ lC
252 ANALECTA DE REBU8
Ergo primis nata vel iudlcata est esse haDresim per auctoritatem
Ulis aaoulis, . . , , r ,
per qu*tuor canonicarum scripturarum, vel per quatuor prima
S2? g^" generalia Concilia, seu per aliquod eorum, vel per
^J^ Jjjgf • aliud aliquod generale Concuium, in quo illud
auctoriua ipsum fuit declaratum pro haeresi expressa &
catholioa. manifesta verba canonicarum scripturarum, vel
cert£ talia qu® in posterum erunt ludicata, ordi-
nata, & determinata pro haeresi per inclytam
Curiam parlamentarem huius Regni, non obstan-
tibus in contrarium quibuscunque in hoc actu con-
tentis.
Sm ProJiri " ^ ^ 11511 ^ 1 sancitum sit auctoritate praedicta,
oitraooiison- qu&d nullus in posterum erit restatus vel attinctus
ESaSS!-" 8 de aliqua culpa f acta, ordinata, renouata, adiudi-
now» ^arti- ^ 8, P r0 ^ P 61 * nunc actum, nisi fuerint duo vel
coiosflcM plures sufficientes testes, qui testabuntur & decla-
mn t5 u rabunt dictas offensas, de quibus restaretur, vel
dJSJJJe. reus fieret : & dicti testes, vel tot ex eis qui super-
uiuent, & erunt in hoc Regno, tempore quo in
iudicio comparuerit talis reus, producentur faci-
aliter coramipso reo ad testificandum, &declaran-
dum quidquid dicere possunt contra accusatum,
si ipse id requirat.
" Prouisum & insuper sancitum sit per auctori-
tatem praedictam, qu&d si aliquam personam vel
personas posthac contigerit exhibere aliquod leua-
men, subsidium, vel solatium, aut quocunque
modo fuerit auxiliator, adiutor, seu consolator
alicui personao, vel aliquibus personis, quam vel
quas in posterum contigerit offendere in aliqua
materia vel casu de PraBmunire, seu prodi-
tione renouato vel constituto per hanc preesentem
ordinationem, qu6d tunc tale leuamen, subsidium,
solatium non censebitur pro noxa nisi sint duo ad
minimum sufficientes testes, qui possunt ac volent
apert£ testificari & declarare, qu&d persona vel
personee, quae dedit vel dederunt eiusmodi leua-
men, subsidium, vel solatium, habuerunt notitiam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOBTJM IN HIBERNIA. 258
eiusmodi offensae commisse seu perpetratae per
talem transgressorem eo tempore, quo ab ipso vel
ab ipsis exhibitum vel subministratum erat tale
leuamen, subsidium aut solatium, non obstante in
contrarium quacunque re, materia, vel causa in
hoc statuto contenta."
Hucusque sunt verba statuti. Constabilito
autem Primatu Ecclesiastico in capite Reginae, ac
successorum eius, & Mytra Diademati appensa;
transit instar Virginis saliaris cum sceptro, &
pariter cum pado pastorali ad pascendas oues Do-
minici gregis, quas deducit in noua pascua, nouos
ritus, nouas preces, nouamque formam adminis-
trandi Sacramenta, veteri vsu & Catholico ritu
penitus abrogato, praescribit auctoritate parlamen-
tari. Habetur noua hsec methodus fideliter tran-
scripta in Actu qui sequitur de vniformitate
officij Ecclesiastici, quaD quia non admittitur a
Catholicis, ideo mulctis & pcenis qu» in statuto
continentur, obnoxij sunt, & ad pauperiem redi-
guntur indies, vltra incarcerationem, Ss captiuita-
tem quam pro arbitrio Gubernatorum patiuntur.
Digitized by VjOOQ lC
ACTVS,
PRO VNIFORMITATE COMMUNIUM PRE-
CUM, & OFFICIJ ECCLESIASTICI,
ATQUE ADMINISTRATIONIS SACRA-
MENTORUM.
JVM in morte nostri nuper supremi Do-
mini, ac Regis Eduardi 6. remaneret
vniformis ritus communis seruitij, pre-
_, . ., cum, & administrationis Sacramentorum, & cere-
Mors m ouci ' • -r^ i • a 1 • •
ezorooreuo-moniarum in ilicclesia Anghcana, constitutus per
mt& " actum Parlamenti celebrati in eodem Regno
Anglise 5. & 6. annis eiusdem supremi Domini
nostri Regis Ed. 6. qui intitulatus est Actus
pro vniformitate communium precum& administra-
tionis Sacramentorum ; qui quidem actus fuit
annullatus & abolitus per actum Parlamenti in
eodem Regno Anglise primo anno nostrse nuper
supremae Dominae RegineB Mariae, in magnum
detrimentum diuini cultus, & dolorem prof essorum
veritati8 ChristianaB religionis.
" Sit igitur sancitum auctoritate huius Parla-
menti, qu6d dictus liber, cum ordine seruitij, &
administrationis sacramentorum, rituum, & cere-
moniarum, vna cum alterationibus, & additionibus
eidem adiunctis, & confirmatis hoc prassenti statuto,
viribus subsistent ; & d f esto Pentecostes proxim4
sequenti8 obtinebunt plenum vigorem & aucto-
ritatem iuxta tenorem & effectum huius statuti.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 255
"Et insuper sancitum sit a Regia Maiestate
cum assentu Dominorum & Communium congre-
gatorum in hoc Parlamento, & ex auctoritate
eiusdem, qu&d omnes & singuli ministri, in qua-
cunque Cathedrali, seu parochiali Ecclesia, aut
alio loco intra hoc Regnum Hiberniae ; a festo S.
Ioannis Baptistee proxim£ sequentis, obligabuntur
recitare & adhibere preces matutinas, vespertinas,
celebrationem ccenae Dominicae, & administra-
tionem omnium sacramentorum, & omnium com-
munium ac solemnium officiorum, tali forma &
ordine atque exprimitur in memorato libro, sic
publicato auctoritate Parlamenti iam dictis annis
5. & 6. Regni eiusdem Regis Ed : 6. praeter altera-
tionem, & additionem quarundam lectionum vten-
darum omni Dominica per annum, & formam
litaniarum variatarum & correctarum, & duas
sententias solummodo additas in exhibendo Sac-
ramento communicantibus, & non aliud aut aliter.
"Et si quaecunque persona, siue vicarius, siue
alius rainister, qui debet aut tenetur cantare, vel
recitare communes preces memoratas in praedicto
libro, aut ministrare Sacramenta a festo S. Ioannis
Baptistae iam dicti recusauerit vti dictis communi-
precibus, vel ministrare Sacramenta in sua Cathe-
drali vel parochiali Ecclesia, aut alibi, vl tenetur
eadem ministrare iuxta ritum & ordinem memo-
ratum & publicatum in eodem libro ; aut pertina-
citer vel obstinat£ id tuendo, vtetur alio ritu,
ordine, ceremonia, forma, aut modo celebrandi
coenam dominicam public^ vel priuatim ; vel ma-
tutinum, vesperas, administrationem Sacramento-
rum, aut alias publicas preces contentas & editas
in eodem libro (Publicae preces, in, & per totum supenti-
hunc actum, intelliguntur illae ad quas alij debent t^, nii&o
venire, vt eas audiant, siue in publicis Ecclesiis, SS*quST r "
•iue in priuatis Capellis, aut Oratorijs, quae com- ©•«■ omni-
mumter dicuntur Omcium Ecclesiasticum. :) autrituriMo
Digitized by VjOOQ lC
256 ANALECTA DE REBUS
SgJ^in^.preedicabit, declarabit, vel obloquetur in deroga-
parDai tionem vel deprauationem eiusdem libri, aut
midMtati alicuius rei in eo contentae, aut alicuius partis
SSi°^Slto8 eiusdem, & de eo legitim& fuerit conuictus, iuxta
iniurtis^ leges huius Regni, per veredictum, siue sententiam
oSbS^agita- duodecim legcuium hominum, aut per propriam
StSSd ipw confessionem, aut per notoriam euidentiam facti,
nonotufad- carebit & priuabitur in vsum S. C ni8 , haeredum &
huoinroper successorum, pro prima transgressione, fructibus
unt Saii- 00 " omnium 8piritualium beneficiorum aut promotio-
SSo pS?**" num, prouenientibus in vno integro anno proxime
cvOTUn *d P 08 * conu i c tionem : atque etiam qu&d persona sic
Damettian. conuicta pro eadem culpa, incarcerabitur per sex
menses, albsque liberatione vel manucaptione.
* " Qu6d si aliqua talis persona post primam
conuictionem offensse in praemissis perpetratae,
rursus offenderit, & inde in forma praedicta legi-
timS conuicta fuerit, qu6d tunc talis persona, pro
secunda sua transgressione, incarcerabitur per
spatium vnius anni, & praeterea ipso f acto priua-
bitur omni Ecclesiastica dignitate vel promotione,
& quod licebit Patronis & Collatoribus omnium
& smgularum promotionum, ad easdem prsesentare,
& eas conf erre, ac si mortui fuissent sic offendentes.
Quod si aliquis bis conuictus in forma prsedicta,
tertia vice offenderit in preemissis, prout supra,
conuictus fuerit, tunc sic offendens & conuictus
tertia vice, ipso facto priuabitur omnibus spiritu-
alibus promotionibus, & tenebifcur incarceratus
durante vita. Qu6d si transgressor & conuictus
vt suprd, non fuerit beneficiatus, nec habuerit
aliquam Ecclesiasticam promotionem, & timc idem
sic offendens & conuictus pro prima transgressione,
incarcerabitur per vnum annum proxim^ post
dictam conuictionem, absque liberatione vel manu-
• Nota grauem poenam derogantium vel obloquentium isti
libro precumpublinarum, quas alii veriua offuciaa aixerint quam
offioium Eccfeeiasticum.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORTJM IK HIBERNIA* 387
captione. Et si aliquis non habens spiritualem
promotionem post primam conuictionem denud
offenderit in praemissis, & legitim^ conuictus fuerit
prout supra, pro secunda transgressione incarcer-
abitur durante vita.
"Ordinatur etiam & inactitatur per auctori-
tatem pr8edictam,qudd si aliquis post cuctumfestum
S. Iohannis Baptistae, in Comaedijs, Ludis, Can-
tilenis, Rhythmis aut alijs manifestis verbis,
Sromet, vel loquetur quidquam in derogationem,
eprauationem vel contemptum eiusdem libri, aut
alicuius rei in illo contentae, aut alicuius partis
eiiwdem, aut publico aliquo opere, facto, vel
apertis comminationibus coget, causabitur, aut alias
procurabit vel tuebitur in quacunque persona,
vicario seu alio ministro EccWastico, in aliqua
Cathedrali vel parochiali Ecclesia, vel sacello, aut
alio vllo loco canere, vel recitare alias publicas aut
ordinarias preces, aut ministrare Sacramentum
aliquod aliter, seu sub alia forma aut ritu, quam
vt continetur in iam dicto libro, aut aliqua via
ex iam dictis illicitd interruperit velimpedierit ali-
quam personam, vicarium, seu alium ministrum,
in aliqua Cathedrali vel parochiali Ecclesia aut
sacello, aut vspiam alibi cantarevel recitare publicas
& solemnes preces, vel ministrare quoacunque
Sacramentum, eo ritu & modo quo exprimitur in
iam dicto libro, Quod tunc singuli sic legitimd
conuicti, modo ^uo supra,pro prima transgressione
persoluent Regiee M u , heeredibus & successoribus Prtm» m*
C. Marchas : quod si aliquis semel conuictus, denuo Sjjjjjo*
offenderit in praemissis culpis, & inde conuictus ^^J"^
forma superiAs dicta, quod sic offendens & conuic- oooo. M*rob.
tus pro secunda vice persoluet Regise M a , hsere- omSum* 6
dibus & successoribu8, cccc. Marchas. Et si secundd JJSSSSo
conuictus, tertio offenderit in ijsdem, legitimi vt* "**
supra conuictus, pro tertia vice mulctabitur Re- XnEuron!'.
irinae heeredibus & successoribus, omnibus suis c^e* 1 *
18
Digitized by VjOOQ lC
25# ANALECTA DE REBttS
rtounqua bonis & catallis, & durante tota sua vita incar-
lerum rere. Cerabitur.
auhM^uoes " ^t ** aliquis pro prima offensa, vt prsemisaum
lomSSaes ^ 8 *' conuictus vt suprfc non persoluet summain
diiigunt et taxatam & debitam vi conuictionis, eo modo &
uSquitwrt f orma quo debet solui, intra sex septimanas post
ouenSuln^ 11 conuictionem, quod tunc omnis sic conuictus, &
fcjinus non soluens, incarcerabitur per spatium sex men-
nocte reie sium absque liberatione vel manucaptione.
pSaimllSuu) "Et si aliquis pro secunda transgressione in
suoWa mJ P 18811 ^ 8 ^ 8 » ^ 11 f orma supradicta conuictus, non
tuta, infori soluerit dictam 8ummam solui debitam vi con-
tocup!dit£ uictionis, & huius statuti form& & modo quo supr&
FroStlSt. soluendam intra sex septimanas proximas post
edDemetr. secundam conuictionem, quod tunc omnis sic
conuictus & non soluens, pro secunda offensa in-
carcerabitur ad vnum annum integrum, absque
liberatione vel manucaptione.
" Et quod ab, & post festum Sancti Iohannis
Baptist® iam dictum, omnes & singuli inhabi-
tantes in hoc Regno diligenter & fideuter, nullam
habentes legitimam aut rationabilem excusationem
se absentandi*, conabuntur frequentare suam paro-
chialem Ecclesiam, aut consuetum sacellum, vel
• Districtio per censuras Ecclesiasticas de quibus hic sermo
est, innumera continet grauamina Catholicorum, vt alibi latius
in Analect. sect 1. Mulcta hsec quae exigitur propter abaentiam
in singulos dies featos & Domimcas, minor est alijs sumptibua
qui soluendi sunt, in Scribas commentarienses k alios Minis-
tros ; nec collecta relinquitur aedituia aut custodibus, sed in fis-
cum redigitur. Puritani solas Dominicas celebrant; aed in
nostro casu festa numerantur ex kalendario Romano. No-
tanda contestatio & terminorum abusio. Multi ex Ministria
habent plures parochias, quandoaue tres aut quatuor & sa
valde dissitas rn quibus lmposeibile est vt deseruiant vno
eodemque die ; in ali js parochijs Ecclesiae sunt pcenitus dirutss,
nec tamen propterea excuaantur Catholici a mulcta soluenda,
quod non adeant Ecclesias vel audiant preces publicas vt hio
reauiritur. Hoo iam sseuerissime fit per singulos semestres,
etiam & trimestres consessus nonsolum iudicum itinerantium,
■ed etiam Iusticiariorum pacis.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOBtJM IK HIBKftHIA. 26fr
si legitime in hoc impediantur, alium aliquem
vsitatum locum in quo publicae preces & cultus
diuinus celebrabitur tali tempore, quadragesima,
omnibus Dominicis & alijs diebus ordinatis &
consuetis solemnizari pro diebus f estiuis. Et tunc
& ibidem remanere ordinate, ac sobri& durante
tempore officij prsedicationis, aut alterius cultus
diuini illic adhibendi & ministrandi, sub pcena
districtionis per censuras Ecclesiasticas, & praeterea
sub mulcta 12. argenteorum in singulos offen-
dentes, toties quoties exigenda per sedituos seu
Gustodes cuiusque parochiae, in qua offensa com-
mittetur, idque m vsum pauperum eiusdem
parochisB, de bonis praedijs & tenementis talis
transgressoris per viam Pignoris.
"Et pro debita executione huius Ex^ Reginse
Ma 4 *" Domini temporales, & omnes communes in
hoc Parlamento congregati, in nomineDomini, seri6
frsecipiunt & iniungunt omnibus Archiepiscopis,
Ipiscopie, & alijs ordinarijs, quod conabuntur ipsi,
iuxta vltimam possibilitatem susb notitiee, debitam
& fidelem executionem horum vrgere per totas
suas dioeceses & districtus ; prout lpsi responde-
bunt coram Deo, pro omnibus malis & pestibus,
quibus Deus iuste valeat affligere populum suum
negligentemhanc bonam & salubrem legem.
" Et pro auctoritate eorum in hac parte, vlterius
inactitatum sit auctoritate praedicta, quod omnes
& singuli, tam Archiepiscopi, quam Episcopi, &
alij eorum officiales exercentes Eccleaiasticam
iurisdictionem, tam in locis exemptis, quam non
exemptis intra ipsorum diceceses,habebuntplenam
potestatem & auctoritatem, vi huius actus, refor-
mandi, corrigendi, & coercendi per censuras
Ecclesiae, omnes & singulos qui offenderint, intra
aliquamex suis iurisdictionibus, vel dioecesibus,post
dictum festum Sancti Iohannis Baptistae, contra
hunc actum seu statutum, non obstante quacunque
Digitized by VjOOQ lC
260 ANALECTA D« REBtTS
lege, statuto, priuilegio, Hbertate, prouisione, ante-
hac facta, habita vel tolerata in contrarium.
" Sancitum etiam & ordinatum est auctoritate
praedicta, qu6d omnes & singuli Iusticiarij pacis,
liberationis carcerum, auditionis & determina-
tionis causarum, vel Iusticiarij itinerantes seu de
Assiza, habebunt plenam potestatem & auctori-
tatem, in singulis suis publicis & generalibus
Sessionibus, inquirendi & determinandi, omnes &
singulas offensas, quse commissae, seu perpetrat®
fuerint, contra quemcunque articulum contentum
in hoc actu intra limites commissionum ipsis
dirigendarum, & faciendi processuspro executione
earundem prout f acere possunt contra quamcunque
personam, coram ipsis vocatam in iudicium de
quacunque transgressione & legitim^ de eadem
conuictam.
" Prouisum ver6 & inactitatum sit auctoritate
prsedicta, qu6d omnes & singuli Arcbiepiscopi
& Episcopi, licit^ & liber^ possmt omni tempore,
pro suo beneplacito, adiimgere & associare se vi
nuius actus iam dictis Iusticiarijs pacis, libera-
tionis carcerum, auditionis & determmationis, vel
dictis Iusticiarijs itinerantibus in qualibet publi-
cA & generali Sessione tenenda in aliquo loco
su8B Dicecesis, propter vel ad inquisitionem, audi-
tionem & determinationem earundem offensarum.
Prouisum ver6 & inactitatum sit per auctori-
tatem praedictam, qudd libri pertinentes ad dictum
officium diuinum, procurabuntur & acquirentur,
sumptibus & expensis ipsorum parocnianorum
cuiusque parochise & Cathedralis Ecclesise ante
dictum festum S. Iohannis Baptistae, & quod
omnes ill» parochiales & Oathedrales Ecclesiae,
siue alia loca in quibus dicti libri prouidebuntur
& acquirentur, ante praedictum f estum S. Iohannis
Baptistee, intra tres septimanas post dictorum
librorum acquisitionem & prociu^tionem, vtentur
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBRRNIA. 261
dicto officio diuino, illudque exequentur iuxta
tenorem huius Aetus.
" Et insuper sancitum sit auctoritate pre&dicta,
qu6d nullus vnquam in posterum impedietur, Tel
molestabitur de, vel pro aliqua offensa superius
memorata, nisi sic offendens de ea indictetur in
proximis generalibus Sessionibus, tenendis ooram
aliquo Iusticiari6 pacis, liberationis carcerum,
aumtionis & determinationis, vel coram Iusticiarijs
itinerantibus, proximS post aliquam offeneam com-
mis8am seu perpetratam contra tenorem huius
actus.
" Prouisum porrd & ordinatum atque inactita-
tum sit per auctoritatem predictam, quod omnes,
& ainguli Domini Parlamenti, pro tertia offensa
memorata, in iudicio arguentur per suos Pares,
coram tali aliquo Pare huius Regni, ex Anglicano
sanguine, vt per D. Deputatum, vel alium aliquem
Ghibernatorem vel Gubernatores huius Regni pro
tempore constituetur per Commissionem sub mag-
no sigillo.
"Prouisum etiam, & ordinatum, atque inacti-
tatum sit per auctoritatem prsedictam, quod Maior
Dublinensis, & omnes alij Maiores, Baliui, vel alij
summi Officiarij, omnium & singularum vrbium,
Municipiorum, & oppidorum incorporatorum in
hoc Begno, ad quos Iusticiarij pacis, vel visita-
tionis carcerum, vel Assisarum ordinari^ non
veniunt, habebunt plenam potestatem & auctori-
tatem, vigore huius actus, inquirendi, audiendi,
& determinandi de omnibus & singulis offensis
prsedictis annuatim, intra quindecim dies post
festa Paschatis, & S ti Michaelis Archangeli, eft
form& & modo, quo Iusticiarij pacis, visitationis
carcerum, Assisarum, & audidonis ac determina-
tionis f acerent.
" Prouisum verd, & inordinatum, acque inacti-
tatum sit per auctoritatem praedictam, quod omnes
Digitized by VjOOQ lC
262 AKALECTA BE REBUS
& singuli Archiepiscopi, Episcopi, & singuli eorum
Cancellarij, Commissarij, Arcnidiaconi, & alij
Ordinarij, habentes aliquam peculiarem iuris-
dictionem Ecclesiasticam, etiam nabebunt plenam
potestatem, & auctoritatem, vi huius actus, tam
inquirendi in suis visitationibus, synodis, & alibi
intra suas iurisdictiones alio quocunque tempore,
& excipiendi accusationes atque informationes
omnium & singularum rerum, superius nomina-
tarum, quaB f actae, commissaB seu perpetratee erant,
intra limites suarum iurisdictionum & autoritatum,
& eosdem puniendi per admonitionem, excom-
xnunicationem, sequestrationem, depriuationem, ao
per alias censuras & processus, ea form& qua ante-
nac fieri consueuit, m illis casibus per Ecclesias-
ticas Reginae leges.
Habitunon "Prouisum semper, & inactitatum sit, qudd
SSSf. n^o*" quicunque in praemissis offendens, pro offensa antd
0U Se/ eben * sustinebit poenam ab Ordinario, de quo constabit
Sepcmttre* per testimonium sub sigillo eiusdem Ordinarij,
fOiqSmdo non conuincetur denuo de eadem offensa coram
iontepmt. Iusticiarijs : Et similiter si poenam ante suscipiet
An|utt l*2. pro dicta prima offensa a Iusticiarijs, non recipiet
Domini in pro eadem offensa poenam rursus ab Ordinario,
monte o. w. non \, 8 tante quocunque contento in hac ordina-
tione in contrarium.
" Prouisum semper, & inactitatum sit, qudd qtue-
cunque Ornamenta Ecclesiae & Ministrorum eius
retinebuntur & in vsu erunt, prout in Ecclesia
Anglicana erant per auctoritatem Parlamenti
secundo Anno Regni Edouardi 6. quousque aliud
superinde decernetur per autoritatem Reginee,
cum assensu suorum Commissariorum deputan-
dorum & conbtituendorum sub magno sigillo
Anglise, vel huius Regni, pro causis Ecclesiasticis,
vel per D. Deputatum, aut alium Gubernatorem,
vel Gubernatores huius Regni pro tempore exis-
tentes, ex assensu Concilij priuati huius Regni,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
gnb magno sigillo huius Regni. Et insuper si
contingat aliquem oontemptum vel irreuerentiam
oommitti in ceremonijs vel ritibus Ecclesise, abu-
tendo ordinationibus prascriptis in isto libro,
Regia Majeetas per sunilem assensum suorum
Commissariorum vel Dominus Deputatus, aut alius
Ghibernator seu Gubernatores huius Regni pro
tempore, possint,cum assensu Concilij huiusRegni,
ordinare & publicare tales vlteriores ceremonias
ac ritus, qui maxim£ seruire queant pro exaltanda
gloria Dei, pro ©dificanda hac Ecclesia, & debita
reuerentia sacrorum Misteriorum & Sacramen-
torum Christi.
" Et insuper sancitum sit auctoritate prodicta,
qu6d omnes leges, statuta, & ordinationes, in
quibus, vel per quas, aliud aliquod officium Eccle-
siasticum, administratio Sacramentorum, vel pub-
licae precee limitate, stabilit©, vel editae sunt, vt
adhibeantur intra hoc Regnum, erunt deinceps
euacuatae penitus, & nulUus valoris.
"Et quandoquidem in plerisque locis huius
Regni, reperiri non possunt Ministri Angli, ad
seruiendum in Ecclesijs, vel locis dedicatis diuino
cultui, vel ministerio Sacramentorum pro populo,
& si commoda ratio prouisa esset qua possent vti
precibus, officio, & administratione Sacramen-
torum editis & stabilitis per hunc actum, in tali
idiomate qu6d optimd ipsi intelligerent, debitus
Deo oultus inde multum sublimaretur, & quando-
quidem id fieri nequeat in natiua ipsorum lingua,
tum propter difficultatem excudendi illam, tum
etiam propter paucitatem eorum qui sciunt in hoo
Regno legere Hibernicos characteres.
" Idcirco humillim^ supplicamus Ma u T* , vt
C ni * T* f auore & regali consensu inactitetur, or-
dinetur, & stabiliatur, ac prouideatur auctoritate
prosentis Parlamenti, qudd in omni eiusmodi
Ecclesia, siu^ loco vbi publicus minister vel pres-
263
Digitized by VjOOQ lC
$64 ANALECTA DB BEBTJS
byter non habet vsum vel notitiam lingu®
Anglicanae, licitum sit tali publico ministro seu
presbytero recitare & adhibere matutinum, ves-
peras, celebrationem coense Dominic», & adminis-
trationem cuiuscunque Sacramenti, & publioas
ao solennes preces m lingua latina, tali ritu ao
f orm& prout exprimuntur & euulgantur in dicto
libro, * per hunc actum stabilito, & iuxta tenorem
huius actus ; & non aliter, aut alia ratione, qu&~
cunque re express& & contentA in hoc actu in
contrarium non obstante."
XXV. OBSERVATIO.
JDe pcmaKum statutorum exequutlone.
PRJETEB, istos duos actus damnissimos statui
Catholicorum, quibus etiamnum hodie eorum
ssrumnse recrudescunt, & velut Tyti j iecur (quod
est in fabulis) vultureis morsibus exeduntur, illo
eodem secundo annoElizabethae Regin<©, sub eodem
Prorege Thoma Comite Sussexise (qui paucis antd
annis, sub Philippo & Maria Catholicis Reg.
Catholicd administrauit hoc Regnum* & Parla-
mentariA auctoritate, nutu, atque Imperio suarum
Celsitudinum, abrogauit iniquas leges, ab Henrico.
8. sancitas), aliee complures pestifer» ordina-
tiones, libertati & iurisdictioni Ecclesiasticse re-
Sugnantes, editse & stabilitae f uerunt : quales sunt,
e primitijs, deoimis, seu vicesimis beneficiorum
* Iam traductus est liber precum pnblicarum in linguam
Hibernicam, & excusus characteribua Hibernicis, in nuUum
prope modum vsum, cum plerique Minibtri sint Angli passim &
inezperti istius idiomatis. Alias cum Ministri essent Hiberni
qui Anglice nesciebant, preoes illae erant Anglic6 propoaitss,
nuno cum sint Angli proponuntur Hibernioe Atque ita tnrria
Babylonicae fabricatores linguis & labiis oonfunduntux.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOETTM IK HIBEBNIA. W
etiam impropriatorum (vt vocant) Regali Coron©,
restituendis : De collatione ao donatione Episcopa-
tuum, & Archiepiscopatuum per Reginam f acienda :
De locis Regularium, ac Dominijs appropriandis
eidem Coronsa, & similibus alijs iniquissunis or-
dinationibus, qu® etiam mod5 obtinent, contra
sacros Canones, & (Ecumenicorum Conciliorum
decreta. Sed illa duo statuta, quse ex suis originali- ggJ SSSS?
bus Anglicanis fideliter huo traducta sunt, pluri- t*r«i#tpm-
mum negotij facessunt orthodoxra fidei cultoribus; SS^^S
illis enim,vn4 cum tendiculis Regiaa pnerogatiuse, c2S3E3i
maxime* innititur aduersarius, ad nostros omni TtrtaBtar *
iniurift grauandos, & exhauriendos.
Et quia sanctiones ill», Prorege operante, & coniootwa
Prolocutore (vt fertiir) illudente Uatholicis, nec JJ^jJJjJJ,,
sanct£ sunt editae, nec sane* promulgat», aut exe- •t»tutu
outiom mancipate, vt pr» se fert veterum vox, antohM no.
& seniorum traditio ; per multa annorum lustra, |}fil Slot
sub ReginA legifllatrice, siluit earum obseruatio, ^™* «""
vel saltem viluit non obseruantium animaduersio ;
hoc verd factum est, siue conscientia fraudulent&9D.chriftoph
introductionis, siue insurrectionum crebrescente bJK?mu»-
procella ; siue conniuentia Princi^is, & indulgentia JJjL°JJJJJ
Gubernatorum, allicientium magis per blanditias, mit pubii-
& commoditatum illecebras, qu&m per terrores & TJinSS^
tormenta intonantium. Attamen his ad temporis J^5* w>4u *
aliquod interstitium ita transactis, qui promores uioram
erant ad saeuitiam, redierunt ad mgenium, & nacti
opportunitatem atque otium ab armorum strepitu,
quod non deposuerant quidem, sed alta mente
reconditum tenebant odium Catholicee religionk,
iam tum incipiebant exerere, cum nullam persen-
tiscerent f ormidinis ansam, siue ab extern& inua-
sione, siue & domestico tumultu.
Itaque prosiliebant cum acrimonia, insectantes, £5? cJJJ£
& inquirentes nostros Commissarij delegati in }*££££*
causa religionis, freti diplomate quod vocabant miario ni^ *
^ltee commissionifl ; hi minas, & terrores circum- ^SSSS^
Digitized by VjOOQ lC
ANALECTA DE KEBUS
ferebant, per omnem Regni regionem, qua
circtritus suos conficiebant ; multA indagine, &
8crutinio insidiabanttir libertati, <fc bonis Catholi-
corum, qui Ecclesias & conciones haereticas non
frequentabant : multi exterriti se permittebant ad
illa conuenticula abduci ; alij non pauci intrepidi
& immoti perstiterunt, diuturnum carcerem, &
spolium bonorum constanter perpessi ; alij denique
suo sanguine fidem consign&runt. Atque ita
Pnidentins. noster numerus (vt ille dixit) sub omni grandine
creuit. Conf essorem Creuseum ; martyrem Hur-
riStoS? laeum ; aliosque insignes athletas consecuti sumus,
intf ntaw ^ e ^^ 118 seorsim sermo erit. Nondum quidquam
xtwtSario vel fando auditum, de mandatis citatorijs sub
^rankero magno sigillo ; de exauctoratione magistratus
JjJJJ^Jf* 'vrbici & agrarij ; de mulctis iuratorum non prae-
sentantium; de Iuristarum ablegatione ab vsu
forensi; de abdicatione Iusticiariorum pacis; de
BreoiiMm- electoribus & electis Catholicis incarcerandis, &
JJJJ^^^mulctandis ; de subuersione indigenarum, & sup-
graoftmi- plantatione penitus facienda: antea flagris caasi,
utiSi q trao- nunc Scorpionibus cseduntur vt digitus Roboami
A ~~"™~ ~ prae Salomonis dorso ingrandescere videatur.
XXVI. OBSERVATIO.
Comparatio modernce persecutionis cum prisca.
DVRA erant illa grauamina sub Elizabetha, de
quibus alibi plenius loquendum erit : sed hsec
dura magis & dira qu» experimur, nisi f ortt prae-
sentium sensus acrior, recordatione praeteritorum,
molestiam generat atrociorem, vti ea quas cernun-
tur magis permouent, qu&m quae auditione perci-
pimus.
Sed ingenuS tamen fatendum est omnia quae
patimur, si comparentur cum his quae sustinuit
tantnr in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBXKNIA. 287
Ecclesia primitiuorum, vmbram esse solummodo,
vel simulacrum persecutionis : qu6d si malitiam
huius cetatis, cum mollitie nostra conferimus,
sequat fortasse vel superat prsesentis tribulationis
eBstimatio. " Fidelis autem Deus qui non natiotur i. Oorfatk
nos tentari supra id quod possumus, sea faciet l * T * "*
cum tentatione prouentum, vtpossimus sustinere."
Grauiora sunt qusB Maiores nostri sub Henrieo £*? *jg*
ootauo statuta pertulerant. nHZ'1 9 ***
XXVn. OBSERVATIO.
De varys conatibus satagentium frtenum erroris
ex ore eijcere.
IVGVM illud & froenum erroris multis illi nite-
bantur excutere; multa moliebantur ne ad-
mitterent ; multa, vt ori iam inieotum proijcerent.
Conacius Claudus 0'Neil, Geraldus etiam Geraldi, i^
Comes Eildariensis generalis Deputatus Hiberniae, CNeu^
eiusque filius Thomas Geraldinua Vicedeputatus
(vt ex actis Parlamenti liquet) "cum suis accerse- JJSSJJ, 07 "
bantur laesae Majestatis : ifle qu6d in Regem cum Prodepuu-
exercitu insurgeret ; iste qudd annueret ; hic ver6 Suai patrJ"
arma cum armatis coniungeret, & pro asserendo SS^^ 11 "
Begno & potestate Regis iam in schisma prolapsi,
tummltuarentur.
Missi fuerant & Iacobo Desmoniae Comite, *•*£?• EjJ*
annis antegressis, Nuncij cum litteris ad Regem om,
Galliarum, incitantes vt copias huc transmitter-
et: postea directse sunt auctore eodem Thoma Jjgjjjjj"
Geraldino alise litter» ad summum Pontificem oaiiiaram
Paulum 3. alise ad Imperatorem Carolum V. per- XLmrtiid 1 "
ferrente Arohidiacono Kellensi Carolo Raynaldi, i»p«*kw«*
vt suppetias illi & auxilia subministrarent, pro
recuperanda hac Insula, & manibus schismatici
Regis, Sed vt prior illa ita & posterior hsec legatio
non suocessit neque eiam Deo visa est idonea illa
Digitized by VjOOQ lC
898 ANALECTA DE BEBTT8
via perpetrandi quod protendebant faoinus ; vnde
non aliud magis insecutum est, quam dftiMmm
eorum qui coiuerant, cum inf oelici exitu suscepti
negotij, & exitio totius stirpis aggressorum.
indiutru Alia verd industria, qu& anteuertendum puta-
Sm to°c<>- k an * scl^isn^ti & hflBresi, ne froenum errons in
m*tti> n« ora ipsis insereretur, maiori prudentia, maturitate,
rori/miT & iudicio niti videbatur ; quando in generalibus
•dnSturent. Comitijs, & publico consessu trium statuum Regni,
Procuratores, Cleri, cum suis Prselatis, vn& mente
& sententift connixi, seriilaborabant vt suffragium
decisiuum haberent ipsi procuratores, pro veteri
Proearatorw instituto Parlamenti, de quo documentis euidenti-
SSS«ttt bu* constat, & ex vetustis Comitiorum Rotulis
JJSJ^c^calamo exaratis apparet ; quorum autenticum
transumptum habetur iam inde saluum & incolume,
ab ipso primi conquestoris Henrici II. sbuo ; qui
formam tradidit conuocandi Parlamenti, & quibus
ex membris consistere debeat ; in quorum enume-
ratione, post Proceres Ecclesiasticos, constituit
Procuratores Ecclesiarum, ceu Communes, qui re-
pwBsentant corpus totius Cleri : quemadmodum
S>st Proceres sseculares in ordine laicali, Equites, -
ues ac Burgenses, reprasentant totum populum
Comitatuum, ciuitatum, atque oppidorum.
Cum igitur subolf acerent Catholici Commitiales,
qui caBteris audaciores & constantiores haberi po-
cathoiioi terant (preesertim ver6 Antistites, quorum maximd
^s^,* - erat aduigilare saluti gregis) quo stratagemate
auotortato mo ^ e bantur Regales pessundare vnionem Catholi-
oontn Hon- cam, & exterminare obedientiam & potestatem
owESJuir Itomani Pontificis, pro eadem retinenaa firmiter
insistebant ; quod vt melius assequerentur, vtque
numerum suffcragiorum augerent, hoc studebant
euincere procuratores, qui ex singulis dioBcesibus
bini mittebantur, vltra dignitarios (Decanum saltem
& Archidiaconum), obtinere etiam ipsos vocem
votumque in Comitijs debere.
Quorum solerti» vt Rex occurreret, quando ian*
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOEUM IN HIBBRNIA. 260
statuerat auotoritatem Pontificiam penitus abolere,
nouA, & antea inauditA sanctione, preeclusit omnes
hos Procuratores & iure sufFragiorum : vt patet ex Bonmdm
Actis sub Henrico. 8. editis an. 28. ca. 12. fol. 57. ^SSf m
quo ex loco non obscurd intelligitur, scopum illius JjgJ- *"**'
etatuti & exclusionis procuratorum ed vergere, ne
per eorum operam, iurisdictio & auctoritas Sedis
Apostolicse, ac Romani Pontificis conseruaretur.
Sed eualuit misterium iniquitatis in loco sancto, * Th--, • *•
& homo peccati sumpsit, in sacra Insula, sacram
tiaram Ecclesiastici apicis ; donec ipso per mortem h«t. vm.
amoto, & tenero stolone Edoiiardo eandem stolam S^^pJwT
induto, & viam lethi ingresso, enatum est d radice Jj^^^it
nondum mortua, germen sanctum & salutare (Re- hu * •*•»-
ginam Mariam intelligo) quo diuinitus insito in num pwr *
truncum Austriaci stemmatis, exsufflatum est cum BeUdtu* 4
impio f astu vsurpatum & laicis f astigium Ecclesias- SjuJ "*"
tici Primatus.
Nostris vero & maiorum flagitijs amariorem
exigentibus potionem, & diuturniorem vindictam
commerentibus, pi& ReginA prsematurd mortui,
relapsa est Insula in pristinam sentinam ; ex qua JjFJJJjj^
tametsi multoties conaretur exurgere, magis tamen * &•
magisque depressa est ; & si f aecibus peccati non **
adeo inhaarescit, tamen facibus exardescit, & sup-
plicijs inhorrescit peccatorum ; vt ver6 dici jxwsit
a Catholico in Hibernia, meritdque ad Dominum
cum Psalmista clamari. " Saluum me fac Domine, ^* 1, w *
quoniam intrauerunt aquaD vsque ad animam
xneam." Intrauerunt aquaD desolationis, tribulatio
xnagna nimis, vsq; ad intima ossa & medullas
peruasit : carceres frequenter, mulctse supra mo-
dum, ignominia& dedecus inundauerunt, "Infixus
sum in limo profundi ; & non est substantia." De-
functa Iezabele, non est mortuus Rex qva Eliam
persequitur. " Veni in altitudinem mans & tem-
pestas demersit me, laboraui clamans, raucss factee
sunt fauces me», defecerunt oculi mei dum spero
Digitized by VjOOQ lC
270 ANALECTA DB BEBTTS
in Deum meum." Altitudo illa maris f eri abeorp-
eit me, & tempestas sub Cicestrio deglutiuit ani-
mam meam : Clamaui, vt illo mutato, euccederet
alios mitior, & benignior erga meam orthodoxam
prof essionem, per annos plus minus decem incla-
mando irracui : sed quid f actum P " Multiplicati
11 sunt super capillos capitis mei qui oderunt me
gratis. Confortati sunt qui persecuti sunt me
lnimici mei iniust£ ; quse non rapui tuno exsolue-
bam. Fatres comederunt vnam acerbam & dentes
filiorum obstupescunt."
XXVin. OBSERVATIO.
De cerumnosa Catholicorum querimonia ad
Principes Catholicoe.
HAC ipsa hyeme quam transigimussicutdolores
parturientium, ita multiplicataB erant nostro-
rum eerumnee, quas necdum vere appropinquante
decoximus, vt communi multorum Antistitum
decreto, visum fuerit supplicationem adornare ad
Catholicos in circuitu Pnncipes, ac potissime ad
Catholicum Hispaniarum Eegem, qui notitia nos-
trorum grauaminum acoepta, suo interuentu incli-
naret Regem nostrum ad lenitatem.
Cuius supplicationis formam, vti tunc pro re
nata concipie batur, q^uia continet plura querelarum
capita, visum est his intexere, vt statum rerum
nostrarum lector melius intelligat.
S. C. R. M.
SSS5^"DECOLENTES animis nostris quanto zelo &
XL beneficentia Catholica Maiestas vestra pro suo
auito & hsBreditario iure promouere soleat & pro-
pagare fidem Catholicam ; quamuis afflicti & de-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLlCOKtTM IN HIBERNIA. 271
iecti, erigimur tamen in spem aliquam solaminis &
subleuataonis quoties intuemur in illud sceptrum
& diadema vnde & nos ipsi experti sumus, &
xnaiores nostri perceperunt refrigejium in sestu
tribulationis, & fidam in tempestate stationem.
Insurgit eheu in nostras ceruices onerosior quam
hactenus calamitas : consurgit duplex tribulatio
eolito durior & efferacior.
Perstant pleriq; Catholici in professione subb
fidei immoti, sed non intrepidi : mulctantur pluri-
xni fortunis, non dico superuacuis, sed penitup
necessarijs ad vitam suam suonunque sustentan-
dam. Orbantur nonnulli communi libertate, qua
nihil dulcius hominibus dari aut auferri contingit.
Arcentur plerique & consueta sacrorum communi-
one, & nec clancularia Sacramentorum vsura im-
pun^ frui possunt. Parcitur vtcunque fundendo
sanguini, sed lento facultatum exuctu, & continua
virium extenuatione ad miserrimam paupertatem,
haud mult6 mitiorem ipsa morte contabeecunt.
Numerus Catholicorum vix dum minuitur preeter
paucos molles & subuentaneos, quos f auor domi-
nantium allexit, vel exsufflauit turbo persecutionis.
Corpus ipsum si spectamus adhuc integrum &
illaesum est, sed membra quaedam sterilescunt : vitis
nondum suam vitam amisit, ast palmites in ea
nonnulU exarescunt.
Quod veremur est ne totus diffluat humor vi-
talis d, radice tot ictibus vulnerata, inciso cortice,
recisis ramis, & absorpta medulla honoris, hones-
tatis, congrui prouentus, alimoni», subuentionis
ad vitam mediocriter tolerandam, qua funditus
absumpta, quid procliuius quam vt ipsa, quae
etiamnum integntatem suam retinere videtur,
Catholicorum societas intereat, & dissoluatur, aut
certe* in circumiectam contagionem trahatur prout
eos valdd periclitari cernimusj & imis sensibus to^hW. 33
ingeraiscimus.
Digitized by VjOOQ lC
272 AKALBCTA DE BEBTJS
Idcirco ne subticendo periculi magnitudinem
argui mereamur, neue edfentio nostro de salute
animarum siue securi siue supini parumque pro-
uidi in redargutionem Propneticam incidamus,
qu6d venientem gladium, vel lupum in gregem
nobis commissum incursantem non altius inclama-
remus ; pro nostro munere & solicitudine cjuam
gerimus protestando denunciamus pio, propitio, &
atholico fiegi Hispaniarum grauissiml laborari i
Catholicis in hoc fiegno Hibernise, sustinendo im-
properium, contumeliam, dispendium libertatis &
facultatum ne iacturam patiantur Catholicae reli-
gionis.
Et hac nostra denunciatione suppliciter petimus,
se velit sequestrum dare, & deprecatorem pro nos-
tra innocentiae & fidei incolumitate, interponendo
suam auctoritatem apud Regem nostrum Iacobum,
qu& flecti ille valeat ad mansuetudinem & lenita-
tatem, ne populo suo Hibernise fraudi esse patiatur
disparitatem professioms fidei, quando illi sese in
alijs vite officijs & debite subiectionis muneribus
probos & inculpatos ostendunt. Atque huic peti-
tioni adornandse totius cleri nutu & nomine com-
precatores subscripserunt hi qui sequuntur Antis-
tites Hibernise. . . .
XXIX- OBSERVATIO.
De mticinali mione Elice Prophetce mb Rege
Achab, 8f Iesabeh Regina.
EX quibus querimonijs tam luctuosis quis non
intelligat, quantis fluctibus obruatur Catho-
licus in Hibernia ; vt merit& debeat, dimisso
fuero in desertum, cum Eli& pergere, & supter
uniperum stratus, petere animse susd vt moriatur.
" Sumciat mihi Domine, tolle animam meam, ne*
que enim melior sum quam patres mei«"
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBEBNIA. 273
Verflm dum in vmbra Iuniperi obdormesoerit
Elias, ab Angelo monitus ref ecit se, & in montem
Horeb, ex deserto formidinis se recepit, vbi in
spelunca positus, & post pusillum egressus transi-
tum Domini prostolabatur. "Et eeoe sermo
Domini ad illum, dixitque illi. Quid hio agis
Elia f At ille respondit. Zelo zelatus sum pro Do-
mino Deo exercituum, <juia dereliquerunt pactum
tuum filij Israel ; altaria tua destruxerunt, Pro-
phetas tuos occiderunt gladio, & quaerunt animam
meam, vt auferant eam. '
Ver& dereliquerunt filij Israel pactum Domini,
quando erexerunt vitulos aureos in Bethauen, vt
transuerterent pedes populorum, & semit& ciuitatis
sanctaD, extra quam profanus est qui comederit
agnum Paschalem: ver& destruxerunt altaria
Domini, cum Sancta Sanctorum conculcarent, &
pro mysterijs coelestibus, ac tremendo corporis
Christi sacrificio incruento, reposuerunt in pro-
f ana mensa, egenam ccenam, & nuda huius mundi
elementa.
Verd Prophetas occiderunt, quando Hierarchas, hISJu?" ]
& Sacratos Domino Sacerdotes, Dermicium, Cor- Arohiepitoo-
nelium, Patricium, aliosque illius sortis, quos po- EU! ^plSr
terant comprehendere, aflecerunt mortis supplicio ; Ejic5SL
& adhuc exiguas illas quae supersunt rehquias, CoraeiGT
auidissim£ conquirunt, vt lucernam Domini peni- Dunen. 11 "
tus extinguant. Epitoopiw.
Ob hoc tot discurrunt velites, & volones ; tot
praefecti militares, cum suis manipularibus ; tot
exploratoreg, & circumforanei nebulones, qui ex-
cubant, exquirunt, inuadunt, diripiunt, si quem de-
prehenderint ex nostro contubernio. Vix sunt
tuta multis latibula, speluncae, cubilia, saltus, &
nemora in quibusdam regiunculis ; tot alibi insul-
tus & irruptiones, tot clancularias indagationes,
tot proditiones extimescunt, vt quandoque necesse
sit, dimisso puero, soliuagum esse, & montes insi-
dere, vel in paludes se abdere. 19
Digitized by VjOOQ lC
274 ANALECTA DB EEBUS
s 1
XXX. OBSERVATIO.
De eiiisdem visionk quasi wticinali expositione
8f accotnmodatione ad statum Hiberniv.
1ED quamdiu heec erunt, & quod signum transi-
tus Domini P Cum se quasi derelictum solum
lugeret Elias, iussus est de spelunca egredi, & in
monte consistere, dum transiret Dominus. Fatet
ille, & signa quse prsemisit Dominus suae transi-
tionis praenuntia, singula attonitus obseruauit.
Primo "Spiritus grandis & fortis, subuertens
montes, & conterens petras ante Dominum ; non
in Spiritu Dominus ; & post Spiritum commotio,
vidonit non in commotione Dominus ; & post commotionem
JSf^udd- ignis, non in igne Dominus ; & post ignem sibilus
•ntar. Bur8B tenuis. Quod cum audisset Mias operuit
vultum suiun pallio."
iudic 10. Domine minores sumus omnibus tuis miseratio-
T * **• nibus. Peccauimus redde tu nobis quidquid tibi
placet : tantum nunc libera nos. Vsquequo mo-
raris, vt moriamur P vsquequo ezpectas, vt expec-
toremur, & penitus exanimemur ! vsquequo reten-
tas transitum tuum ! an vt amplius tentemur nos,
& transeamus in interitum. Calix tuus inebrians
quam prseclarus est ; Sed transeat & nobis calix
iste ; non tamen nostra sed tua voluntas fiat. Et
misericordia tua subsequatur nos, aduersus eos,
qui dicunt exinanite exinanite vsque ad f unda-
mentum in ea. Hoo dicunt voce, hoo op^re
clamant aduersarij, vt gentem hano innoxiam
funditus exinaniant, vt & fidem ex cordibus
eorum & ipsos ex fundis suis prorsus exterminent.
SedecceDominus transit; iampraecesseratsubver-
tens montes, & conterens petras:ita factum est in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOBTJM IN HIBERNIA. 275
famoso flloDynasta Iohanne 0'Nelio, initio Regni i. Artiomii»
Elizabethae, instar seeuientis procellae omnia per- tS?!!I!Ho!£
uadente& populante, qui nec montibus pepercit £222»?
neo collibus aut petris, diuina pariter & numana o^Noiitf.
miscens, fraterno sanguine se cruentauit, & Eccle-
siam Armacanam ex parte demolitus, incursA in-
dignatione (vt fertur) Creusei Antistitis, maffnigj^jjj
assertoris Ecclesiastic® libertatis, post multas*ri™«»Bof.
stra^es quas f ecit, accitis etiam e Conacia, & Mo- SLmLmn*-
monia primipilaribus, quos sui Consilij participes2£T55gJj!
f ecit ; deinde post probra & opprobria qu» con- jjyy 11 *
traxit jriurima, cum vellet haberi restitutor patriao
libertatis, & auite religionis, quia non erat de nu-
mero eorum per quos salus f acta est in Israel ; qui
seminauit ventos non messuit nisi turbinem, faotus
ipse turbo impellens in parietem, in vindictam
csedis antea per eum j>erpetratae, i. filio paterni
sanguinis vltore Scoto, in rixa Scotorum & Hiber-
norum interijt. Itaque non in Spiritu tam pwe-
cipiti & prsepostero Dominus ; cuius iudicia recta
sunt, 4 opera in numero, pondere & mensura.
Post hunc spiritum secuta est grauis oommotio, i Artfcoiuo
quam suscitauit in Momonia Iacobus Geraldinus S^S***!»!
Mauritij filius, cui accessit Iohannes Geraldi, Des- oow ojnd.
monise Comitis Germanus frater, & ipse postmo-
dum Comes Geraldus insecutus est cum multis
sequacibus. In Lagenia verfc se adiunxerunt
Iacobus Yicecomes de Baltinglas, oum Eeuan-
naghijs, Brinnijs, & alijs Nobilibus illius Pro-
uinciae. Visa est magnis & nijs Principibus causa
Dei tractari ; & quia pro fide bellum susceptum
intellexerant, copias etiam auxiliares transmise-
runt. Sed propter delicta saeculi irritus fuit cona-
tus, Deo tunc non decernente speratum bellatori-
bus effectum tribuere, quem in aliud tempus, pro
alia generatione, alijs instrumentis & modis paran-
dum reseruauit. Atque ita difBatum est consilium
iflud ; dissiluit in partes opus & cceptum ipsum in-
Digitized by VjOOQ lC
27fl ANALECIA DE BEBUS
f oeKciter dissolutum est ; Neque enim in illa com»
motione transire ad refrigerium nostrum voluit
Dominus qui vtinam his diebus propitius adueniat,
& oriens ex alto lauream perpetui foederis nuptiali
contractu afferat.
iLjd^mi- IUa ver6 Geraldinorum commotione sic pweter-
nn. ^"uecta successit ignis omnia latd deuastans, dum
flamma f erroque omnia populatur Comes Tironen-
sis, plusquam decennali bello intercipiens huius
insulae quietem ; multa visus prosperd aggredi ;
multis etiam congressibus victor : Sed nonnullis
victorijs insolescens exercitus, tametsi cohortium
antesignani, & ipse Gubernator ac ductor exer-
citus, causam preetulerit honorificam restituendse
religionis, nec vllam vellet capitulationem admit-
tere cum Anglis, in qua primari5 non ageretur de
fide orthodoxa publice stabiliendA per vniuersum
Regnum.
Quia tamen via illa ac violentia tuno exercita
non erat secundum propositum Dei efficax, cuius
occulta sunt consilia, iudicia vero abyssus multa :
hinc peccatis homlnum irato Numine frustra se
exerebant vires homimun ; lucem quippe illam in-
accessibilem, quam Deus inhabitat, m cuius cir-
cuitu sunt nubes & oaligo, qui & tenebras posuit
latibulum suum, nuUa humani ingenij acies
penetrare potuerit, nisi quantum ipse volet an-
nuere.
Sed excessit 6 vita inclytus Comes, responsurus
Deo (sicut totus mundus rationem redditurus est)
pro totius vit» decursu, & mercedem, quam meruit
percepturus.
Cum igitur nec in spiritu fllo vehementi ; nec in
horrida commotione ; nec in ignitis quos diximus
conatibus, transierit Dominus ad refrigerium &
splamen huius Kegni ; nec dubitemus quin futu-
rum sit, qu&d ex his serumnis & angustijs illud
aliquando respirabit, iam coniectura f acienda est,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBBBNIA. 27T
ecquisnam ille sibilus aurae tenuis quae suauiter
afflat soliuagum Prophetam, quft foeliciter ad-
spirante vultum adoperuit, & egressus stetit in
ostio speluncse veluti lam captaturus liberum hali-
tum, & conspecturus transeuntem Dominum, quem
metu pendulus, & suspirijs anhelus tanta cum
longammitate praestolabatur.
V aticinia sunt eenigmata quousque impleantur ; *. «d trtc-
nec istam ego nucem aliter hic enucleo, quam vt w£tnotu
veri sensus analogiam, adumbrata interpretatione Prind P ,UIL
consequar; & ex plenitudine mysteriorum, qusB
fiub literali cortice reconduntur, aliquid eruam
quod dissentaneum non sit altitudim significa-
tionis, ac nostris moribus & temporibus appareat
consentaneum.
Sibilat apnid nos circumquacjue lsBtus ille susur-
rus de matrimonij contractu, mter Galliarum aut
ver6 Hispaniarum, & Britanniarum Principes con-
trahendo; leetus ille san6 optatissimusque dum-
modo interpositum prudentise politicse lenocinium
defaecatam JDei causam non obumbret ; quam qui-
dem nullus fucus vani & humani prsetextus,
nullum inuolucrum ciuicae administrationis, nullum
artificium ingenio hominis exquisitum offuscare
aut potest aut debet ; siquidem intimus ille cor-
dium scrutator, & renum ver£ KoA-cryvdKrrifc per-
spicaciseime videat, abstrusissimos pectoris nostri
recessus ; "Pertingens vsque ad diuisionem animae ^^ 4
& spiritus, compagum quoque & medullarum, &
discretor cogitationum & intentionum cordis : in iob. is.
ouius conspectu omnia nuda sunt & aperta."
Et ver5 q^uis diffidat, quando hoc matrimonium KjJJ^JJ
debitis vtnusque conditionibus (annuente sede Man£ quLn
Apostolica, & innuentibus Catholicis subditisj n,lll * s ® eilt *
grauamina quae patiuntur, eorumque certam &
stabilem medelam accipientibus) succederet, quin
c&tera bona pariter cum illo peruenire nobis
queant P qtd considerauerit ex coniugio Philippi
Digitized by VjOOQ lC
378 ANALfeCfrA. i)E REBU8
& MarifiB, olim sequutam esse annullationem &
reuocationem omnium Statutorum quae contra
fidem condiderat Henricus 8. eiusdemque filius &
heeree Edouardus : vt quemadmodum tunc, ex
consitione germinis Austriaci, cum stipite Britan-
nico, Catholicae libertatis vindicias Maiores nostri
probauerunt ; ita nunc e diuerso, ex consitione
surculi Britannici, cum stirpe Austriaca, parem
effectum sortiamur: quem eo firmiorem & foelicio-
rem augurari iuuat, quo maior est f utursB inter eos
prolis apjrarentia.
Eth^SSf 10 Mitescit qnidem arbutus horrida, si in genero-
lUficum sum stipitem inseratur, & oblita susb austeritatis,
bJJSHL ex indole trunci maritalis mitia poma producit :
Faxit Dominus vt ita nunc in hoc coniugio gratu-
lari possint Insulae BritannicsB vniuersae, vt de
Bertha olim cum Ethelberto coniuncta, Anglia
est gratulata, quando per filiam Regis Christianis-
simi, cum Bege collocatam Pagano, ad fidem
perducta est Christianam. Quid ver6 si Anglia
debeat Francise, qu6d ad fidem suscipiendam
Christianam, ReginaB Chrietianee, Ckristiano suo
Antistite Lietardo adminiculante, prseculta fuerit
auspiciis : cur non eidem nunc debeat Hibernia, vt
eius adminiculo recuperet, quod Doemonis inuidia
deperdidit P
. . . m Sed ciim multa sint quae spem nobis in isto
taatio de negotio videantur mgerere, multa quoque sub-
SSTmloiiij. oriuntur indicia trepidationis & diffidentiee, ne
talis aliqua hlc contingat techna vel syncretismus,
qualie apud Euagrium reperitur in Edicto Enotico
seu Ynitiuo Zenonis Imperatoris ; qui specie
vnionis & pacificationis, Catholicorum subscrip-
tionem obtinuit,* & in eandem professionem cum
extraneis eos induxit. A parte tamen Catholica
auguramur quidem oculos m capite habituros, neo
def uturum in corde zelum his, qui causam trac-
taturi sunt vnde honor Dei pendet & fidei Catho-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBEKNIA. 279
licfi9 firmamentum, atque eiusdem in partibus
vulneratis reparatio ; non secus ac orthodoxaa veri-
tatis integritas, eiusdemque stabilitas integritatis ;
cum tot millium populorum salute securitateque :
Ex aduerso tamen veremur, cum D. HiUario, £J£*2**
paleis aquas tegi, foueas cespitibus occultari, &Aufu«timi
eecis laqueos supponi. SSn! 11 *"
Causas ben& sperandi multas multi commen-
tantur: ex ipsius primiim rei honestate &
dignitate ; ex Christianissimi, Catholicique nomi-
nis honore & onere; ex summo dedecore &
ignominia deserendi officii piorum Principum, si
religionem pietatemque vel nudamproiiciant; vel
prodant indefensam; ex iudiciorum deniq; Dei
consideratione, ^ui non pateretur diu multam
huiusmodi proditionem, si (quod absit) ita contin-
geret ab iis contemni honorem Christi, incolumi-
tatem Ecclesi», securum Religionis statum, &
quibus maxim£ def endi & conseruari debuerat.
Ista sequabiliter considerata fouent vtcunque
animos amictorum, ne penitus absorbeantur ab
eestu incurrentium in oculos pauorum periculo-
rumque ; tametsi in hoc tribulatorum numero non
deeint, qui fixius percogitent mala quse imminent,
quam bona, qu® veluti per speculum in «nigmate
oontemplantur, quorum Theoria exiliter eos mouet,
in tam crebris ictibus, ac dura & diuturna rarum-
narum perpessione, quarum ne minimam adhuc
mitigataonem experiuntur. Spes vanas argutd
quispiam dixerat esse somnia vigilantium; quod
si desperare prohibeat illa vetus lmprecatio, quse
ciroumf ertur in Peripheria Scuti Regalis, in quo
symbolum hoc ominos£ circumscriptum est, " Dis-
pereat qui malS ominatur ; " non mbemur tamen
mde ammos magis attollere qu&m rei exigit con-
ditioP
Sed dum male ominari vetamur, vtinam liceret
ben£ animari ; vt cum omnino desperare nolumus,
Digitized by VjOOQ lC
bialiter.
280 ANALECTA DE REBtJS
respirare possimus allquantisper, ne perpetu6 cori-»
flagremu8 in f ornace f errea persecutionis. Dicitur
communi verbo, amantes eeque ac febricitantes
delirando solere sibi somnia fingere; qu6d ne
locum habeat in nostro preesagio de ava<jra<ri Reli-
gionis, apud D. Anastasiam Nazianzeni, potens
Fnmer- est misencors Dominus dictum & factum reddere,
quantumcunque tumultuentur, & f erueant etiam-
num Ministri Regis nostri, exagitando misellum
gregem Catbolicorum nostrorum, tondendo facul-
tates, tundendo corpora, deglubendoque viua
eorum coria seu verius, cadauera, dum emungunt
vitalem succum & sanguinem miserorum, vt eos
praecipites tranant in Barathrum illicitae conf or-
mitatis.
XXXI. OBSERVATIO.
De \J8 quw ipsum JRegem nostrum mouere debeant
ad liberiorem Heligionis possmionem Catholicis
indulgendam.
MAGNTTM semper magnificumque in rebus arduia
perplexisque expediendis momentum obtinuit,
tum Maiorum conspicua constansque praelustratio,
tum Minorum obsequiosa prosperaque affectatio :
Twtuiin vtrumque preecellentem non minus quam prseua-
pESSilb^ lidam Keligionem, fouendam non effodiendam ;
a. Epi. 23. ornandam non onerandam persuadet.
Eu»eb. iib, Et quidem satis iam omnibus constat, Traianum
conitLt. etiamsi Gentilem Imperatorem, ne Christianorum
0,S5, in Oriente fieret inquisitio, non obscurd prohi-
buisse : sed & Tbeodosium seniorem, postquam
Constantinus M. turpitudinum dilubra frecjuentari
vetuit, templa insuper Christianis aperuisse ; in,
quo de vniuerso orbe, & Ecclesia Christi vniuer-
sali, optim£ meruit pientissimus Princeps. Nonne,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLKJORUM Cf HIBSBNIA* 381
& Theodoricus Rex, quamuis ipse Arianus, per-JM» gy»
misit Catholicis publicum exercitium & looa etiam otmmm
publica diuino cultui consecrataP Ita etiam Jt. 1 ??***
Rotharis Herulorum Arianorum Rex, & ante illum
Odoacer Rex, Orthodoxis Episcopis multa peten- Buod : •*
tibus benignd indulsit. Quin & vni Epiphanio AnnoW
Ticinensi roganti, relaxauit tributa, quse Orestee
eius frater inclementer imposuerat.
Et san£ Alexander Seuerus^ in controuersiavid. Apoph
Christianorum cum pajjano popinari5 de posses- SXjSutJ! 1 *
8k>ne domicilij, qu6d lste in ooquinam, llli in
Ecclesiam intendebant conuertere, pronunciauit
satius esse Deum ibi quomodocunque coli, quam
condimenta parari. De eiusdem Seueri oonstitu- ub. i. c 1.
tione, & ad Episcopos permissa per eum appella-
tione vide Baptistam Fulgotium. Quid autem
Athalaricus Theodorici successor censuit, & sanxit
in f auorem Sedis Apostolic», & Cleri Romani ;
2uid ipse Theodoricus in causa Symmachi Ponti-
cis; & de Synodo Palmari, constat ex Aotis;
*£untque illius temporis Historici: de quibus
videre licet apud Bibliothecarium in Honorio : &
apud Baronium & alios.
Qu6d autem in hoc negotio, proter exempla, SblSSornm
ipsamque rei sequitatem permouere maxim£ debet, in nd« oon-
est ipsa Hibernorum inuicta in prof essione fidei a
constantia, quse non potuit expugnari, quacunque
adhibita vi, vel prudentia politicorum; vt verd
triumphare videantur, de omni machinatione in-
tentata ad diruendum hoc fidei propugnaculum ;
in quo ipsi constituti spectatoribus explicant suae
firmitatis vexillum, cui diceres inscriptum elogium
illud, quod initio huius commentarioli memoraui-
mus, "Hiberniam insulam tenacissimam CatholicsB
fidei ; Gentemque auite pietatis & Religionis aui-
dissimam retentricem;" quae tunc maximd vicit,
quando tot annorum persequutionibus vinci non
potuit.
Digitized by VjOOQ lC
282 ANALECTA DE EEBTTS
vmJibi^i- Quid enim non tentarunt principes sseculif*
SS diuoma quid non ipse Iacobus Rex, post quadraginta
prowgibiM. q^atuor annos, quibus Elizabetha regnaueratP
Iam agitur annus quasi decimus sextus Regni
ipsius ; tertia iam vicissitudo est Gubernatorum,
qui vias & modos variarunt attrahendi hanc Na-
tionem ad innouationem in fide ; singuli satis in-
structi documentis Regis sat strenue anhelabant ad
palmam consequendam neoterismi a se dilatandi.
Montioyus quidem mollibus lenocinijs & fortibus
illecebris animos pertentauit : grauiori insultu, &
diutumiore obsidione pulsauit Cicestrius : & qui
nunc praeest Sinlohannes, si ex primitiarum
specimine liceat messis vbertatem colliffere, nos
vniuersos ventilare eum, & exufflare, velle conij-
cimus ; nam vno medio anno sic dimensus est
totam re^ionem, illis quae iam notauimus artificiis,
ac si designasset religionem nostram omnin6 de-
lere ; & vno impetu omnes eiusdem cultores in suam
nassam concludere.
Ista ver6 tam proiecta eorum violentia, despe-
rationis f ortasse ar^umentum est, qua per nostros
Eirtim declinata vijs & modis licitis, partim exant-
ta cum magno rerum suarum dispendio, Deo
prouidente poterit contingere, vt cum I). QTegorio
Nazianzeno, in templo Anastasiae, in pacis ac re-
conciliationis symbolum Anastasim celebremus,
& resurrectionem Catholicae prof essionis.
XXXII. OBSERVATIO.
De noumimo Regia Iacobi edicto contra Catholicos.
QYTD ver6 demum, & quousque sperare debea-
mus, nolo meis verbis in alterutram partem
statuere ; vnus<juisq; ex ipso Begis nostri Edicto
(quod hlc attexitur) capiat quod voluerit.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLtCORTIM tH filBBlLNU. 283
PEE EEGEM.
' rv VANDOQTTTDEM manifestt nobis appareat, fi£b3
Bdiotam
oontrm
v^ qu6d post publicam declarationem Regalis
nostrse intentionis & propositi conuocandi & te- o*&M**9
nendi Parlamenti in illo nostro Regno Hiberniae,
quidam Pontificij titulares Archiepiscopi, Epis- tZqwrS*
copi, Decani, Vicarij generales, Iesuitee, Fratres, JSuSJSo»
seminaristse & alij presbyteri ordinati per extra- lnuuigit.
neam autoritatem, per diuersos ex nostns subditis
recepti & releuati, totum suum ingenium & mali-
tiam impenderint ad animandos tales quos ipsi
seduxerant, vt amplecterentur superstitionem
Ecclesiee Romanse, seque opponerent aduersus
Parlamentum iam incoeptum illic, & aduersus
eursum procedendi ibidem. Atque insuper illis
persuaserunt qu6d ex eiusmodi oppositione tandem
obtinebunt saltem conniuentiam, si non etiam
tolerationem Religionis. Vnde multi ex nostris
subditis sumpserunt animos & spiritus perpetrandi
graues contemptus contra nos, & contra altam
curiam nostram Parlamentariam illic. Alij ver6
multi inducti sunt ad contribuendam magnam vim
pecunise, pro tuendis & defendendis ijsdem in sua
contumacia & despectu nostri in illa parte, ex
quo secuta est magna depauperatio illius Regni
nostri.
" Cum igitur clarfc perspiciamus, qu6d Iesuitee,
Seminaristse & alij presbjrteri externa auctoritate
ordinati, qui per prius edictum nostrum factum &
publicatum in illo Regno nostro Anno tertio Regni
nostri Angliae, Franciae & Hiberniae, Scotiae ver6
39. debuerunt discedere ex nostro dicto Regno,
neque amplius se recipere, venire, aut reuerti illuc,
non solum auctores sunt illarum molitionum &
contemptuum quos diximus, sed praeterea etiam
Digitized by VjOOQ lC
384 analbcta de kebus
verisimiliter plura & maiora mala parituri sunt si
permittantur diutius manere in illo Jiegno. #
" Idcirco per praesentes declaramus, jDublicamus
& proclamamus, qu5d constanter resoluimus, nun-
quam nos concessuros vllam tolerationem aut exer-
citium alterius religionis, quam quae consentanea
sit verbo Dei, & iam stabilita est legibus illius
nostri Reani, qu&m express£ iubemus & pwecipi-
mus pro nonore & obsequio omnipotentis Dei, vt
debitee executioni mandetur. Et insuper declara-
mus, publicamus & proclamamus, estque nostra
Regalis voluntas & prseceptum, quod omnes iam
dicti titulares, Arcbiepiscopi, Episcopi, Decani, Vi-
carij generales, Iesuitae, Fratres, Seminaristfle &
alij presbyteri educati in Seminarijs vltramarinis,
& lnstituti vel ordinati per vllam auctoritatem de-
riuatam aut deriuari prsetensam £ sede Romana,
ante vltimum diem Septembris proximi discedant
ex illo nostro Regno Hiberni» : Et qu6d nullus
titularis Archiepiscopus, Episcopus, Decanus, Vi-
carius generalis, Iesuita, Frater, Seminarista aut
alius presbyter ordinatus f orinseca auctoritate vt
dictum est, ab & post vltimum diem Septembris
proximi se recipiet, veniet aut reuertetur in illud
Kegnum nostrum sub pcena grauissimee offensee &
indignationis nostrae, & sub alrjs poenis & pcenali-
tatibus quse iuste ijsdem infiigi poterunt per leges
& statuta illius Regni nostri. Et sub ijsdem
poenis expresse prombemus omnibus & singulis
nostris subditis intra illud Regnum, ne quem
suscipiant aut releuent titularem Archiepiscopum,
Episcopum, Decanum, Vicarium generalem, Iesui-
tain, Fratrem, Seminaristam, aut alium presby-
terum institutum vel ordinatum vt suprd, qui
post vltimum diem Septembris remanebit aut per-
sistet in illo nostro Regno, aut illuc, vel in aliquam
eius partem reuertetur aut veniet, contra mentem
huius proclamationis.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 880
" Porr& deolaramus, publioamus & prflecipimus,
2u6d si quis titularis Archiepiscopus, Episcopus,
tecanus, Yicarius generalis, Iesuita, Frater, Senri-
narista vel alius presbyter institutus vel ordina-
tus vt supri, oontumaoiter manebit aut persistet
in illo nostro Regno Hibernise, post dictum vlti-
mum diem Septembris, aut redibit vel se reeipiet
in illud aut in aliquam eius partem ; vel si aliquis
ex nostris subditis susoipiet aut releuabit aliquem
ex dictis titularibus Arohiepiscopis,' Episoopis,
Deoanis, Vicarijs generalibus, Iesuitis, Fratribus,
Seminaristis aut alijs presbyteris ordinatis vt
supri, oontra ea qu» in noc edicto nostro oonti-
nentur, tunc omnes & singuli nostri Gubernatores,
Yiceoomites, Iusticiarij pacis, Superiores, Propo-
aiti, Constabularij, cfiBtenque omnes legales nostri
subditi in illo Begno, adbibebunt omnem diligen-
tiam & conatum ad capiendos omnes & singulos
tales titulares Archiepiscopos, Episcopos, Decanos,
Yicarios generales, Iesuitas, Fratres, Seminaristas
& alios presbyteros ordinatos vt diotum est f orin-
seca auctoritate ; Ipsosque omnes & singulos cor-
poraliter tradere in aliquam securam & arctam
Qustodiam seu caroerem, vt noster locum tenens,
Deputatus, aut alius princinalis Gubernator vel
GhiDernatores pro tempore existentes, cum assensu
nostri Concilij illius Ke^ni nostri, ita statuant de
eorum punitione prout lustiti» & qualitati culp»
conuemens fuerit.
" Prouisum semper sit, quod siquis ex illis
titularibus Arcniepiscopis, Episcopis, Decanis,
Yicarijs generalibus, Iesuitis, Fratribus, Semina-
ristis presbyteris, aut alijs presbyteris quibuscun-
que vt suprA, ordinatis, ante iam diotum vltimum
diem Septembris, aut intra decem dies post eius
vel eorum aduentum vel regressum in illud Heg-
num nostrum Hibernise, submiserit se coram Nos-
tro locum-tenente, Deputato aut alio primario
Digitized by VjOOQ lC
286 ANALECTA DE BEBITS
Ghibematore dioti Regni pro tempore, aut ooram
alio Gubernatore cuiuscunque prouinciee intra
illud, vel coram aliquo de nostro Concili6 aecreto
in illo Regno, & desuper seipsos conf ormauerint,
& adibunt Ecclesiam debit£ & ordinat£ iuxta teno-
rem nostrarum legum iam dictarum, licebit & lici-
tum sit omnibus & singulis eiusmodi Archiepis-
copis, Episcopis, Decanis, Vicarijs generalibus, les-
uitis, Fratribus, Seminaristis & alijs quibuscunque
presbyteris, qui se ad hunc modum submittent &
conformabunt, manere & morari in illo nostro
Regno, vel recipere se & reuerti illuc, atque bene-
ficio legum nostrarum ac Begalis protectionis tam
liber£ atque ampl£ vti & frui, ac vllus alius ez
bonis & legalibus nostris subditis, quamdiu illi
aut eorum aliquis permanebit in sua iam dicta
conformitate. Datum in palatio nostro Westmo-
nasteriensi vltimo die Maii, Anno 12. Regni nostri
Magnee Britannise, Francise, & Hiberniee, Scoti»
verd 47.
Impressum Londiniper Robertum BarKerum typo-
graphum JExcellentissimce Regiw Maiestatis. An.
D. 1614.
Hucusque sunt verba Regis, qu» vtinam ipse
auctor dignaretur exauctorare, cum quibus ego
finio bsec noui veris aduersaria ; deprecans finem
miseriarum quibus indies impetimur, ab his qui
bonae menti, fideique nostre aduersantes, bona
corporis ex parte auf erunt, & bonis f ortunee omni-
bus insidiantur : vt summus Deus, quemadmodum
olim Assueri, ita nunc istorum erga nos animos ab
asperitate & duritia, ad mansuetudinem & lenita-
juthtr. 9. 8. tem traducat.
Digitized by VjOOQ lC
ANALECTORVM
SECVNDA PARS.
EPISTOLA PARiENETICA
AD REVERENDISSIMVM
Patrem, ac Dominum F. Cornelium
Douanium, Episcopum Dunen-
sem, & Conrethensem ;
Et Svbinde
AD OMNES, 8IVE D£ CLERO,
siui de populo Hibernia, pro Catholicafide Cap~
tiuos, Confessores, ac Martyres designatos.
Cum notis elucidarijs locorum diffici-
lium, ad calcem adiectis.
Per T. N. Philadelphvm.
Nolite atnittere confidentiam, quoe magnam habet re»
munerationem, ad Hebrceos c. 12.
Gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribula-
tio patientiam operatur, patientia autem probatio-
nem, probatio verd spem, spes autem non confun-
dit. ad Rom. 5.
Digitized by VjOOQ lC
" Obsecro eos qui hunc librum lecturi sunt, ne
abhorrescant propter aduersos casus, sed reputent
ea quee acciderunt, non ad interitum, sed ad correp-
tionem esse generis nostri." — 2. Machab&orum
vL12.
Digitized by VjOOQ lC
EEVERENDISSIMO
IN CHRISTO PATRI, CORNELIO EPISCO-
PO DUNENSI, PERSEUERANTIAM IN
DOMINO PRECATUR & OPTAT, T. N.
PHILADELPHUS.
I mea quse perennis erit de tua pietate so- Jjjjj^™,!*
licitudo, leuare solitudinem posset, & tentut
ildrl
squalorem carceris, quem pro Deo
Christo eius inuicta virtute sustines ; aut mens
mea, procul licet abducta conspectui, amori tamen
& obsequio mancipata tuo, suspirijs calentibus
reficere posset spiritum tuum, quemadmodum ipse
spiritu meo refocillor, & in quotidianis meis labo-
ribus exoneror tedio, quoties de tua sufferentia
recogito ; non defuisset tibi (Vexerabilis An-
tistes) vnde pressurarum tuarum lenimentum
perciperes.
Caeterum ea spes est de tua animi fortitudine, Eiu§ ! * J
ac spintus libertate, vt cum maxime destituens tatio.
mundi huius oblectamentis, tunc maximS oblecteris
in Deo tuo ; & qu6 minus inuolutus infoelici ser-
uitute saeculi, eo liberiiis vberiusque te exerceas
in eorum contemplatione misteriorum, quibus vi-
ta hommis Christiana mirifice pascitur, & fouetur.
Iis enim cogitandis vacare te credo, quibus ortho-
doxa fides in nobis acuitur, augetur sincera ehari-
tas, & spes accenditur immortalitatis illius, qu»
20
Digitized by VjOOQ lC
290 ANALECTA DE REBUS
rectS viuentibus repromissa est, transacto huius
niortalitatis curriculo.
Kediutio ^* cu,n *J S ruminandis insistas, quibus vita haec
d« mundi caduca despicitur, contemnuntur honores. volup-
0011 plu * tates fastidiuntur, & dura atque aspera qu*eque pro
Christo, mollia atque iucunda existimantur, quid
noui, aut improuisi accidere tibi posse putabimus ?
quae tribulationis amaritudo, quam non deuoran-
dam putes, & optes, potius quam vt tantillum de
gradu tuo aut ndei firmitate dimouearis ?
8«cnrddijim Ecquid vero solaminis defuturum tibi opinabi-
£Ht»uTtn?" m ur, qui denu6 ijsdem circumseptus angustijs,
Epw.opu». quibus olim fueras inclusus, per lllas quas tunc
f>ertulisti corporis molestias, complanasti viam do-
orum tuorura ; & laeuigasti quodammodo aspera illa
saxa, in quibus nunc recumbendo inclinas fessos
artus ; vt membra illa senilia, quae sponte su& pro-
perant ad occasum, in niarmore carcerali, quasi
m lectulo rosis florido, ac plumis obstipato, gaude-
ant conquiescere.
Qnnndo et Kunciatum est, & longinque nunciatum, neque
quomoiio vanura rumorem suspicor, in illa fatali, an potius
faustft dixerim, comprehensionis tuaa hora, cum
eacris operante te mysterijs, & vnctione sanctissi-
mH qu& renati inChristo, ad Christianam militiara
virtute ex alto roborantur, delibutis chrismate
digitis tuis, innocentissimum gregem puerorum
signares, frontique imprimeres coelestem charac-
terem, tenrbrarum potestatibus terribilem, vbi
inuolarent in faciem tuam, & te raptarent atroci-
ter inhumani satellites, conticuisse te, ritu illius
mansuetissimi agni, qui obmutuit coram tondente
se, & genas sacras vellicantibus immotum se prae-
buit. Cumque ex astantibus nonnulli pararent
vim prohibere, id ne facerent vetuisti ; atque alij
dum lytrum redemptionis offerrent, indignum pu-
tantes si ipsis conspicientibus, & ferentibus, in
pradam te tcllerent spoliumque auferrent nefarij
Digitized by VjOOQ lC
captui.
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 291
praBdone8, exclamasti vt absisterent, neque pretio
redimerent, aut te fraudarent illo titulo, quem
pretio sanguinis emendum putares, vt Christi
esses & habereris athleta ; pro cuius honore
decertando, iam ante sustinueras conflictum,
quem si morte tua, iam proximus & limine,
obsignares, nihil esse quod tibi optabilius con-
tingeret.
Pnraagimn
uiortis Epis.
Certe ex ista tua iterata inclusione, colligimus _
diuini fauoris manifesta erga te indicia, vt qui f ? 1 p«> *•-
... P . • ^ ligione.
suos mtimos, per consummatam patientiam, coro-
nare vt plunmum consueuit Agonotheta Deus, fjJJ^B 00 ^
idem ille nolit te pugilem suum, & plebis electae ^p^^i.
Prsesulem, ex hac mortali lucta & tentationum chium, et
i • j i . . Tertul. ▼•ur-
arena aiscedere, absque piaecipui amons praeroga- p«u «piu».
tiua : Ex quo fiat vt laureolam confessionis fidei ^**
percipias, & constanti exemplo tuo sic posteris
praeluceas, vt qui honorificae confessionis scept-
rum argenteum tyronibus olim praetulisti, mox
aureani resoluendae carnis tu» trabcam veteranis
rebnquas, ipso, si Deo jlacet, cruore tuo purpu-
randam.
Veteri verbo dicitur, canem veterem loro assue- coTnwwti©
scere esse difhcile ; induruit enim contra educantis ^ltT^iu-
vocem & imperium, nec feret attrectationem cer- uemh •***••
uicis. quando vetustati veternosae, annosa & fera
libertas occaluit : sin autem catulus, cum essct
arcto pane pastus, & aqua ad mensuram porrecta,
catena reuinctus, nunc ad venationem eductus,
nunc iterum reclusus in custodiam, alternando
vices, ad nutum heri libertatem seruitute, rursus
seruitutem libertate commutare didicerit, pari
promptitudine subibit & exuet vinculum, prout
vox, aut vultus herilis egrediendum, vel subsisten-
dum prsetulerit : generosae parentis non degenerem Fnctut t*h-
catulum exhibuisti te R me Pater, quando & teneris f^iw
fer& vnguiculis, exosus magisterium praBceps cl#oL
iuuenilis tuss voluntatis, & proprij iudicij pericu-
Digitized by VjOOQ lC
Pmdiratio
•t S*cr*
292 ANALECTA DE REBTJS
iob u. lum, ac prob£ considerans quam vera rft Iobi sen-
tentia, quod " vir vanus in superbiam erigitur, &
tanquam pullum onagri se liberum natum putat ; "
AMioatio abdicatis omnium vanitatum illecebris subiecisti
KXtS,* " hominem Deo, teque ipsum in saluberrimam bu-
militatis disciplinam, in schola Seraphica erudien-
iohan. xi. ^um tradidisti, in qua tuam amputare voluntatem,
sequi alienam didicisti. Nam cum esses iunior,
cingebas te, & ambulabas vbi superiores volebant,
_ __ perambulabas vicos & castella, ciuitates & oppida,
menturum vrbes & agros, instar illius, qui pertransiit bene-
muuttratio. j» • j p j ' ^ p r . J n • \*
faciendo & sanando omnes, & lpse pronciebas
sanando quos sanare valueras, & qui voluerunt
sanari exemplo paupertatis tuae, doctrina & minis-
terio tuo, quod omnibus obuium esse voluisti ;
teque cingebas ipsum, vt salutis symbolum cotn-
municares, & Sacramenta ministrares his qui in
tenebris & in vmbra mortis degebant. Iam tunc
virilis & vegetus animus ad fatigationem idoneus
poluit ferre pondus diei & aestus, potuit inediam,
im. as. a. 1. nuditatem, f rigus, vigilias aliasque id genus
8Drurana8 exhaurire: tunc potuisti velut tubam
iob. 2i. exaltare vocein tuam, & contra vitiosos hominum
mores vocif erando, fauces tuas distringere ; pectus
FtaL 44. inoffensum, firma latera, spiritucj celeres suffere-
bant istos labores, & suggerebant audendi vires
qune in isto effceto corpore, licet ad alia aptae, ad
illa tamen omnia quae dixi audenda vix sunt
idoneaa. Tu igitur qui tunc cingebas te, & super
f emur tuum, gladio diuini verbi, ad concionandum
accingebaris, mod6 cum senueris alius te cinxit,
& dbductus es eo fortasse loci, in quo morte tua
clarificaturus sis Deum. Macte animo generose
senex, & qui in aurora eetatis, familiae sanctissimae
te instituendum addixisti, in meridie virilis aetatis
euectus f uisti ad hierarchicum apicem, vnde tu®
virtutis radios latius diffunderes, nune in senili
crepusculo, quidquid vesper serus aduehat, te ipsum
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBSBNIA. 293
Eira, vt non tantum in Domino, sed etiam pro
omino moriaris.
Docilem te catnlum prsebuisti, qui contra vitia ?• *•??•*•
elatrare oiim tam perite noueris, qui contra fla- eonfcMom
gitisos intonare vt se corrigerent, & vbi se cor- !!i, ^Si"
rexissent detonare didiceras, si mane comedens {JJJ^ 1 ^^
praedam, erudiebaris visione proto-apostoli, quot- **•
quot in pleno mysterijs linteo, per quatuor sum- Gen«. 4t.
mitate8 demisso, continebantur immunda animalia,
quadrupedia, & serpentia terrae, & volatilia coeli Acto *- 10 -
occidere & manducare ; ex tam opiparo & pingui 0tn ' *•*
conuiuio saturatus, diuide nobis vesperi spohaqui- Cantic. 1.
bus & nos ref ecti audeamus currere in odorem vng- j. corint.
uentorum tuorum. Christi enim bonum odoreni te 16el ie *
esse & fore confidimus, in ijs qui salui fiunt, & in
iis qui pereunt, aiiia quidem odorem mortis in
mortem, aliis autem odorem vitce in vitam.
Et siquando te offenderit foetor illius loci, vel <***<**• *»-
angustia, vel sohtudo tua, vel caetera clausurae m- ©«]«• inm
commoda, tunc animo succurrat tuo, " id quod in SuuSuMuur.
praeeenti est momentaneum & leue tribulationis
nostrae supra modum in sublimitate aeternum *• corint
gloriee pondus operari in nobis." Succurrant
animo spatia illa speciosa, amoena, coelestia, in
quae eo plenius funditur & extenditur liberius
spiritus, quo arctius stringaris corpore, & pressius
in ista carceris cauea concluderis, quam pro nego-
tio fidei ne ab ea recederes, subiisti. Porro qui-
buscunque hic aerumnis conficimur, quamdiu prae-
cordia charitate distenduntur, non possumus de
angustia conqueri : intra nos habemus spatia ampla
& immensa, in quibus ambulationes nostras decur-
rere, & spiritu expatiari possumus. " Viam man-
datorum tuorum cucurri cum dilatasti cor meum,"
inquit regius vates : quisquis autera conscientiae *"*• 158 «
securitate destitutus, ista de qua loquimur spiritus
libertate caruerit, vadat & volitet, currat & dis-
currat per ambitum vniuersi, vehatur super pennas pmo. ios.
Digitized by VjOOQ lC
294 AXALECTA DE REBT7S
ventorum, tandem tandem mancipium dolorum est,
& quoiis ergastulario miserior. Non potest liberesse
uTqJw^t <1 U18( 1 U * 8 peccato seruierit ; nec dicendus est seruus
•treiMse- aut solitarius quisquis congressu Dei sui, velut
Sutudo* alter Enoch perfruitur. Nura solitarium illum,
an potius optime comitatum putabimus, cui nim-
quam deerit, si velit, angelica tutela, & cum
omnibus sanctis in Ecclesia militanti qutcdam
operum communio, & meritorum ac satisfactionum
communicatio intercedit : im6 & cum ipsa trium-
phanti curia per gubernii subalternationem magna
quaedam animorum & affectuum consociatio.
Qr% m.*l Quod diuinitus concessum Sancto Benedicto le-
Dlal - gimus, id nobis si daretur intueri, aut fa.s esset
soifttinm optare, vt quasi sub uno radio collectam vniuersi
Crttholico- o i • i .
rum ex cau- opnseram conspiceremus, omnesque hommes vn-
£tK,tK?«t dec l ,ia< l ue di spersos, veleostantummodo qui intra
»pr»<adi^ eandem Ecclesiam Catholicam vitaliter nobiscum
sunt constituti, seseque inuicem precibus, aliisque
4. Reg. e. sacris opitulationibus fulciunt, vno ictu oculi con-
T - 17 - tueremur ; aut cum Elizaei famulo, cerneremus in
articulo temporis currus illos & ca^tra ccelestia
atque exercitum angelorum, in auxilium nostrum,
contra hostilem impetura promptissime occurren-
tem, nonne magno & excelso animo deberemus esse
in quantacunque corporum nostrorum depressione,
& cum eodem Propheta vocem attollendo dicere,
plures sunt nobiscum quam contra nos : Imo &
melior est causa nostra quam impugnantium nos,
vt vel soia causee & conscientiae nostrae fiducia'
perrumpere difficultates omnes, & aduersa tolerare
SEEL£ «^™ 18 - Fceteat aliis carcer suus, sed non tibi,
*i*m«xoitat. cui fceduoi nihil aut fcetidura esse conuenit, prseter
labem conscientise, quse si ex communi frao-ili-
tate, aut hominum commercio vlla vel mimuia
adhserescat, ipsi te vuidi & angusti parietes inci-
tabunt ad salutiferum fletum, quo & niaculse
expientur, & ignis posthumus extinguatur.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 295
Liceat mihi benedicte Prcesul, iisdem te affari f"«mp*r%tio
vocibus, quibus Tertullianus Apostolicoruni vicinus c-r m *t"
temporuui, sui aeui confessores alloquebatur. nmndum.
" Si recogites ipsum magis mundum carcerem JjJj^Hj**"
es8e, exisse te 6 carcere, qu4m in carcerem intro-
isse intelligemus. Maiores tenebras habet nmndus,
quse hominum praecordia excoecant: grauiores
catenas induit munus, quae ipsas animas hominura
constringunt : peiores immunditias exspirat mun-
dus. libidines hominum : plures postremd mundus
reos continet, scilicet vniuersum genus hominum.
Iudicium denique non Proconsulis, sed Dei sutinet,
habet tenebras, sed lumen es ipse, habet vincula,
sed tu 8olutu8 ep Deo : triste ilhc exspirat sed tu s ap . 8<
odor es suauitatis : Iudexexspectaturde Iudicibus,
sed tu es de Iudicibus ipsis iudicaturus : contrista-
tur illic qui fructum sseculi suspirat. Christianus
(rault6 magis Catholicus & Religiosus Antistes)
etiain extra carcerem seeculo renunciauit ; in car-
cere autem etiam carceri. Nihil interest vbi sis
in sseculo, qui etiam extra saeculum es; & si ali-
qua amisisti vitae gaudia, negotiatio est aliquid
amittere, vt maiora lucreris.
Ipsam interira conuersationem saeculi & carceris cmnrantio
comparemus, si non plus in carcere spiritus ac- ^f^,* 6 ..
quirit quam caro amittit. Imo & quee iusta sunt t*r»eou*n-
caro non auiittit per curam Ecclesise & Agapen
fratrum, ac liberalem comtuiserationem ist hic
commorantium Catholicorum : & insuper quae
semper vtilia fidei sunt, spiritus adipiscitur. Va-
cas Deo, & menti tuse virtutibus excolendo* ; non
audis obscoenas scurrilitates, stupra, libidines, la-
trocinia ; non solicitaris ad crapulam, ebrietatem,
turpiloquium :* aspectus ist >rum acrius mentem
commouet quam nuda recordatio."
Ecce non vides ea qaa3 4 nobis sine 8uramo Tri ^ ^
. - . * . tMCtllUMI OOB-
animi moerore videri non possunt, sacra concul-i.ciorumper
cata, sacraria diruta ; subuersa coenobia, expilata, dirutomuu
Digitized by VjOOQ lC
296 ANALECTA DE REBUS
vide d. direpta ; & loca illa dicata Deo, in quibus diuinse
iniStas? m laudes diu noctuque resonabant, nunc vel exaequa-
de a BOT^ho > - i t* ^ » ve ^ m cauponum tabernas, vel in lenonum
rensi agit prostibula, aut in stabula bestiarum commutata.
Eheu nec ponent ibi tentoria Arabs, nec pastores
requiescent ibi: non accedunt eb foelicis istius
i8a.is.T.i3. Arabise negotiatores, qui Regni coelestis marga-
ritam quaerentes, omnia vendiderunt, res suas
Deecribitnr & spes omnes, & quse habebant, & quae spe-
{H^Tm^o*. rabant postbabentes saluti animae, renunciar-
JJJ^J^unt saeculo, vt nudi nudum Cbristum sequer-
Angiieanum entur propius, & tentoria sua figerent iuxta
Luc. 14. tabernacula Cedar. Non cernis ordinis tui
mona8teria deiecta, & qui in oculos incurrunt
c«ntic. i. nostrorum bominum qui per mundum prodeunt
calones, coquos, & asseclas, in locum succedere
FrancSwIn* -32dituorum, exorci8tarum, lectorum : pro Archi-
SSnin! mandritis autem, & regularium coetu, quaestores
aerarios, aduocatos fiscales, & turbam notariorum :
Depiownda In vicem psalmodiaB & sacrorum hymnorum,
eommlluuo subintrasse naenias, epithalamia, & Bacchicos
Poeanas : pro cereis in altari accensis, pro f umiga-
Gen. 49. tione thuris in honorem Dei, tsedas coniugales, &
nidorem fumi Nicosiani (vulgonominaturTabaco).
6.°9*et io! Heu nec ibi Arabes. i. conuersi ponunt tentoria ;
nec pastor accubans inter terminos populorum,
SMd. 13. qui gregem deducat ad pascua vitse, & ad caulas
reducat. Sed quid ? " Requiescent ibi, & reple-
buntur domus eorum Draconibus, & habitabunt
ibi Struthiones, & pilosi saltabunt ibi, & respon-
debunt ibi vlulse in sedibus eorum, & Syrenes in
delubris voluptatum." Submotus es ab istorum
intuitu, intra cancellos & repagula tua consti-
tutus.
Noumh«reti- Denique non cernis quae passim fiant a nouis
oornm Ioono- . i A • • • *_ • • r\
maohia, lconoclastis sacrarum lmaginum extermmia. Gon-
quiruntur & cremantur sacrae statuae, & in multis
iam vicis & pagis, quidquid olim ab incendio sub-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 297
duxerat prisca patrura pietas, quidquid in late- in pun-
bras abdiderat, quidquid seruauerat, aut scal- ™?T KnoS- n "
pello ductum, aut adumbratum penicillo-aut plas- ^oriSSfet
mate figuratum, quidquid vspiam est quo mens «^w*
humana possit assurgere in laudem Dei diuorumque
memoriam, per consuetam veteribus reprasenta-
tionem, quaecunque & cuiuscunque sancti effigies
reperitur, quomodocunque in Prototypum ref eratur
veneratio, dummodo frequentetur, aut vel minima
exhibeatur reuerentia, corripitur is qui veneratur,
& quod ad venerandum excitabat, igni corrumpitur.
Nolo hic recentia commemorare exempla : nolo Dei in mo-
castigationem diuinitus inflictam attexere, quft «TSSTtlS^n
nefarij isti iconomachi sacrorum profanatores, Hib « rm »-
hisce diebus, & in conspectu solis huius, dum
funestam manum inijcerent detrahendis iraagini- dS qua h?
bus, membrorum vsu primum, deinde quia per- JJ £\££ x *
tinaces in violando, etiara vita mulctati perhibentur. ■*>•**■•
Non te putemus foelicem, qui extra aleam posi-
tus, siquid istorum tenui auditione perceperis,
tanquam in arce securus, specularis istos fortunsB
lusu8, & velut in scopulo, rides frementes & tumi-
dos fluctus, qui priusquam ad te peruenire possint,
franguntur, & fugiunt ?
Quid si, tanquam in raptu Sabinarum, aut J^"® em b
videres trepidam fugam, aut audires mcestam vo- m«h* ab
ciferationem vlulantium foeminarum, quae proximis mTutiv.u»
diebus, stimulatae spiritu pcenitudinis, quo sibi pro- mulct * J » tur -
pitiarent Deum, sordesque animorum fletu dilue-
rent, profecta, ad Insulum quam vocant viuen- iii™ium r
tium, dum inibi, vt fit, sua nudipedalia sacrosque s^Ji"h n °eiK
circuitus conficerent, in multo planctu & carnis <i uo tem J >oro
maceratione, nonne toto corpore perhorresceres, si «unt indui-
te inspectante, grex ille innocuus ouicularum JJVap.
Christi, inuaderetur ab infesto luporum agmine, e nlymi^um.
proxima militum barbarorum statione, & quibus
obsessae, concussae, terrefactae, dum castitatem J!*™*? *;
vita sibi chariorem tuerentur, exuuias dimisfire uau *t
Digitized by VjOOQ lC
298
ANALECTA DE REBUS
reu et Luo-
nei ia siUt,
et in ea
moiii e.o-
rium.
Oenee. 39.
t. 12.
inr la b*c praeionibus, <fc multas verborum ac verbernm
i.oBc. o«»o- iniurias, a lenocinantibus retulerunt, qudd eorum
libidinibu8 resisterent. * Audires castas matronas
pro coniugali pudicitia, intactas puellas pro in-
tegritatis honore, omnes vna voce exclamantes,
impudicitise labem apud ipsas atrociorem omni
pcena & omni morte reputari. Cruciate, torquete,
damnate, atterite nos flagris, probatio innocen f ire
nostrae est iniquitas vestra. Diceres in vno isto
conflictu, & Iosephi palmam in abiectione vestis,
& Vrsulini 2 exercitus victoriam non expugnata
castitate eualuisse
8 Discruciarent vtique animum tuum afflictarum
spectacula foeminarum, & collium istorum com-
pugnantium strepitus te magis offenderet, quam
tota peduni ac plantarum tuarum laceratio, &
frigidus ille sudor queni largiter emisisti, cura
ipse anno praeterito laboriosam illam peregrina-
tionem obires, & poeue deficeres in ipsa genicula-
tione, quaa quam acerba sit in locis arenosia &
asperis sanctae stationis, preesertim cum nuda, diu-
turna, & multiplex fuerit, nemo qui Insulam
ipsam adiuit, id ignorauerit.
Tu igitur qui hos quos dixi labores, quamuis
magnos & amaros, tam nuper, & tam fo: titer in
illa setate ferre potueras, quidni perferas 89rum-
nas carceris, si tamen eerumnosum putabimus
liberari tot occasionibus scandalorum, tot pec-
candi tentationibus, quibus libertas saeculi abun-
dat.
Hoc preastat carcer Christiano, quod eremus
1 Fceminarum pro pudicitia certamen.
2 Sancta \ reula cum sodalibus ex quibus Hibernaa fuisse
aliquot incredibile non est. vti & Flandras quidam existimant,
de quo vide Molauum in Natalibus Sanctorum Belgij. dit 22.
Octob. n. 2 & Petr. Ribadineirain in suo tom. cui titulua eat
flos sanctorum 22. Oct.
' Aspera peregriuatio Episcopi. Esa. 37. v. 26.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 299
Prophctis, inquit Septimius. 1 Ipse Dominus in
secessu frequentius agebat, vt liberius oraret, vt
saeculo cederet : gloriam denique suani discipulis
in solitudine monstrauit. Praetende & tu nobis
viam patientioo quam imiteraur, fortitudinis quam
amplectamur, constantiaa & pietatis, quam in Etum qu
nostris penetralibus teneamus ; habemus siquidem Uun t uc , ] x c ^
& nostros etiam nos recessus, nostra septa & car- * ofv * p 1 * 10 "
ceres quibus & publico prohibeamur. Neque enim »uo*c.mcivB
tutum nobis aut honorificum, nisi proximorum ueh>«"«iictu
charitas vrgeat, prosilire in apertam lucem, vbi ^fSiltuotJJ
huius mundi sapientes scribae, conquisitores huiu8*s* tur -
saeculi omnia contra nos commouent: & per edicta,
per comminationes, per scrutinia, per varias no-
cendi artes explorant sedul6 & exquirant nos, vt
calicem exitij, aut quod mitius exilij perpetui
nobis ab antiquo paratum exhauriamus.
Sed defecerunt olim scrutantes scrutinio ; & ex- A t !J^!i t Ji
quisitior qua?que crudelitas eorum illecebra magis«*"' i.em-
est religionis nostrse. Plures efficimur quoties B?m»«-ardu
metimur ab eis, plures accedimus quoties pro- JJJJj de qua
ecribimur, & ipsa proscriptione numerus noster
{)ropagatur. " Ita quippe ager Dominicus semper {^ Se jJ™ ne
3E?tiore segete vestitur, dimi grana quse singula p«t. et p*ui.
cadunt, multiplicata nascuntur."
Si omnia nobis solutissima forent, & liberrima, ^,^^ 1 *
tamen spirituireficiendo expediret a strepitu mundi peraecutio.
recedere : foelix eiiim necessitas quaa ad meliora
nos adigit. Auferamus igitur carceris nomen,
secessum vocemus ; & si corpus includitur,et si caro
detinetur, omnia spriritui patent. Vagare spiritu,
spatiare s])iritu & non stadia opaca aut porticus lon-
gas, non areas hortenses, non arenas littorales, non
campestres semitas, non detritos mundi calles pro-
ponens tibi, sed illam viam lacteani &lfletitiaplenain,
1 Carcer confessorum Christi «equiparatur eremo, in qua
Ghristus & Prophetn, Lib. ad martyres.
Digitized by VjOOQ lC
300 ANALECTA DE REBUS
Matt 6. quae ad Deum ducit. Quoties eam spiritu deam-
bulaueris toties in carcere non eris. Nihil crus
sentit in nemo, nihil in compedibus tibia, cura
animus in coelo est, & cum coelitibus inhabitat.
Totum hominem animus circumfert & quo veb"t
transfert: Vbi autem erit cor tuum, illic erit &
thesaurus.
DuwSIefiiS Cernis Vicecomites Vrbanos, dulcissimos comites
in caroerem claustri tui, qui eadem causa fidei in clausuram
propter coniecti, licet cura vxoris, liberorum & rei f amiliaris
fldem. impliciti, a quibus oneribus tuum iudicium &
vocationis optio te liberauit, tamen ita onusti illi,
non minus expediti sunt ad ignominiam crucis
sufferendam, quam qui nulla huius vitoe solici-
tudine tanguntur. Ipsi enim in schola Christianae
perfectionis edocti, quod initiati promiserunt
saeculo renunciare, id non tantum verbis. sed
multo magis factis esse praestandum didicerunt.
Noluerunt vtique esse de illius insipientis con-
tubernio, de quo dicitur cum veniente tentatione
Lu<» p. u magis ista temporalia metueret amittere, quam
Christum negare, ecce homo qui coepit aedificare,
& non potuit consummare : Neque sibi militan-
dum putarunt sub alterius illius, sed fatui bella-
Luc. ibid. toris signo, qui cura adhuc longe esset aduersarius
eius, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt,
id est nondum affligente sed adhuc imminente
ac minante tentatione, vt ijs non careat quae plus
Epist. 89. diligit, ad relinquendum Christum negandumque
quett. 4. consentit. Nam multi sunt tales, Augustino teste,
qui ad augendas opes,&multiplicanda delectamenta
terrena, putant sibi religionem Christianarn suf-
f ragari debere : Sed non sunt tales diuites Chris-
tiani, qui licet ista teneant, non tamen ab eis ita
tenentur, vt haec Christo anteponant, quia veraci
corde saeculo renunciarunt, vt nullaru spem in
talibus ponant.
Et cum his veracibus Christianae fidei cultori-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 301
bus, nostroe illoe Vicecomites, & similes alios vicwomi-
merit6 numerabimus, si in finem fortes & inuicti aiioVum
perdurauerint, ne ab illa excidant corona iustitiae, 00u * t * uti *'
quae solis perseuerantibus est certissim& reposita. ^^ y ^, m
Vocati siquidem sumus ad militiam Dei viui, iam ponum* *t
tunc cum in Sacramenti verba respondimus. l JSnoJwi*
"Nemo miles ad b^llum cum delicijs venit, nec de ^lJ^*
cubiculo ad aciem procedit, sed de papilionibus J" 8 q u u,l ™ xt '
expeditis & substnctis (verba sunt Tertulliani) a aMcuTaddi-
vbi omnis duritia & insuauitas constitit : Etiam SwnMn*
in pace, labore & incommodis bellum pati iam^J^
ediscunt, in armis deambulando, campum decur-
rendo, fossam moliendo, testudinem desiccando :
Sudore omnia constant, ne corpora atque animi
expauescant. De vmbra ad solem, de sole ad
coclum, de tunica ad loricam, de silentio ad
clamorem, de quiete ad tumultum."
Quod si Epistates & praeses vester Christus 3
Dominus, qui vos spiritu vnxit, & in hanc pales-
tram, ad hoc scamma & theatrum produxit, voluit
vos ante diem agonis, ad duriorem tractationem,
a liberiore conditione seponere, ideo fecit, vt
vires corroborarentur in vobis, & exercitijs asperis
formaret ad patientiam ani»nos, ne pigntia nerui
fatiscerent, aut mollitia diffluerent. Nempe &
Athletee segregantur ad strictiorem disciplinam vt
robori aediiicando vacent : continentur d. luxuria,
a cibis laetioribus, a potu iucundiore ; coguntur,
cruciantur, fatigantur, quant6 plus in exerci-
tationibus laborauerint, tanto plus de victoria
sperant ; & illi, inquit Apostolue, vt coronam T l 15*'
corruptibilem consequantur ; Nos aeternam con-
secuturi, carcerem nobis pro palaestra interprete-
mur, vt ad stadium tribunalis bene exercitati
1 Inramentnm baptimale cuiusuis Cbristiani.
* Lib. ad Mart.
•Cbristian» profeasionii cnm militari dieciplina com-
paratio.
Digitized by VjOOQ lC
302 ANALECTA DE KEBUS
incommodis omnibus producamur, quia virtus ex-
truitur duritia, mollitia ver6 destruitur.
Episcopus Et tu (venerande Antistes) qui per patientiam
SuoTnK^Um tyrocinium passionum iamdudum posueras, ex-
co. st i.tiam emplo tuo confirma nouos palaestritas, vt ipsi
etiam ad finem certaminis persistant intrepidi,
neque se patiantur iniquorum lacertis de gradu
deijci, sed eluctando fortiter ad brauium perue-
niant. Non praetereat eorum memoriam prse-
ceptio Institoris Euangelici, qui in longinquam
regionem abiens, & diuitias suas famulis dedit
Matt. 25. j n prouentum, & administrandi disciplinam
adiunxit, cum ait, negotiamini dum venio.
Negotientur & ipsi mercimonium salutis aeternae,
quahstum virtutis accumulent, neque pigritentur
sectando Deum seruire foro animae, qui aliquando
magno studio summoque ardore animi secuti sunt
nundinas saecuii.
Negotiatio Quid enim quaesitu dignius, quidue pretiosius
"imii, esse potest qusestu salutis? quid optabilius
propiciatu peccatoruui? quid celsius vtiliusque
accidere cuiquaui potest quam diuini fauoris
accumulatio ? At enim ista si ponantur & petan-
tur a nobis priiuo loco, caetera quaa humame vitte
vsibus necessaria fuerint, sponte sua, sed nutu
tamen Dei gubernantis omnia ad salutem electo-
rum, additamenti loco subsequentur. " Quaerite, ,,
Matt.6.r.3s. inquit ipse, "primum regnum Dei & iustitiam
eius, & baec omnia adijcientur vobis. ,, Et ha?c
in perKecu- ipsa ad litterae apicem contigisse proxiiuis annis
cajiic*. run ~ in nostra hac Hibernia, clarius est quam vt vlla
possint tergiuersatione negari.
Exempium g c j quendam mercatorem, cuius nomen silere
toris. debeo, quia ipse vult reticeri, scio tamen hommem,
& irrefragabili testimonio compertum habeo, quod
cum ipse, cum iuuencula vxore iuuenis& robustus
maritus, in coniugio multos annos transegisset,
operamque liberis procreandis dedisset, nullam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IX HIBERNIA. 303
tamen prolem tiinc sequutam ; & cum augendse
rei domesticse idem cum vxore & familia, multo
sudore & sedulitate allaborasset, vix vllo, aut
certd tenuissimo facultatum incremento sudasse.
IUe idem postea in carcerem coniectus, qu6d con-
stanti animo pertulisset eerumnas sibi pro religione
irrogatas, cum tandem dimissus, & libertati resti-
tutus, sibi suisque vacaret, cuiu prolem multipli-
cem suscepit, tum adhuc indies ad opimiorem
statum assurgit ; quod ex eo vel maxime se con-
sequi putat, quia pro largitore bonorum omnium
Deo, & in causa ipsius, de bonis ab eo acceptis,
vel tantillum in carcere expendebat.
Est & alius adhuc superstes alterius municipij AiteHu»
roercator, qui in eiusdem persequutionis fornace ^t»» 1 ? i"«o
tentatus, puto <fe in eodem carcere conclusus, cum wmuner * u -
in mediocri statu rei familiaris, pro sua tamen
mediocritate vxore oneratus, & onustus libe-
ri8 vitam honeste* toleraret, & inter vicinos &
notos bona existimatione gauderet; in medijs
angustijs quibus eum arctauit Praesidis indig-
natio, qu6d nollet in negotio religionis succumbere,
ipse hilaris & laetus vxorem liberosque solabatur ;
neque dubitandum dicebat quin si omnia vsque
ad vltimum teruncium expendant, & vel lectos ac
stragula distrahant pro victu diurno, omnia cum ^hunniuH-
foenore ab eo reRtituenda esse, in cuius honorem S^fcJX 1 *"
insumerentur : Habere se de ea re chirographum «««tupio.
eius, qui nec falli potest per isrnorantiara, nec
fallere per astutiam. hn vobis, mquit, promis- T . so.
sum illius qui verax est, & ipsa veritas. " Amen
dico vobis, nemo est qui reliquerit domum, aut
fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut
filios, aut agros propter mo, & propter Euange-
lium, qui non accipiat centies tantura, nunc in
tempore hoc, domos, & f ratres, & somres, & matres
& filios & agros, cum persecutionibus, & in steculo
futuro vitam aetcrnam." Quid apertius hac promis-
Digitized by VjOOQ lC
304 ANALECTA DE REBUS
sione P pro vno centuplura promittitur etiam in prae-
senti vita, & seterna demum in altera vita retributio.
Fidem raam virum magni animi, & rectae fidei, fiet tibi
liberatDeui. 8 j cu ^ cre didisti : & ita fit ; nam & multd nunc
locuplelior est, & accessionera hanc facultatum
suarum merito adscribit diuinae largitati, non in-
dustrise suee, qusB si sola valeret, ad hoc augmen-
tum conficiendum, cur non per eandem, & ijsdera
occasionibus ante persequutionem datis, simili
fcelicitate frueretur.
Gen. 20. ^ed vt Isaac, cum esset in Geraris Palsestino-
▼• 12. rum, quando seminauit in terra illa, inuenit in
ipso anno centuplum, & quamuis vxoris causa
initio turbatus, postea tamen ex benedictione
Deus etiam Domini, & locupletatus est homo, & ibat proficiens
libua noii atque succrescens : Ita subinde Catholici, inter
Ld»! ^* 1 * ' Philistaeos hsereticos constituti, quum ab ijs pro
fide qua desponsati sunt Christo & Ecclesise, vel
de fortunis, vel etiam de vita periclitantur, quam-
uis coelestem repromissionem illius centupli in
futuro adimplendam maxime attendant, tamen
hic etiam primitias delibant, vt ex prosperitate
huius sseculi attollantur animo, ad ea feruentius
optanda, & studiosius emerenda, quae non nisi in
altera vita a beatis conspici & obtineri poterunt.
Multis siquidem&miris modis exsuscitat nos diuina
oeeuitis vijs miseratio, nunc aduersa permittendo, nunc im-
uiaeiuia^orl mittendo prospera, & vtraque via electos suos ad
^HefS". sal utem dirigit. Qu6d si pudebat 1 Demosthenem
u 7"* ad quoties eum antelucanis vigilijs superabant opi-
eiectorum. fices, quod llli cum mechanicum quacstum ex vili
oplficio tam sedul6 qua?rerent, ipse torperet in
ijs auimi ornamentis acquirendis, quae hominem
non ignobilem & attentum, ad omnem laborem
pro ijs adipiscendis inflammare deberent: Quo-
modo nos rubore non liquescimus, quando vel
1 Apud Cio.
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RT7M IX HIBERNIA. 305
artifices quaestuarios, pro diurna mercede, vel
vanos oratores pro sermonis calaraistro, vel tner-
catores pro pecunia quam accumulent, tot se labo-
ribus & periculis inuoluere cernimus.
Audiat quisque quid proponat sermo diuinus
etudioso virtutis negotiatori diuitiarum spiritua-
lium. " Fili mi, si suaceperis sermones meos, &
mandata mea absconderis penes te, vt audiat |*™»- *. ▼••
sapientiam auris tua ; Inclina cor tuum ad cog-
noscendam prudentiam. Si enim sapientiam in-
uocaueris, & inclinaueris cor tuum prudentice ; si
quaesieris eam quasi pecuniam, & sicut thesauros
effoderis illam, tunc intelliges timorem Domini, &
scientiam Dei inuenies."
Certd thesaurus absconditus timor Domini & *™j "• j
turris fortissima nomen eius, " mille clypei pen- r.4. *"
dent ex ea omnis armatura £0^^^." Fingite
carcerem illuru quo estis conclusi (neque vanam 2?JJ r il J
fictionem creditote) fingite non ergastulum esse c*tnuii©o.
sed ergasterium, non locum supplicij sed merca-
turaa officinam. Si credibile est posse mercatorem
pro exiguo compendio tolerare sessionem moles-
tam, stationem lnquietam, peregrinationem labo-
riosam, in equitando succussionem, in nauigando
nau3«»am, fatigationem & fastulium, ferre vigiliam,
inediam, sitim, algorem & oestum, fcetorein putri-
darum pellium, sudorem exportandi revehendique : Lnfcomin
Et si Vespasianus Imperator cum vrinarium tribu- *jui"u lll e t n *
tum in aerarium inferret, bonum esse ex re qualibet ?'!' i! , iM, 4 u ™
odorem lucri dicebat Tito nho : Quid volumu8>»t»r '•<*>*-
esse tam delicati & molles in hac negotiatione enUittlv
epirituali, cuius & molestia laboris minor est &
lucrum incorcparabiliter certius ac pretiosius?
Audiamus nic Augustinum. " Indignum est, in«ciwtnr
inquit, iniuriosum est, vt sapientia pecunia com- "l «iSSpm *
paretur. Sed araor araori comparatur ; video enim J^J^,^
hic vos sic amare pecuniam, vt iubente amore pe- »«» rtt «
cuniae, labores suscipiatis, leiunia toleretn?, marewia
21
Digitized by VjOOQ lC
806 ANALECTA DE REBUS
transeatis, ventis & fluctibus vos committatis,
habeo vnde eligam quod ametis, sed non habeo
quod addam ad amorem. Sic me amate, plus nolo
me amari, dicit Dominus, improbis loquor, auaris
loquor, pecuniam diligitis, tantum nie diligite.
Certe melior sum incomparabiliter. Nolo & vobis
ampliorem amorem. Quantum diligitis pecuniam,
tantum me amate. Erubescamus, saltem confi-
teamur & pectora tundamus, non vt super pec-
Eiegans sen- tora nostra pauimentum solidemus. Nam qui
tentuD. tundit pectus & non corrigitur, solidat peccata
&non tollit."
Quaiesde- Caeteri si ita velint, habeant quod erubescant,
IjS* JU? quod vereantur, ne per impoenitentiae molem con-
MUuxSur 8 °lident pectoris sui pauimentum: non sic mar-
tyre8 designati, negotiatores regni coelestis, qui
nouerunt opibus suis & animis imperare, qui for-
tunas suas, libertatem, & ipsa corpora sciunt reli-
gioni substernere.
Ad eonstan- Nobis omnibus posterisque nostris (6 Christi
tlSo. or ~ Confessores) constantia vestra facem praetulerit, si
neque terroribus, neque minis, neque vlla malig-
nantium machinatione, ab officio & decoro vestro
abstrahamini. Abundant in hoc saeculo errores &
serm. de terrores, "martyresChristierrores sapientia terro-
pS t et res patientiS, vicerunt," ait Augustinus. Non om-
nium est ad tam excelsam gloriam appellere : heroum
est & EcclesiaB primitiuorum, in cuius quasi limine
cum vos per captiuitatem in obsequium fidei constitu-
Mart um ^ 08 ' ^ veluti candidatos foeiicioris vitae conspiciam,
paucorum si quam ambitis lauream, exambire contingat, dig-
faris prwro^" natio Dei summa est, & sors inter omnes sortes
,aUu * eingularis, quaB inuidiam magis quam miseratio-
nem mereatur. Caeterum ne diuitiarum sarcina
vos remoretur in itinere, libenter isto onere leua-
bit vos persequutor, exonerabit quadruplator,
decerpet Commentariensis, apparitor, fiscus, expe-
dient vos ad fugam seeculi, inimici homines do-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBIKNIA. 807
mestici vestri : Auferent, sed quid? fluxas opes, v«*J
facultates incertas, &multis casibus obnoxias, quae tu» peUunC
naufragio perire, latrocinio tolli, furto surripi,
incendio corrumpi, absumi luxu. decoqui, abligu-
riri poterunt, & quas multorum annorum industria
collegerat, vnius rapacis vicini auaritia quasi
euerriculum comprehendet.
Non ita, dicet aliquis, sed cordatus institor &
cautus rerum acquisitarum administrator, vt for-
tunas per industriam augere nouit ; ita etiam con-
seruandi prudentiam & modum sciet adhibere : &
vt ex alto in portum, £ portu in terram subuectus,
rationes subduxerit, mox pecunias steriles exponet
in fructifera prodia, comparabit arua, saltus,
prata, pascua, & in istis stabilibus bonis summam
rei suse collocabit.
Esto f ecerit, sed necdum illa sunt stabilia. Non- ^■ d " h !I
dum securus erit a vi, fraude, dolo, & mille alijs honorum
circumueniendi artibus; sit empta haereditas, pre- ?J5 "turlnl
tium traditum, syngrapha conscripta, nonne ob Jj?*Jj|j£ **
vnam ancipitem voculam £ toto euerti, & qui in
po8se8sionem dudum inscripti fuerant, circum- d« m« «u-
8criptos eijci videmus: quid de tutela intuta P fn^JISj*
alienatione captiosa P intrusione, caduco seruitio, «iwidnitii
subductione, fisco, alijsque nondum forte explo-
ratis, sed per humanam auaritiam excogitandis
vijs ac modis quibus intercipi dominia, possessiones
interuerti, & iuris colore queesito transferri patri-
monia poterunt. Et quidni omnes domimorum
tituii nuctuent quando nec successione ducta &
longissima auorum serie, nec iure fiduciario, neo
clientelari munimine, nec cessione facta principi,
& concessione redhibita, signata codicillis & diplo-
mate corroborata, adhuc tuta erit possessoribus
hsereditas. y olia «,.
Perferuntur exvarijs insulse angulis mira quae- {JJjJjJJgJ ^
dam in hoc genere, & non tam mira quam ▼•*™m «-
miseranda & dolenda, tsi vera sint, qu® circumuo- fiffi^mm.
Digitized by VjOOQ lC
308 ANALECTA DE BEBT7S
l*nt ntmcia ; in ista colonianrm, quae passim fit,
deductione, omnem artem <fc operam a regijs mi-
nistris adhiberi, non tam ad plantandos allopbylos
in quaestum suum, quam ad explantandos indigenas
0,^1« ^ veteresque colonos, cum irrecuperabili eomndeni
^^iarkT* detrimento. Nolo hic describere nouos inquilinos,
" aut Catilina? socios, aut Nemrothi sobolem, robus-
QnaiMTe- tos coram Domino venatores, & vel a?re alieno
urwii.coi*. 0Drut08> Te i gceleribus suis co-opertos; tantum
eiectitios considero, in quibus video viros antiquis-
simae nobilitatis, ipsos (vt ita loquar) Autoch-
thones, £ toto terrarum ac possessionum tractu,
quem maiores eorum & ipsi post eos insidebant,
vno impetu exturbari, & tanquam in transmi-
gratione Babylonica, in remotas insula? partes
ablegari; vt ri ex illustri stirpe quispiam incognitus
remaneat, deprehensus subeat periculum capitis.
4. iUf. 17. Tolerabilior ioret ista ablegatio, si inter Cuthaeos
▼ 80. £ Emathios collocatis Israelitis, legitima Dei
Vi<u bi*o- teiTSB, cultumque orthodoxum fas esset retinere.
n*ni tnif- Proh fidem ab Henr. II. acceptam & traditam,
S&m^tn- cum Adriani PP. authoritate potestatem accepis-
Rig.™7^ set, hanc Insulam occupandi pactis conditionum
tabulis scitum & sancitum fuit, vti ius Ecclesiae
Dipiom* remaneret inuiolatum, census annuus penderetur
bJutur Sn- sedi Apostolicae ; & ante omnia tides Catholica,
iikiniiotu. £ disciplinae honestas, sicubi neglecta, propaga-
retur. Vitia explantare non homines, perimssum
cewioiiitab ei commissumque ruit. oed oppositum nunc vsu
fH*InB UO venire constat, vitia roborantur, & homines debili-
Beur.H. tantur, fiagitia, perfidiae, iniquitates nutriuntur
& crescunt, famiiisB autem honestaB & illustres
stirpitus auferuntur, vt nec vnus quidem relin-
quatur qui aris aut focis patrijs assideat.
Efflc«dor«8t Aiagna est dignitas religionis orthodoxa?, quffi
ESkS^^Bionuu corruptelas omnes leniori via sed poten-
qili !^^ ^°" V°*8it abstergere. Vos noui coloni si habe-
poiutoarum retis tidem sictit granum synapis, diceretis huio
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 309
arbori Moro, eradicare & transplantare in mare, & ••u«rit*t «a
obediret vobis. Non Moros tantum, sed Cornos, omZiQ**™
etiara & Corylos, Tilias, & Rhamnos, fide Chria- *""*»-
tian& & Catholica fcrlicius & facilius, quara
Cretensi & Punica tide transferri posse cognosci*
mus. Videte autem dum Rhamnos vultis exscin- JuHcJJjJouS?
dere, ne Prinos & Schinos inseratis, quod si instar
illius Romani qui ceruices hominum sic Eestiuiauit *>"»• o. is.
vt papauerum cacumma, vos quoque vestra virgula
censoria decutienda & detruncanda putabitis illus- "jarquinu*
trium familiarum capita, videte ne innocentue
vindex Deus vltionem citd reposcat.
Constat plus valuisse ad coercendos improbos in ciernsc*.
ista gente, & ad furta, rapinas, homicidia extir- ^'„^11-
panda, Catholicorum Sacerdotum pietatem, quam jwiaboretin
totam iuris humani seueritatem, carceres, cruces, muitit vityt
suspendia : Vt si Remp. opibus, viris, ac virtuti-** pur,and *'
bus, & pace florentissimam habere velitis, si
quietos & fideles subditos, nihil consultius, quam
vt abstineatis a persecutione cleri Catholici, &
vexatione suscipientiuin, e^demque credentium
laicorum.
Sed quamdiu hoc sibi persuadere nolunt, quam-
diu nostris peccatis prioris adeo & praesentis ©ui
offensus Deus, patietur nos tam varijs exagitari
modis, contra omnes aduersariorura insultus pro-
tegamur scuto fidei, neque eam obijciamus quaa-
tumuis multas & magnas experiamur indignitates.
Exeamus ad Christum extra castra improperium
eius portantes : Non enim " habemus* hic perma- Hebr - 18 «
nentem ciuitatem, sed futuram inquirimu8. ,,
Scitis ipsi vos, & iam nimium cognoscitie (Vicef- Etiam Hni-
comites Vrbani) non esse in hoc saeculo perma- ^ n 8 ia h i u ^
nentes ciuitates, & illam ipsam Dublinensem qu / u > i l j l Bd *™
vestram, cuius nuper fuistis honorati inquilini, «tra omm
nunc tetri carceris incolatu, quasi extra aestima- «^uiitur.
tionem ciuium facti, sed licet reclusi tamen scitis
quantas pertulerit casuuin vicissitudines, quantis
Digitized by VjOOQ lC
810 ANALECTA DB REBUS
<*>"«!• aucta imnmnitatibu8, nunc imminuta suis iuribus
^omodS vilescit, & vos infra capite censos, infra plebis
witiifu"' fsecem, instar facinorosorum, in sentinam reiecti
^iltuCoia- 8C ^i 8 > & sentitis non esse perpetuas in hoc mundo
uciaeui» ciuitates, non ideo tantum quia ciues morti ob-
immunitati- . . , . * j • •
biuuriujui. noxij nequeant rn eis perennare, sed quia msae
tur * etiam suum quendam experiuntur interitum for-
tunarum, exeraptionum, immunitatum.
Pi«tai Dub- Ea ver& aliquando fuerat pietaa & deuotio ciui-
«TMkgritia tatis vestrse erga gentis Apostolum S. Patricium,
Auottuium. propagatorem illius fidei, pro qua nunc captiui deti-
vid« i lin liem ^ n ^> ^ P 1 * cultu diuino, & in honorem Sancti,
in vit» s. de singulis nauibus chlamydem Primati compe-
PHtrio. o. tentem, au ^ cadum mellis, aut ferri falcem.seu
mensuram salis, de tabernis ceruisiarijs metretas
singulas, de oflicinis & virgultis donum conueniens
in sacrum tributum penderent ; vt proinde leuius
ferendum sit quidquid expenditis m causa hac,
quidquid aduersi sufferatis, si maiorum vestrorum
pij aemulatores esse velitis. Pro Deo qui dedit,
ipsi expenderunt, & pro eodem qui patientiam
1. Pttri. ». vestram coronabit vos sustinetis. " Si exproba-
mini in nomine Christi" (inquit D. Petrus)
" beati eritis ; quoniam quod est honoris, gloriae,
& virtutis Dei, & qui est eius spiritus super vos
requiescet. Nemo autem vestrum patiatur vt
homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum
appetitor, si autem vt Christianus," & Catholicus,
"non erubescat, glorificet autem Deum in isto
nomine. ,,
Aimn^. Apnd Atticam gentem bellatricem, turpius erat
f^nuul^dieD. in prselio clypeum amittere, quam gladium, quia
honoratius erat se ab hoste defendere, quam
hostem ferire ; & cum is qui gladium amisisset, vel
nulla, vel leuissima poena plecteretur, contrd qui
».R*f.cM.abieci8set scutum, capite id luebat. "Deus, im-
yil * maculata via eius, eloquium Domini igne exami-
natum: scutum est omnium sperantium in se.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 311
Deus qui accinxit me fortitudine, & complanauit
perfectam viaru meam. Cosequana pedes meos
ceruis, & super excelsa mea statuens me. Docens
manus meas ad pnelium, & componens quasi arcura
aereum brachia mea. Dedisti niihi clypeum salutis
tuae : & mansuetudo tua multiplicauit me." Man- Mansuetudo
suetudo illa & longanimitas vestra in solitudine J^ p 1 ^ ^
carceris, ab vsu rerum & negotiorura vestrorum, captmorum.
k complexu amicorum, domesticorum fruitione, &
libertate & oblectamentis huius vitae seclusi &
abstracti, lacessiti verborum iniurijs, ignominijs
appetiti, tanquam purgamenta huius mundi ra
cloacam missi, & inter cognatos & affines perip-
sema facti, "Gaudete & exultate quia merces *. u™
vestra copiosa est in ccelis."
Ibant Apostoli gaudentes a conspectu Concilij *°*™ 5 -
quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu con-
tumeliam pati : & vos eadem cogitatione arma- 1, p©tr. 4.
mini, quoties in conspectum producti, aut reducti
in carcerera, quoties interrogantibus iudicibus,
Cancellario sciscitante, exarainante Prorege, sisti
vos pro tribunali contigerit, taraetsi in vos into- 1# Petr# 8#
nent comrainando, aut execrando vos exspuant,
reposcentibus rationem fidei vestr» cura nducia
satisfacite : alienam autem fidem obtrudentibus,
vel impellentibus ad iniquum iuramentum, scutum
aequitatis, & securae conscientiaa clypeum obijcite: fjj^u*
in illo suscipite & f rangite aduersantium ictus, formi» vid«
& Amorrhaeorum gladios retundite in petra pa- nou».
tientiao.
Confidite in illo qui "non patietur vos tentari^C ™ 11 *- 10 -
supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione
prouentum. ,, Maioris animi est, & laudatioris p or tiu« «t
fortitudinis, vim illatara constanter sufferre, quam J^7 n .
inferre violentiam. Siqua autem vis inf erenda fem> iniu-
sit, vobis ipsis illam inferte. Siquae noxiae saecu-
larium bonorum appetitiones reuiuiscerent, quae
vos illicitis cupiditatum scintillis vstulantes retro-
Digitized by VjOOQ lC
312 ANALECTA DE KEBTTS
pellerent in saeculum, & ad deserendam constan-
tiam inflammarent, affundite aquam salutaris
pcenitentue, flammam orientem sopite & exstin-
guite, ne vos ipste extinguant interitu sempi-
terno.
Kou* h»r«- Audebunt potestates sseculi (&quid nonaudebit
c-nutiendi miquitas protrudere vos ad egena sectae elementa.
c"h^hco» vt tanqua^n imperiti rerum & veritatis ignan
I er i u ™ f ^»r« instruamini in rudiuientis errorum, vt conferatis
eu ' 1 1 m cum , , '
mini^rii cim lpsorum mystagogis, quasi adh ic ambigeretis
**" J * de religione & vobis teneuda, vt hauriatis quod
propinant doctriuae venenum : Sed obstruite fau-
ces vestras aduersusCircaeoscalices, ne degeneretis
in bestias; occludite aures ad Syrenios cantus,
ne vana dulcedine illecti, incidatis in Syrtes &
Scopulos haereseon: State in semitisantiquis, quas
tenueruut & triuerunt patres vestri, & quibus
quisqui8 recesserit, in prsecipitium ruet, & nisi
resipiscat, aeternum corruet. Nolite circumferri
omni vento doctrinsB, quia typhus iste moderno-
rum dogmatuTu, inflat superi»o fastu sectatores
8nos, sed relinquit siticulosos & inanes.
h Vmorura Hueccine reddis populo fideli, vetusto institu-
*.i.h i-t tori tuo, popule oliui religiosissime, nunc verd
ini n »h«te a vanitatum & inanitatum cultor? Exciditne tibi
prJctlrMi!!d«t. q^Am praDclare clim de gente Anglorum prome-
v.de ▼««<*- "ti ^ uermt Hibernorum Hierarcharum cunei?
n.Miem Be- qnid Aidanus, Adamnanus, Columba & alij ?
AnJri. 1 ". i.V consule Annales tuos & prisca monumenta : Con-
lti-mi! 1 */ 1 ^ule inclytam illam & sanctitate olirn celeberri-
c. 25. mam Auelonam tuam. Consule Lantisfarnain,
Siri u, »mm°" M a ' !ne8 b urulm » Ionaui aliaque sexcenta pietatis
Cimd. in Hibernorum impressa dudum apud vos, necdum
▼u^iV.t.^et peuitus suppressa, licet proh dolor obliterata ves-
^«"tS.^Si tigia. Hanc reddis vicem genti magistrijo, qu»
his latiiiH in te ad veritatem fidei & ad humanitatem omneiu
darijf.Are quam Christiana rel : gio complectitur, labore
toBbury* 1 "*" multo & sudore traduxit ? Istamne percipient re-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 813
munerationem, qui tibi pradicauerunt veritatera ittoudMet
euangelicam, quando clerus Britannicus seruitutisw.^c.^a.
8U8B & oppressionis per vos inflictae nimio dolore
exulceratus, consilio non optirao, sed pertinaci
tamen consensu statuerunt excludere vos a bene-
ficio regenerationis, vt quos d terrestri patria ac
patrimonio paulo ant£ exturbastis vicissim vos
arcerent ab haereditate patriae caelestis, nisi tene-
bras vestras missi a D. Gregorio praecones, deinde J^f Sf am
opitulatores Hiberni dispulissent.
Nura vt Ecfridus ^Nordamhumbroruni Rex r* Eefridi
statuerat priscis temporibus in potestatem redi- £,£""£!? **
gere, ne dicam funditus exscindere gentem hanc
innoxiam, & nationi Anglorum araicissimam : Ita
vos eorum progenies, eundem populum non £ B«da 1. 4.
fundis solum eijcere, sed etiam (quod ad sacrum 0, ***
fontem regenerationis sponderunt Ecclesiae, de
fidei & vnitatis tunica inconsutili ad exitum vitee
conseruanda) vultis nudos, & inermes, ac votifra-
gos, extra totam sanctorum Insulam vsque ad
inferos amandare P
Parum videbatur Hibernis inter Anglos fideinibwni
sementera facere, nisi etiam copiosam inter eos^Xe&T-
segetem demeterent, modumque insuper edocerent *****'
eos in posteruiu excolendi, & pro operariorum
supplemento tum in ipsa sua Insula, tum in Anglia
Seminaria constituerent : <& qui pietatis & erudi- [Su^JTmil
tionis causa ex Anglia in Hiberniam alumni com- tusermit
mearent, irequentissimi autem veniebant (vt nul- seww.uia.
lius esset nominis apud Anglos qui non ad istud
virtutis & litterarum venisset emporium) 1 tamen Vide Mola .
omnes Hibernorum sumptibus alebantur uSS» iu ss"
Audiant h<Bc & obstupescaut, quicumq; videre, vel Bei^/jjo.'
audire potuerint quaiu ingrata uobis <& iniqua talio ^\\ s\,
rependitur ? vetus illa & vera tides nobis pro magno 19, necaon
1 Anglos 1ibentissim& suscipientes Hiberni vicfcum quoti-
dianmn -ine pretio, libros quoque ad legendum & Magisterium
gratuituin pneberi curabant, teatia lioruui eat Beda l.c.
Digitized by VjOOQ lC
314 ANALECTA DE REBUS
iocrfin in crimine improperatur ; primitiui illi fidei nostrae
c! f 93. c. a ' Proceres, atque inter ipsos primarij Seminatores
* c * Christianae religionis deridentur vt fatui, despuun-
tur vt superstitiosi, & contumelijs proscinduntur
& nouis symmisti8. Et quia recedere nolumus
ab eorum doctrina, consortio hominum & luce
communi iudicamur indigni, & tanquain tenebrio-
nes in ergastula compingimur.
Angii «t- Esto, inquient dogmatiste, erexerint pristinis
hmtimm saeculis maiores ^estri scholas & Gymnasia pro
Acadeiniam natione Anglicana, ereximus vobis jsed vestris
in Hibernta: o » # »
eiiHm in tamen sumptibus) Academiam Dublmensem.
Siaecpsi Erexistis san&, sed ita vt Iason Ephebium Hiero-
JSJSScftur solymis posuit, ad transferendum contribules
htereticu* g U0 8 & ritu legitimo ad cultum exoticum & pere-
teradinfi- grinum. O si fuisset illud gymnasium vestrum
iiinentu- non dissimile scholae 1 Lismorensi sub Christiano
lt?io™ Tix & Malcho, aut Glindalacensi sub Laurentio, vel
toieratur Monasteno Benchorensi olim florentissimo, aut
pwecepto* ipsi etiani Dublinensi Lycaeo quod nutu Alexandri
toAunSt"* Archiepiscopi, Edouardi Regisauspicijs, Iohannis
summi Pontificis auctoritate, 2 Primo vniuersitatis
2. Machab.4. CancellarioGuilielmo de Rodiardo Decano Ecclesise
Cathedralis S. Patricij eiusdem ciuitatis erectum
fuit, ad vos vndequaque conflueret flos iuuentutis
nostrae.
tonoti8 f, u*d ^^ ^ u * a *^ u< ^ nom8 inuidebant aomuli, nolumus
oardinerui pro farina furfures, pro vui8 algas, pro ficubus
iTwnilStU. iungos, pro veritate errores nobis ingeri. Faces-
tjone diiise. sant noua plantaria quibus radix. orthodoxae doc-
trinsB subuertitur. Pereant armentaria perfidiae
quibus propugnaculum fidei subruitur.
1 Vetere9 eanctorum scholfe in Hibernia. Vide Bernard.
Sancto Malachia, & vitam S. Laur. apud Sur.
Aiedij temporis vniuersitas Cathohca ibidem.
* Annales Hiberniie Thoina loannide Geraldino Comite
Kyldariie tunc lusticiario Hiberniae.
llabetur in anualibus MS. apud Q-uil. Uouvard.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 815
Vidi ipse, & nisi vidissem vix fidem apud me owi|»Ho
inueniret, vidi tamen instrumenti autographum S^JH* 1 ▼£"
lato munitum signaculo, per quod viro priraariro h^tu,!™ *
nobilitatis onus imponitur, vt si f undi cuiusdam JJJjJj^.
beneficio gaudere, aut concessionem & Rege factam do$.
cupiat virjbus subsistere, liberos suos in Collegio
illo heterodoxo instituendosassienet, qu6dsi secus
fecerit, frustranea opinor censebitur concessionis
syngrapha.
Quia excogitari robustius potuit ad irretiendos F" 11 *™
hommum animos, quam haereditatibus, pnedijs &unutor.
possessionibus s c alligatam esse normam educatio-
nis. Caeterum ligamenta illa quamuis alijs forsitan
viderentur fortissima, tamen Hibernis quasi
Generosis Catulis Samsoni» stirpis, telaB aranea-
rum apparent. Et sicuti solent ligna ad ardorem
ignis consumi : ita vincula quibus illigandi ado-
lescentes nostri, & per illecebras patrimonij vide-
rentur trahendi, ardore charitatis & fidei eorum
dissipata soluuntur.
Quid inquiunt supra aetatem prudentes iuuen-
culi ! quid ante ocuio» pennatorum retia vestra
frustra proijcitis P quid esca fallaci obtegitis ves-
tnB astuti» pedicas quibus simplicium pedes inno-
dare vultis P Intelligimus ab antiquo vestrum in-
genium vestrumque lllud veteratorium artificium. 1
Eligimus potius voluntarium exilium, & maeis in
Louaniensi, Duaceno, Parisiensi, Burdegalensi,
Salmantino, Compostellano, Vlissiponensi Collegio
esurire, quam huius vitaa commoditatibus (cum
exitio animaa) abundare in tabernacnlo contagionis.
Moyses ne filius haberetur fili» Pharaonis desertum B . ,,.
petijt magis ehgens amigi cum populo Dei, quamu.
temporalis peccati habere iucunditatem ; maiores
1 1nscijs ftaliquando inuitis parentibua aufuginnt adolescentei
ad Catholicas Vniuersitates.
Digitized by VjOOQ lC
316 ANALECTA DE REBUS
diuitias spstimans thesauro JEgyptiorum imprope-
rium Christi.
Hihemici Nos vicissim obscuritatem & contemptum prae-
Dvctores ferimus vestris illis fuco lemniscatis laureolis ; &
cm.tv.i- ne llluuione vestra absorbeamur, tolerabimus po-
?r«5l 1 .en t im tius quantumcunque inediam in recentibus illis
SKJfet Pari- asylis ; vel etiam in veteribus refugijs Parisino &
se sdraa.mdTicinensi in quibus Doctores nostrates Claudius,
D^A^to- 1 e Clemens, & Iohannes, auctore Carolo magno Im-
plTtit.^Y' peratore primam inchoationem fecerunt studiorum
12 - generalium : vel certd in Luxouiano, Sangallensi,
Luxouiense Bobiensi monasterijs, in quibus contribules nostri
duilowJn- Colurabanus & Gallus cuin ccetu discipulorum
LiRurHiVk"* regularem vitam instituerunt, vel denique in
fum C bano°"et Herbipolensi, Fesulana, Lucensi, Tarentina ciui-
Sunpaiien.<« tatibu? in quibus Chilianus, Donatus, Frigdianus,
J^ui l oSai!c- Cathaldus nostri omnes, Episcopales Cathedras
i?itut«m ! "" tenuerunt ; vel postremo in quibuscunque Belgij,
HeWiipoii,' Galliae, GermanieB vel Italite partibus, vbi ex
QuilianuB ; r . . . ,. . r .. . ' ., .
Fe«.iii8. Do- nostris mnumeri, aut solitariam vitam rn silentio
wKrildM- 11 " .& sanetitate transegerunt, vt Fiacrius, Chillenus,
aimsT.uon- Vita n us, Furseus & alii ; aut doctrinam quam
viiMBmho- praedrcabant etiam tusi sanguinis sigillo munierunt
c' t !™im vt Rumoldus, Foillanus, & rimiles.
^io. ^.^! Osculabimur in exilio terram quam ipsicalcaue-
etN.iuier. runt, & virtute sua in vita ac morte consecraue-
tom. 2. G«- ' ^. .
ner. i8. De runt. Jrium erit sacra eorum scnnia veuerari,
i..f'ra' l i!. U no- gesta perlegere, meditari sanctitatem, qua ipsi in
am cUHoun-' noc ^ 111100 , yelut stell<e lucidissimae emicxierunt.
turaucto- Vtcunque etiaui mores imitari, quibus eloriam
ccelesteru promeruerunt, & ex lmitatione tantorum
heroum ludibria fortunse, honoresque huius saeculi
ipmm exin- despicere. Sed quid ?
Tetituilr r,lia "^ e ^ 11 ^ 6111 ipsuni exilium sine indignatione
Regis nobis erit permissum Olim cum floreret
videordi. m Anglise Academijs Catholica religio interdicti
hhTw.i. erant -H iberni a *> edncatione ibidem : nunc vero,
cum eaedem heeeresibus scuteant, proh Deuui itn-
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RT7M IX HIBERNIA. 317
mortalem interdicuntur alibi educari : Sesquian- * 2 H f "£ •"•
, ... ,. * etau.l.Hen.
nus est paulo minus, ex quo prodijt edictum, quo & etHi,»... 4.
iusd. etEd.
reuocantur omnes sine discrimine, quotquot ad I. u au ". 1*7
exteras ditiones profugerunt, & ne, praeter merca- ^ hoce 4 ic .
tores, & nautas, vlli exeant serio cauetur. Rursus to «getur m-
1 . A , A trk iu uotis.
per nouum hoc anno rescnptum, omnes sacerdotes
regulares & alij, repetita indignatione Regis, A nViwum
praacipiuntur "hinc egredi. Et quid tandem fiet?^ 1 »*
vna tenipestatis vnda impellit ad littus, repellit
iride vna altera, & vtrobique efferucscit regis in-
dignatio. Nisi redeant e profngio sacerdotes cum
alijs succensebit, quia eius voluntati non obtem-
peratur. Nisi rursum omnes exeant, stomachabi-
tur quia prohibentur remanere. Mira & inaudita
miserorum iactatio. Scd qui dominatur potestati |* ( J al - ^ 8 -*»
maris, & motum fluctuum eius mitigat, inclinare
cum voluerit potest cor Principis, vt cuius ira, p ro u 21.
quando vult commoueri, exardescat sicut fremitus vcr * l '
leonis, eiusdem erga nos benignitas instar roris *™*- 19 - T -
super herbara eliquescat.
Tu 8umnie moderator orbis Deus, cuius est ora- i nuoc «tio
nis potestas & imperium, cuius nutricij sunt Reges cJj^ 1 ^ 1 "^
f)ii, & nutrices Reginoe, qui dixisti de tenebris pui»™ Aug-
umen splendescere, qui promisisti (neque irritum i..in*t. e««.
esse potuit quod promiseras) dicens, " Adducam 49 * 23,
seruum meum Orientem, ,, Exorere stella lucida & * Cor - 4 - T -
matutina, illucesce in corde Regis ac Regiorum, zkch.s. v. s.
Suggere sanum & salutare consilium, vt ampkc- ie°°
tantur illam veram & vniVam fidem Catholicam, FideiCjttho-
quam Christus Filius Dei nobis tradidit, quam lex iic»iiguiua.
adumbrauerat, prophetae pia>dixeraiit, prcediearunt
Apostoli, confiunarunt murtyres, edocuerunt Con-
fessores, Professi sunt clerici deuoti, pij Eremitte,
JJonachi sancti, virgines castrc, & quotquot vn-
quam in Ecclesia Chri^tiana salui fuerunt ; quam Etundem
Petrus & losephus, Fugatius & Dau.ianus inj^ 1 ;^
Britannia, quam Aucustinus, Laurentius, Melli- p^^^i^
. ,? P A t quo« fncta
tus in Angiia prosemiuarunt ; quam post eundem ia Angiia
Digitized by VjOOQ lC
318 AHALBCTA T>« «*»**
■n« - Petrnm 4 Iacobum Apostolos V . tS ^^ a ^- quam
— IlUeus, Queranus 4 Camcus u. ^Hibern ^h^
ne^propagarunt ^Ua^m.anu^* ?dem
•j-K—r qiiamque omnes fcoti»Reg^ J demqU e prunum
suflcepit, vaque ad praseniem, ^ t
w.w.b~ InsuLe Monarcham ^"^^Umws opacoa,
££*•*-• Exorere inquam & '"^V^^pelle noxia
•"- ■-•■«*- discute tenebras aectae m ~ esu *T~,' * \ocustas, a
«"l^errorum vermina, erucas, bjuchos, depascuntur :
L T *" quibus candidse & rubicuud* *2"£Jmde tribu
,"- * ' erigantur' leones bumi repentes^ad l^n yica .
Iuda Cbristum Dominum, «"^^^U, vniat
rium, vt qui rosas aunul & "?£"* *exerrantes
e«am dissociatos in reUgione «T^^am Catholic»
diu ouicuhe, tandem redeant ^f^Saribus per-
vnitatis, vt iam non Psalmum ^ **^UnuEutt
secutionum, sed in consummattonem taW
5Cfc£ concinamus. «Dominus v^tutm pop^
dabit: Dominus benedicet 1^° ^LWurin
^.».T.,.Tunc betabuntur coram te sicut qui"? auan do
** *" messe, sicut exultant victores capta P*""^^-.*
r««o. 7. T . diuidunt i^. i ugum enim on erxs eius «^g^
ft"V°- .. humeri eius & sceptrum exactons «ussupe m
,X " "" sicutindie Madian^ Tu Domine vntuersorumqui
mensus es pugillo aquas, & ccelos palmo ponderas ^
=— *. • T , q"i apprebendisti tribus dig^tis molem terwj
•'•• bbrasti in pondere montes, & collea in *»ter*,
cuius principatus est euper humerum tuum,
nomentuum AdmirabiUs, Consiliarius, Deuspacw,
concede hanc pacem seruis tuis, immuta v ® l,m ,
tes hominum, vt Wuntati tuaa rectissimse & sai-
berrimae obsecundent, vt omnes intra eandem arcam
Ecclesiae Catholiem Ubereraur a. diluuio, onines
sub eodem pastore & Duce transeamusroare rubruffl,
& in terram promissam lacte & melle manantem
perueniamus incolumes.
Sin autem articulum desiderati istiufl tempurU
' Insignia, ILegum Anglia).
i
:«xl. 1».
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 319
nondum attigimus, & praefecti j3Egyptiorura nos
grauare perrexerint operibus duris luti & lateris, Exod 1. t.
non deficiamus animo, dabit enim Deus his quoque u *
finem. Ipse nouit deducere ad inferos tribulatio- , Reg2 T
num, & ad torrentem Toluptatis reducere, scit 6 -
percutere, & sanare, & miserationis eius non est Dcut. s*. t.
terminus. Non existimenras nos ab eo deseri si S9,
corripimur, " flagellat enim omnem filium quem J"* 1 * 144 - T -
recipit." Non vult nos abijcere vt spurios, non
vt alienos prseterire : seuere nos regit vt corrigat, Deu» (Ugoi-
& virgam directionis, virgam Regni sui, in nostras iSutem. 1 " 1
ceruices inflectit, quia filij sumus acquisitionis, t
non autem subtractionis genimina. Magna est ira 7.
cum peccantibus non irascitur Deus. ?9. b ' 12, T '
Audite Apostolum Hebraeorum 12. " Tanquam Niti h De0
filijs offert se vobis Deus ; quis enim filius quem £'?.q u »ra .
non corripit pater ; Qudd si extra disciplinam estis, amurulT"
cuius participes sunt omnes, ergo adulteri, & non JbijSmir?
filij estis." Kecte Augustinus nihil esse infoelicius JpJJJ^ ad
dixit foelicitate peccantium, quae poenalis nutritur
impunitas, & mala voluntas velut hostis interior
roboratur. Praestat itaque dure hic tractari a pio
patre & medico ad salutem, & ad haereditatem,
quam molli palpatione praecultum, & in delicijs
enutritura, ab omni iure patrimonij coelestis in
aeternum expungi.
Multa passi sunt, & quotidie patiuntur homines Gentiiium
hominum causft, & in causa salutis nostrae, in m<wemur
propugnando honore Dei vel trepidare vel recedere ^ 0118 ^^-
non pudebit P Attica peilex ne amasij secretum Jjjj cicMn
proderet, in medijs cruciatibus linguam simul & «t vni. m.
vocem exspuit. Num facta nobis frons meretricift z0* m ' ' T *
perfrictior, quae sponsum animoa nostrae erubescat,
vel fidem ei obligatam deserat, cum nondum in L * ertiM fa
equuleo positi,. necdum fidiculis teneamur con-
strictiP Anaxarchus cum in exitium ptissanae pilo
contunderetur & tyranno: tunde aiebat Anaxar-
chi follem, Anaxarchum enim non tundis. En
Digitized by VjOOQ lC
fvri^iHi^fcr Tir-3^-rci qra fsaiiis aocupio glorise,
& f— *se 5CTL^a;j_rw piUf^iiaB de tali suo exitu
^^^^ eiiiTx ix-AfuTrrr ; 4 t» :» tth L*b:ta:Lu« domos luteas
Tcrrcr-TTTL ru.bHLTc"* f^-^roerTTrrn, sed spe feelicioris
vttjt <cLTtT.\i iiT^ eaif-iii a;c*;s oertius emerenda
r;i.rr>e 5^>r-T.-£Z»f^iL pTiiibirLus * verendum ne si
TfTn:< tti iv li ^t£ ve-^Lns esse, oonueniat in nos
iii.*d IV;ocrrv U?. - Sd contaderit stultuiu in pila,
euasc pt .slt.*s ierSfrrie oessper pOo. non auferetur
*b ec sr*^:: ui efas ; ~ Vt vei inuitis patiendum sit,
s*vi c ~ia ttt: lis <t r^T^gTiar.Tibus, niliil nobis profi-
cifcnt p£s>o;oes.
IjrT^^i iVr>^ Fi-caies crcif^Tns i Pionysio quidnarn ipsi
*^ F>.;^\soriia coctfjceret. qrjum respondisset oon-
TerrpT:;m morris. fi^reliis rjrraiini obiecros, senten-
t;*n; s^iTra ad 7r»;«rtc2n vsque signabat. Meliori
r. airistcrio eoocri ss::: ns, non esse in causa fidei
*** hi * m^aomios iiio* qui lioet corpus oociderint, ne-
t&. quount Tamon ad aniinain penetrare, eiue vllum no-
cumcn:v*m arrerre..
tt^ 1 **^ ^ 1 ^ fone leperit Heraclitum philosophum
K;b;;io stercore obLram, peritune laudis auiditate
possima* s*> dcaouisse voraei incendio, memineris
mde mam courutari pigritiam. qui caminum tribu-
*<x*. ih lat iorrisrefnirTAs, in quo i>on perdendus sed purgandus
exooq uaris. Reete Eocl^siasticus : In lapide, luteo
lapidatum osse p^irruTn, <£ omnesloqui superasper-
°*^ tJ ^ * nanonc iihns: l*e steroore boum lapidari pigrum
twt«m> v ^ omnom qui TeTi^erit eum excutere nianum.
Ou m i iri t ur mol i i t i cm n ost ram redarg-uan t lingua
polliois, pihim * follis Anaxarchi, flagellum
** hStii* /*^tonis, flamma Heradiri ; & similia pluriuiorum,
t"T* * ^ UlVI prAMcrccs pro vanitate exantiata supplicia,
**, quantam mcrcbimur aspernationem omnium. nisi
Jsiorum cxcmplo spiritum assumamns, vt si non
l^nlundcm pro causa bonestissima, saltem aliquid
Jf** Jj^ suffcramus incv^mmodi. Si tanti vitreum, quunti
V ♦. verum Id&rgaritum : Si tanti emerunt flatum auro
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 321
popularis, & corruptibilis gloriae lacinias raiserrima PMioaophi
huraanae laudis mancipia, quanti emenda nobis erit mMcfpiaVa-
palmata illa vestis immortalitatis, quam Athletis n * * li,rite '
suis efformauit Deus nostrorum certaminum specta-
tor & Iudex. Si in causa mundi taata pati potue-
runt homines mundo dediti, quid in causa Dei qui
mundum condidit pati dubitauerint serui Dei P Si 8i ?**l* T*
n . r -.... n -i • i cancer re-
enerues fueriraus, aut retrogradi m ista fidei palae- trogradu»
stra, non solura priuabimur corona victorice, sed cauu fidd
etiam nomen nostrum in ipso saoculo dehonestabi- Sedeoo^bu 8
mus, quin & ijs ipsis qui uos in praeuaricationem tur -
pertrahebant spreti & exosi remanebimus.
Constantius Chlorus Augustus, Magni Constan- constantitu
tini Pater, vt Aulicorum suorum in Deum fidem £"*«" o£t"
experiretur, optionem illis liberam dedit vel vtw* 1 ^
dijs irnmolantes officium apud se retinerent, veliioomm.
recusantes, ex aula eius & seruitio abirent, verum riod. d in"trip.
ijs qui abire potius quam fidem in Deum verum J i8t L ll
abijcere maluerunt, suo rursum lateri admouit,
abiectis alijs quos sibi futuros putauit infidos, qui
fidera in verum Deum abiecerunt. Quin & Theo-
doricus Gothorum Rex, diaconum quemdam miri- ^J^fJ]^
fic& dilexit, qui vt Regis animum sibi magis deuin- inSoiiectam.
ciret, relicta orthodoxa fide cura Arrianis consensit,
ratus se in hoc Theodorico gratificaturum si homou-
sianam doctrinam abiuraret, quo cognito Rex Theodoricua
quera tantopere dilexerat, confestim capite truncari ga" reiiglo-
iussit, dicens non seruaturum hominibus sincerara ™J° btnm *
conscientiara, qui Deo fidera non seruauit.
Hugoni nostro longS alia mens ab isto diacono Comitia m-
& aulicis, ac salubrius consiliura fuit, qui cum k gia ideT^
Iacobo Rege ore manuque inuitaretur ad ingressum P rofeMi0 -
sacelli, in quo coena Caluinistica celebranda erat,
dum nuraerosa Comitum & nobiUum caterua in-
gredientem principem comitaretur, ipse honesto
& vero conscientiae pnetextu aditum declinauit,
ndijcions si se transfugam religionis Catholicro
ilex faciat, facturum quooue exsortem ciuilis ac
22
Digitized by VjOOQ lC
*****
^?5^ ^^.j- *^V"23S»
~- ^» * r -* vrim- ■"*--_-;-* *»* ^ta* o,«o
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 323
St vniuersas Regni prouincias, per Lageniam, LagenU.
omoniam, Conaciam, Vltoniam, & Mediam perua- co^a^
serunt nostros Catholicos persequutionis f ulgura. KJJ 0111 *» Md "
Quid commemorcm Dublinum Imperij arcem, in
qua tanto exploratior est tanquam in ipso tribula- DubUnum *
tionis camino Catholicorum fortitudo, quantd ipsi
viciniores sunt auribus & oculis Dominorura,
quorum sagacitas usque eo penetrat, vt nec mini-
mus in angulo susurrus eorum notitiam praeterire
posse videatur. Quid Nasiam adiungam aliaque Naii ^
m illo tractu castella & oppida fidei confessione
conspicua. Quid Canicopolim referam, cuius ed canJoopoiif.
-iUustrior erat in hoc religionis agone de hoste JJjJjJ ***'
triumphus, quod ex Senatu Ciuitatis triumuiri
electi, & quasi martyrcs designati, coramunem sibi secuto reiu-
cum caeteris ciuibus causam diuturna carceris suf- £ pwmo£
ferentia, tuebantur, & ex tribus his fidei antago- beTh» l5m
nistis nobilitata est vnius honorifica morte. quam nondum> *-
., j. . . . ' * tia oonataret
ex 8Dgritudine contracta m carcere, per eerumnas de •uooe*-
exilij augescentera voluntarie suscepit, ne consen- ^SLTSi?
tiret prof anando Sacrario, quod pauld ant£ restitutum JJJJJJ^JjSJ
in vsum primaeuum diuinijcultus, denuo contaminare **• «* °pp*-
volebant aduersarij, & locum sacratum poUuendo, a&?mh!io po "
tabefacere Sanctuarium Domini cruore tribunaUtio? kcJmSI"^
Quid Wexfordiam rememorem P Quid RospontemPg^ 00 -
Quid Burgum Thom-Antonij, aliaque Lageniae mcopoiitani"
loca honestata iam & condecorata multis Christi riSm^ortinia
confessoribus, quorum intrepida confessio coram^JJ^^:
potestatibus saeculi maiori sunt ornamento, quam >••" rmitu-
vel aurata laquearia, vel arcus triumphales, vel rium? quo*~
statuae marmorefB, vel denique maiorum stemmata oiS^Jr^.
antiquitatis honore & fumo renidentia. SunSr*
Quid Momoniam adiecero? quid Waterf ordiae «oeque 'pe»e-
laudes enumerem ? quid Corcagiae praeconia P quid qi» pe^eou
Limirici gloriam ? quid Casselliae, Killociae, Quin- primaS» 1
saliae, Yogheliae, Bungaruaniao vt csetera praeter- moritur ex-
mittam ; amphora sunt ista & nobuiora quam vt tam corceria
multorum dierum elaborata scriptione recenseri, m ^J r * a °"
Digitized by VjOOQ lC
324 AKALECTA DB REBTTS
multd minus exoraari possent Catholicorum gesta,
& egregi» eorundem perpessiones : magistratuum
abdicatio, ciuium incarceratio, bonorum rapina &
scribamm ^lireptio ; ac dum ipsa f amiliarum capita in Ergastu-
iMoientia. lis obsolescerent, Notariorum turba, & Assecl»
amanuenses domos penetrant & expilant, ac offi-
cinas mercatorum integras, & mercimonijsinstruc-
tot^SnS- ^ 8 » confiscationis obtentu voci praeconis subijciunt:
quutomm. & quod horridius est, quae in alimentum paruulo-
rum paupercula mater reposuit farinulam, salsamen-
ta, legumina, illa omnia tanquam in auctione con-
clamata, perstabant auari praedones diuendere,
eiulantibus ad ista promiscud pueris, cum matribus,
& esurientibus non erat qui panem frangeret.
Tc&.^edST Quid i 8 ^ recenseam quae melius ipsi nouistis,
prouincu- qu&m dura & dira pertulerint in Conacia, Vltonia,
ex * °* Media, passim in vrbibus & agris ludibrio habiti
oihie5^ h va- quicunque, & cuiuscunque ordinis Catholici. Cla-
Nobn«» et man * Ardmachia, Galueia, Vadipontus. 1 Sed ista
piew. maioris sunt otij & acuratioris penicilli, quo alius
quispiam veritatis assertor, & patrij honoris vindex,
toti orbi Christiano conspicienda depinxerit ea
quae in hoc genere commemoranda, illustria nobi-
lium adeo & plebeiorum facinora, in defensionem
fidei, religionis, & veritatis, per heroicam confes-
sionem sunt perpetrata, quorum enumeratione
accendi ad constantiam possumus, quantumuis no-
bis pectora conglacient veterno torporis & socordiae.
▼exatio^um ^^ & hodierna ipsa quae cernimus, ac quasi
proiecutio. manibus nostris atrrectamus, excutere nobis debet
omnem teporem & inertiam. Vbique personant
voces & propinquo, & nuncia de longinquo circum-
strepunt, hunc 4 satellitibus quaesitum, illum
captum, istum reuinctum, alterum examinatum &
iudicibus, & in arctam clausuram actum, qu6d
RegiaB iniunctioni non subscriberet : Huius ciui-
tatis Praetorem, illius oppidi Praepositum, hos
1 Vulgo Droghedff.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOOfttJM IN HIBBRNIA. 325
Yicecomites Vrbanos, illos Agrarios Domicellos,
omnes in iudicio sisti & long£ a suis domicilijs
euocatos, mancipari seueriori custodiae, quod contra
mandatum legis diuinae, nolint regis mandato ob- 2 Mtchab 7
temperare. Testes horum sunt non auriti tantum
sed oculati, neque oculis tantum ista hauriunt sed
in sua ipsorum cute persentiscunt quam vera sint
quae nostris auribus circumsonant.
Testis est Ossoriensis presbyter nuper compre- n*Kistr»tu«
hensus, & in vincula comectus. Testes eunt^^SJi.
Praetores, Praepoeiti, Vicecomites: Corcagiensis, *"*•
Limricensis, .Quinsaliensis, & alij Waterf ordiee _. tf .
etiamnum imperio Praesidis detenti. Testis ipsecan»r«
illius ciuitatis Praetor, qui licet Magnatum multo vSSmlt«i,
fauore, atque ipsius Preesidis non vulgari gratia ^J^JjJJ t *
aliquando f retus, quia tamen conscientiam nitidam iunre in
praetulit humano fauori, immunis non est a com- {u^ct 11
muni eorum sorte, qui pro fide ignominiam J„ ^ 1 ^
patiuntur. Quid dico ignominiam ? CertA nihil <»nim •dire
honoratius, aut ad immortalitatem nominis apud ncuatm
aequos rerum aestimatores accommodatius, qu&m Honorifica
pro honore Dei, pro gloria Christi, pro vnitate JJJJJjJ)* 1
Ecclesiae, pro fidei & religionis integritate, corpora
nostra & fortunas pericuKa obijcere, & si necessetufub^ST
sit, etiam sanguinem prof undere. i*tf «nti». .
Adeo satis ldoneus patienti® Sequester Deus, si c<mciu«io
... , . * * ,, , . exhorta-
lruuriam deposueris, penes eum vltor est; sitionis.
damnum, restitutor est ; si dolorem, medicus est ;
si mortem resuscitator est. Absit a vobis Con-
fessores Christi, absit vltionis appetitus; absit
offensionum & iniuriarum vyidicta ; absit animus
turbidior, vel in iram irrumpens, vel irrepens in
simultatem ; absit a vobis alia vlciscendi cupiditas, Errorum .
quam vt saluis hominibus, interficiantur errores; n^erran-
vt destructa Niniue, Niniuitae sint incolumes, vt structio
Caluinismo abolito, Protestantismo exstincto, de- °P tatur -
letis Atheismo & Syncretismo, atque omnium
errorum & haereseon fuco deterso, resplendeat
Digitized by VjOOQ lC
326 ANALECTA DE REBU8
vultus natiuus & aperta facies Catholic» religionis,
cuius olim Maiestas, si vspiam, in Insulis Britan-
nicis non exiliter effloruit. Sed nunc proh dolor !
d. Bem. (cum D. Bernardo ex canticis illud vere possumus
occinere) Vinea nostra floruit, non floret, floruit
^ant c 2. eru( Jitione, sanctitate, virtute ; nunc ad instar agri
quem homo stultus & piger neglexit, vrticis &
inmiUeBri- sentibus inhorrescit. Floruit viris doctis & stre-
tannicae . ... . ,..-,.. , . , .
quomodo nuis, viris mgenio excelsis, ludicio sohdis, omnium
gione^floru- scientiarum indtrumento excultis, militari gloria,
enn^& doo- c iixili administratione, & ante omnia religione con-
spicui8 ; nunc offuscata erroribus, & hseresibus
cooperta, quid rairum si in caeteris etiam gloria
eorum sit dilutior.
Depiomnda Ista in deterius mutatio gentis, non minus ex-
gentie° cruciat & vulnerat animas vestras, quam caetera
AngUoan». omn j a q U8B sustinetis incommoda, ab illa ipsa
gente errorum, terrorumque foetu turgida: non
hoc quidem ex indole sua, quae ad mansuetudinem
& lenitatem solet esse procliuior, sed ex instiga-
tione, & impetu Dogmatistarum, qui cum semel
perruperint honestatis & disciplinae claustra, &
verae fidei cancellos per schismaticam defectionem
transilierint, non alia via putant securius volitare
posse, & Apostasiae impunitatem assequi, quam
illos dehonestando, affligendo, cruciando, per quos
ipsorum nequitia mundo maxim£ innotesceret.
An^rJm "^ on *£* tur a ^ am vltionem reposcitis, non aliam
conueraione. damnorum reparationem, quam vt fusis ad Deum
praecibus & lachrymis, eorum resipiscentiam &
conuersionem impetretis: hanc vnicam vobis re-
stitutionem, vel cruore ipso emendam putaretis.
Indoletis, ni f allor, sectariorum tenebris & coecitati,
deploratis ignorantiam, iram Dei deprecamini, ne
008 in sua obstinatione pneduros dcuoueat actornis
supplicijs : Et tanquam pij parentos, consideratis
muerinda m phreneticorum verbera filiorum, magis eorura
phr«ne*u». phrenesim dolentes, quam vestram percussionem.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 327
Sed feriant, mulctent, & mactent, si sic irritatus
peccatis saeculi Deus, per vestrara castigationem
placabitur : Incidatur per diuinam iustitiam tibia,
vel brachium, vt cordi languido vel capiti medela
opportuna subueniat. Ipse si dolebitis, medicus^^
est ; si moriemini, resuscitator est ; ab ipso leni- doiomm
men est afflictionum, ab ipso vulnerum sanatio, ab £££i£ ^.
ipso vita & sanitas, & post vite huius periodum ■»'»■»*>*•
aeternitas tormentorum deserentibus veritatem ; &
sectantibus eam, inque e& perseuerantibus requies
perenniter duratura.
Quam vobis perseuerantiam in hac vita, & in
altera requiem opto ex animo (Venerande Antistes
csBterique Christi Conf essores) meque etsi exsortem
vestrarum passionum, tamen orationum & merito-
rum consortem precor efficite. Datum d meo
Musseolo hac die 17. Decembris, Anno 1611.
Vestris omnium obsequye.
Addictissimus in Deo Seruus,
T. N. Philadelphua.
Digitized by VjOOQ lC
328
COKOLLAKIA
QV^EDAM EX PILEMISSIS DEDUCUNTUR.
I. COROLLARIVM.
I)e fwlicitate subditorum qui Catholicis principibus
subsunt ; recapitulata Ilibcrnorum comtantia :
diuince apis implaratio neecssaria ad persistendum
in tera Hierarchia, non obstante huius mui Anar-
chia apud Britannos.
EgggaVANDO igitur cx his quaD produximus
fflic l euidenter appareat quantis eerumnis, &
>§|M calamitatibus exponantur Catholici nostri,
in hac fidei palaestra ; est qu6d diuino
numini gratias agant immortales pro constantiaa
dono, qua singulariter illos insigniuit prae multis
in circuitu populis, quos in errorem abstraxit ab
vberibus verit&tis, vel ipsius heereseos lenocinantis
blandimentum, vel hrereticorum S8Buientium atro-
citas.
Et cum nemo se solo continens, vel solide con-
stans in bono permaneat absque superno munimine,
& munere ccrlestis adiutorij, quo vacillantium gres-
sus stabiliuntur ad salutem ; idcirco deprccandus
est misericors Dominus, vt piam nientcm quam eis
indidit, incolumcn conseruet ; & stolam fidei qua
illos induit, immaculatam tueri ipse velit in ad-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 329
uentum suum & consuinmationem saoculi ; quando
unicuique retribuet prout in corpore suo gessit ; &
deserentes compagem corporis ipsius procella tene- i u «i» Y . 13.
brarum operiet.
Imploranda est sedulo coolestis gratiae subminis-
tratio, in hac tam aduersa nobis administratione
ciuili, qua nos inhumaniter tractari existimamus,
a tractatoribus iustitiaa huinaneB, & obtrectatoribus
iustitiaD diuinae, cui nostra innititur imbecillitas.
Ex nostris miserijs discant vicini Catholici,
quanto beneficio fruantur sub principibus vniuoc©
professionis, quam magnum & mestimabile bonum,
sit vitoa securitas, & libertas ; cuius pretium non
satis intelligitur in terra suauiter viuentium, nec
tam vtendo quam carendo cognoscitur; quam
magna dulcedo fruentium personae pariter & for-
tunarum suarum incolumitate, habentium paceni
ex omni parte in circuitu ; quemadmodum " habi-
tabat Iuda & Israel absque timore vllo, vnus- 3 - Rj«- 4 -
quisque sub ^ite sua, & sub ficu sua, a Dan vsque
Bersabee, cunctis diebus Salomonis ?'* Quando de
rore coeli, per veram fidem, & de pinguedine
teme, per abundantiam pacis, haoreditatcm bene-
dictione possideret Iacob, quam magna & immensa
fcelicitas subditorum, vbi eorum obsequium erga
Principem, suum ancillatur coelesti Principatui;
Vbi iura Regni non pugnant cum Religione ; vbi
fidem fidelitas non exterminat.
Semitam Catholicorum in Hibernia diuidit acies
nouaculae, & subtus ex vtraque parte aperitur
Eraecipitium : Si fidelis Deo fueris, infidus Regi
abeberis ; si fidelis sis Regi, contra Deum, patet
inde inferorum barathrum ; si Deo & Ecclesiae,
contra Regeni eiusque primatum, hinc panditur
tibi ergastulum, penditur mulcta, spernens & sub-
sannans. Fculices illi qui sic possunt placere suo
Regi, ne summo Ilegi displiceant ; qui sic principi
suo possunt obsequi, vt sequantur etiam principem
Digitized by VjOOQ lC
318 ANALECTA DE REBUS
mber. «t Petrum & Tacobum Apostolos Palladius, Patricius,
Albaeus, Queranus & Canicus in Hibernia ; quam
De hi» pitini propagarunt in Scotia Ninianus & Columba,
^ l a J otatiani ' quamque omnes Scotiae Reges, a primo qui fidem
suscepit, vsque ad praesentem, eundemque primum
viden.Boe- Insulae Monarcham firmissime retinuerunt.
SeSm^et*"" Exorere inquam & illumina recessus opacos,
a\u» ^'tor- di 8CU te tenebras sectae malesuadae; depelle noxia
rum htstori. . -i 1 o \ * \
»sioei errorum vermma, erucas, brucnos, & locustas, a
• 1,T - 4 - quibus candidaB & rubicundae rosae depascuntur :
Apoc. 5. t. erigantur 1 leones humi repentes, ad leonem de tribu
Iuda Christum Dominum, eiusque in terris Vica-
rium, vt qui rosas simul & regna vniuit, vniat
etiam dissociatos in religione animos, & exerrantes
diu ouiculae, tandem redeant ad caulam CatholicaB
vnitatis, vt iam non Psalmum de torcularibus per-
secutionum, sed in consummationem tabernaculi
Paai'.28. concinamus. "Dominus virtutem populo suo
dabit: Dominus benedicet populo suo in pace.
Esai. 9. t. s. Tunc lastabuntur coram te sicut qui laetantur in
6t 4 messe, sicut exultant victores capta praeda quando
iudie. 7. t. diiriclunt spolia. Iugum enim oneris eius & virgam
Esa4o. t. humeri eius & sceptrum exactoris eius superabis
sicutin die Madian. Tu Domine vniuersorum qui
mensus es pugillo aquas, & coelos palmo ponderasti,
j^ 9 T 6 qui apprehendisti tribus digitis molem terrae, &
* librasti in pondere montes, & colles in statera;
cuius principatus est euper humerum tuum, &
nomen tuum Admirabilis, Consiliarius, Deus pacis,
concede hanc pacem seruis tuis, immuta volunta-
tes hominum, vt voluntati tuae rectissimae & salu-
berrimae obsecundent, vt omnes intra eandem arcam
oenet. 7. Ecclesiae Catholicae liberemur d diluuio, omnes
Exod. 13. eub eodem pastore & Duce transeamus mare rubrum,
& in terram promissam lacte & melle manantem
perueniamus incolumes.
Sin autem articulum desiderati istius temporis
1 1nugnia Begum Angli».
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUCORUM IN HIBERNIA.
319
nondum attigimus, & praefecti .JEgyptiorum nos
grauare perrexerint operibus duris luti & lateris, Exod 1. t.
non deficiamus animo, dabit enim Deus his quoque l4 '
finem. Ipse nouit deducere ad inferos tribulatio- T Reg2 y
num, & ad torrentem voluptatis reducere, scit 6 -
percutere, & sanare, & miserationis eius non est Deut. sa. r.
terminu8. Non existimemus nos ab eo deseri si 89,
corripimur, " flagellat enirn omnem filium quem J** 1 - 144 - v -
recipit." Non vult nos abijcere vt spurios, non
vt alienos praeterire : seuere nos regit vt corrigat, Deas flagei-
& virgam directionis, virgam Regni sui, in nostras iSuEm!**
ceruices inflectit, quia filij sumus acquisitionis, p . 44 y
non autem subtractionis genimina. Magna est ira 7.
cum peccantibus non irascitur Deus. S>°. b * 12, T *
Audite Apostolum Hebrseorum 12. " Tanquam NW k Deo
filijs offert se vobis Deus ; quis enim filius quem tjnquara
non corripit pater ; Qu6d si extra disciplinam estis, amur°tau P -*"
cuius participes sunt omnes, ergo adulteri, & non Jb.jSmu^
filij estis." Kecte Augustinus nihil esse infoelicius ^SJJ^J ad
dixit foelicitate peccantium, quoo poenalis nutritur
impunitas, & mala voluntas velut hostis interior
roboratur. Pnestat itaque dure hic tractari a pio
patre & medico ad salutem, & ad hcereditatem,
quam molli palpatione prsecultum, & in delicijs
enutritura, ab omni iure patrimonij coelestis in
aeternum expungi.
Multa passi sunt, & quotidie patiuntur homines Gentuium
hominum caus&, & in causa salutis nostrse, in mouemur
propugnando honore Dei vel trepidare vel recedere °° nst,tnti88 -
non pudebit ? Attica pellex ne amasij secretum Jido CK^iu
proderet, in medijs cruciatibus linguara simul & «t vhi. m.
vocem exspuit. Nura facta nobis frons meretricift s!"" 1 ' ' Y *
perfrictior, queB sponsum animce nostrse erubescat,
vel fidem ei obligatam deserat, cum nondum in L * ertiM **
equuleo positi,. necdum fidiculis teneamur con-
strictiP Anaxarchus cum in exitium ptissanae pilo
contunderetur & tyranno: tunde aiebat Anaxar-
chi follem, Anaxarchum enim non tundis. En
Digitized by VjOOQ lC
320 ANALECTA DE REBUS
fortitudinem philosophi qui inanis aucupio glori®,
& falsae simulachro patientise, de tali suo exitu
iob 4. t. 19. etiam iocabatur ; & nos qui habitaraus domos luteas
terrenum habentes fundamentum, sed spe fselicioris
vitse subnixi pro eadein nobis certius emerenda
nihilne sustinendum putabimus ? verendum ne si
nimis in hoc lauti velimus esse, conueniat in nos
illud Prouerb. 27. " Si contuderit stultuin in pila,
quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur
ab eo stultitia eius ; " Vt vel inuitis patiendum sit,
sed quia inuiti3 & repugnantibus, nihil nobisprofi-
ciant passiones.
IpOos/rt ^ eno ^leates consultus a Dionysio quidnam ipsi
*fi^ Philosophia conduceret, quum respondisset con-
temptum mortis, flagellis tyranni obiectus, senten-
tiam suam ad mortem vsque signabat. Meliori
magisterio edocti sumus, non esse in causa fidei
M»tt 10 y me ^ aen( l os mot* t qui licet corpus occiderint, ne-
w. " ' " queunt tamen ad animam penetrare, eiue vllum no-
cumentum afferre.
tum 1 **^ ^t vbi fort£ legerit Heraclitum philosophum
bubulo stercore oblitum, periturae laudis auiditate
pessima, se deuouisse voraci incendio, memineris
mde tuam confutari pigritiam, qui caminum tribu-
Eoci. 2. r. 6. lationisrefugias, inquouonperdendus sed purgandus
excoquaris. Recte Ecclesiasticus : In lapide, luteo
lapidatum esse pigrum, & omnesloqui super asper-
cap.22.r.i. nat j one ji]i U8: jj e stercore bouin lapidari pigrum
& omnem qui tetigerit eum excutere manuin.
Cum igitur mollitiem nostram redarguant lingua
pellicis, pilum <& follis Anaxarchi, flagellum
«? *«t?ti° Zenonis, fiamma Heracliti ; & similia plurimorum,
dil ,r m e u- ^ 08 P r8etereo > P ro vanitate exantlata supplicia,
am. quantam merebimur aspernationem omnium, nisi
istorum exemplo spiritum assumamus, vt si non
tantundem pro causa honestissima, saltem" aliquid
verbaTer- sufferamus incommodi. Si tanti vitreum, quanti
i^ak'«. 4. verum Margaritum : Si tanti emerunt flatum aurae
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HrRERNIA. 321
popularis, & corruptibilis gloriae lacinias miserrima PhnosopM
huraanae laudis mancipia, quanti emenda nobis erit SSmcipUra-
palmata illa vestis immortalitatis, quam Athletis n " ^ OTitB -
suis efformauit Deus nostrorum certaminum specta-
tor & Iudex. Si in causa mundi taota pati potue-
runt homines mundo dediti, quid in causa Dei qui
mundum condidit pati dubitauerint serui Dei P Si ^S^jJ^.
enerues fuerimus, aut retrogradi in ista fidei palae- trogradus
. !•"•• • x • i fuerit in
stra, non solum pnuabimur corona victonaB, sed c*usa adei
etiam nomen nostrum in ipso saeculo dehonestabi- Sedeco^bu"
mus, quin & ijs ipsis qui uos in praeuaricationem tur -
pertrahebant spreti & exosi remanebimus.
Constantius Chlorus Augustus, Magni Constan- constantius
tini Pater, vt Aulicorum suorum in Deum fidem ^«"bSt"
experiretur, optionem illis liberam dedit vel vt fideiiutem ^
dijs immolantes officium apud se retinerent, velucorum.
recusantes, ex aula eius & seruitio abirent, verum ^odf in^Sip.
ijs qui abire potius quam fidem in Deum verum £ ist *• L1
abijcere maluerunt, suo rursum lateri admouit,
abiectis alijs quos sibi futuros putauit infidos, qui
fidera in verum Deum abiecerunt. Quin & Theo-
doricus Gothorura Rex, diaconum quemdam miri- ^Vie^T
fice dilexit, qui vt Regis animum sibi magis deuin- inDoUecUm.
ciret, relicta orthodoxa fide cum Arrianis consensit,
ratus se in hoc Theodorico gratificaturum si homou-
sianam doctrinara abiuraret, quo cognito Rex Theodorfcns
quera tantopere dilexerat, conf estim capite truncari ga C m refi^o-
iussit, dicens non seruaturum hominibus sinceram ™J ! obtTun "
conscientiam, qui Deo fidem non seruauit.
Hugoni nostro longS alia mens ab isto diacono comitis h*-
& aulicis, ac salubrius consilium fuit, qui cum & gi™ndeT~
Iacobo Rege ore manuque inuitaretur ad ingressum P rofeMI °
sacelli, in quo coena Caluinistica celebranda erat,
dum nuraerosa Comitum & nobilium caterua in-
gredientem principem comitaretur, ipae honesto
& vero conseientiae praetextu aditum declinauit,
ndijcicns si se transfugam religionia Catholicoe
Uex faciat, facturum quoque exsortem ciuilis nc
22
Digitized by VjOOQ lC
322 ANALECTA DE REBTJS
Proditor re- syncer» fidelitatis in Regem. Atque ita plerum-
•tfamResia que accidit : neque enim reus lsesse Majestatis
SitorwiJKt diuinae (cuius cultus & religio in fidei fundamento
recumbit) diu immunis esse solet a laedenda Ma-
jestate humana, quando vel proditionis exequendaa
non deest opportunitas, vel honesto, aaquo &
decoro, cuius apud plerosque in saeculo tenuissima
est consideratio, vtilitatis ratio praeponderat, quae
longe maiorem hominum multitudinem fere illa-
queat suis illecebris.
DSo^f^e" -^ x V 1 * Hugonis constantia, cum in alijs ad
•tiam Begi seruiendum Regi tunc promptissimus, detrectaret
fldem teru- ■* . • ° * •• • • • •
aMt. obsequium animae suae noxium, & rehgioni perm-
ciosum, neque Regi profuturum, tum maxime ap-
paruit, quam cara illi & antiqua esset fidei recta
professio, vt vel vna ista fuga, honorificentior
fuerit multis victorijs & trophaeis, quae de aduersa
Anglorum gente reportauit in bello, quo, tot annis,
Elizabetha regnante, pro aris & focis decertauit.
Aiteriui co- Sed nec multd minus illustre alterius Comitis in
ooneUhtii? 6 negotio religionis ofiicium, quem sera posteritas
e6 laudabit pleniori voce, quo minus ipse auidus
praeconij laudis humanae, testimonio conscientiae
fretus, aliam non expectat constantiae mercedem
quam aeternae vitae, qua nihil optabilius ab im-
mortali Deo retributionem.
Prouinoi», Frustra ego calamum detriuero si omnibus comme-
popu t 5 t Hi- et morandis velim insistere : Et dum haec ipsa percurro
Jjjjjj,*** 1 leui adumbratione, alia ex alijs in immensumpro-
tuberant, ac dum hesternis hodierna conglomeran-
tur, vix erit reperire exitum, absque Thesei filo,
ex isto exemplorum labyrintho. Exempla dico &
gesta, non vnius aut alterius priuati hominis, sed
diuersarum ciuitatum & populorum, quibus vnum
est pro fide certamen, & sola victoriae gloria in eo
posita est, vt in fide tuenda, & profitenda, nullis
se patiantur machinationibus superari.
Hesterna hic dixerim, quae paucis retro annis
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 323
per vniuersas Regni prouincias, per Lageniam, Lagenu,
Momoniam, Conaciam, Vltoniam, & Mediam perua- coS^
serunt nostros Catholicos persequutionis f ulgura. J^° nia » Md "
Quid commemorcm Dublinum Imperij arcem, in
qua tanto exploratior est tanquam in ipso tribula- uin '
tionis camino Catholicorum fortitudo, quantd ipsi
viciniores sunt auribus & oculis Dominorura,
quorum sagacitas usque eo penetrat, vt nec mini-
mus in angulo susurrus eorum notitiam praeterire
posse videatur. Quid Nasiam adiungam aliaque Ntallu
in illo tractu castella & oppida fidei confessione
conspicua. Quid Canicopolim referam, cuius e6 canioopoiii.
.illustrior erat in hoc religionis agone de hoste J^gJ m ~
triumphus, quod ex Senatu Ciuitatis triumuiri
electi, & quasi martyres designati, coramunem sibi secuto Yeiu-
cum caeteris ciuibus causam diuturna carceris suf- no £?^2t
ferentia, tuebantur, & ex tribus his fidei antago- ^» o?m
nistis nobilitata est vnius honorifica morte, quam nondum •».
. M , . . . ' * tit oonstaret
ex aegntudine contracta m carcere, per aerumnasdeiuooee-
exilij augescentera voluntarie suscepit, ne consen- ^SLTSi?
tiret profanando Sacrario, quodpauld ant£ restitutum JSSJ^^S
in vsum primaeuum diuinijcultus, denuo contaminare *** «* °pp*-
volebant aduersarij, & locum sacratum polluendo, itufminuf "
tabefacere Sanctuarium Domini cruore triDunalitio? SJ^STiroi
Quid Wexfordiam rememorem P Quid RospontemP gj^^ ^.
Quid Burgum Thom-Antonij, aliaque Lageniae nicopoutani
loca honestata iam & condecorata multis Christi riumordinii
confessoribus, quorum intrepida confessio coram S^rim^
potestatibus saeculi maiori sunt ornamento, quam i»*h wwitu-
r i xi • l x' i-ii untmSecra-
vel aurata laquearia, vel arcus triumpnales, vel num, quo
statuae marmoreae, vel denique maiorum stemmata oiSITJ Reg.
antiquitatis honore & fumo renidentia. Sunlu 3 ?*
Quid Momoniam adiecero? quid Waterf ordiae «ooque pe«e-
laudes enumerem ? quid Corcagiae praeconia P quid q^JiSiecu
Limirici gloriam ? quid Casselliae, Killociae, Quin- ^SSSLSS?*
saliae, Yogheliao, Bungaruaniae vt caatera praeter-™ ™^ 6 *-;
mittam ; ampliora sunt ista & nobiliora quam vt tum carcoria
multorum dierum elaborata scriptione recenseri, J^ r * Uo "
Digitized by VjOOQ lC
324 AKALECTA DB KEBTTS
multd minus exornari possent Catholicorum gesta,
& egregiea eorundem perpessiones : magistratuum
abdicatio, ciuium incarceratio, bonorum rapina &
scnbarum ^ireptio > ac dum ip sa ^ Bmiliarum capita in Ergastu-
iiwoientia. lis obsolescerent, Notariorum turba, & Assecl»
amanuenses domos penetrant & expilant, ac offi-
cinas mercatorum integras, & mercimonijsinstruc-
Nota^impie. tas, confiscationis obtentu voci praeconis subijciunt :
quuSrum!*" & quod horridius est, quae in alimentum paruulo-
rum paupercula mater reposuit farinulam, salsamen-
ta, legumina, illa omnia tanquam in auctione con-
clamata, perstabant auari pnedones diuendere,
eiulantibus ad ista promiscud pueris, cum matribus,
& esurientibus non erat qui panem frangeret.
Id£ MedSS Q^ ^ 8 ^ 1 recenseam quae melius ipsi nouistis,
prouincu- qua\m dura & dira pertulerint in Conacia, Vltonia,
rum rexatio. jj^^ passim £ n vrbibus & agris ludibrio habiti
GafueSL h va- quicunque, & cuiuscunque ordinis Catholici. Cla-
jttpontui. mant Ardmachia, Galueia, Vadipontus. 1 Sed ista
piebi.** 6 maiori8 sunt otrj & acuratioris penicilli, quo alius
quispiam veritatis assertor, & patrij honoris vindex,
toti orbi Christiano conspicienda depinxerit ea
quae in hoc genere commemoranda, illustria nobi-
lium adeo & plebeiorum facinora, in defensionem
fidei, religionis, & veritatis, per heroicam confes-
sionem sunt perpetrata, quorum enumeratione
accendi ad constantiam possumus, quantumuis no-
bis pectora conglacient veterno torporis & socordiaB.
T^atioSum ^^ * hodierna ipsa quaB cernimus, ac quasi
proieeutio. manibus nostris atrrectamus, excutere nobis debet
omnem teporem & inertiam. Vbique personant
voces £ propinquo, & nuncia de longinquo circum-
strepunt, hunc a\ satellitibus quaesitum, illum
captum, istum reuinctum, alterum examinatum &
iudicibus, & in arctam clausuram actum, qu6d
Regiae iniunctioni non subscriberet : Huius ciui-
tatis Praetorem, illius oppidi Praepositum, hos
1 Vulgo Droghecta.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORUM IN HIBBRNIA. 325
Vicecomites Vrbanos, illos Agrarios Domicellos,
omnes in iudicio sisti & long£ & suis domicilijs
euocatos, mancipari seueriori custodiae, quod contra
mandatiun legis diuinae, nolint regis mandato ob- 2 Mtchab 7
temperare. Testes horum sunt non auriti tantum
sed oculati, neque oculis tantum ista hauriunt sed
in sua ipsorum cute persentiscunt quam vera sint
quae nostris auribus circumsonant.
Testis est Ossoriensis presbvter nuper compre- Maafetratue
hensus, & in vincula comectus. Testes suntS^°rS!L
Praetores, Praepositi, Vicecomites: Corcagiensis, tus -
Limricensis, .Quinsaliensis, & alij Waterfordiae
etiamnum imperio Praesidis detenti. Testis ipsecarcere
illius ciuitatis Praetor, qui licet Magnatum multo vSwmite»,
fauore, atque ipsius Praesidis non vulffari irratia Pr»po«ti, "
aiiquando iretus, quia tamen conscientiam nitidam iurwe in
praetulit humano iauori, immunis non est & com- RS^Jt 11
muni eorum sorte, qui pro fide ignominiam 2™ h j^£
patiuntur. Quid dico ignominiam ? Cert6 nihil <»rum adire
nonoratius, aut ad immortalitatem nominis apud ^ 00 " 80111 *
aequos rerum aestimatores accommodatius, qu&m Honoriflca
pro honore Dei, pro gloria Christi, pro vnitate pjJ^* 1
Ecclesiae, pro fidei & religionis integritate, corpora
nostra & fortunas pericuHs obijcere, & si neceesetuLHb. ST
sit, etiam sanguinem prof undere. imUenti*. ,
Adeo satis ldoneus patientiae Sequester Deus, si conciueio
... j . r ^ , . . . exhorta-
miuriam deposuens, penes eum vltor est; sitionis.
damnum, restitutor est ; si dolorem, medicus est ;
si mortem resuscitator est. Absit & vobis Con-
fessores Christi, absit vltionis appetitus ; absit
offensionum & iniuriarum vindicta ; absit animus
turbidior, vel in iram irrumpens, vel irrepens in
simultatem ; absit & vobis alia vlciscendi cupiditas, Errorum :
quam vt saluis hominibus, interficiantur errores; j» on «j™ n -
vt destructa Niniue, Niniuitee sint incolumes, vt structio
Caluinismo abolito, Protestantismo exstincto, de- optatur -
letis Atheismo & Syncretismo, atque omnium
errorum & haereseon fuco deterso, resplendeat
Digitized by VjOOQ lC
326 ANALECTA DE REBTJS
vultus natiuus & aperta facies Catholicce religionis,
cuius olim Maiestas, si vspiam, in Insulis Britan-
nicis non exiliter effloruit. Sed nunc proh dolor !
d. Bern. (cum D. Bernardo ex canticis illud vere possumus
occinere) Vinea nostra floruit, non floret, floruit
^15!°* *" eruditione, sanctitate, virtute ; nunc ad instar agri
quem homo stultus & piger neglexit, vrticis &
insuiwBri- sentibus inhorrescit. Floruit viris doctis & stre-
^uomodo nuis, viris mgenio excelsis, ludicio solidis, omnium
glone^floru- scientiarum instrumento excultis, militari gloria,
•rint^& doo- ciuili administratione, & ante omnia religione con-
spicuis ; nunc offuscata erroribus, & hceresibus
cooperta, quid mirum si in caeteris etiam gloria
eorum sit dilutior.
nepioranda Ista in deterius mutatio gentis, non minus ex-
vm&%° cruciat & vulnerat animas vestras, quam caetera
Angiicane. 0Iim i a q U8B sustinetis incommoda, ab illa ipsa
gente errorum, terrorumque foetu turgida: non
hoc quidem ex indole sua, quaB ad mansuetudinem
& lenitatem solet esse procliuior, sed ex instiga-
tione, & impetu Dogmatistarum, qui cum semel
perruperint honestatis & disciplinaB claustra, &
verae fidei cancellos per schismaticam defectionem
transilierint, non alia via putant securius volitare
posse, & ApostasiaB impunitatem assequi, quam
illos dehonestando, affligendo, cruciando, per quos
ipsorum nequitia mundo maxime* innotesceret.
Preoe« pro Non igitur aliam vltionem reposcitis, non aliam
wnnoSSne. damnorum reparationem, quam vt fusis ad Deum
praecibus & lachrymis, eorum resipiscentiam &
conuersionem impetretis: hanc vnicam vobis re-
stitutionem, vel cruore ipso emendam putaretis.
Indoletis, ni f allor, sectariorum tenebris & ccecitati,
deploratis ignorantiam, iram Dei deprecamini, ne
eo8 in sua obstinatione pncduros deuoueat aoternis
supplicijs : Et tanquam pij parentcs, considenitis
mu^rand? 111 phreneticorum verbera liliorum, magis eorum
phran^ia. phrenesim dolentes, quam vestram percussionem.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA.
327
Sed feriant, mulctent, & mactent, si sic irritatus
peccatis 8aecnli Deus, per vestram castigationem
placabitur : Incidatur per diuinam iustitiam tibia,
vel brachium, vt cordi languido vel capiti medela
opportuna subueniat. Ipse si dolebitis, medicus ^^
est ; si moriemini, resuscitator est ; ab ipso leni- doiarum
men est afBictionum, ab ipso vulnerum sanatio, ab JJSJiS n-
ipso vita & sanitas, & post vite huius periodum ****&*.
ceternitas tormentorum deserentibus veritatem ; &
sectantibus eam, inque e& perseuerantibus requies
perenniter duratura.
Quam vobis perseuerantiam in hac vita, & in
altera requiem opto ex animo (Venerande Antistes
caeterique Christi Conf essores) meque etsi exsortem
vestrarum passionum, tamen orationum & merito-
rum consortem precor efficite. Datum & meo
Musaeolo hac die 17. Decembris, Anno 1611.
Vc8tri8 omnium obsequys.
Addictissimus in Deo Seruus,
T. N. Philadelphus.
Digitized by VjOOQ lC
328
COKOLLARIA
QV^DAM EX PR^MISSIS DEDUCUNTUR.
I. COROLLARIVM.
De feUcitate subditorum qui CathoUcis principihm
suhsunt ; rccapitulata Hihcrnorum coustantia :
diuinm ojm imploratio necessaria ad pcrsistendum
in vera Hierarchia, non obstante huius wui Anar-
chia apud Britannos.
VANDO igitur ex his quae produximus
euidenter appareat quantis sorumnis, &
calamitatibus exponantur Catholici nostri,
in hac fidei palaDstra ; est qu6d diuino
numini gratias agant immortales pro constantisB
dono, qua singulariter illos insigniuit prae multis
in circuitu populis, quos in errorem abstraxit ab
vberibus veritatis, vel ipsius heereseos lenocinantis
blandimentum, vel hfiBreticorum sfieuientium atro-
citas.
Et cum nemo se solo continens, vel solide con-
stans in bono peimaneat absque superno munimine,
& munere co?lestis adiutorij, quo vacillantium gres-
sus stabiliuntur ad salutem ; idcirco dcprecandus
est misericors Dominus, vt piam mentem quam eis
indidit, incolumen conseruet ; & stolam fidei qua
illos induit, immaculatam tueri ipse velit in ad-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 329
uentuni 6uuni & consummationcm saoculi ; quando
unicuique retribuet prout in corpore suo gessit ; &
deserentes compagem corporis ipsius procella tene- Iudw T . w .
brarum operiet.
Imploranda est sedulo coelestis gratiae subminis-
tratio, in hac tam aduersa nobis administratione
ciuili, qua nos inhumaniter tractari existimamus,
a tractatoribus iustitiae humanae, & obtrectatoribus
iustitiea diuinae, cui nostra innititur imbecillitas.
Ex nostris miserijs discant vicini Catholici,
quanto beneficio fruantur sub principibus vniuocoa
professionis, quam magnum & inestimabile bonum,
sit vitce securitas, & libertas ; cuius pretium non
satis intelligitur in terra suauiter viuentium, nec
tam vtendo quam carendo cognoscitur; quam
magna dulcedo f ruentium personae pariter & for-
tunarum suarum incolumitate, habentium pacem
ex omni parte in circuitu ; quemadmodum " habi-
tabat Iuda & Israel absque timore vllo, vnus- '• Rj*- 4 -
quisque sub vite sua, & sub ficu sua, a Dan vsque
Bersabee, cunctis diebus Salomonis ?'' Quando de
rore cali, per veram fidem, & de pinguedine
terrsD, per aDundantiam pacis, haoreditateni bene-
dictione possideret Iacob, quam magna & immensa
foelicitas subditorum, vbi eorum obsequium erga
Principem, suum ancillatur coelesti Principatui;
Vbi iura Regni non pugnant cum Religione ; vbi
fidem fidelitas non exterminat.
Semitam Catholicorum in Hibernia diuidit acies
nouaculse, & subtus ex vtraque parte aperitur
Eraecipitium : Si fidelis Deo fueris, infidus Regi
abeberis ; si fidelis sis Regi, contra Deum, patet
ind6 inferorum barathrum ; si Deo & Ecclesiae,
contra Regeni eiusque primatum, hinc panditur
tibi ergastulum, penditur mulctu, sperneris & sub-
sannaris. Falices illi qui sic possunt plucere suo
Regi, ne summo Ilegi displiceant ; qui sic principi
suo possunt obsequi, vt sequantur etiam principem
Digitized by VjOOQ lC
Iuliouum.
330 ANALECTA DE REBUS
saeculorum Christum Dominum; cui sequelam
prius vouerunt, potius debent, & fructuosius per-
soluunt.
Conditio nostrorum, qui aliquo modo in luce
versantur, similis est in his angustijs funambu-
lorum periculo, quorum lubrica vestigia, nisi
cautissime ilK se regant, crurifragium quolibet
momento, & interitum minantur. Lubet ex
Orat. 2. in Nazianzeno loqui cum Elia Cretensi ; " Quemad-
modum in sublimi & pendulo fune gradientibug,
in hanc vel illam partem deflectere minime tutum
est ; nec etiam parua inclinatio paruum periculum
affert, verum eorum salus in aequilibrio posita est :"
ita Catholici in Hibernia subditi; ambulantes
veluti supra sublimem funem, in lubrica & stricta
officiorum linea, nisi oculum colligant, vt nec huc
nec illuc aciem conijciant, aut vel tantillum de-
clinent in alterutram partem, siue* ad sinistram
recedendo & tramite fidei, siu6 deorsum labendo 4
fidelitatis auspicio, in ruinam & exitium proruunt ;
Vtrumque enim officium, & pij Catholici, & boni
subditi quam aptissime moderari debent, quod
arduum est in aduerso regimine ; nec f acilius id
assequeris vt viam carpas inoffenso pede, quam vt
per coeca labyrinthi antra, absque Thesei filo
gradiari8.
Rogandus igitur fidelis Deus, vt fidelibus suis
adsit Hibernis ; nec patiatur illos tentari supra id
quod possunt, sed f aciat cum tentatione prouentum,
vt possint sustinere ; & supercertare semel traditae
sanctis fidei. Encomium illud huius Nationis,
iudas Apot- " quod tenacissima sit Catholicae fidei/' verum &
EiS^ca- ^ct^ 8 ^ 1111 es ^ ; nec cadet in terram, nisi vt multum
tnoL V. 3. f ructum afferat, quamuis ipsi in terram proster-
nantur, & e terris suis eijciantur, vt dictum est.
Quod nunc sentiunt, id olim iudicarunt Hiberni,
stultitise, vel etiam leuitatis, aut (quod deterius est)
magnsD esse superbise indicium, antiquis Ecclesiae
Digitized by VjOOQ lC
Daniel. 3.
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 331
vsibus & traditionibus non acquiescere. IIoc
probant nostra terapora ; Hoc probauit dudum
Ardericus, dum innouationes studeret inuehere ;
quamuis celebris, doctus, sanctus videretur, tamen
antiquitati hoc deferendum illi censebant, ne illius
nouitates admitterent : succenseat aduersarius ;
attamen heec laudanda est firmitas ; haec censura
prceferenda. " Vt nihil innouetur nisi quod tra-
ditum est. ,,
Nouarunt veteratores quandam statuam Eccle-
siastici Primatus, quam infccliciter erexerunt, ac
populis, tribubus, & linguis ad " sonitum tuba), &
nstuke, & cythara?, sambuca) & psalterij, & syra-Y.4. y
phoniee, & omnis generis musicorum :" adorandam
dedicauerunt, ac statuto Parlamentari (de quo
supra) in basi collocauerunt ; si cultum & incurua-
tionem aureo idolo denegent Sydrach, Misach, &
Abdenago, parata est fornax ignis ardentis, in
quam confestim vincti mittantur : Si subtrahant
se psalterio, symphonia?, & nouis ritibus oflicij
Ecclesiastici Comitiorum authoritate indicti, vt
supr&, contra veterem, approbatum, & receptum
Eccle8ifle Catholicaa vsum cum braccis, tiaris, &
calceamentis in eandem fornacem conijcientur.
Iam ver6 coniecti sunt multi in carcerres &
custodias, quia istis nouitatibus non acquieverunt :
Detinentur mod6 in castris, & ergastulis, noua &
recentia veteris fidei mancipia. Vincti sunt in
Domino ; vincti pro Domino ; quibus minantur
illi qui omnibus apud nos dominantur ; nec con-
tenti mulctA graui, qua supra facultates onerant
captiuos, etiam eorum seruituti insultant, & con-
stantise obganniunt.
Proh pudor, quam illi seruiliter assentantur
Regi, qui nos inscctantur, qu6d in Primatum eius
non iuramus ; non verecundantur verlx) asserere,
scriptis asseuerare, & niulta contentione astruere
inter omncs Christianos principcs, Magnae Britan-
Digitized by VjOOQ lC
832 ANALECTA DB REBUS
niae Regern esse absolutum Monarcham, quia solus
inter omnes assumpsit istam Ecclesiastici culminis
Praecellentiam, qua se statuit independentem, &
liberum ab omni ordine & norma iurisdictionis
cuiuscunque alterius, non in ciuilibus modo, sed
etiam in Ecclesiasticis.
Multi sunt in orbe Christiano Principes absoluti,
multi inclyti, & inaugurati Reges: Imperator
Augustus; Ilispaniarum Catholicus; LusitaniaB,
Aragonise, Nauarrae, Hungariae, Bohaemiae ; multi
etiam inuncti & diademate insigniti, Galliarum
Christianissimus, Syciliae, itidem & Ierosolimorum :
siue illi inaugurati tantum, siue etiam corona re-
dimiti, seu denique oleo sacro delibuti, nemo
Regum Christianorum, a Christo nato, vel cognito
in orbe, delibauit apicem Ecclesiasticum ; aut regio
diademati alligauit infulam hierarchicam, ea qua
nunc ratione assuitur vtraque potestas, ciuilis &
sacra, in vertice laicali Regis BritanniaB.
Caeterum ita expedire volunt regimini ipsorum ;
vt vnus ab omnibus dissocietur ; & ille solus sit
saBCuli Phcenix, caeteri Reges tantum Phceni-
copterae ; ille solus se eximat a compage subordi-
nationis, quam caeteri merito recognoscunt ; solus
ipse absolutus sit a vinculo vnionis ; solus sit in
omnibus, & ab omnibus independens ; quamtum-
uis reclamet orbis Christianus vnanimi omnium
Ordinum consensu; quamuis Concilia generalia,
decreta Sanctorum patrum, tota schola Catholica,
Regna & Respub. atque ipsi etiam sectarij omnes
extra Britannicas ditiones isti Primatui refra-
gentur.
At enim dum illius Monarchiam sic absolutam
fabricantur, Anarchiam potius & meram confu-
sioncm inducunt; quare dum Catholici tiaram
hanc dissutam cupiunt, & dissociatam a Regali
cuhnine, non diminutam principis authoritatem,
sed Ephororum asscstrice sapientia, Theopompi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 333
solium stabiliri optant. Et quod maius est, ordi-
nem iuris & Christo legislatore instituti, nec posse,
nec debere ab homine quocunque, & quascunque
leges condente, abrogari contendunt.
II. COROLLARIVM.
In quo, ex verbis Regis elicitur argumentum pro
inculpata Catholicorum constantia.
ET quia haec veritas nostris Catholicis medullitus
infixa est, aequum est nos meminisse verborum
illorum, quae Rex noster in sermone stelliferi con-
clauis (quem suprd retuliuaus parte prima obseru.
13. & quatuor sequentibus ; in quem sensum antea
etiam locutus fuerat in publicis Regni Comitijs)
de sua sequabilitate in subditos Catholicos, <&
benignft animi propensione, sic ab eis non abhor-
rere, vt insuper etiam diligere se non inficietur
per8onam PapistaB, qui alioqui vir bonus sit, &
hone8t6 educatus, aliam religionem nunquam im-
biberit; odisse tamen personam Apostatse Pa-
pistae.
Cum igitur Catholici Hiberni, hac educatione d
teneris vnguiculis imbuti sint, nec alijs in religione
opinionibus vel tenuiter vnquam intincti f uerint ;
neque ver6 aliam facil^ admittant alimoniam,
quam quae hoc sapore fuerit condita ; tametsi
lamise denudent vbera sua; & catulos lactare Thren * 4 -
velint stillicidio medicato ; tamen adhaesit lingua
lactentis ad palatum eius in siti, respuens lacticinia
nouitatum : in hoc saltem exultare illi & gloriari
possunt, se quam longissimd abesse ab Apostasiae
nota, quam Regi execrabilem esse sciunt ; & cum
ingenu& instituti sint in fide Catholica, cur non
sperent posse eorum innocentiam locum habere
apud Regem, cui cara & antiqua est bonorum
Digitized by VjOOQ lC
334 ANALECTA DE REBTJS
virorum ingenuitas, quamuis ab ipsius in religione
placitis ali& doctrina praeoccupati dissentiant.
Quoties autem Gubernatores Regni, alijve qui-
cunque ministri Regij, expugnare volent hanc
firmitatem nostram in suscepta sententia ; nobis-
que obijciant (quod antehac saepius obiectum
fuerat), quasi moliamur, vel sceptrum e manibus
extorqucre, vel coronam capiti detrahere, dum
eius religioni nos subducimus ; vitream istam
obiectionem reijcere possuraus, authoritate & tes-
timonio ipsius Regis, cuius nunc verba recitaui-
mus, " posse illum " (adeoque velle) " diligere
Papistam virum alioqui bonum & honeste educa-
tum, qui aliam religionem nunquam imbiberit. ,>
Neque verd, si vel Primatum eius Ecclesiasticum
negemus, vel detrectemus adire Ecclesias & nostrfi,
professione alienas, ided vel dextram Regis exar-
mamus, vel verticem affligimus ; sed laruam
solummod6 amouemus, qua vultus Regis obnubi-
latur, ne recto radio possit adstantes illustrare.
Spectrum est, vel statua marmorea quee prohibet
liberum accessum fideliter ob^equentium, dumque
aditum impedit, viamque obstruit vt prototypum
inoffense veneremur, antitypi offensaculum cupi-
mus amoliri.
et X ™wtate Hefertur a sancto Chrysostomo, cum "aliquando
interp. Fed. Diui Constantini statua lapidibus percussa fuisset,
tooTo & plerique illum stimularent ad ebs persequendos,
& poena aflSciendos, qui iniuriam ipsi tam grauem
fecerant ; dicerentque istos, saxa iaculando, totum
Imperatoris vultum ictibus contudisse ; tum Con-
stantinum ipsum, contrectata manu f acie, & leniter
ridendo respondisse : nusquam vulnus impressum
vultui meo video : quin & caput sanum est, & fa-
cies omnis incolumis. Ita illos rubore & pudore
affectos ab hoc iniquo consilio desistere fecit."
Quara vellem ita contingeret, in causa quam
tractamus Regij Primatus, qui nobis aliud non
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 335
censetur quam simulacrum quoddam, obumbrans
verius quam exornans natiuum Regis vultum;
qu6d si velum ab imagine separari volumus, ne
aspectum impediat, non ide6 destruimus veram
Principis effigiem, vel ideam, quse amoto inani
vmbraculo, lucidius incurret in oculos intuentium ;
dura autem marmoreum spectrum interpositum,
a viua & veraci imagine mternoscimus ; iudicij
sanioris indicium esse nobis videtur, non autem
argumentum perfidioe, quam desnuimus. Hoc
igitur ablato inuolucro, si manu faciem Rex at-
trectauerit, integram, & illeesam inueniet, que-
madmodum & caeteri Principes in sese experi-
untur.
Sapienter illud & S. C. obseruatum est in sua i*»bu§ r«*
defeDsione iuris Regura ; " Historias abundare cini finem.
exemplis florentissimarum Ecclesiarum, sub con-
traria) religionis Principe." Quidni ita, Superis
fauentibus, eueniat etiam Hibernis, vt retentA
sua sibi religione incolumi, in caeteris Regi obse-
quantur ; vt talem S. II 1 *** ad Proregem Sinloan-
nera scribat epistolam, in fauorem nostrum, qua-
lem Antiochus Syrire Rex, in gratiam Hebncorum,
olim miserat ad Lysiam Gubernatorem, in hunc
modum.
" Rex Antiochus LysioD fratri salutem. Patre J. Machab.
nostro inter Deos translato, nos volentes eos qui id 1 ' T *
sunt in Regno nostro sine tumultu agere, & rebus
suis adhibere diligentiam, audiuimus Iudaeos non
concessisse patri meo, vt transferrentur ad ritum
Graecorum, sed tenere velle suum institutum, ac
propterea postulare 4 nobis concedi sibi legitima
sua. Volentes igitur hanc quoque gentem quie-
tam esse, statuentes iudicauimus templum restitui
illis, vt agerent secundum raaiorum suorum con-
suetudinem. Bene igitur feceris, si miseris ad
eos, & dextram dederis ; cognita nostra voluntate,
bono animo sint & vtilitatibus proprijs deseruiant."
Digitized by VjOOQ lC
336 ANALECTA DE REBT7S
Quod liic de Antiocho Rege, paria vel etiam
maiora de Cyro Persaruin, de Artaxerxe, de As-
suero Regibus sacra scriptura commemorat; De
Ptolomaeo Philadelphi Aristaeas ; de ipso Pharao-
ne, & de terra Gessen, Patriarchae Iacob, soboli-
que & familiao eius attributa, meminit historia
Geneseos ; vt omittam alia plura citerioris aeui
exempla, quorum nonnulla iam attigi suprd obseru.
31. & 32.
Horum imitatione, vtinam luberet Iacobo Regi,
condescendere nostris votis, & concedere mitiga-
tionem malorum, quibus indies magis magisque
affligimur. Dico indies, quia his quae iam con-
scripsimu8 cumulus scribendorum accrescit : dico
magis ; quia & nouis ingenijs, noua solerti&, nouae
etiam prodeunt adinuentiones : dico magis magis-
que ; Nam quod hactenus fere inauditum est (vt
caetera taceam) ipsos plebeios, quos vel exterrent
vel alliciunt ad frequentandas Ecclesias hi qui
pra38unt, cautione scripta obligant, & syngraph&
mulctatitia\, in posterum non recessuros ab ill&
schismatic4 communione, vt perpetu6 inhaDrescant
faDcibus Protestantium. Sed de his alijsque re-
centioribus technis ; de laqueis haereditatum ; &
haeredum illaqueatione ; de pupillorum insidios^
emancipatione, alijsque huius generis retibus &
compedibus Catholicorum, vberior aKbi erat di-
cendi locus ; & iam nonnulla attigimus in prima
parte Analectorum, necnon in his obseruationibu*.
III. COROLLARIVM.
De Regum ad Regem interuentu 8f sperato euentn
eiusdem.
v
T autem Rcgi lubeat anmiere quod petimus,
quos potius interuentores pro nostra pusilli-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IK HlBERNIA. 387
tate dabimus & obtestabimur, quam potentissimos,
& pienti8simos Reges, quos initio deprecati sumus,
vt constantiam nostram corroborent, & obstantia
nobis impedimenta dimoueant, nostrumque Prin-
cipem inclinent ad cogitationes mansuetudinis &
clementice.
Irato Imperatore Theodosio, & grauiter incitato,
aduersus populum Antiochenum, legauerunt ciues
Flauianum Patriarcham, ad mentem eius emolli- Homu. s. u
endam, & vltionem quae parata erat infligi, depre- aXS^
candam : in ipsa ver6 ciuitate S. Chrysostomus, '
ad placandam diuini numinis iram, & vt vitam in
melius commutarent, ciues vniuersos magno animi
ardore exhortabatur.
Et cum multa disertissime de legationis tenore
prsenunciasset, & ipsius legati sermonem concinno
scheraate adumbrasset, de miseris ciuibus timore
consumptis, & per singulos mori dies expectanti-
bus ; quc-d pulsi, exulantes, reis miserabilius vi-
uentes, sanguinem in manibus gestantes, & de vita
sua non confidentes essent. Tandem in persona
legati ad Imperatorem haec tibi (ait) pcena sufficiat,
ne vlterius ira procedas : mitem tibi super-
num iudicem, per humanitatem in conseruos,
redde : Cogita vrbis magnitudinem, quod non de
vna, vel de duabus, vel tribus, vel decem animabus
nunc vobis est considefatio, sed de millibus infi-
nitis, &c.
Et infra. " Heec sacerdos & plura his cum mai-
ore dicet fiducia ; hsec imperator audiet : Et ille
humanus & hic fidelis : vnde vtriusque bonam
habemus spem, magis autem & supra Magistri
fidem & Kegis humanitatem, Dei misericordiaa
fidimus : Etenim & rogato Regi, & roganti sacer-
doti, ipse medius assistet, Regis cor emolliens,
sacerdotis linguam excitans ; huius verba secun-
dans, illius mentem prseparans dictis multa cum
venia suscipiendis, & petitionibus concedendis."
23
Digitized by VjOOQ lC
338 ANALECTA DE REBTJS
Nouo & inusitato legationis genere ad Regem
exorandum, Regura interuentionem depostulat Hi-
bernia : si crimen est, quod illi pietatem esse fir-
miter credunt, a recepta vnione cum Ecclesia Ro-
mana non recedere, exoratus ab Orthodoxis
Regibus, Rex Iacobe, sufficiat tibi poena inflicta,
cesset vlterior afflictio ; cogita supernum iudicem ;
cogita externam nostram educationem ; cogita in-
ternum iudicium mentis, & intimam populi per-
suasionem ; cogita omnes conatus quibus hactenus
cogi non potuimus ad defectionem. Cogita Reg-
ni amplitudinem, qudd non de vna vel altera ciui-
tate, non de vna regione vel altera, sed de multis
prouincijs, de vna integra & inclyta Insula, mul-
tas animarum myriadas continente res agitur ;
dignumque esse tam numerosum & multipli-
cem coetum, vt eius ratio habeatur, in negotio
pra38ertim eiusmodi, in quo cum toto Catholico
orbe indiuulse* communicant.
chrysoet. Nullius accusantur flagitij, nisi qu6d religionis
p^T^An-** 1 ze ^° fl ft g ran k Maxima laus accusatio, & crimina
Socii. laudes fiunt ; & testimonium indubitatum, inimicis
ipsum perhibentibus. Coelum & terram contesta-
mur, nos ab omni reatu laesae Majestatis humanoe
immunes esse, & nisi nomen ipsum vertatur in
prseiudicium, aut fidei professio fiat nobis in prae-
cipitium, ab alio quouis m principem facinore,
aut proditione, eiusque suspitione nos quam longis-
sime abesse.
Heec & his jJura Reges deprecatores, Regi
dominatori insinuaturos confidimus, vt rogato &
rogantibus medius assistat spiritus ille mediator
Dei & hominum ; qui & horum linguam, & illius
mentem sic gubernare potest, vt cum iam vitam
non nisi precariam trahere videamur, suspirijs,
& singnltibus plonam, tam solenni intercessione
horum tam Augiist-orum intcruontorum, nancis-
caniur iiicoluiiiitutcm & pucein.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLlCORtJto IN HlBEHNtA. 339
Si nos indigni sumus qui audiamur, illi dignis-
simi sunt qui exaudiantur : si nos orare vix aude-
mus, illi cum non dedignentur orare, dignabitur
oratus exorari. Deumque nos humiliter precabi-
mur vt vniuersos diu f oeliciter sospitet ; tam Re-
gem BritanniaB cui fideliter seruire tenemur, nos-
traeque salutis & incolumitatis auctorem ; quam
etiam Reges & Principes Orthodoxos eiusdem
nostraB sospitatis & recouciliationis assertores.
Fluctuat animus inter spem & metum ; tjuid
mirum si fluitet oratio, sordeatque ; nam & amnis
exundans cit6 lutum colligit, & vndosus sermo de
abstrusis euentibus nec constans esse solet, nec Am>»io».
tersus aut illimis.
Digitized by VjOOQ lC
340
ANN0TATI0NES
IN PARJENETICAM T. N. PHILADELPHI
AD EPISCOPUM DUNENSEM, C JETEROS-
QUE PRO FIDE CATHOLICA CAPTIUOS
& CONFESSORES IN HIBERNIA.
Ad Lectorem beneuolum prcelocutio.
JVTHOREM prsecedentis epistolae ad scri-
bendum inipulit commiseratio quaedam
patrise suee heeresibus respersae, & com-
patriotarum ab heereticis pro fide Catholica vexa-
torum condolentia, quam scripto tradendam duxit
tum ad exonerandam animi sui tristitiam (qua^
dum expromitur, nescio quomodo minuitur), tum
etiam & multd magis ad leniendos Confessorum
Christi afflictos spiritus, qui vt coram per mutuum
sermonem, ita inter absentes per litterarum allo-
quium demulcentur. Atque inde etiam rationum
momentis deliniti, & ex scripturis sacris considera-
tionum thimiamate peruncti, corroborarentur ani-
mo ad omnia sufferenda, quae Deus permittit ad
eorum probationem & expiationem. Vt cum sibi
persuaserint fidelem Dominum non passurum eos
tentari supra id quod possunt, sed facturum cum
tentatione prouentum, vt possint sustinere, hinc
mente erigantur in coelum ad illam diuinam pro-
uidentiam veneranter suspiciendam, eique passio-
num suarum humili obsequio famulandum ; quod
quidem famulitium magnam apud ipsam habet
JBupernd repositam remunerationem.
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN IIIBERNIA.
Ita in Deura rapti, vel cura Apostolo ardenter
dissolui cupiant & esse cum Christo, vel cura D.
Chrysostorao pie ingemiscentes dicant, " Heu
quara sordet terra cum coelum aspiciamus." Iste
siquidem pius coelorum intuitus generabit in ani-
mo non admodum refractario, neque diuinis re-
pugnante inspirationibus, quendara despectum
teroe huius, rerumque terrenarum & caducarum,
qitao nostrum cursum reraorari possunt, & impe-
dire liberam cum Deo conuersationem.
Et quia huc voluit captiuos Christi manuducere
huius paraeneticae scriptor, & ad hoc eos maximd
permoueri posse putauit, commemoratione rerum
illustrium, quas ipsi oculis suis vel manibus ipsis
explorarunt, hinc eos commonefecit eorum quae in
conspectu nostro vel nuperrim^ facta sunt, vel
etiamnura modo fiunt. In quibus quoedara non
ita liquidissira^ sunt exposita, vt statira a quolibet
percipi posset scribentis animus. Ac rursus in ijs
quaD paulo vetustiora sunt, quaDdam attinguntur,
quae licet explicatissime promerentur, nisi tamen
vltra coniecturam probabilem authoritate & testi-
monioveterum,ac rationum adrainiculo fulcirentur,
apud quosdam vix fidem mererentur, prcesertim
apud illos, qui ne leuiter creduli esse videantur,
nimium increduK deueniunt ad ea, quaa pro honore
gentis Hibernorum verissime asseruntur.
Idcirco annotanda quaedam erant quae obscuris
lucem, dubijs fidem, firmis authoritatem, infirmis
robur adijcerent. Interea tamen dolendum est,
ea ex quibus maxime cum ornamentum, tum etiam
proesidium rebus nostris antiquioribus afferri
queat, vel iniuria temporum intercidisse, vel ho-
minum quorundam iniuria perijsse, vel denique
nimis solicita aliorum prudentia, an dolo dixerim,
interuersa esse plurima veterum monumenta.
Nam & Archiuis publicis fere expilatis, & plus-
quam decimatis iam scrinijs Ecclesiasticis, monas-
341
Digitized by VjOOQ lC
342 ANALECTA DE RBBTJ8
teriorum autem scriptis omnino interceptis, quid
potuit esse residuum, vnde & per quod fugientem
veritatem valeas expiscari P • • i
Porro si vspiam apud priuatum asseruan mtel-
ligunt hi (qui cum imperio prasunt) f ragmentum
aliquod veteris historiae Ms. prece illud siue pretio
corradunt, vel si nec prece aut pretio obtinent,
succedunt precibus minae & prsecepta, quibus
refragari, paulo minus quam lethif erum est.
Quia non- Accidit hoc non ita pridem in Codice . . . Ac-
^id2tui u iSS cidit & circa alterum Codicem f amiliaB . . .
Tel penonas • f^fo # . .
nominare, 11X au.xj.viv/. . •*
ideo oonirai- Nam cum Prorex secund6 & tertio ldque seno
unS 1 ^". satis petijsset, herus autem loci (qui idem hseres
um™r* erat & custos libri) procrastinando tergiuersaretur,
ei^ieua U B erit q uarauis Magnatum preces imperia sint, quia ta-
men in magno pretio librum haberet, quippe sanc-
torum continebat hagiologium, & domus su»
volebat vt esset quasi monile & monimentum per-
petuum, vsque eo distulit eius traditionem, donec
iteratis precibus minae adderentur, per quas metu
victus cessit loco, & librum concessit Proregi ac-
commodato magis quam donato, vt inde quaBdam
quse placerent transcribenda curaret. Sed nec-
dum restitutus est iste, vel alius antiquae notaa
Annalium tomus, quaB conscripserat Iohannes Clyn
Minorita, & monasterij Canicopolitani alumnus,
opere perducto ad annum Domini 1350. quem
libnim quidam ex Iusticiarijs itinerantibus natione
Anglus (cuius memoria apud Catholicos Lageniae
non redolet odorem suauitatis, ob motam ab eo
pridem durissimam persequutionem, de caetero
non pe8simus iustitiaB administrator) accepit qui-
dem accommodat& sed inconsulto possessore in
Po» muito- Angliam auexit ; in hoc saltem contra iustitiae
nin, di?Si. normam peccaturus tantus Iusticiarius, si inuito
t«3&^ t ' Domino retineat pignus, ex amore traditum. ^
titmt. * 09 " Strenuus fuisse fertur in isto artificio conquiren-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 343
di vndequaque, auferendique aut suppriraendi
vetustos codices praosertim in prouincia MomoniflQ
(quam praesidali auctoritate gubernabat) Georgius
Carew, quem praesenti anno ex Anglia reducem,
veluti Syndicum & visitatorem vidit Ilibernia :
qua autem arte exculpserit nobilissimo viro (Car-
teorum Coryphaeo, quem mox in vincula dedit, &
in Angliam captiuum ablegauit) amplissimum &
antiquissimum volumen Ms. alij dum referunt,
vberrime lugent tum libri amissionem, tum etiam
ipsius viri primarij infortunium.
Sed quod Pneses in vna prouincia, id fecit per
vniuersum regnum Henricus Sydneeus, & alij
ante eum Proreges, qui omnia quce colligere pote-
rant, vno quasi euerriculo asportarunt, vt istud
inter alia sibi demandata quando in hoc regnum
mitterentur, iniunctum f uisse videatur, vt quara
diligentissim^ abolerent omnem vetustatis merao-
riara in Hibernia. Qua in re cum se nimis au-
dacter & flagitios^ extulisset sub Henrico Octauo vwe cam-
Prorex Leonandrus Greius, de quo faraa obtinet vltonla.™*
demolitura fuisse monumentum SS. Patricij,
ColumbflD & Brigidao in ciuitate Dunensi, quum
ille prouincino male habitoa reus ageretur, & capi-
tis damnaretur, inter alia obiectiun fuisse hoc
Patricij templum profanasse, perhibet esse certum
Guil. Camdenus in sua Vltonia. Sed quod isti
Greio tum crimini datum fuit, nostr& nunc merao-
ria magnae laudi ducitur, & obsequium Deo pne-
stari putatur, quoties in odium regularis seu mon-
asticoe professionis claustrorum rudera dissipantur
& destructis nidis spes oronis redeundi obstruitur
innocuis illis auiculis.
Non tantum exteri sed ipsi etiam indigenos ini-
quiores olim fuerunt in vetera & sacra monumenta.
Nam cura illi, siue inter se, siue etiara cum
Anglis de summa rei, bello decernerent, tanto
ardoro & impetu obuia quaeque vastabant, vt
Digitized by VjOOQ lC
344 ANALECTA DE R^US
neque Ecclesiarum tabularijs, neque ipsis sancta-
rum reliquiarum scrinijs parcerent ab incendio,
de quo suffecerit vnum exemplum afferre ex illo
quem retulimus Iohanne Clynn locuplete Chroni-
corum scriptore ordinis S. Francisci religioso.
Ita enim scribit ad annum Domini 1346, " die
Teneris tertio Nonas Maij, Dermicius Mac Gille-
fadrick monoculus, qui semper insidijs & prodi-
tionibus intendere consueuit per omnia, & parui
pendens, villam de Aghbo in Ossoria combussit,
associato sibi Karioille & secumducto, & etiam
ccemiterium & Ecclesiam S. Kanici Abbatis, viri
sanctissimi, patroni patriee, & loci fundatoris
scrinium cum ossamentis & reliquijs eius igne
crudelissimo tanquam degener fiUus in patrem
crudeliter desaeuiens conbussit & consumpsit : " & de
Ecfrido Rege, quid in isto genere effecerit, verbis
ipsius Venerabilis Bedee audiamus. " Anno in-
quit Dominicae incarnationis 684. Ecfridus Rex
Nordumhumbrorum misso in Hiberniam cum
exercitu duce Berto, vastauit miser£ gentem in-
noxiam, & nationi Anglorum semper amicissimafti
ita vt nec Ecclesijs quidem aut monasterijs manus
parceret hostilis.' , Ita ille 1. 4. c 26.
Iam & de Noruegis & Danis quid velim adij-
cereP qui cum omnia infestarent armis & patriam
hanc hostiliter aggressi, eamque vi occupantes
cum imperio tandem tenuissent, saltem initio
haudquaquam imbuti mysterijs fidei Christianss,
sacra & profana miscebant ; & qui iteratis \4cibus
Jlegionem inuasissent, non pauca subduxerant
gentis illius Ms. ex quibus etiamnum modo apud
Regem Daniae in suis Archiuis multa extare di-
cuntur rerum Hibernicarum volumina. Ad quem
no8tr& h&c memorii quum pro Elizabetha Regina
legatione fungeretur Eques Marescaltus, intel-
lecto qu5d in eius comitatu Hibernus quispiam
esset, deductus est ad tabularia Regia, & ostensis
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 345
illis voluminibu8 Hibernic& conscriptis, quae per
Maiores suos, cum Hiberniae principatum obtinuis-
sent inde asportata dicebat, auide cupiebat ab
interprete aliquo, eiusdem nationis viro enucleari.
Sed quum aduersa sorte Hibernus ille parum ver-
satus esset in suo vernaculo idiomate, siue qu6d
in Anglia magis quam in sua patria vitam duxis-
set, eiue etiam qu6d in Hibernia neglexisset
Hibernicelegere aut scribere, quam non satis calle-
bat ipse linguam, quomodo posset alijs explicareP
Vbi hoc obiter obseruo, cum Anglo-Saxones tara
feri aliquando & literarum rudes fuissent, vt nul-
lum haberent lectionis aut scriptionis vsum, in
hoc eis subuenit Hibernia, vnde suos illi charac-
teres & scribendi elementa ex Hibernorum schola
mutuati sunt, vt & ipsorum Anglorum testantur
Annales, & conuincunt vetustissim» apud eosdem camdeni.
leges & chartae charactere Hibernico conscriptoD.
At vice versa, post expugnationem Anglicanam,
sic prosecuta est Hibernos Anglorum natio, vt calle
omni studio connixi sint primogenium illud idioma
inter eos exterminare.
Ceeterum Rex Danire adeo exoptauit istorum
codicum suorum expositorem nancisci, vt tunc
cum oratore Anglo seri6 dicatur egisse, vti ipse
non iniussu Reginoo Elizabetha) curaret peritum
interpretem ex illa natione ad se mitti. Neque
ver6 post reditum suum neglexit id orator, & re
communicata cum Regina ac sanctiore Senatu in
Anglia, inuentus est in carcere quodam Londinensi
(Mareschalsiam vocant) pro fide Catholica tum
captiuus Donatus Dateus historiarum Hibernira
adeo & idiomatis callentlssimus, qui suam in ea
re operam collocare paratus erat, & ex illa occa-
sione suam sperauit libertatem. Sed in illo
senatu regio quidam subacto ingenio consiliarius,
quem non expedit nominare, dissuasit iter & totum
negotium, ne forte id officeret regimini Angli-
Digitized by VjOOQ lC
346 ANALECTA DB REBTJS
cano, atque ita politicis rationibus adducti, ab
incepto destiterunt.
Et quaraui? non multum velira contendere, num
priscis saDculis maiores nostri fuerint nimis accu-
rati, aut vero plurimum soliciti, vt scriptis con-
signarent omnia sua monimenta, magisque vt olim
de Romanis quidam dixit, rebus pneclare geren-
dis quam quaa gesserant apte describendis va-
cauerint, verumque esse potuerit quod scriptor
antiquus de illis tradiderat, nobilium genealogias
quam rerum nobiliter ab ipsis gestarum memoriam
eos studiosius conseruare solitos.
Cum his tamen verum est, multos ibi extitisse
non solum veteres illos sanctos, & expolitos scrip-
tores, verum etiam medij temporis Magistros;
neque solum in ipsa Hibernia, sed & multS magis
in exteris regionibus, quorum hic Catalogum f rus-
tra confecero, quia in immensum excresceret.
Atque vtinam fas esset in vnum ea colligere,
vt tanquam ex naufragio, aliquae saltem tabulae
saluae rcmanerent posteritati. Sed multa inter-
ciderunt, multa etiam in antiquis bibliothecis re-
condita esse possunt, quae si lucem aspiciant,
mirum quantum illustrabunt Hiberniam. Et iam
huius luminis scintillas excussit e GermanioD
bibliothecis vir pius & eruditus Henricus Canisius
Professor Canonum Ingolstadij in suis tomis
veteris lectionis. Facem etiam pratulit aliorum
industrioo Iohannes Molanus S. Theologiac Doctor
in suis Natalibus Sanctorum Belgij, cui succe-
daneam parat operam, rei antiquariaD magnus
ferscrutator P. Ileribertus Rosweydus societatis
esu.
Plurima huc suppeditari poterunt ex iam dicto
Danorum Itegis Dominio; Italia etiam & Gallia
quaedam eructabunt; & iam nonnulla edidit P.
Arnoldu8 Wyon in suo ligno vita> ordinis D.
Benedicti. Sed forte plus caeteris parturiet Bri-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 347
tannia, sl tamen partum suum velit eniti, quem
iam diu visceribus conceptum, & in arce Londi-
nensi atque alibi (vt ferunt) suis obuolutum se-
cundinis in vtero gestat, nisi footum iam vt
exeat gestientem, ne saluus egrediatur & integer,
vel herbis in vulua praefocandum, vel egredientem
pugione detruncandum putauit.
Aliquid iam praestitit recens Chorographus, cui
multa se debere agnosceret Hibernia, nisi qu6d
aspersum nouellis erroribus, & velificantem proe-
sentaneis honoribus transuersum subinde traheret
contra iudicium suum cupiditas saocularis ; sed
eius industriam & candorem eruendi vetera schao-
dia, in multis decolorauit humanus timor offen-
dendi eos, per quos cupit assurgere ; quanquam
in postrema editione suae Chorographiao in pluribus
ille se correxerit.
Caeterum ex tam multis Archiuis qune vel istinc
vel alibi perlustrari possunt, ex tot membranis
antiquis ac veteribus regestis, ex tot vetustis codi-
cibus vel praolo excusis vel calamo exaratis, qui
tineis & blattis in pabulum dati, vel situ & carie
fugientes in bibliothecarum pluteis exolescunt,
aut congesti in angulos delitescunt, si docta manu
& mente attenta euoluantur, quis scit quin nouo
lumine Remp. Ecclesiasticam adeo & ciuilem
collustrent vetera sanctorum & doctorum monu-
mentaP
Atque inter ccetera nunc summopere & nostra-
tibus desiderantur :
Celsi Ardmacani summa Theologica ; quam in
Viennensi Bibliotheca Caesarea reperiri, me legisse
memini in quodam authorum elencho impresso.
Item eiusdem testamentum ad Ecclesias, Cpnsti-
tutionum, lib. 1.
Ad Sanctum Malachiam Epist. complures.
Opera etiam Sancti Columbani Lageniensis,
eiusque
Digitized by VjOOQ lC
348 ANALECTA DE REBUS
Liber contra Arianos, de quo Auctor in ipsius
vita apud Laurentium Surium tomo. 5. . . .
Commenturia eiusdem in Psalterium, 1.1.
De moribus Monachorum metrice, quod for-
tasse idem erit cum monosticho Columbani apud
Henricum Canisium tora. 1. quem ex fide Codicis
Ms. Frisingensis, vero auctori vendicat, antea S.
Aldelmd immerito ascriptum a P. P. Martino
Delrio. Sed idem ille Columbanus auctor est tum
Monostichi, tum etiam epistolao contra auaritiam,
de qua Canisius supra, & Bibliotheca Patrum.
Cert& Sigebertus c. 60. de viris illustribus scribit
eum multa composuisse vel ad canendum digna,
vel ad docendum vtilia. S. Brendanus Abbas
Benchorensis scripsit de legibus monachonum
librum vnum, & reuelationes de futuris tempori-
bus, 1. 1. vt testatur Arnoldus Wyon.
Eiusdem proetereaCollationes adMonachos.lib.l.
Monasteriorum methodus. lib. 1.
Epistolce ad Commilitones. lib. 1.
Deinde S. Malachiae Primatis Ardmacani,
Constitutionum communium lib. 1.
Legum coelibatus lib. vnus.
Nouarum traditionum lib. vnus.
Ad D. Bernardum Clareuall. Epistolae com-
plures, & quno primo omnium loco numeranda
essent S. Patricij Hiberniee Apostoli, Archiepis-
copi Ardmacani & primatis Hibernia?, cuius aurea
monumenta vtinam extent vel auro obryzo redi-
menda : Saltem hic vel ipsos titulos operum non
proetermittamus :
Odeporicon Hibernia?.
Historia Hiberniae ex Ruano, seu quo alio rela-
tore a prima gentis origine.
Itenerarium Confessionis.
Ad Hibernicas Ecclesias epistolne complures.
Do tribus habitaculis hb. 1.
De futura electorum vita 1. 1.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 349
Abiectoria quaedam 366. lib. 1.
Ad Ccreticum tyrannum Epist. 1.
Ad Britannos Epistolae plures.
Sermonum lib. vnus.
De Antiquitate Avalonica, & ad Avalonicos
incolas Epistolae. Sunt autem hi Avalonici Glas- Quidam pu-
tonienses in Anglia, de quorum monasterio epis- m* h^ non
tolara Ms. ex Anglino archiuis descriptam per SjSt , {^ tro
Marianum victorem (Episcopum Reatinum, cuius j«* *^" Tel
extant erudito in D. Hieron. elucubrationes) &eiu«dem ne-
S. Patricio inscriptam, pro suo erga me amore §&*«?
mihi communicauit R. D. Geraldus Voscius, qui ^JTJ^^.
EphremSyTum summolabore & studio latinum red-
didit. Sed eandem postmodum reperi in quadam
perantiqua sanctorum Angliao & Hiberniae legenda
typis excusa, de cuius epistolaa fide erit alibi for-
tasse dicendi locus. Interea consulatur Camdenus
in Belgis, qui S. Patricium Apostolum nostrum
30. annos vitam monasticam in illo coBnobio
duxisse scribit ; & tandem haoc addit.
"Primis his temporibus, id est, circa annum 698.
viri sanctissimi hic Deo inuigil&runt, & pnecipud
Hibernici, qui stipendijs regijs alebantur, & ado-
lescentes pietate artibusque ingenuis instruebant ;
solitariam enim vitam amplexi sunt, vt maiore
cum tranquillitate sacris litteris vacarent, &
seuero vitsa genere ad crucem perferendam se ex-
ercerent."
Sed redeamus ad scriptores Hibernos, quorum
destituti operibus laboramus, saltem ne tituli pe-
reant, vt ex ipsis inscriptionibus pateat quanta
eruditione & pietate floruerint.
S. Aidani commentaria in sacras Scripturas. vide Tri-
Homeliae, & alia nonnulla. * h uc* ^
Item Adamnani opera. Westmon in
De locis terrne sanctae, lib. 1.
De paschate epistolae plures.
Nam vita S. Columb® ab eo conscripta, iam
Digitized by VjOOQ lC
350 ANALECTA DE REBUS
exijt in lucem operfi, & studio Henrici Canisij,
qui etiam alia multa edidit diu multumque desi-
derata, qualia sunt quao de S. Virgilio Hiberno,
de Sancto Blethmac, de S. Brigidaper Cogitosum,
de S. Kiliano, Colmano, Totnano & aKjs, quas
summa diligentia per eum conquisita pubficae
vtilitati dedit.
Quid referam de Claudio Clemente Hiberno,
qui primu8 institutor Parisiensis Vniuersitatis sub
Carolo Magno Imperatore, postea factus Anti-
siodorensis Episcopus, inter caetera insignia eius
opcra, haec conscripsit, quse sequuntur : vt ab
Arnoldo Wyon numerantur, lib. 2. in suis praa-
termissis de ligno vita9.
In 5. libros Moysis,
In Iosue lib. vnus,
In Iudicum lib. vnus,
In Rutb lib. vnus,
In Psalterium lib. vnus,
In Matkaeum de Euangelistarum concordia
lib. 1.
In Epistolas Pauli Commentarij sunt manu-
scripti Cassini, sub nomine item Claudij Episcopi
Antisiodori littera Longobarda scamno quinto ad
sinistram. Summa ver6 eius & commentarij
in Epistolam ad Galatas excusi sunt Parisijs an.
1542.
Posterioris etiam aoui multos Hlustres viros
habuit Hibernia, quorum scripta digna essent,
quas ad posteritatem transmitterentur. Inter alios
autem recensentur.
Quodlibeta Theologica Petri Hibernici, quem
Thomao Aquinatis praeceptorem fuisse in
Ehilosophis apert^ docet historia ordinis S.
lominici.
Thoma) nibcrni Palniemni do Christiana reli-
gionc, lib. 1.
De Hlu8ionibu8 daemonum, lib. 1.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 351
De tentatione Diaboli, lib. 1.
De remedijs vitiorum, lib. 1.
Flores Doctorum, lib. 2. &
Flores Biblici multorum iam manibus terun-
tur.
Cornelij Hibernici de quo Hector Boetius.
Iohannis Clinn Minoritoo monasterij Canico-
politani.
De custodijs prouinciarum, lib. 1.
De Franciscanorum monasterijs, & eorum dis-
tinctione, lib. vnus.
De Regibus Anglorum, lib. 1.
Annalium Chronicon.
Radunfus Kelley ex monacho creatus Cassel-
lensis Archiepiscopus elaborauit
De Iure Canonico lib. vnum.
Epistolartfm famil. lib. 7.
Dauid item Obuge Kildariensis multa edidit,
quoe ab Antonio Posseuino enumerantur in suo
apparatu sacro, vbi etiam meminit Brigidco La-
geniensis, a qua conscriptos dicit libros duodecim
obscurarum reuelationum diuersos ab illis, quos Tdpogr nib
Brigida Sueciao conscripsit, & Giraldus Cambren. d,8 >j n< *- a -
inter alia huius virginis monumenta, commemorat
insignem concordantiam quatuor Euangelistarum,
angelo dictante conscriptam.
Numerantur autem opuscula Dauidis multa, &
ipse Oxonij in Anglia, tum etiam Treueris in Ger-
mania in summo pretio habitus est, tandem factus
Prouincialis Ordinis Carmelitarum in Hibernia.
Eius Sermonum ad Cler. lib. 1 .
Propositiones disputata),
Lectiones Treuirenses,
Regulae iuris, lib. 1.
Epistolfe ad diuersos. 32.
Contra Giraldum Bononiensem, &c. Recen-
sentur otiam 1'hilippi Norisij Decani S. Patricij
ciuitatis Duhliiiiensis
Digitized by VjOOQ lC
352 ANALECTA DE REBtS
Lecturae Scripturarum,
Declamationes & Sermones ad populum.
Mauritij Hiberni Archiepiscopi Tuamensis ex
ordine S. Francisci iam edita est prior pars Dic-
tionarij scripturalis : altera pars breui emittenda
promittitur, & habetur totum opus in antiqua
membrana & minuto charactere manuscriptum in
Bibliotheca monasterij Fratrum Praedicatorum de
vrbe supra Mineruam, vbi etiam reperies vitam S.
Donati Fesulani Episcopi, natione Hiberni in pul-
pito quodam ad manum dextram.
Nec Panderum de salute populi. Neque Gu-
lielmi Darceei militis aurati tractatum de ruina
Hiberniae videre contingit.
Et quamuis istum non viderim, doleo tamen
exitij Hiberniao causas tam multas & tam mani-
festas esse, vt nec celari possint, qiiibus vtinam
sequ£ prompt^ posset meaela afferri. Sed vul-
nera intueri cuiuis obuium est, mederi autem solus
ille potest, qui iure optimo dici meruit a\t%iKaKog.
Ipse est de quo vere dixit Isaias: "A planta
pedis vsque ad verticem, non est in eo sanitas :
vulnus, & liuor, & plaga tumens, non est circum-
ligata nec curata medicamine, neque fota oleo."
Et quod iuxta istam prophetiam in capite olim
pro membrorum salute impletum est ; idem suo
quodam modo nunc impletur in membris pro
honore capitis.
Iste enim est modd status Hiberniae ; licet icti-
bus, & gemitu intumescit sedens super flumina
Babylonis, & ibi deplorans ruinam suam, & occa-
sum quo ex tam sublimi cecidit, vt cum aliquando
esset veluti firmamentum coeli resplendescens luci-
dissimis stellis, aut veluti paradisus Dei f ontibus
Apoc. e. irriguus, cuius emissiones aquarum viuentium
redundarunt in regiones longinquas ; " Atque in
medio plateeo eius, & ex vtraque parte fluminis,
lignum vitse afferens fructus duodecim, & folia
Digitized by VjOOQ lC
Iaa. 1. r. 6.
CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 368
ligni ad aanitatem Gentium," Nunc arescente
radice & vena exsiccata negligitur, obscuritate &
tenebris circumsepta.
Protulerat Ecclesia Hibernica fruotus duodecini,
quis dubitat? Protulerat zelum charitatis in
Prosulibus, sanctimoniam in Sacerdotibus, reli-
S'onem in Monachis, deuotionem in Monialibus,
sciplinam in Clericis, castitatem in Virginibus.
Protulerat iustitiam in frincipibus, fidelitatem in
Populis, in Iudicibus eequitatem, doctrinam in
Veteranis & Magistris, honestatis reuerentiam in
Iuuenibus & Subditis, denique in Ciuibus mutuam
concordiam & communitatem.
Ref ert Iocelinus de gentis Apostolo, egregiam,
& vix ab aeuo auditam nouitatem. " Circuibat, in-
quit, totam insulam & perambulabat eam cum
8uorum filiorum, quos in Christo parturierat, mul-
titudine sanctissima (& quonam queeso fructu suse
perambulationis P) vbique viam Domini in veritate
docens, aut ad fidem conuertit, aut in fide confir-
mat incolas praedicationis efficacift. Omnes ergo
insulani ad quos vel saltem notitia nominis eius
peruenit, propter nouum & insigne ac tam vtile
miraculum, sese suaque dedentes, illi manus de-
derunt, eiusque doctrinsB institutis atque prseceptis
tanquam Angelo lucis, vt proprio Apostolo deuot^
obtemperauerunt. Videns optimus agricola duri-
tiam agri Dominici emollitam, conabatur sentibus
sensim extirpatis, tribulis euulsis, ruderibus erutis
ipsum saluberrimi seminis augmento copiosius
fecundare, quatenus non solum tricesimum aut
sexagesimum, verum etiam centesimum posset
fructum feracius facere. Deinde (subiungit Ioce-
linus) mirabilem decimationem rerum omnium, &
personarum vtriusque sexus & sancto Patricio
factam, &c.
" Fecit ergo totam insulam in funiculo distri-
butionis diuidi ; diuisam cum omnibus incolis
24
Digitized by VjOOQ lC
SS4 ANALECTA DE REBUS
vtriusque sexus decimari, omneque decimum caput
tam in hominibus quam in pecoribus in partem
Domini iussit 8equestrari. ,, Omnes ergo mares
monacho8,'f oeminas sanctimoniales efficiens, numer-
osa monasteria aedificauit, decimamque portionem
terrarum ac pecudum eorum sustentationi assig-
nauit : Et postea rem omni memoria dignam tradit,
ob quam merit& hoec regio, sacra et sanctorvm
insvla apud veteres inscribitur.
" Infra breue temporis spacium (inquit Iocelinus)
nulla eremus, nullus pene terraa angulus aut locus
in insula tam remotus,. qui perfectis monachis aut
monialibus non repleretur: ita vt Hibernia speciali
nomine Insvla Sanctorvm, vbique terrarum iure
nominaretur. Viuebant enim eecundum regulam
a sancto Patricio illis praefixam, mundi contemptu,
coelestium appetitu, sancta mortificatione carnis,
ac abdicatione voluntatis propriae, pares jEgyptiis
monachis merito atque numero; ita vt exteras
atque longinquas regiones illustrarent verbo ac
religionis exemplo."
Deinde subijcit rem omnino obseruandara ;
"Nullus,inquit, in diebus sancti Patricij aut multo
post tempore successorum eius in pontificem aut
ad regimen animarum promouebatur, nisi diuina
reuelatione aut aliquo signo euidenti dignus de-
monstraretur. ,,
Putas hoc nunc fieri in Anglicano regimine,
aut quomodo fieri posset ab Heterodoxis.
Accidisse audiui diebus anteactis in Regia ciui-
tate consultationem. Eiectitius quidam Anglus..
cuius vernaculum nomen si latine reddas, fiufo
prosiliet. Is midtos annos inter Catholicos vixit,
diu etiam vt fertur, in ipsa vrbe orbis capite, sed
tametsi inter nos, non tamen ex nobis, quia si
' *' fuisset ex nobis, vtiq; mansisset nobiscum. Sed
quia nobis oneri fuit raagis quam honori, quia
apostema fuit non autem viuum membrum* in-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNTA. 855
tercisa vomica saniem eiecimus, & cum sanie
bufonem exscreauimus. Fit de Catholico quem
finxit, hsereticus quem celauit ; fit de regulari
sanctse societatis, irregularis de contubernio Sa-
tanae. Exuit agnum, lupum induit, & lupa comi-
tatus quamuis lupanari dignior quam choro vel
clero, fit tamen non solum de clero, sed etiam
capitularis in clero ; nec tantum capitularis, sed
etiam Decanus Capituli, fit mox Episcopus re-
tento Decanatu. Pompatice* humum calcat, superbe*
obequitat & famulitio stipatus eequales despicit,
maioribus vix assurgit ; factus tandem sicut equus
& mulus in quibus non est intellectus, ludit &
illuditur, commutat suam cum famulo focariata,
f acti vterque in quos illud IeremiaB conueniat. i«* 5. t. t.
" Equi amatores & emissarij facti sunt : vnusquis-
que ad vxorem proximi sui hinniebat : " suam
abijcit, sumit famuli, rursus hanc reijcit & suam
resumit, & resumptam iterum pellit, nec quiescit,
"dum semper redit agricolis labor actus in orbem."
Sic ex viro regulari in Bufonem, & ex Bufone in
equum degenerat ; lupum exuens, lupum induens,
& cum lupa se turpiter oblectans, quomodo non
acceleraret diuinam vltionem ? vt sequatur quod
ibidem ait Ieremias. " Nunquid super his non
visitabo, dicit Dominus ? & in gente tali non vlcis-
cetur anima mea ? "
Tales habuimus & alios Antistites non Aposto-
los sed Apostatas, neque Apostolicos sed Apostati-
cos, abiectos & excucullatos, mancipia libidinum
& Reip. heluones. Vellent quidem ordines Regni
istorum castigationem dissimulare, ne propalata
flagitia dedecorent religionem, istarum turpitudi-
num propagatricem ; sed rursus verentur ne pub-
licis exclamationibus ipsi appetiti, naufragium
honoris sui faciant, nisi m eos animaduertant.
Quanto interuallo ab istis & similibus distat
Douanius norter Dunensis, cui ista paraenesis est
Digitized by VjOOQ lC
356 ANALECTA DE REBUS
insoripta. Et tametsi aetate iam senuerit ; tametsi
arbor illa viteB (cuius supr& meminimus, & protu-
lisse diximus fructum duodenarium) iam f erd apud
nos exaruerit ; Attamen Iobo teste, lignum habet
spem: si procisum faerit, rursum virescit, &
rami eius pullulant: si senuerit in terra radix
eius, & in puluere emortuus fuerit truncus illius,
ad odorem aquse germinabit, & faciet comam
quasi cum primum plantatum est.
Non deest aqua pesecutionis, non desunt tribu-
lationis lachrymse per quas irrigatur plantarium
hoc Ecclesiae Hibernicanse. Sed qui irriguum
hoc inferius sic inundare patitur Deus, cum pla-
cuerit ei, largiter infundet irriguum superius
gratise suse, qvk plantula ista nunc modice' reger-
minans, succrescat rursum, & fructus prof erat sicut
in diebus antiquis. Interim orandus est Deus
pro salute vtriusq; gentis, tum eius quae regitur,
vt pi&, iuste & salubriter regatur, tum etiam eius
quae regit, vt sic alteram sancte, aequabiliter &
prudenter gubernet, ne vel offendiculum ponat
subditis in via salutis aeternae, vellaqueum violen-
tiae ceruicibus inijciat per iniustam dominationem
temporalem.
Digitized by VjOOQ lC
DE
PKO C ES S V
MARTYRIALI
Quorundam Fidei Pugilum in
HIBERN IA,
Pro complemento Sacrorum
ANALECTORVM
Collectore & Relatore T. N. Philadelpho.
Nolite tnirari si vos, qui frui bonis in terra vestra
quaritis, mala hominum in terra
aliena portatis.
S. Pontianus Papa & Martyr, in Epistola Decretali
ad Felicem Succribonum.
COLONIiE,
Apud Stephanum Rolinum. 1619.
Superiorum Permissu.
Digitized by VjOOQlC
Digitized by VjOOQ lC
BENEVOLO
LECTORI, S.
[ERTIApars Analectorum quam hucusque
di8tulimu8 iam prodit, tibique vt prosit
opto : moram exeundi compemabit ad-
ditum Diasphendon, in quo cernes miseriarum
aggeriem sub qua gemit csetus orthodoxus in Hi-
bernia. Tudomestice qui leges hanc pagellam,
intelliges esse vera qu» referuntur ; & quse nunc
pateris inuitus, olim non inuitum meminisse iuua-
bit : Tu vero extere, ne peregrinus sis & hospes in
hac patria, quee tantopere patitur pro causa omni-
bus Catholicis communi, pro fide & Ecclesia
Christi CEcumenica, recognosce beneficium Dei,
quo protegente, liber es ab hisce insultibus ; in-
dolesce sustinentibus istas aerumnas, apprecare
consortibus fidei quam profiteris constantiam in
aduersis, & liberationem ab aduersarijs : exsortibus
autem eiusdem religionis gratiam resipiscentiae ;
omnibus ver6 qui Christiano nomine censentur,
vnionem in veritate & pace, sub vno duce & pas-
tore Christo : Hoc ego enixe precor diuinam cle-
mentiam, vt sic aliquando gaudeamus vniuersi de
consortio in aeterna foelicitate, vbi nullus error
infuscabit, nullus infestabit terror, nulla poana
exterrebit, nulla mulcta exhauriet, nullus carcer
timebitur ; vbi nullum periculum amittendee liber-
tatis, nulla heereditatis perdendse iactura; vbi
Digitized by VjOOQ lC
360 BENEUOLO LECTOBt.
viuere & seruire Deo, beari, dominari, regnare
est ; ubi serui Dei amici ipsius, aulici & palatini
erunt ; haeredes quidem Dei, cohaeredes autem
Christi ; pro qua haereditate adipiscenda, pro cuius
aulae & palatij ingressu, pectus vere Christianum
nihil arduum putwre debet, aut intolerandum. Vale
& viue f oeliciter ; lege & intellige fideliter.
Digitized by VjOOQ lC
PEiEFATlO.
JEGRE me ipsum potui adducere, vt aggre-
derer hanc tractationem, de processu
Martyriali, seu mortali decessu horum
Athletarum, & fidei orthodoxsB pugilum, quorum
hic seriem exhibeo, quorum & serium Agonem
pro Christo breuiter perstringo. Maion cum
hilaritate currerent pugillares in veterum Sanc-
torum hagiologio conscribendo, quorum vel labore
ducta est ex traduce Dominici pectoris, vel sudore
irrigata est ex fonte Apostolic® scatuiiginis, se-
mentis illa Christianeo religionis, cuius etiamnum
vberrima segete vestitam cernimus huius agri
superficiem, qusB iam ad messem inalbuit, & ad
falcem incuruescit. In illa namque veteri & res-
tibili planitie, tametsi alibi situ & sentibus hor-
reat, minori cum offensa stiuam ducere & stylum
possis infigere liberius ; vt si forte in sulco trahendo
paululum exerres, cespitemue incommode scindas,
nemo ingenuus qui non ignoscat cespitanti, &
errantem corrigere malit quam proscindere con-
tumelijs, paratum corrigi.
In isto autem moderno aequore sulcando, & no-
uello agro repastinando, si vomer aberret extra
lineam, si gleba moueatur extra limitem, si vel
cuspidem ralli loco non proprio figas, periculum
est, ne circumstantium aliquis se tangi clamet, se
lsBdi queratur, suosque decessores vel Antecessores
in vulnere quod inflixerant aperiendo, vulnerari
& oonfiei vocif erantur ; & iam pro diuerticulo vo-
Digitized by VjOOQ lC
362 PR^FATIO.
meris in te euomant virus suae acerbitatis; pro
cuspide infixa, te configant miile maledictis &
calumnijs ; pro gleba emota, deglubant te & vn-
guibus aiscerpant.
Horum ego praescius, & meae pariter imbecilli-
tatis conscius, quamquam me neutiquam arguat
mea mens praetermissi laboris & diligentiee, qua
debui potuiq; vti in conquirenda veritate & certi-
tudine eorum quae commemoro de nostris illis
pugilibus ; tamen obsurdui multos menses (annos
paene dixerim) contra importunam amicorum so-
licitudinem, qua me tardantem, & tantum non
recalcitrantem, illi stimulabant ad pensum s^luen-
dum, & quam pepigeram fidem praestandam.
Sed pigritiam meam tandem excussere plusculae
quas a pluribus patriae zelotis accepi nesterno
pomeridiano litterae san& acres & vberes, quibus
& vrgebar ad aggrediendum, & instruebar vt
melius aggrederer : continebant enim nonnulla
scitu digna ad illos spectantia, quorum res pro
fide gestas, vel iniurias ipsis in odium fidei inges-
tas, istas lustrare, illas illustrare pro modulo nostro
conabimur.
Quod si contigerit in aliqua nos rei circumstan-
tia, personeeue peristasi humanitus labi & errare ;
eius nunc errons reatum deprecamur, & halluci-
nationem ipsam, si quae fuerit, tribui poscimus,
non calumniae vel f raudi nostrae, quee nulla est,
sed vel receptaB opinioni & f amae ; vel oculatee
fidei eorum, qui rebus gerendis interesse poterant ;
vel scriptis relationibus spectatorum hominum ;
vel monumentis & tabularijs publicis ; vel narra-
tioni contestatae iudicio plurimorum adhuc super-
stitum, de quorum probitate & sincera mente, non
erat ambigendi locus.
Atque nis indicijs vsi sunt maiores nostri in
consignandis summorum fidei pugilum, & virorum
f ortium rebus gestis : certd nullam prsetermisgre
Digitized by VjOOQ lC
PR2EFATIO. 363
solicitudinem acta martyrum fideliter consoribendi.
Vnde & Clemen8 Pontifex, tertius in Episcoporum
serie, succeesor Petri, sacros instituit publico
officio 8criptoree, quos posterior setas, per sedis
Apostolicae gratiam, ex humiliori nomenclatura,
f ecit assurgere in ^uandam Ecclesiasticae dignitatis
orbitam, eosq; insigniuit Protonotariorum titulo,
qui literarum monumentis consignarent & in
Ecclesiae tabularia reponerent, gesta Conf essorum
& Martyrum, vt eorum exemplo nosteritas accende-
retur ad imitationem fidei & virtutis illorum, &
tam a preeeuntibus, quam ab imitantibus exurgeret
lfleta seges diuinee glorise, atque in omnibus lau-
daretur ille, quo vincente superarunt, & quo
eodem coronante triumpharunt : " Quanta manda- **"• 77 -
uit patribus nostris, nota ea facere filijs suis, vt
cognoscat generatio altera, filij qui nascentur &
exurgent, & narrabunt filijs suis, vt ponant in Deo
spem suam, & non obliuiscantur operum Dei, &
mandata eius exquirant.' 1 Succedentium Pontifi-
cum zelus,diligentiam addiditClementis industriea,
quam ex ijs afiquis tanti fecit, vt sanguine suo S.
Antems Pontif ex acta martyrum quae collegerat
ipse consignaret. Quin & Fabianus Papa Sub-
diaconoe S.R.E. apposuit, qui recognoscendis No-
tariorum scriptis ex fide imminerent, & omnia
tam quae exceptores intra cancellos, quam quse
cseteri amanuenses coeperant explorata, testa-
ta, & recognita in Arcniuis publicis asseruanda
componerent. Vnde & S. Cyprianus martyr S.
Fabiano martyri coeeuus, cura ad clerum suum
Carthaginensem ipse in secessu constitutus quse-
dam praecepta dirigeret, quibus eum admonebat
officij sui cum in ceeteris, tum praesertim erga
pios martyres in agone fidei defunctos, siue etiam
in carcere pro Religione mortuos : " Dies eorum,"
inquit, " quibus excedunt annotate, vt commemo-
rationes eorum inter memorias Martyrum celebrare
Digitized by VjOOQ lC
f364 PILKFATIO.
possimus." Atque hsec cura fuit Patrum nostro-
rum in Ecclesia primitiua, in ipsa aurora nascentis
Euangelij ; nullum studij genus praetermittere,
quo res geste Martyrum & Confessorum fideliter,
ad nos peruenirent, quorum industriam hac eetate
nostra vtinam e gente mea quispiam imitatus
fuisset, cuius in scribendo fides, & in dicendo
venustas plurimum afEeret negotio momenti & le-
genti voluptatis, me sane ipsum, qui in his
eruendis qu» pratergressa sunt multum laboris
absumpsi, graui onere liberasset. Enimuerd h»c
postenor aetas in Hibernia oopiosam in hoc scri-
bendi genere materiam vel parum curioso obser-
uatori subministrasset. Atque ad haec tempora
risi vaticinando respexisse visus est Cassellensis
tistes, quem ante quadrin^entos annos sciscita-
tus est antiquitatis sedulus inuestigator Giraldus
Cambrensis, Serenissimo Anglorum Regi Henrico
II. tunc cum Hiberniam inuasit d. secretis : scisci-
tatus (inquam) est, qui fieret vt Hibernia, qus3
praB caDteris pene regnis sanctorum Confessorum,.
Virginum, & Apostolicorum virorum gloria corus-
caret, martyres tamen gentilicios non haberet,
cogitantiq; Giraldo id non aliunde ortum esse,
qu&m qu5d clerus esset in officio reses, & in re-
prehendendis magnatum vitijs remissus & mollis ;
alioqui non futurum vt indomita gens, & contu-
meliee impatiens, ipsa suos martyres non numer-
aret ; apposit^ respondit Cassellensis: Non ea causa
est quam assignas, Gyralde : etenim si Antistites
nostri caDteriq; de Clero Sacerdotes adeo mune-
ri suo defuissent, vt vitiorum reprehensionem
negligentes, placentia solummodo loquerentur,
non solum non essent apud nos pij Martyres, sed
nec claros haberemus quos ipse f ateris Conf essores :
accipe ergo aliam, eamque ingenio huius populi
magis congruentem rationem. Ferox sit, vt ais,
& ad irrogandas iniurias prona gens Hibernica ;
Digitized by VjOOQ lC
PRJEFATIO.
tamen non nisi in eiusdem secum conditionis
homines efferuescit ; in Dei verd seruos & sacrorom
admini8tro8, quos summ£ semper coluit, nunquam
violentas manus iniecit ; atque heec causa est qu6d
martyres non habeamus, quia inter nos hucusq;
non reperiebantur qui Martyres f acerent : verum Sfbi?iS r
nunc venit in has terras gens extera, quae martyres JJ£j-J rib *
facere nouit & consueuit (pauld enim antequam
Angli venirent in Hiberniam lectissimus PreBsul
Thomas Cantuariensis eo qudd obniteretur regiae
voluntati contra Ecclesiasticam libertatem ni-
mium progresssB, gladijs impiorum occubuit). Ad
nostra inquam tempora respexit Cassellensis, in
quibus vaticinium comprobatur euentu, & exempla
nobis quotidiana demonstrant, ad consummatum
martyrium defuisse solum patribus nostris, perse-
cutoris gladium, qui posteris suis pro " Deposito M
reliquerunt firmum cum effectu patiendi deside-
rium.
HaDC igitur instituti mei ratio est, magnorum
Christi pugilum, quos de prsesenti so>culo nequam,
ad Confessionis susb gloriam Dominus euexit,
eorum agonem & pretiosam in conspectu Domini
mortem, posteritati commendare.
Non ambio phaleratam suauiloquentiam, pedes-
tri sermone contentus ; & " quasi rusticanus opera- SS^ftS?'
rius defatigatis vlnis, aurum colligam de antris
occultis " ( Yictori8 Vticensis vox eut in sua historia
WandalicaB persecutionis) cum quo itidem malo
humi serpere, & in cauernas terr© irrepere, vt
inde eruam nostros Nicodemos & hauriam pretio-
sam metalli venam (qusB non elicitur in lucem
nisi per subterraneos meatus) ; quam sublimi vo-
latu periclitari de prsBcipitio.
Minuscula quaBoam mmiopere' me persequi cen-
sebunt emuncte naris homines, qui omnia expen-
dunt in aurificis statera ; sed meminisse cum D.
Chrysostomo debent : " Metallorum terram exco-
Digitized by VjOOQ lC
366 PILBFATIO.
JJ^jJL}- quentes non tantum auri massas tollere, sed etiam
Antioch. um paruas bracteolas multa sedulitate colligere ; " ex
minutis enim segmentis vestis polymita variegatur,
qua sponsa in decore suo circundatur ; ex intritis
turundis conficitur minutal, quo opiparum instru-
itur conuiuantibus epulum ; ex intextis inter se
exiguis tessellis musiui operis apparatus extendi-
tur, & templorum splendor promicat.
Magni Dei in seruis relucet etiam in paruis
magnitudo ; & supremi opificis, in imo & lnfimo
opincio enitescit dignitas ob excellentda : non debet
Ghristiana mens exigui valoris aestimare minimam
ChristianaB perpessionis & Catholicae professionis
lineam, quam Apellapa Saluatoris manus duxerit
intincto penicillo in sacrata Spiritus sancti pixide,
& pictatio diuinae gratiae ; quee vt in magnis magni,
ita in paruis non parui facienda est, nisi semper
apud Deum paruuli esse velimus.
Si Romulidae suam ficum ruminalem ; Augustaea
propago vel agnatio cariosas Augusti cunas ; Athe-
nienses oleam suam, alij alias noenias suas vel
inania nobilitatis insignia plurimi faciebant ; quan-
to pluris & rectius aestimabimus trophaea nostrorum
pugilum, & Machabaeorum nostrorum manubias,
quas illi & maioribus suis, ijsdemque communibus
nostris parentibus edocti reportarunt ex aduersa
acie impugnante nostram orthodoxam Ecclesiam.
Semel dixerim (cum Septimio) " vna Eccle-
sia sumus ; ita nostrum est quodcunque nostrorum
est ; sed aliter audita narramus, aliter experta de-
Ttrtui^ub. promimus. Nec paterna liberos f ef ellit instructio ;
v*irg* tantum enim proruerunt memoratis " (Machabaeis)
"facta piorum, vt aperta fide armatos Principes
deterrerent,castra sacrilega superarent, cultus aras-
que daBmoniacas " (addo & schismaticas) " longd
lateque diruerent, ciuilemque coronam sertis de-
coratam perennibus splendenti patriae prouiderent.
Non quod vllis, vt credo temporibus defuerit
Digitized by VjOOQ lC
pil*fatio. 867
clarior vita maiorum ; sed quod domum magni PMohw.
regis plurimorum vexilla trophseorum habere " d Eugip P *
conueniat." Quao verba citra mendacium ex Pas-
chasio ad Eugypium mutuamur, & cum fiducia
veritatis accommodamus ad statum HiberniaB,
qualis nunc est sub aduersam fidem imperantibus ;
qualis etiara nostro vel parentum »uo fuit subJi^f 1,
Manliano Imperio quorundam praBfectorum ; vel
Persica dominatione aliorum qui de Persico prao-
sidatu ebullientes, pugnauerunt contra nos &
sanctam ciuitatem, vt Sacerdotes nostri, qui tunc
supererant cultores Dei, necesse habuerint accep-
tum de altari ignem in valle occultare, & in puteum
altum ac siccum abscondere, vsque ad sui Nehemiaa
aduentum.
Nostri hoc loco instituti est seriem pertexere
horum cultorum Dei* potissime verd Sacerdotum,
qui pro ista facula & fidei igniculo vel fouendo
sub fauilla, vel abdendo in puteum, ne periret,
longum duxerunt martyrium; siue leraniscatam
percipiendo coronam proiusi pro Christo sanguinis ;
8i ue lauream exantlatae confessionis ; siue adoream
tolerati exilij ac profugij voluntarij ; siue ciuicam
spontaneao professionis. Opere ipsi impleuerunt
& adimplent, quod olim illustris Athleta & martyr
suis suggessit, & pro se suisque fortiter gessit Tho- A ud gta
mas ifle Cantuariensis ; " Nos patiendo potius pj«t. de y
quam vincendo ex hoste triumphabimus, neque eo ^ 018,
huc venimus vt repugnemus, sed vt ^^^8^^."
Ita ille affatus est nefarios gladiatores, qui vt
mortem ei consciscerent in templum irruebant:
Et nostri in eorundem operum sectatores nostri
aoui Sectarios, qui in nostras fortunas inuolant,
libertati illudunt, haereditates elidunt, & vitao in-
sidiantur: quemadmodum & nostrorum qui iam
inclytam mortem oppetierunt insidiati sunt, &
violentiam intulerunt innocuo sanguini; eandem
irabiberunt sententiam, & cantionem eandem can-
Digitized by VjOOQ lC
368
PR^FATIO.
tillarunt, nobisque succinunt eodem tenore : " Nos
patiendo potius qu&m vincendo ex hoste triumpha-
uimu8, neq; ed isthic viximus vt repugnaremus,
sed vt pateremur."
Eadem & nos fiduciA freti in eandem cogitatio-
nem armamur, recolentes illam & Christo nobis
relictam fidei nostree excitationem, qua ipse nos
t°s3*. i$kct. * n commonitionem suscitans," Confidite M (inquit)
161 in ioan- " ego vici mundum : " nec vicisset ille mundum,
nmn ' si membra eius vinceret mundus, vt in eundem
locum eleganter notauit D. Augustinus.
Membrum eius, & membrum prsenobile erat
Hurlaeus martyr, quem nec mundi vanitas, nec
immanitas Henrici Walopi Gubernarchse, nec
tibiee oleo coctee, nec aculeus tam diraB mortis
vincere potuit, aut deijcere de gradu constantise ;
caro quidem liquefacta vsque ad ipsaossium inter-
nodia defluere potuit ab incendio, sed murum
conscientise aheneum mentemque aetheream, nec
labefacere potuit, nec liquefacere.
Membrum erat Helius Episcopus, membrum Do-
uanius, membrum Hierlacius, membrum certe pri-
marium Creaghus Primas, qui diutino carcere,
longa inedia, multo squalore, pluribusq; pressuris
& calamitatibus vitam serumnosam duxit, vel po-
tius onerosam mortem lento passu perduxit ad
martyrium, f actusque est ei exitus ex hac miseria
introitus in cselestem gloriam.
De his& alijs huiusmodi trophseis acturi sumus
in isto prooessu, Deo foeliciter adspirante nostris
votis ; ostensuri ignem nostrum, tametsi plusculis
diebus sub modio conditum, vel in puteo recon-
ditum veraciter dixeris ; nostris tamen Nehemijs
eduoentibus illum e puteo in pluteum, & ligna arida
aspergentibus lutoso & crasso elemento ref ulsisse
coelestibus radijs, vt & csenosa materia, reaccenso
Gj»^>riui igni^ yisum sit coenum ipsum in coelum conuerti ;
uo. ' ' factumque est diuinitus, vt lucerna super cande-
Digitized by VjOOQ lC
PBJEFATIO. 369
labrum poeita luceret, & aduersa ventorum vis
irruens conceptam eruditionis & religionis flam-
mam non extingueret, sed augeret.
Tam late" nunc lucet ista lucerna, vt splendoris
sui radijs collustret totam hanc Insulam, quam
antea propemodum vniuersam obumbrauit putealis
opacitas ; quee iam discuss&, & nouo iubare exori-
ente, nouas produci gemmas cernimus, & vniones
non dispares illis e* vicina Britannia, ex quibus
thoracem Genitrici contexuit ex Iulo progenitus
magnus animo, & foelicitate Iulius Imperij Ro-
mani auspex & auctor.
Nos verd multo meliori iure vestem Ecclesiee
matris nostrae inconsutilem collucentibus marga-
riti8 irradiabimus, quas e* littore nostro, & Vergiuo
Hibernico in massam collectas, distinguemus situ
& ordine, vt fulgidius resplendeant seriatim inter-
punctce, suisq; iUigateB commissuris ita coUoca-
buntur, vt nec series seriem conf undat, nec ordo
ordinem perturbet, nec ligatura suturam conueUat.
Primus ordo erit Hierarcharum iuxta varios
Sacerdotis gradus & dignitates : Secundus erit
Asceticorum & Regularium diuersis classibus &
institutis interstinctus : Tertius erit laicorum, pro
vtriusque sexus discrimine subnotatus. " Ita net, ub. 4. yit
dum occasione vnius virtutis plerumque virtutes JJJ^ ta
ceeteree promiscue* commendantur, coUisis inter se
vnionibu8, hoc est coUatis ad inuicem virtutibus,
gemmarum spirituaUum immortalis claritas sese
reuerberans mutuati luminis detrimenta non no-
uerit. ,,
Et quia daturi sumus operara, vt distincte* suc-
cinctequ^ vbertatem hanc, ac copiam heroicarum
virtutum, & rutilantium exemplorum proponamus,
cum distinctio perspicuitatem soleat afEerre, bre-
uitas tsedium eximere, & varietas voluptate affi-
cere, duo erunt hoc loco obseruanda, ne ldentidem
cogamur eadem in progressu repetere.
25
Digitized by VjOOQ lC
orum.
370 PR.EFATIO.
in actu " Vnum est illud & Caio Pontifice sapienter no-
bSt^t wci- tatum : quod Dominus noster Iesus Christus prae-
"™ m scius fragilitatis humanao, duos credentium in se
gradus constituit, Conf essionis scilicet & Martyrij ;
vt qui martyrij pondus non posse f erre vererentur,
confessionis gratiam teneant ; & concedentes lau-
dem bellaturis Christi militibus, & pro eius nomine
pugnaturis illorum sollicite* curam gerant." Atque
hinc etiam obtinuit vsus & consuetudo loquendi
vt cum dicatur Confessor, q»i vitam sancte, &
laudabiliter finiuit in gremio communionis &
vnionis EcclesiaB Catholicae, tametsi morte naturali
absque externi persecutoris violentia, tamen
martyr non appellatur mod5 nisi qui morte affectus
est pro defensione alicuius virtutis aut veritatis.
Olim sumebatur diversimod^ ista nomenclatio ;
distinguebant enim maioris claritudinis causa, in-
ter Martyrem, Conf essorem, Professorem & Ex-
torrem. Extorris quidem ille dicebatur, qui veritus
sibi de humana fragilitate ne fidem proderet, si
in certameh descenderet, vt se periculo subduceret,
voluntarium consciuit exilium : qu5d si grauibus
SBrumnis & calamitatibus dum prof ugeret obnoxius
esset, Martyris interdum appellatio & vetustis
8criptoribus ei communicabatur. Professor vero
in fidei palaestra censebatur is, qui se martyrio
non interpellatus ingessit ; quo sensu D. Cyprianus
dixit, teneri nos diuino praecepto ad confitendum,
secus vero ad profitendum. Confessor porro nomi-
nabatur, qui destinatus ad tormenta subeunda,
tamen ea non subiuit, aliquo casu, consilio, vel
prouidentia subductus. Martyr denique is dice-
natur qui tormciita suRtinuit, t^imetsi mortem ac-
tuali martyrio non oppetijsset ; quamquam iste
enucleatius loquendo potius designatus, qu&m lau-
reatus mai*tyr diceretur : ad lauream vero, adeo &
ad nomen consummati martyris emerendum, non
requiritur, vt cum mortis oppetitione testimonium
Digitized by VjOOQ lC
PRJEFATIO. 371
edat martyr ore vel manu, voce vel scripto ; satis
enim perhibet veritati fidem, qu6d capite annuat :
Ipsa quippe mors pro fide tolerata, & cruoris pro videSab»
Christo effusio, idoneum est & locupletissimum 5SlJ£l£ in
testimonium. Sed & illud insuper aduertendum 2Ja§^["
venit, si confessione edita, & Confessorem ipsum
carceri inclusum e* libertate coercita, & custodira
carceralis incommodo ac vinculorum onere, vel
serumnis contingat obire : vel quando mortem
eius inde sensim accelerari constat, tametsi lentam,
nec sanguinolentam, pro vero & absoluto martyrio
a veteribus reputari. De his qui plura volet, con-
sulere poterit Tertul. lib. de exhortatione martyrij.
Cyprian.permulta8Epi8tola8,ac praesertim Episto-
lam 7. 9. 10. 15. 30. 37. 52. & in vtrumque anno-
tationes Iacobi Pamelij, necnon Card. Baronium
in martyrolo^io Romano 2. Ianuar. Ioannis Lorini
Commentar. m Acta Apostolorum. Et Ioannem
Molanum Annot. in Vsuardum, &c.
Alterum quod proposuimus obseruandum, illud
est, cum non in dictis, sed in factis res religionis
nostro consistere sapientissim^ olim dixeritlustino
Philosopho & martyri grandsBuus ille instittitor
eiusdem in rebus fidei ; " nostrum hunc laborem S**^^ 11 *
ijs potissimum deseruire qui non de verbis labor-
ant, sed omnem operam atque conatum in operibus
exercendis posituri sunt : Id autem si vnquam
vspiamue neri oportuit, ijs temporibus & locis
debet vsuuenire, ciim res nostrae in tantum discri-
men adductse sint, vt nos ipsi videamur consistere
in acie nouaculae : tenuem quidem accepimus audi-
tionem, nescio cuiusmodi formam moderationis
adhibencUe esse prsescriptam ab intimo Senatu utn9 ^^
Anglicano, missamque* ad Gubernatores huius cuy AngJ*-
Regni vt leuius agant cum multitudine nostrorum ^n^t ar-
Recusantium ; Sea quia relicta vili plebecula desig- 2£%5??I
nati sunt Primarij qui arctius premantur, veremur ff^gffi
ne mitigationis species quae sic prsetenditur, adiunc- pmuriti
Digitized by VjOOQ lC
mart.
372 PBJRFAXIO.
ta iHA cautionis tendicula vergat in plurium noxam
& perniciem, vt papauerum decussa capita ominen-
tur stragem carduorum, ac vicissim inter nos cum
opulentiores de gradu deiecti, ac f acultatibus exuti
fuerint,pauperiores & plebei in nihilum redigantur.
Quorum omnium angoribus & angustijs, nescio
quo meliori poterimus leuamine occurrere, quo
solaminis lemmento subuenire, quam vt animis
moerore conf ectis succurant coaeuorum pugilum
certamina, hesternorum Sodalium & commilitonum
exempla ; quibus illi vijs ingressi, qua fortitudine
muniti, quibus innixi prsDsicBjs, mundum vicerint,
a quo vexabantur, mundi principes eluserint, 4
quibus tentabantur, inferorum potestates perfre-
gerint, a quibus impugnabantur, saeculi repagula
perruperint a quibus arcta obsidione premebantur.
sarrn. de s. " Validiora sunt exempla quam verba, & plenius
urm est opere docere quam ^006," inquit D. Leo Papa,
sanctitate, eruditione & auctoritate ver6 magnus.
No8 igitur verborum anfractibus a tergo positis,
cum loqui intendamus ad cor Ierusalem, reKnque-
mus longum iter ad virtutem per prsecepta, capie-
mus breue illud & efficax per exempla compen-
dium ; non obliti eorum qu» argute dixit, & ele-
ganter D. Bernardus : " Sermo efficax exemplum
operis est, f acile f aciens suadibile quod dicitur,
quando ostenditur esse factibile quod mandatur."
Pruno igitur loco de Episcopis, secundo de
Regularibus, tertio de Laicis sermonem institue-
mus; in quibusinter se ordinandis & commemor-
andis eorum actis, conf essione, martyrio, non tam
lpsius temporis quo passi sunt, quam eminenti»
dimitatis & vocationis, qua nomen & gradum
sortiti sunt in Ecclesia Dei, & Repub. Christiana
habitun sumus rationem in decursu huius narra-
tionis.
Rogamus autem beneuolum Lectorem, vt quia
nos corngi paratos, instrui auidos, & discere ma-
EpirtoL
Digitized by VjOOQ lC
PRJEPATIO. 878
gis quam docere promptos offerimus, ne sic erratis
conniueat ex indulgentia, vt veri notitiam velit
subtrahere ; quam licet ex Democriti puteo, qui-
buscunque industriee situlis, & molestisB subeundae
antlijs 6 profundo haurire satagemus, & fugientem
e* mente norum qui supersunt memoriam magno-
rum virorum quos describimus, quos & ipsi ami-
citia, necessitudine, beneuolentia, aliisue officijs
coniunctos sibi vel deuinctos babuerunt, quia hoc
8criptionis fulcro & tibicine sustinere, eandemque
intercidentem eorum gloriam excitare & conser-
uare aggredimur, eiusque conseruationem nostri
laboris pretium duximus, fulciri petimus illis ad-
miniculis qusB suppeditari poterunt ad ista fxvri/iara
conficienda ab ijs, qui illos familiariter nouerant,
vt his confectis attexere possimus accuratiora illa
& copiosiora inro/iv^/iara, qusB iam dudum de
Hierographia totius Hibernia} conscribenda, ab
ipso exordio & veluti crepusculo fidei ChristianaB
in ea seminatae meditamur. In qua descriptione
de sacris locis, rebus, & personis, si triteuchum
quendam vel tripartitam poterimus pertexere, &
ad nostra vsque tempora perducere, iam non
lustrata solum, vt in ambarualibus, sed illustrata
eius limina, & veluti ad sacra lumina eius TraAry-
ycvcafa celebrata videbitur.
Atque ita confecto spicilegio in editione Ana-
lectorum, si nostra Moabitis & propinquo suo
Booz cum reliquis operarijs in agrum admittatur, Rttth - c - *•
vt tamdiu se messonbus iungat, donec omnes se-
getes demetantur ; f as erit cumulum manipulorum
ita posse coaceruari, vt neminem qui vel spicam
adiecerit, vel micam tribuerit, vel minutam con-
tulerit, omnino pceniteat expensse factae, aut la-
boris exantlati in tam desiderati operis metam &
terminum.
Et quip- obiter f acta est Analectorum mentio,
pro quibus explendis dimensum hoc exigitur,
Digitized by VjOOQ lC
Hiotra ad
374 PBJEFATIO.
quod sit in antecessum promiss® Hierographiae,
vt melius innotescat Analectae animus, quanto
studio & sedulitate velit exequi praeceptum corda-
tis8imi illiufl senis apud Iustinum paul6 ante me-
moratum, qui eundem discipulum suum Christianis
documentis imbuendum suscipiens, cum prob£ nos-
set Apostoli doctrinam ex caelesti fonte haustam»
nimirum scientiam solere inflare, ciim charitas aedi-
ficet ; serio monuit, vt vitam magis quam sermonem
pergeret excolere : alioqui si veKt <pt\o\6yog esse,
non <piX(pyog aut ^iAoAr}0?jc innuebat ad aliam scho-
lam, ad alium praeceptorem vt commigraret expedire :
Ita Analectes cum in <pi\o\rj0€ia magis quAm in
<pi\o\oy(a cupiat versari; nec alium in isto fypovri-
arfipiu) magis desideret prsBceptorem quam <pi\ip-
yov & veracem, cuius vita sermonibus consonet :
(" Procliuis est enim malorum imitatio ; & quo-
rum virtutes assequi nequeas, cito imitaris vitia "),
adeo alienus est afigmentis, & commentitijs rumori-
bus consectandis, vt si quid obrepserit vel leuiter
ingestum, vel inculpata credulitate suggestum,
velextra orbitae lineam incaute egressum, malit
errati palinodiam canere, suumque lapsum agnos-
cere, quam obfirmat£ frontem vel stylum indurare
contra syncerum iudicium ingenui censoris.
Atque hoc tanta religione a se nrsastandum
spondet, vt si tantillum appareat, quod aliter ges-
tum sit quam ipse intellexerat, mox sit accepturus
spongiam deletuem ad illud extergendum, quic-
quid fuerit quodiure merit&ue argui queat, vel
perperam expressum, vel tenuiter adumbratum
fuisse.
Estq; vnde & ipse gaudeat, & alij multum de
scribentis industria & studio veritatis indagandae
gratulentur, qu6d in tam prolixa grauaminum,
serie, quaa in prima Analectorum parte iam in
lucem euulgata vbertim recensuit, nihil tanto
tempore contigerit audire quod redargui possit
Digitized by VjOOQ lC
PRJEFATIO. 375
& tam multis, tam oculatis, tam lynceis aduersarijs,
nihil perstringi alicuius colore falsitatis & quan-
tumuis omnia stringant, premant, & fidiculis tor-
queant, nihil notari, carpi, sugillariue cum aliqua
rationis vmbra posse, nisi quod obtorta gula dis-
trahunt, de " adacto per pectus stipite," quando
in praefatione agitur m transcursu de Catnolicis
excommunicatis, qui censuris Protestantium inno-
dati moriuntur.
Non poterunt ire inficias quin denegata eis sit
Ecclesiastica sepultura, vt nec in templo alioue*
sacrario tumularentur, in quo vel marmorea maio-
rum monumenta, vel sepulchrales titulos aere
sculptos aut inciso8 saxo haberent ; ne quidem in
vestibulo templi, ne forte vestigijs terantur trans-
euntium amicorum, qui sui non immemores tran-
situs, defunctis bene apprecari & ref rigeri j locum
exoptare possent, sed neque in aliqua ccemeterij
8enuta sub dio, sub nudo loue, requiescere datum
est in horrorem tanti facinoris, & in cacterorum
terrorem, vt alij deinceps eandem seueritatem
extimescant. Non ibunt inficias, quin ille exhu- &™£
matus iam sepulchrum occupans, iste alter ne
occuparet proauentus, vterque in triuio positus, vt
vel inliumatus instar iumenti a canibus laniandus
putresceret, vel in scrobem aut sepulturam asini
proijceretur : Nisi forsitan negauerint id in triuio
factum, sed magis in biuio vel compito, quemad-
modum de adacto stipite inficiabatur vnusquispiam,
tametsi fateantur omnes sepulchri effossionem,
corporis extumulationem, in publicum & prof anum
locum proiectionem, siue illud triuium, vel biuium,
aut deuium fuerit. Quid vero est aucupari cap-
tionum tendiculas quid captare contradicendi oc-
casionem, nisi hoc sit quoa de " stipite " affertur
«L mal^ f eriato ? Neque enim multum ref eret ex-
humati cadaueris, an stipite ad pectus apposito
pro inter8igni sepulti hominis, iam in compito
Digitized by VjOOQ lC
876 PRJBFATIO.
tumulatus feris & bestijs calcandus, curribus &
quadrigis terendus obijcitur ; an vero inter extu-
mulandum, quando ex auita sede per vim & sum-
mam iniuriam eijceretur rutro, vel bipalio, vel
cuspide ligonis cum alijs ruderibus & quisquilijs
& cauerna maceriae eruderaretur. Si de sensu do-
loris, aut affrictu vulneris sermo sit,neutribi sentit,
neutribidolet, neutribi vulneratur, cadauer enim est
insensile ; sin de ignominia, dedecore, contumelia
loquamur, quse in mortuos quodammodo redundat,
&viuo8 remordet, propinquos afunes &amicos, par
vtrobi que est dehonestamentum ; nisi tamen in ex-
humatione maior sit & acrior ignominiee stimulus,
quod additus " stipes " arcebit f erarum iniuriam, &
memoriam prsetereuntium Catholicorum refricabit
ad pias preces, aliaque suffragia pro defuncto
soluenda ; adactus autem ligo vel bipalium ad aliud
non seruit, quam ad corporis eiectionem, & ad
pios Manes, qui placandi potius essent (vt ita
dixerim) inquietandos.
Sciant autem isti tam importuni suggillatores,
non esse insuetum scriptoribus tam sacris quam
prof anis, ea quse ex inoHto ritu & f ormula gerendi
communiter nunt, iuxta receptam consuetudinem
gesta describere, tametsi prseter solitum acciderit
ex consuetis circunstantiis & ceremonijs aliquam
praetermitti : Et cum ipsis qui hoc obijciunt for-
tasse incertum sit f uentne omissus " stipes," quem
illi magno pietatis sensu amouent & pectore de-
functi ; nobis ver6 non sit certissimum additusue
fuerit n£cne, tametsi verisimilius opinemur ex
more & vsu plurimorum in triuijs aut compitis
sepultorum, non fuisse neglectum ; demus tamen
ita esse vt ipsi asserunt, quid inde pr»clar& elici-
unt P quid lnf erent P aut non ipsos constringendo
fortius concludemus caeteria omnia, quse enumeran-
tur in illo tractatu, veritate niti, quando illud
solum & vnicum eruitur ; post tam multiplicem
Digitized by VjOOQ lC
F&SFATIO. 877
multorum lectionem & agitationem, quod impin-
geretur in frontem beneuoli scriptoris.
Nam si exceptio firmat regulam in illis qu®
excepta non sunt, atque hoc solum de " stipite "
in tam varia enumeratione excipitjr & obijcitur,
quis erit, nisi stipes sit & plane rtupidus, qui non
intelliget exceptionem istam, multum facere ad
reliquorum quee inibi tractantur confirmationem :
vel si aliud aliquid occurrat quod obijciendum
putent, exprimant id ipsum, & expromant in
apricum solem, vt si lucem ferat redargutio, luci
cedat redargutus, sin ipsa fatiscat & obtundatur
repercussa solis radio, condat se in tenebris, & con-
ticescat aduersarius P
Gertum enim hoc est & firmiter fixum Analectae,
nec veritati reluctari, nec Zsofia\(av f quod pro-
prium est superborum, & quorundam prae caeteris
Sectariorum, qui dissensiones & offendicula, preeter
doctrinam quam didicimus f aciunt, quos obseruare
& fugere monuit Apostolus : & quorsum P " Huius- ^™ w-
modi enim Christo Domino nostro non seruiunt, ""*
sed suo ventri ; & per dulces sermones & benedic-
tiones seducunt coraa innocentium. ,, De xpri<TTo\o-
yoiQ heBreticorum loquitur hoc loco D. Paulus ; nos
verum Christologium, id est, de veris Christi Ath-
letis tractationem aggredimur, de illis nimirum
quorum Romana & Catholica obedientia in omnem
locum diuulgata est : putida Chrestologia, vt vul-
pina Foxij monumenta, & aliorum illius farinae
f urciferorum, quia extra compagem oecumenicani,
pro tenacissima errorum tuitione edita & soscepta
execramur ; & omnes, qui illis fidem adhibent, ob-
secramus Chrestologos (ita Pertinacem Imperato- e» inu©
rem olim cognominatum scimus, qu6d bene* loque- p^i^
retur, mal^ faceret) atque in visceribus verae
Christianaeque pietatis obtestamur, vt relicta de-
uiandi libidine, spretis errantium diuerticulis,
abiecta errorum pertinacitate, subdentes Chri9ti
Digitized by VjOOQ lC
378 PKSFATI0.
iugo humilem ceruicem, patiantur se aggregari
ad illam caulam, & ad illud ouile, extra cuius
septa non est securitas a luporum f aucibus ; extra
cuiu8 gremium non est a frigore tegumentum ; extra
v cuius complexum non est salus possibilis.
Et quia propria est pertinacium indoles, quod
cyprUnuB de Haereticorum & Ethnicorum ingenio dixerat
I) • m • tri • suo 8Buo Cyprianus, "vt studio magis contradi-
cendi quam voto discendi veniant, & clamosis vo-
cibus personantes malint sua impudenter ingerere,
quam nostra patienter audire ; " hoc iterum iter-
umq; profiteor me quam longissime abesse ab
eorum malo more & studio ; & cum in omni
assertione & scriptione primas veritati partes
deferendas existimem, beneficij loco habiturus si
amic& mouear de lapsis vel praBterlapsis ; id vel
maxim£ ref erre mea puto in rebus sacris, aut sacra-
torum hominum gestis commemorandis ; estque
omni solicitudine cauendum, ne vel temere finga-
mus quod eos gessisse nescimus, vel quae ab afijs
gj^J h 2; ficta sunt tanquam vera ad posterorum memoriam,
Hutor. non sine gemino piaculo transferamus, vt recte
e paiflo. j^ re ^ m ^ ^^ nog o^geruauit modernus quidam
scriptor.
Quia ver6 omnium iudicia percurrere non pos-
sumu8, nec eorum sententias f as est ante editionem
perquirere, patiemur tabulam huiusce Narrati-
onis in publico prostare ; ipsi retro tapetem oppe-
riemur, spectatorum praeteruehentium censuram,
vt quod Appelles de imagine a se depicta, id nos
de martyrijs & confessionibus hic descriptis prae-
stolemur.
Digitized by VjOOQ lC
CATALOGVS
SACRATORVM
ANTISTITVM,
ALIORVMQVE TAM
Regularium quam Secularium Sacerdotum,
cum quibusdam Laicis,
QVI
Pro inuicta con/esstone fidei Catholicce in Hibernia,
regnante Elizabetha, martyriutn, vincula, exilium
perpessi sunt. Quibus pro A uctario adduntur non-
nulli inclyti Pugiles^ qui sub Prorege Arthuro
Cicestrio, regnante (sed inscio vt creditur) Iacobo
Rege Britanniarum potentissimo, suspendio 9 &
membrorum dilaceratione martyrium compieuerunt.
Et in cumulum pro Coronide adijcitur
Elogium
Duorum Christi seruorum Hibernorum : Quorum
alter praeclarus Christi Confessor paul6 ante lapsum
in schisma Henrici VIII. magna sanctitatis opi-
nione floruit : Alter illustris Christi martyr mox
ab eiusdem Henrici lapsu suo sanguine fidem con-
signauit.
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
NOMINA
ARCHIEPISCOPORUM.
[iCHARDVS Creaghus alids Creuams Ar-
chiepiscopus Armacanus, & Primas totius
Regni HiberniaD, post diutinam incarce-
rationem, plurimasque aerumnas, & calamitates ob
fidem Catholicam patienter toleratas, in odium
eiusdem fidei veneno sublatus est in turri Londi-
nensi 14. die mensis Octobris, anno Domini 1585.
siue vtalij dicunt, 1587.
Dermtcivs HurlaBus Archiepiscopus Cassellensis
Doctor vtriusque iuris, varijs suppKcijs tentatus
& dirissimis cruciamentis excarnificatus, sub Gu-
bernarchis Henrico Walopo, & Adamo Lof to, in-
uictus Christi martyr, suspendio finiuit vitam,
anno salutis reparat» 1583.
Edmvndvs Gauranus Archiepiscopus Armacanus
totius Hiberniae Primas, in acie mortuus : qui (vt
f ertur) dum sacramentali conf essioni excipienclsB,
& reconciliationi cuiusdam ab haeresi faciendsB
vacaret f eruente conflictu, vulnus mortiferum ac-
cepit ab hseretico milite, anno Domini 1598.
Mavricivs Gibbonus Cassellensis Archiepisco-
pus, extorris in Hispaniam fugere coactus, in
ciuitate Portuensi mortuus est in exilio, circa
annum Domini 1578.
Nicolavs Skerettus Archiepiscopus Tuamensis,
Digitized by VjOOQ lC
382 CATALOGUS
post carceris angustias, in Lusitaniam profugit, &
voluntarius exul, magno sui relioto desiderio,
obijt. Ylissipone, sepultus in templo D. Rochi,
anno Domini 1583.
Nomina Episcoporum, vel Maxtyrum, vel
Confessorum.
IHOMAS Leiirus Kildariensis Episcopus
circa annum Domini 1577.
Gvlielmvs WalahsBus Medensis Epico-
pus circa annum 1578.
Mavriartvs 0'Brian Imilacensis Episcopus,
Dublini in carcere mortuus anno 1586.
Thomas 0'Hierlatius Rossensis Episcopus anno
Domini 1579.
1 Hvgo Lacaeus Limiricensis Episcopus, anno
Dominicffi Incarnationis 1580.
Edmvndvs Tannerus Corcagiensis, & Clonensis
Episcopus, Sacra) Theologia3 Doctor, & Commis-
sarius generalis summi Pontificis in Hibernia.
Patricivs 0'Helius Maionensis Episcopus ex
instituto D. Francisci, Gulielmo Drurio Iusticiario
gubernante, eodemque praecipiente, martyrij aff ec-
tus est vna cum socio Conaldo, alias Conacio, 6
Roirk, vterque in patibulum actus Killocia3 anno
reparata^ salutis 1579.
Kedmvndvs Galchorius Episcopus Dirrhensis,
& Hiberniee tunc Viceprimas, anno circiter a^tatis
septuagesimo captus a praBsidiarijs excursoribus
Ha3retici8, & multis vuliieribus ao eis confossus
occubuit anno Domini 1604.
Petrvs Poerus Fernensis Episcopus, pcenitentia
1 Eloquius.
Digitized by VjOOQ lC
MARTYRTJM. 383
ductus admis8i scandali & ruina?, quasi alter Mar-
cellinus post thurificationem, eponte se obtulit
Proregi & Concilio : coniectus in carcerem, &
multas molestias pro fide perpessus, tandem elap-
sus e custodia Romam se contulit, & coram supre-
mo Iudice ac Tribunali prostratus, percepta ab-
solutione Compostellam venit, vbi Suffraganeus
Archiepiscopi Compostellani factus, ibi mortuus
est, propinato (vt dicitur) veneno, a flagitios® vitae
Sacellano suo GallsBco, anno salutis circa 1587.
Thomas Strongus Ossoriensis Episcopus, liaDre-
ticorum infestatione coactus e sua Dioecesi &
natali solo recedere, voluntarium subiuit exilium ;
& post multos sudores laboresq; transactos, in
Compo8tellana ciuitate & Dioecesi, sub auspicijs
Illustrissimi Archiepiscopi illius loci, pro quo
ibidem munia Episcopalia per annos plures admi-
nistrauit, sub tutela Sanctissimi Apostoli Iacobi
Hispaniarum Patroni, quem & Hiberni dicunt
prosatorem primi apud ipsos seminis Christiani,
obijt anno 1601.
Cornelivs Douanius Dunensis & Conrethensis
Episcopus, cum martyrij consorte Patricio Loch-
erano Presbytero, trabeati honore insigniuin
Christi Athletarum per suspendij laqueum, &
foedam corporum deartuationem, contritis inimici
laqueis, & effracto corporei carceris ergastulo,
peruenerunt ad optatam & fcolicem palmam, Ar-
thuro Cicestrio Hiberniam gubernante, primo die
Februarij, anno Domini 1612.
Fr. Kicn ardvs Bradaaus Kilmorensis Episcopus
defunctu8 varijs laboribus, aerumnis, & incarcera-
tionibus pro orthodoxa fido, grandaouus annis, &
meriti8 conspicuus, cum aliquot annis ante mortem
renunciare vellet Episcopatui quem aliorum vo-
luntas & suprema auctoritas inuito imposuit, e vita
excessit in monasterio ordinis sui de monte PhsQ-
ranani. anno • . .
Digitized by VjOOQ lC
384 CATALOGUS
Fr. Thad^vs Of aralius Episcopus Clonf artensis
Ordinis praedicatorum, cum valdl aueret Catholi-
c$m fidem propagare, post multos pro eadem causa
labores axantlatos in aetate florenti, & senio con-
f ectus renouare vellet eundem zelum & studium
prsBdicandi fidem & sacramenta administrandi
obijt Quinsaliae anno Domini 1602.
Nomina Eegularium ex diuersis ordinibus.
fELASIVS ali&s Glasnams 0'Quillenanus
ordinis Cisterciensis Abbas monasterij
de Buylio, vnd cum Eugenio Cronio
Sacerdote martyrio affectus, anno 1580..
F. Daniel 0'Neilan ex ordino D. Francisci de
obseruantia, martyrio coronatus est Yogheliae,
persequentibus Ioanne Norisio Preef ecto, & Guliel-
mo Morgan capitaneo cohortis haBreticorum 28.
die Martij, anno salutis humanae 1580.
Donatvs Hinrechan, \
Philippvs OTeus, & j Religiosi Franciscani.
Mavricivs 0'Scallan, )
in sui ordinis monasterio oppidi de Lislactin ab
hsereticis comprehensi, praB senio & orbitate visus
fugere non valentes ante summum altare templi
violenter attracti, ibidem iugulati sunt, & victima
pretiosa in conspectu Domini odorem suauitatis
eructauit, anno 1582.
F. ThadjEvs Dalaeus ex eadem D. Francisci
familia monasterij de Asketin, multis supplicijs
& tormentis praeoccupatus, martyrij lauream con-
secutus est Limerici circa annum Domini 1579.
Edmvndvs Donallius Limiricensis Societatis
Iesu multis cruciatibus & incommodis tentatus,
in fidei conf essione martyrium consummauit, Cor-
cagiee suspensus in patibulo, Iacobo Mauricij
Digitized by VjOOQ lC
MARTYBT7M. 385
Geraldino, bellum mouente cum alijs Dynastis
contra Sectarios.
Dominicvs Cullen Yogheliensis eiusdem socie-
tatis Religiosus, in casteflo de Beerhauen captus
a Georgio Carew Anglo protestante tunc MomonisB JJjJJJJJ ^JJJ-
Praeside, absque iudicij forma addictus morti, &min«ordi-
in odium professionis suspensus CorcagiaB vltimo XSuiit^F
Octobrisl602. 2SS&X
Evgenivs 0'Gallechurius ordinis Cisterciensis JJnfinn*»
Abbas, & alumnus Monasterij Asseroensis, cuminnegotio
Bernardo 0'Truorio eius socio, & eiusdem instituti Somunter
monacho, militari manu interf ecti in odium Reli- w 00 ** 1 *-
gionis anno 1606.
Nigellvs 0'Boylus ordinis S. Francisci Rejju-
laris obtruncatus ab haereticis, & in suo sanguine
sepultus in monasterio sui ordinis.
Quserendum an hic sit qui in Episcopi Dunensis
Indice martyriali vocatur Thad&us O^uil Guar-
dianus de Dunnegall praBdicator & conf essor, ab
hsereticis morte anectus anno Domini 1607.
F. Dermicivs Mulronius eiusdem instituti reli-
gionis, & alumnus monasterij Clonmeliensis, sup-
plicio martyriali affectus in monasterio de Galn-
balli in montibus AharlsBis, prope Tiperariam,
amputatis virilibus, & capite plexus, nullam cru-
oris guttam emisit.
F. Thomas Geraldinus ex eadem Obseruantium
familia multis laboribus & molestijs inprsedicanda
fide perfunctis, & eerumnas carceris scepiuscul6
perpessus, mortem cum vita commutauit in custo-
dia,quam sustinuit causa religionis : obijt in castro
Dublinensi die 12. mensis Iulij anno Domini 1617.
26
Digitized by VjOOQ lC
386 CATAL0GTT3
Nomina aliorum Preelatorum & Sacerdotum
Seecularium, confessorum, martyrum, vel
extorrium pro fide.
[T$ Monarchia Sanderi pneter diuersos Ar-
chiepiscopos & Episcopos, quos iam ple-
rosque recensuimus, numerantur hi qui
sequuntur, pro fide aut vincti aut exules.
Petrvs Whitus Decanus Waterfordensis.
Thomas Moeranus Decanus Corcagiensis.
David HurlaBUS Decanus Imilicensis.
Luttrellus Archidiaconus Medensis.
Thomas Coenus Archidiaconus Waterfordensis.
David Wolfius.
Thomas Poerus.
Petrvs Dillonus.
IOANNES WitU8.
Petrvs Fitz Gerrot. I
Bernardvs Kerolanus. J
E>stremus hic Bernardus, siue vt alij indigitant,
arnabas Kerolanus videtur idem esse cum eo
quem P. M. Cornelius Douanius Episcopus & mar-
tyr in suo Indice martyriali (quem penes me
habeo) memorat ex arbore suspensum per heereti-
cos, iuxta Trim municipium Medensis Dioecesis
anno 1605.
Lavrentivs Morus presbyter cum Oliuero
Plunketo nobili Hiberno, & Gulielmo Walsh mi-
lite Anglo, Catholicse fidei zelosis cultoribus, a
cohorte heereticorum sclopetis ad scopum traiecti,
palmam martyrij consecuti sunt 11. Nouembris
Festo S. Martini anno 1580.
Mavricivs Kinrechanus sacerdos Killocieneis,
illustri martyrio sublimatus est ClonmelliaB 30. die
Aprilis anno Domini 1585.
Sacerdotes.
Digitized by VjOOQ lC
MARTYRTJM. 387
Rjchardvs Frinchseus sacerdos Femensis Dioe-
cesis ob fidem Catholicam ingenud confessam, &
acerrimd defensam, diuersis aerumnis, itinerum
laboribus, squalore carceris, alijsque incommodis
conf ectus, obdormiut in Domino anno salutis re-
paratae 1581.
Andreas Strich Limiricensis sacerdos, Parisijs
in sacris literis eruditus, postea profectus in Hi-
berniam, vt fructum referret animarum : in eo
munere per multos annos fidelem operam nauauit,
comprehensus demum ab haereticis, & Dublinum
ad carceres deductus, in ijsdem cursum foeliciter
con8ummauit circa annum Domini . . .
Georgiv8 Poerus Kilkeniensis Sacerdos, & Vi-
carius generalis Dioecesis Ossorensis, in eetate
senili Dublinum pertractus pro fide Catholica re-
sponsurus, bonam fecit confessionem coram pub-
lico Tribunali coniectus in ergastulum, & miseriis
oppletus, serumnosam vitam cum morte in vinculis
commutauit anno circiter 1599.
Nicolavs Yong ex Villa de Newton iuxta
Trim Sacerdos & venerabilis senex, odio profes-
sionis in castellum Dubliniense detrusus, aerumnis
& miserijs confectus, in custodia vitam finijt anno
circiter . . .
Donatvs Makeredius Vltoniensis sacerdos di-
laceratus in partes quatuor equis in diuersa dis-
trahentibus, finem vitae fecit, in asserenda vitali &
vera fide anno 1609.
Evgenivs Cronius praesbyter, socius Abbatis
Quillenani ex eadem Prouincia (de quo supra) in
fidei professione & morte pro eadem, anno 1580.
Patricivs 0'Deny sacerdos canis & annis ob-
situs in Lifferia prsedio Comitis Tirconalise in
patibulo semi8trangulatus ; posted spirans, sed
seternam iam non temporalem sperans vitam,
in membra crudeliter excarnificatus est, anno
1609.
Digitized by VjOOQ lC
388 CATALOGTTS
Patrtctvs Locheranus Cornelij Episcopi Dun-
ensis in constantia pro fide ad martyrium vsque
socius. Die primo Februarij, anno 1612.
Evgenivs Heganus S. TheologifiB Doctor, &
dioDcesis Ross. Vicarius Apostolicus ; rei Catholicee
promouendae strenuus cooperator : dum vel preci-
bus incumberet in eam causam vel stimularet
alios in eandem, lethali accepto vulnere, ab irruente
armatorum hostium cuneo, relictus erat inter
mortuos quasi mortuus ; sed spirantem adhuc &
anhelum amici asportauerunt ad vicinum pagum
sero crepusculo, ibi & ipse & locus in quo lacebat
per totam noctem illam lucis radio corusc&sse
dicitur, defunctum sepelierunt propinqui in vicino
monasterio S. Francisci de Timolaggio.
Donatvs Dalseus Sacerdos, in iuuenili eetate mul-
tas tolerauit a&rumnas, difficultates & molestias ob
constantiam in fide Catholica ; exilium d natali
prouincia, carceris inclusionem, & concomitantia
mcommoda per plures annos sustinuit, tum Dub-
lini, tum etiam Londini. Sed per Dei prouiden-
tiam tandem liberatus, cum suam operam erudi-
endffi iuuentuti addixisset, propter infestantium
sectariorum importunitatem coactus est deserere
officium illud honestum & ingenuum, nostraeq;
Reip. percommodum. Sub amictu medici, qu6d
eam fecultatem apprim^ calleret, animaB iuxtd
& corporis morbos pellebat, ac veluti pius Nicode-
mus apertus bonis, occultus malis, cursum vitee
consummauit cum magnse integritatis, prudentisB
& innocentisB laude, anno 1614.
Ioannes Valesius Presbyter & Vicarius Gene-
ralis in dioecesi Dublinen. m Angliam casu appul-
SU8, examinatus in fide, & ob constantiam coniec-
tus in carcerem in vrbe Cestriensi, orthodoxaa
conf essionis agonem in vinculis adimpleuit, anno
circiter 1600.
Bernardvs Moriarti ex dicecesi Ardachadensi
Digitized by VjOOQ lC
MARTYRUM.
Presbyter, & Francisco Shano cum Episcopo Kil-
morensi & alijs Regularibus captus in monasterio
montis Pharanani, irruptionem hsereticorum pas-
sus in itinere Dublinum versus, & coxam glande
suffractus & sclopetario milite, in cruore suo mor-
tuus est in carcere, ibidem negato ei chirurgo qui
mederetur, anno circiter 1596.
389
Digitized by VjOOQ lC
390 CATALOGUS
Nomina Laicorum.
vterini fratres
fONTTGIT mihi videre Catalogum inquo
conscripti erant complures Laici Catho-
lici, quos vel fraus & calumnia sibi adu-
ersantium, vel odium fidei quam profitebantur
orthodoxam, in exitium impulisse dicitur : Inter
quos numerabantur hi qui sequuntur.
Mavricivs Eustacius artium Magister, & sacrse
TheologiaB studiosus, ex illustri progenie satus.
Robertvs Mauricij Geraldinus S. Theologi®
Baccalaureus.
Robertvs Scorlocus nobiKs adolescens.
Gvlielmvs Woganus nobilis.
Gvaltervs Lahyrmus, Mauricij Eustacij fa-
mulus.
David Suttonus, cum suo fratre
Ioanne Suttono.
Gvaltervs Eustacius,
Gvlielmvs Eustacius,
Thomas Eustacius,
ex familia honoratissima Vicecomitum de Kilcullin,
Baronis de Baltinglas, cum alijs duodecim nobili-
bus absumpti sunt ardore belli ab illustri cognato
suo Iacobo Barone suscepti (vt ferebatur) zelo
Catholicse religionis restituend».
Eodemq; fato occubuerunt
Geraldvs Geraldinu8 Comes Desmonise,
cum alijs viginti & amplius viris illustribus, ho-
noratis, & primarijs, ex eadem Geraldinorum
f amilia. Quibus accenseri possunt alij complures
per Hiberniam sparsi, quos rabies persecutionis
sustulit : De quibus consule quae inferius notantur
in martyrio Mauricij Kenreghtini.
Digitized by VjOOQ lC
MARTYRUM. 391
His adduntnr in eodem catalogo viginti duo
senes Catholici, quos fugiendi impotes furor in-
sequentium militum deuouerat incendio in vico
de Mohoriack in Momonia, die 26. Iunij, anno
1580.
Porro ibidem adijciuntur sequentes :
Robertvs Meilerus, Patricius Canauasius, &
Eduardus Cheuerus, atque alij naute Catholici ;
eo quod patrem quemdam societatis Iesv, alios
Sacerdotes & Catholicos laicos, causa fidei profugos,
clam e* periculo in Galliam traiecissent, varijs tor-
mentis cruciati, e ligno semineces in terram de-
missi, & membris diuisi, mortem oppetierunt, die
5. Iulij, anno 1581.
Matth^vs Lamportus timorate vir conscientise
quod Catholicum Baronem de Baltinglas extremfi,
inedi& laborantem domo suscepisset, suspensus &
in membra diuisus occubuit.
Petrvs Meilerus studiosus humaniorum litte-
rarum, ab hsereticis captus, & in fide retinenda
constans inuentus, martyrio affectus est Galuiae,
anno Domini 1588.
Patricivs Haius, Wexfordiensis mercator &
nauclerus, quod subuenisset Catholicis in necessi-
tate constitutis, Episcopis, Sacerdotibus, & alijs,
longa incarceratione fractus, & eerumnis obrutus
Dublini ordormiuit, anno Domini 1581.
Hi omnes, & alij nonnulli recensentur in illo
catalogo ; de quibus (vt nec de Michaele Fitz-
Simon, de cuius occisione diuersa refenuitur)
iam non vacat accuratiorem inire discussionem ;
qu&m differentes in aliud tempus, hoc loco
fWBtermittere non debemus.
aoobvs Dowdal municipij de Athboy vir Pri-
marius, cum ob egregiam fidei Catholicae confes-
sionem, tum maxnn& qu6d Sacerdotes hospitio
excipere solitus esset, k Cancellario Regni f requen-
ter Dublinum accersitus, & in carceres coniectus,
Digitized by LiOOQ lC
392 CATALOGUS
in iJ8dem diuersis vicibus plures annos patienter
egit ; cumque excelsi animi vir, nec temporibus
inseruire, nec & patiendi proposito dimouen vellet,
Religionis hostes ipsum tandem, vt ali&s seepius,
ad tempus dimiserunt, qui domum suam secedens,
placid£ requieuit in Domino circiter annum Domi-
ni, . . .
Gualterum Archerum ciuem Kilkeniensem &
Armigerum, ex primoribus illius Vrbis, qui con-
stantiam in fide suam probauit longft carceris fati-
gatione ; quod nollet consentire prof anando coeno-
bio Dominicanorum, in eadem vrbe, postquam illud
pietate ciuium, mox ab Elizabethso Keginee morte,
sacro vsui restitutum fuisset ; in hoc secutus ex-
emplum Marci Arethusij, mortem extorris obijt
die 24. mensis Augusti, anno Domini 1604.
Patricivs Browne ex honoratioribus ciuibus
Dubliniensibus diu multumq; enutritus in haDresi,
ex speciali Dei benignitate ad fidem Catholicam
postlimini6 reuersus est. Atque ob eiusdem fidei
professionem Dublini viginti circiter annorum
molestam inuicto animo tulit incarcerationem, ex
qua lethalem morbum contrahens, licet datis
obsidibus dimissus fuerit ad tempus 6 custodia ad
recuperandam valetudinem, tamen & vi morbi
liberari non potuit, nisi vita cum pia morte com-
mutata, anno circiter . . .
Daniel 0'Hananus in Vltonia carceri inclusus,
de fide deseranda ab haereticis tentatus, victor
occubuit in custodia.
Victor Whitus ciuis Clonmeliensis, de quo in-
frft in martyrio Mauricij Kenrechtini.
Iacobvs Doudal mercator Vadipontanus, cum in
Angliam traiecisset negotiandi causA, & de iura-
mento Regij primatus examinaretur, illaqueatus
quaDstionum tendiculis, qu6d mentem suam fidem-
que Catholicam ingenue profiteri non esset veritus,
Exoerter. morte affectus est in ciuitate Exoniensi ; & signis
Digitized by VjOOQ lC
MARTYRUM.
coruscare dicitur eius monumentum in hodiernum
vsque diem.
Gvlielmvs Medus in ciuitate Corcagiensi doc-
trina & natalibus clarus, iuriumque & immunitatum
eiusdem ciuitatis conseruator & Patronus, quia
ciuibus suis author fuitpalam exercendi CatholicaD
religionis diu intermissa officia, in eo temporis
interstitio quod & morte Reginse Elizabethffl, ad
Serenissimi Regis Iacobi inaugurationem inter-
cessit, diram idcirco hroreticorum persecutionem
in se concitauit, quem cum ad mortem vsque per-
sequerentur, nec per duodecimuiros iuratos secun-
dum patrias leges (qui duodecimuiri quia per f as
& nefas innocentem morti non adiudicarunt miris
modis vexati, & per ciuitates & loca publica ludi-
brio habiti, inscripta frontibus ipsorum periurij
nota, demum in carceres coniecti, & non nisi
graui pecunisB psena libertati restituebantur) mor-
tis reus inuemretur, conceptum nihilominus in
ipsum odium, & indef essam vlciscendi voluntatem
non prius deposuerunt, qu&m ipse Gulielmus sa-
luti suee consulens, voluntarium sibi indixit exi-
lium, in quo post plusculos annos, pi£ obdormiuit
in Domino Neapoli, anno 1614.
Ioannes de Burgo Dominus de Bretasio, mar-
tyrium pa8sus est die 20. Decembris, anno 1607.
393
De Fceminis Catholicis.
|VLT-33 suam fidem & constantiam illus-
trarunt Dublini, Vadiponti, Limirici,
Waterfordise, KilkeniflB, GbluiflB, Corca-
giflB, Wexfordiffl & alibi.
Inter caeteras, iilsignis pietatematronaEleonora
Bermingham Catholicorum nota receptatrix & hos-
pita, quffi suam in Catholica religione firmitatem,
Digitized by VjOOQ lC
394 CATALOGUS MARTYRIJM.
multis argumentis comprobauit in conspectu Iudi-
cum, coram tribunali Proregis & Ordinum regni,
in carceribus f requenter, vbi & demum in decre-
pita aetate arctata muro carcerali, euolauit ex
angustijs huius aerumnosi exilij ad liberam porti-
cum & portum aeternae salutis, Anno Domini
1584.
Margeria ver6 Barneualla generis & morum no-
bilitate conspicua, sed & virgine» integritatis
voto & obseruantia praenobilis, pluribus agitata
5>rocellis, & tentatoribus subb pudicitiae, ad miracu-
um fortior ac fcelicior mortem obijt, & cum
morte prseclaram fidei conf essionem expleuit : cui
si martyrium non intulit gladius persequutoris,
non defuit tamen voluntas martyrio, sed martyrium
voluntati.
Digitized by VjOOQ lC
DE RICHARDI
CREAGHI, ARCHIEPISCOPI ARMACANI,
PRIMATIS REGNI HIBERNI2E, VITA &
MORTE, NOTATIONES MNEMONKLE.
IAGNTJS hic & clarus Ecclesise Hibernicae
Hierarcha, praeclarus erat fidei CatholicaB
pugil, & pnmarius eiusdem vel propaga-
tor, vel instaurator in suo natali solo. Ortus est
Limerici ex honestis, si non primoribus illius
vrbis ciuibus, Nicolao Creagho, & Iohanna White
parentibus. Ciuitas ipsa m Prouincia Momoniac
egregio situ, cultu & moenium ambitu cincta,
Suam alluit Sinneeus fluuius, omnium HibernisB
uuiorum f acil& princeps, commoditate sui portus
inuitat incolas ad mercaturam exercendam : vnde
& honoratiores ciues vel ipsi instituunt, vel alijs
instituendos tradunt suos pro maiori parte liberos
in mercimonijs tractandis.
Accidit vt & Richardus noster ex ephsebis
egressus ilK exercitio addiceretur & parentibus,
quemadmodum & D. Franciscus & suis ; dumque
rudimenta poneret ediscendse artis, & qusestus
faciendi, qui mercatores eas maximd consectantur
merces quaB habiturse essent plurimos emptores
(cuiusmodi apud Hibernos illo seuo ad multos vsus
tingendi telam, condiendi cibos, conficiendi phar-
maca, crocus erat in pretio) hinc ille iam tyro in
officina propolee crocum & aromata tractabat : cum
Digitized by VjOOQ lC
396 ANALECTA DE REBUS
autem vna die cemeret sacciperia croci humescere
(vt solet in quibusdam locis vnctuosa illa spica)
veritus ex teneritudine conscientiae nequid doli
fraudisue subesset in illa oleacea humectatione,
quia didicerat ex diuina lege adulterationem mer-
cium, & ponderis ac mensur® insequalitatem illici-
tam esse, solis radio exposuit subvuidam spicam
exsiccandam ; ne ex incremento, quod suspicabatur
in statera tractanda, pateretur ipse in anima detri-
mentum.
Angebat mentem eius crebra cogitatio pericu-
lorum qusB inesse possunt exercitio contrectandi,
interpolandi, cauponandiq; merces ; quippe desti-
nauit illum Dominus ad aliam negotiationem
lucrandorum hominum, vt syndonem faceret &
venderet, & cingulum traderet Chanan&o ; fieret-
que nauis institoris de longe portans panem : Ne-
que enim erat ex illis f atuis, qui vbi enutriti essent
in croceis amplexati sunt stercora ; sed magis &
crocum, & amomum, caeteraq; quantumuis pretiosa
aromata arbitratus est stercora vt Christum lucri-
faceret. Relicto igitur croco, vt se ad crucem
Christi pararet melius, tametsi initio renitentibus
propinquis & amicis, impetrauit missionem ab hero
mercatore ; nunciamque remisit seeculo, se ipsum
deuouens studio & pietati, & noui spe commercij,
cum intelligeret de thesauro abscondito in agro,
de margarita illa pretiosa, cuius insestimabilis valor
in Euangelio exprimitur, vendidit omnia bona sua
vt compararet eam.
Iam igitur liberatus nexu seruitij quo ipsum
institori deuinxerant parentes, & egressus e septis
oflBcinse aromatariee cum excussisset e sinu mentis
solicitudinem croci caeterorumque aromatum, ta-
men adhuc totus spirabat amomum & ambrosiam :
" Et sicut cynamomum & balsamum aromatizans
odorem dedit ; & sicut myrrha electa dedit suauita-
tem odoris." In illum aptd quadrare dixeris quod
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 897
olim D. Basilius : " Quemadmodum (inquit) suauia
aromatum odoramenta proprium quiddam per ae-
rem continentem spirant quibus prsesentes recre-
antur ; Ita vir bonus toti sibi commorantium con-
tubernio salutaris & iucundus est : id quod ille vsu
& opere 000^00^11^." Quibus autem passibus e6
prouectus sit, manuducente illum diuina prouiden-
tia enucleatius explicabimus.
Scrupulus ille de croco exsiccando videbitur
forsan, arguto aromatopolae aut otiosus esse, aut
vitiosus, vt illic trepidaretur timore, vbi non erat
timor ; sed arguebat tamen teneritudinem mentis,
& piam quandam affectionem timoratee conscientiae,
quae non erat decoloranda pigmentis mundi, aut in-
gurgitanda salebris & siliquis huius saeculi ; sunt-
que nonullae indoles & Deo sic conditee vt ijs
appareant ab vtero matris indita diuinitus, quasi
semina quaedam & lineamenta virtutum, quee vbi
ad perfectionem & maturitatem ope & auxilio
primi satoris perducta fuerint, minficos fructus
prof erunt : atque hoc adeo verum est, vt cum in
prima pullulatione distort£ visa sint germinare
vitulamina, adhibita supremi rectoris & correctoris
amussi, recte genimina creuerint, & incremento
pietatis vbeiranp protuberauerint : idque & olim
m Moyse ; & postea in Paulo ; & patrum memoria
in Ignatio Loyola compertum est.
Et illo quidem aculeo teneritudinis vsus est
misericors Dominus ad excitandum & acuendum
Bichardum, quem diuina misericordia proparabat
dignum & idoneum instrumentum ad ea perferenda
& perficienda qusB in circulo annorum lllius f oeli-
citer completa sunt : Et quamuis modica res & de
modico videatur ille stimulus, non debet tamen
pro modico haberi, quem Deus eo modo adhibuit
ad finem supra modum eastimabilem. Nam ex
obiecto & fine speciem suam & denominationem
in moralibus accipiunt operationes ; & ad fructum
Digitized by VjOOQ lC
ANALECTA DE REBUS
operis, non autem ad f astum, ordinauit Dominus
istam agitationem.
De^incar. Recte vtique in re simili dixit S. Athanasius,
p*f. 88. (t Ostentantis esse nihil affectare, nisi vt edat sui
specimen, & spectatores in sui admirationem
rapiat; medentis autem & erudientis est, non
quouis modo inuisere, sed ad commodum indigen-
tium se repraosentare ; atque ita se exhibere, prout
ferre possunt qui eius operam requirunt, ne in
excedendo necessitatem vsumque patientium con-
turbet, & inutilis illis fiat Dei visitatio." Ita quia
ad medendum & erudiendum seruum suum diuina
dignatio se inclinauit, idcirco voluit eo modo illum
inuisere, & vel eiusmodi aculeum immittere, vel
vt pungeretur sic permittere, vt commode* posset
expergisci & manum medicatricem ardentius de-
poscere.
Fecit id serio & constanter Richardus, ac saecu-
laris mercatur® abiectA sarcin&, ad salubriorem se
accinxit negotiationem. Vix tyrocinum posuit
linguaB Latin» addiscendse in patria ciim in Bel-
gium se reciperet, & in alma Vniuersitate Louani-
ensi Ktteris humanioribus imbutus, & transacto
Philosophise curriculo, postquam in artibus Ma-
gisterij lauream percepisset, addixit se totum
sacrad Theologiae ; vbi vero pluscuKs annis in eo
studio suam operam collocasset, idoneus inuentus
est & probatus qui Beiccalaureatus adorell dona-
retur.
Quo accepto gradu, remeandum putauit in pa-
triam iam syluescentem tribulis & sentibus, occa-
sione schismatis & haBreseos sub Elizabetha Re-
gina (sorore CathoKca iam mortua) repullulantis :
lndoluit erroribus passim seminatis in illo Remoj
praesertim ver6 in vrbe sua nataKtia ; cui & mederi,
& meliorem inspergere sementem gestiebat : stre-
nud laborauit hortando priuatim, publicd prsedi-
cando, sacra obeundo munera sacerdotaKa, quippe
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 309
insignitus charactere preebyterali ad maiorem
operis energiam peregre redibat, de impia nuncu-
patione iuramenti primatus Ecclesiastici k regina
arrogati, de illicita frequentatione & communica-
tione in officio schismatico pressius agebat, Apluri-
mos auocabat & nefario vtriusque vsu & nexu.
Et quia nihil tenacius haeret qu&m quod rudibus f^\ Ub "
annis perceperimus (ade6 in teneris consuescere
multum est) horas illas quas potuit succidere & curis
& occupationibus sacri ministerij, libenter impen-
debat lnformandra ad virtutem pueritise ; non im-
memor eius quod & D. Irenaeo sapienter obseruatum gjjS^jjJj
est. Eorum quse & pueris didicimus coffnitio cum8.Hiit.ci9.
eetate adolescit, & animee quodam vinculo innecti-
tur. u Adolescens autem iuxta viam suam, etiam ProuerK c
cum senuerit, non recedet ab ea." 22 ' reTK *
Ludum aperuit litterarium, pueros & adoles-
centes, & quoscunque aduentantes litteris iuxta &
pietate imbuebat. Quod enim munus maius
meliusue afferre possumus Reip. qu&m si docemus
atque erudimus iuuentutem P inquitpater Komanee
eloquentiae. Nam quemadmodum ex officij huius
& muneris siue neglectu siue abusu ruina vrbium
& agrorum consciscitur ; ita ex ipsa institutione
rectl facta, salus publica consequitur : Quo enim
modo stabit Kesp. quomodo eius administratio
bona erit, nisi administratores boni fuerintP &
quomodo magistratus bonus esse poterit, nisi ciues
sint boni ex quibus illi creentur P viri autem
tales non erunt, nisi adolescentes puerique tales
fuerint.
Grauiter & maioribus nostris in hoc genere olim
peccatum est, quod ex supina incuria neglexerint
ldoneam liberorum educationem : grauius peccatur
mod6 & modernis Gubernatoribus qudd nimiam
ponant industriam in corrumpenda iuuentute;
tum quia de stillicidio mellis venenum & fel in-
stillant tenellae setati, tum etiam quia prohibent
Digitized by VjOOQ lC
400 ANALECTA DE REBU8
liberum exitum ad Gatholica lycsea, in quibus pi£
pariter & ingenue* instituerentur.
Bichardus igitur qua licuit solicitudine & zelo
incubuit in hanc curam erudiendse iuuentutis, vt
teneram argillam efformaret in figulina orthodoxse
fidei; & in fornace Catholicse professionis aestu
feruoris iuduraret ad quiduispro Christo sustinen-
dum. Post lapsum ver6 temporis; quia nescit
parua molimina Spiritus sancti gratia ; & qui se
m anteriora extendit, ea quse retro sunt exigua vel
nulla ducit ; hinc est quod ille quamuis occupatis-
simus in re Catholica promouenda, qui tamen ali-
quid adhuc deesse sibi ad perfectam Christi se-
quelam videbatur, denu6 prof ectus est ex Hiber-
nia ; & vel labore exhaustus, vel periculis obrutus,
vel cupidine perficiendi se magis in studijs, &
capescendi arctioris vitae institutum, Catholicas
regiones, & tandem Romam petijt : vbi notus &
gratus summo Pontifici Pio V . prohibitus est ne
se traderet in regularem disciplinam quam animo
meditabatur, quousque acciperet maiorem signifi-
cationem voluntatis Sanctiss. Domini : sua vero
Sanctitas, quamuis illo inscio, iam disponebat de
eo in Hiberniam remittendo, pro Catholicorum
inibi degentium vel scuto fidei, vel solamine maero-
ris : & qu6 cumulatior esset eius industria, & re-
ligionis zelus, statuit illum consecrare Archiepis-
copum Armacanum & totius Hiberniee Primatem ;
vacabat enim illa sedes per mortem Hlustrissimi
&Reuerendis8imi antecessoris eius Georgij Doudal,
qui i]8dem fere diebus quibus inclyta Regina
Maria, & Cardinalis Polus in Anglia mortuus est,
cum e6 se contulisset ob negotia quaedam spectan-
tia ad suam Ecclesiam procuranda.
Consecratus ille (neq; enim allegata vel itineris
pericula, vel difficultas adeimdi, vel calamitas pa-
trise, & CathoKcorum aerumnse sat erant ad subter-
fugium & detrectationem oneris subeimdi) spiritu
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 401
de csbIo plenus sulcauit Oceanum, & relictis k ter-
go pelagi procellis, in maiores procellas incidit :
Cum in terram exscendisset paucorum dierum
itinere conf ecto, ab aemulis aduersae fidei & plane
infidis hominibus prehensus, & Dublinium abduc-
tus fuit, & in carcerem coniectus ; sed inde post
aliquam in vinculis moram cum suo custode aufu-
git. Quae interea pertulerit, quas anxietates &
molestias, quantum ad meam notitiam peruenerat
commemorabo.
Solutus vinculis recessit in partes transmarinas,
qu6 posset inter Catholicos paulisper respirare,
seque ad nouum certamen disponere: postquam
igitur vires suas vtcunque refecisset, insinuatione
sibi f acta de mente Sanctissimi Domini, iam secun-
da vice regreditur Primas ; dumque nititur inuigi-
lare grcgis suaB custodiae, denuo prehenditur a per-
fidis, & coram Prorege & Senatu sistitur Dubhni :
illic arcessitur leesaB Maiestatis, qu6d nefarius, im-
probus, nebulo, praeuaricator, legum transgressor,
luris ac aequi violator, statutorum Regni contemp-
tor, carceris eJBPractor, omni supplicio & ignominia
dignus. Iurati Quaesitores designantur qui sen-
tentiam facinoris, ex veteri instituto interloquan-
tur.
Coram tribunali Eegis cum essent iuramento
adstringendi isti Qusesitores, & audituri ex ore
iudicis capita accusationis quibus in iudicio reus
appetebatur, vt re maturius discussa de facto pro-
nuncient; ipse sibi prsesens, & causae fiducia
fretus constanter alloquitur iuratos, & exposita
palam innocentilL sua, causam comprehensionis, &
modum euadendi explicat. Catholicum quidem
esse, & Catholicae communionis Antistitem, nullius
flagitij compertum, nullius criminis conuinci posse :
non se effregisse carcerem, non custodiam, non
claustra perrupisse vel repagula ; liber& euasisse,
cum custode suo aufugisse: sine vi vel iniuria
27
Digitized by VjOOQ lC
f
402 ANALECTA DE REBXJS
cuiusquam se e castro proripuisse, saluti suaa con-
suluisse, quod omni iure diuino & humano fas
licitumque .semper fuit : Aduerterent quid esset
prae manibus, incolumitas vel interitus innocentis ;
si damnent innoxium, manere ipsos diuino obnox-
ios iudicio & vltioni ; se de solius corporis, illos de
animae etiam internecione periclitan. Et quia
iure conceditur reo exceptio contra iuratos ad cer-
tum numerum, quem si quis transgrediatur, ad
poenam duram & fortem quam vocant leges, pon-
dere superimposito ad mortem opprimitur, cum
peremptorie ex formula iuris excepisset contra
plures, contra alios data causa exceptionis, in om-
nibus se regebat tanto consilio & prudentia, Vt nec
praetermitteret iustam sui defensionem, nec pra&-
tergrederetur limitem a lege positum, quod ar-
duum videbatur in tam caeco & lubrico praecipitio.
Iudex in tradenda iuratis criminatione onerabat
reum, & multis argumentis premebat atrocitatem
facinoris, vt illi de reatu comperiendo minus am-
bigerent. Ipsi audita totius rei enarratione &
exaggeratione, secesserunt ad discussionem facti
& consultationem de sua interloquutoria sententia,
quam " Veredictum" vocant, concipienda : Diutur-
na erat disceptatio, & quia more & lege sancitum
est, ne se in domos suas iurati recipiant antequam
conuenerint de sententia, quam protulerit eorum
antesignanus, accidit illos tam diu inter se diuisos
fuisse, alijs suffragantibus reo, alijs refragantibus,
vt per plures dies hnererent inclusi, causa inter
eos indecisa : quo tempore arctum panis & aquae
dimensum suppeditabatur, quoadusque de re inter
se statuerent : Factumque est vt coryphaBus iura-
torum qui reo fauebat ex dysenteria per multum
tempus laboraret, & cum medicorum iudicio, nihil
perniciosius magisque noxium sit humanitus tali
aegro quam cruda & f rigida victus ratio ; tamen
spiritu fulciente corporis infirmitatem, nullum
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 403
sensit inde valetudinis detrimentum, sed vegetior
potius, & a profluuio postea liberior erat quam
ante inclusionem.
Absoluto demum reo ex sententia Quesitorum
ipsi coniecti omnes in carcerem, & poena pecuniaria
mulctati fuerunt: ille vero amandatus erat in
Angliam, & retrusus in obscurum antrum in turri
Londinensi ; vocabatur illud ergastulum " Ceti
Atrium : " locus erat valde obscurus, & solis lumi-
ni imperuius ; nec alia concedebatur incarcerato
lucerna, quam f rustulum candelse sebacc&e, quan-
tulum credebant custodes posse sufficere ad refec-
tionem sumendam ; ille ver6 de reficienda anima
plus soUcitus, vt lumen suppeteret ad legendas
preces 6 libro quem habebat absconditum, confi-
ciebat sibi miro artificio, sed modo subrancido, ex
pingui carnium quse dabantur in edulium, & la-
cinia subuculae suae recisa, tsedam san& rusticanam
& visu foedam, olfactuq; immanem quam pietatis
ardor cum necessitate coniunctus splendentem f ecit
& suaueolentem.
Ex hoc antro tandem deductus fuit in spatiosio-
rem locum, & luminosiorem in eadem turri, ex
qua saltem auram liberiorem & salubriorem,' lu-
cemque aliquam haurire possit ; non quomodo
prius penitus abditus & obtenebratus, vt nec per
rimulam subluceret radius solis : Ibi moratus ali-
quandiu & maceratus pluribus aerumnis ac mise-
rijs, omnis humani solatij plerumque exsors, &
refrigerij exspes, non erat tamen a Deo dereUctus
nec expero vi^oris animi ; fidem suam & fiduciam
firmabat non m brachio carnis, non in vitrea va-
nitate seecuU, sed in luce Ula & fonte totius con-
solationis, cuius fluenta non deficiunt : spem col-
locabat non in opibus aut copijs, sed in auxiUo
diuinitus parato his qui bono conscientiae testimo-
nio conquiescunt ; his qui vt diUgant Deum non
diUgunt mundum, cuius amor est immundus,
r-
Digitized by VjOOQ lC
404 ANALECTA DE REBUS
fauor fallax & fragilis, & honor onerosus ac lubri-
cus. In causa tam graui nec tepid£ agendum
putauit nec timid£. Et cum paupertas, angustia
& calamitas, bonae mentis sorores esse perhibean-
tur ; ex ipsis roborata mens illius, in constantia,
fortitudine, & libertate spiritus crescebat ; auge-
batur in illo despectus rerum humanarum, con-
temptus mundi vanitatum, & generosa magnani-
mitas ardua queeq; sufferendi indies in eo sumebat
incrementum : neque enim f ortis est cui non
crescit animus ex ipsa rerum difficultate: ego
Epwt 266. autem dico fideli homini (inquit D. Bernardus),
magis & inter flagella fidendum.
Isec deseruit famulum suum in illis angustiis
tionr*ooiSi largus Dominus cuius bonitas maior est corde
gontoa. nostro, nam auiculd. auspice & indice effugij ex-
pediuit incarceratum & custodia. Exemplum
tametsi minutius sit, maiora tamen inde intellectu
assequaris. Quid enim minutius spicA croci sub-
roscida P quid exiKus auicula exiliente, & rostro
suo pennas ad volatum aptante P & tamen ex con-
eideratione spicae humescentis, repentem humi
tyronem euocauit ^ saeculo ad sacram militiam, &
ad epiritualem negotiaturam lucrif aciendi animas ;
ex auiculaB aduolatu, euolatu reuolatuque erudiuit
clausum in carcere, qufi, via & modo excederet e
labryintho Daedalseo tot anfractibus obsepto, tot
muris circundato, tot seris & repagulis oppessu-
lato. Sic Malchum illum refugam, cum sua do-
micilij fideique consorte ex intuitu formicarum
ad captandam ancipitem fugam successii prospero
excitauit.
Euasit igitur d turri Antistes, & tam inopinato
modo euasit, vt exind£ magnus admirationis stupor
inuaderet omnes qui vel situm loci cognos*
cerent, vel diligentietm adhiberi solitam in custo-
diendis captiuis. Ynde qui dissiti erant viri
magni & illustres, quibus aliqua necessitudo vel
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 405
amicitia olim intercessit cum excarcerato iam &
elapso ex vnguibus leonum venerabili Antistite,
auid& ex ipso rescire cupiebant liberationis seriem,
& veram rei historiam.
Inter alios perillustris Episcopus Asaphensis
Thomas GoldweUus Mediolani tum degens, cum
ille Londini elapsus Louanium profectus esset,
huiusmodi ad ipsum litteras dedit, partim gratu-
lando ei foelicem liberationem, partim rogando, vt
liberationis modum perscriberet.
Copia Litterarum Episcopi Asaphemis ad Pri-
matem : versa ex Autographo Anglico.
(LLUSTRISSIME & Reuerendissime Do-
mine ; quemadmodum valde dolui cum
intelligerem tuam Gratiam post appul-
sum in Hiberniam proditorid captam fuisse, & ad-
ductam in turrim Londinensem ; ita summopere
lsetabar audito qu6d inde vt videtur miraculos^
elapsus Louanium, & illic hospitatus sis apud tuum
meumq; amicum Magistrum nostrum Michaelem,
quem non dubito valde gauisum tuo isthuc adu-
entu, prout ego laetus eram de tuo efEugio. Et
cum ncuerit IUustrissimeB tueB Dominationi per
otium, feceris mihi rem gratissimam, si dignaberis
ad me perscribere particularem historiam tuao
liberationis. Quando enim primum de ea inaudi-
ueram, res apparebat tam stupenda, vt mihi vide-
retur tam instar somnij, qudm videbatur S. Petro,
quando Angelus educebat eum d carcere. Quo-
modocumque fuerit, Deo laus, quod ipsi placuerit
curam gerere famuli sui, cuius diuinse tutelse
commendo tuam IUustrissimam Gratiam, meque
ipsum tuis orationibus.
Et quia fertur hic apud nos Anglum quendam
patrem societatis Iesu comitatum fuisse Domina-
Digitized by VjOOQ lC
406 ANALECTA DE REBUS
tionem tuam in Hiberniam, hoo in loco nonnnlli
sunt qui multum aueunt scire quid de illo factum
sit. In hac ciuitate degit vir valde probus Hiber-
nus Iesuita, vocatur Mauricius, qui valde gaude-
bat quod te euasisse intelligeret. D. V. Reueren-
dissima dignetur Reuerendum Magistrum nostrum
Michaelem hospitem suum meo nomine salutare.
Cum his opto Gratiam Tuam foeliciter valere.
Mediolani die 20. Iunij, anno 1565.
Illustrmimce D. T. indignw Frater
8f serum, Thomm Cbldtcellm
Epi8Copu8 Asaphensis.
Quod responsum ad has litteras & Primate re-
tulerit Episcopus non peruenit ad meas manus ;
sed quod tam serio petebat de narratione tradenda
totius euentus, & quomodo euasisset ex ipsius pro-
fugi relatu accipi potest, quem conscripsit P. laco-
bus Nauarchus societatis Iesv, ad P. Florentium
Bonchortium eiusdem societatis : & habetur totus
discursus inter Epistolas Iaponicas excusus Loua-
nij & Welpio Typographo pag. 290. eoq; maiorem
fidem meretur, quod ex ore ipsius Primatis totius
rei series fideliter excepta sit ; quam ideo huc
conijciendam censui, quia & memoratu digna est,
& multis expetita, quibus f orsitan copia non fuerit
alterius illius libri, vnde desumpta est, nancis-
cendi.
Admodum R. in ChristoD. Florentio Bonchortio,
8ocietati8 Iesu, Pax Christi, fyc.
fON iniucundum tibifore arbitror, Florenti,
si paucis commemorauero, qu® mihi nu-
per R. D. Archiepiscopus HiberniaD &
EeclesiaB A rmacanse prseses, de prodigiosa ac plane
stupenda sua & vinculis liberatione narrauit, que-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 407
raadmodum e Londinensi carcere, qui & Turre no-
men habet, euaserit. Ego cum non absimilem
ludicarem, a S. Petri, quam in Actis Apostolicis
nabemus, eductione, rogaui ipsum (ne forte, si
alijs referrem, quicquam pretermitterem) vt de
scnpto eam mihi communicaret, quod ab eo tan-
dem, vt est vir humanus, & diuinse laudis ampU-
andae studiosissimus, obtinui. Existimo autem
rem lstam non painm solatij Catholic» fidei sec-
tatonbus, qui nunc passim affliguntur allaturam,
praDsertim strenuis ac totis viribus, in eam tuen-
dam mcumbentibus. Quamobrem, vt commilito-
nibus in Christo materia daretur, qua spem &
hdem suam erga Deum exercerent, laborarentq;
in vinea Domini vehementius, hoc tam dubio &
turbulento rerum statu, ac propemodum desperato :
Q,uis enim Armacanum nostrum euasurum spera-
bat ? Scio preces fusas esse non solum in Socie-
tatis coUegijs, verumetiam ab alijs multis non
mfrequentes, potius vt forti animo spiritum red-
deret, qu^m euaderet : vt Rossensem & Thomam
Morum, e cuius familia nonnulK societatis Iksv
nomen dederunt, imitatus, suo exemplo fortiter
moriendo ad eadem toleranda reUquos animaret &
accenderet. Sed longd aUa via laceris partibus
Christianorum adesse voluit Deus, vt ex narrationis
serie perspicuum fiet. Roma itaque missus (vt
rem aggrediar) venit non sino liberaUssima Pij
Pont. Max. munificentia, vt & oues suas in Hy-
bernia e truculentissimonun luporum, ac leaenao
faucibus erueret, atque eis officiose ac pie prccesset.
Ingre8sus insulam, sacrificium missee in quodam
8U8B prouinciaB monasterio peregit. Non procul
a littore vnde ascenderat, milites Praefecti cuius-
dam arcis, qui illis in oris curam explorandi habe-
bat, Episcopum eo in loco aggressi, in arcem
abducunt : vbi ab ipso praef ecto de primatu Eccle-
sia^ interrogatus, familiariter & ingenue CathoU-
Digitized by VjOOQ lC
408 ANALECTA DE REBUS
cam doctrinam non erubuit, & liberd quod res
erat, Christianum se professus est. Erat inter
reliquos, qui in colloquium cum eo venerant,
inftotit* preBtecti frater, homo vehemens, & manu promp-
mufc tus, qui qudd haeresi inf ensissimus esset, adeo ira
accen8us est, vt furijs agitari videretur, neque
quicquam intentatum reliquit vt ad Reginam
AnglisB rem deferret ; sperabat enim ex huiusmodi
praeda non mod& f auorem summum in aula, sed
ampla praemia se consecuturum : id quod non
obscure prae se f erebat, lucri se cupiditate per-
moueri magis, quam qu6d illi de religione magna
cura esset. Nam haec sunt quae maxime mouent
homines & Christo & charitate destitutos, qui ad
veterem Idololatriam paulatim, & quasi per gra-
dus quosdam reuertuntur indies : sicut enim Ca-
tholici semper proficiunt plura qudm antea pers-
crutante8 & clarius intelligentes : ita isti dum
errorem ex errore, & falsitates ex falsitatibus
confingunt in praecipitium grauius deuoluuntur :
quam hoc sit verum facil^ intelligunt, non solum
qui primos Lutheri & Melancthonis libros cum
po8terioribus conferunt, sed & qui in hoc genus
hominum incidunt, & explorant viuendi modum
& conscientiam : nunquam enim dubitandi finem
vllum facere deprehenduntur, vsque adeo, vt ip-
simet id defiteri nequeant, vnde proprijs se opini-
onibus non fidei fundamentis niti, concedant
oportet. Casterum fides orthodoxa, vna, certa, &
mutationibus obnoxia non est, quippe qu» & Deo
qui vicissitudinem nescit manat : ni vero de qui-
bus loquimur, in tot sectas & opinionum monstra
secantur, quot hominum fere capita sunt, vt re-
uera aliud nihil eorum fides habenda sit qudm
fluxa & lubrica qusedam de rebus opinio, nulla
authoritate maiorum nixa, fundamento nullo ro-
borata : tum qui apud ipsos, doctissimi habentur
(vtinam essent) nunquam Bibi constant, semper
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 409
hserent, & vt aqua labuntur : & qui probatissimi
putantur, ne muscam quidem extinctam ad vitam
reuocare (vt vulgo dicitur) aut claudum canem
sanare adhuc potuerunt vniuersi, cseterum viuos
enecare, & ad mferos demergere, seminare discor-
dias, tyrannidem, latrocinia, homicidia exercere,
bella contra Principes seditionesque mouere, tem-
Sla sacrosancta euertere, sacrilegia varia & nefan-
a committere & optime norunt, & pro ludo quo-
tidiano habent. Sed longius qu&m pro instituto,
veritatis amore, prouectus sum: redeo ad rem.
Deprehensus igitur hic noster, de quo diximus,
Pnesul, ad Iteginam deducitur, & multis interro-
gationibus in Westmonasteriensi curia, vbi fre-
?[uenter agunt Reges AngliflB, vrgetur. Cum satis
ecisset ad omnium obiectiones, & pro tempore
cum modestia, fidei nostrcB bonam rationem apud
eos dedisset, inter duos lictores per vniuersam
fer& vrbem Londinum in spectaculum deducitur,
vt omnibus pro fide Christi derisui foret & con-
temptioni : dein indictA caus&, & indemnatus
abijcitur in profundissimum & obscurissimum
carcerem, cui Turris nomen est, fuit hoc ipso
Cathedrae S. Petri die, & quo tandem ad amplioris
8patij & lucis cubiculum ascendere permissus est.
Quidam enim iustitiae & legum memores, quod
paulum mod6 bonorum consuetudinem nossent,
alienum esse dicebant ab aequitate, eum qui nullam
suae causse rationem attulisset, ita inhumaniter in
tam tenebroso, & angusto loco vitam inopem tra-
here. Dum his premitur optimus & patientissi-
mus Prasul angustijs, non defuit afflictarum
mentium solator Deus, sed ipso D. Petri, qui &
Cathedra nomen habet, die pariter & certam ei
liberationis spem iniecit, & animum afflictum
insigni consolatione perfudit. Ipse in oratione
continuus, tertio post die, qui Dominicus erat,
oflScium mis88B qua potuit sedulitate memoriter in
Digitized by VjOOQ lC
410 ANALECTA DE REBTJ8
carcere recitare ccepit, gratiam hanc & voluptatem
a Deo immissam, horribilis quidam animi pauor
praecesserat, adeo grauis sane & toleratu difficilis,
vt velut in mortis articulo positus animam agere
sibi videretur, quo perdurante mortuorum vigilias
pro seipso legit : existimabat enim breui futuram
vt Christo propter fidem immolatus impenderetur.
Adhaec expectabat eos qui in fidem & vitam suam
instituerent examen, quos ipso Diui Patricij Hi-
bernisD Patroni, primique praedecessoris sui &
Armacanae Ecclesi» Cathedralis institutoris die
aduenturos cognouerat ; Et cum eius sancti praB-
sulis patrocinium non semel fuisset propitium
expertus, ob hoc precibus quotidianis, opem ab eo
obnixius efflagitabat. Examinatus eodem die &
mox ab hoc subsequente quarto audit a turris
praefecto, summam rei noscendae commissam esse
quibusdam, sed tamen videri sibi in ijs quee ad
animarum gubernacula in Hibernia pertinerent,
Pont. Homano obediendum non esse, sed Angliae
ReginsB, cui Hiberniee omnes EcclesiflB subsunt :
& bono animo esse iubet, si modft perfidia relicta
(sic enim interpretantur Catholicam fidem) haec
eadem beneficia a Kegina petat, & eiusdem insti-
tuta promouere conetur, quaB ciim saepius & di-
uersis temporibus alij super alios inculcarent,
constanter respondit, vt Catholicum decuit Antis-
titem, se ne latum quidem vnguem ab auitis
religionis Christianae legibus recessurum. Iam
quinta ab incarceratione hebdomada eflluxerat, quae
infra octauam Paschae incidit, cum nescio quo nisi
diuino instinctu, de fuga deliberationem capit:
huius rei occasionem auicula dedisse videbatur,
quae per caueae rimas elapsa ad euolandum pen-
nas mirifice rostro componebat, & alis explicans,
& coram illo in cubiculo subsultans, ad simile quid
eum inuitabat : igitur licet in spe non certa omnia
haberet, tunicam tamen & sarcinulam omnem
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RT7M IN HIBERNIA. 411
colligit, & 66 itineri occultd accingit ; nec vana
spes fuit, vt exitus postmodum ostendit : opus enim
hoc erat & Deo, quanquam seruo suo id non nisi
obscuris indicijs notum faceret, & spe quadam
inusitata contra spem confidere iuberet. Dum hgec
fiunt, sequenti nocte ingens strepitus in cubiculo
suo, proximeque adiacentibus locis, exauditus
est, vt carceris custos animo perturbato accur-
reret, & interrogaret de causa tanti tumultus.
Episcopus respondit, quod res erat (alte enim
obdormierat) se nihil audiuisse, nedum excitasse
illum strepitum aut turbam, signa tamen quse-
dam apparuerunt in eius cubiculo commoti car-
ceris.
Qubb hos strepitus proxima nox excepit, varijs
quoque ei somnijs non omnino imposuit: vide-
batur enim se videre, quemadmoaum carcere
egressus custodias & periculum omne effugisset.
Tertio inde die varijs simulachris & modis mortu-
orum spectra in somnis ei occurrerunt, in quibus
potissimum illorum faciem & effigiem agnoscere
videbatur, quibus ipsa Paschatis celebritate, &
sequenti die indulgentias sibi liberaliter & Pont.
Max. commissas applicuerat Somno eo aliquoties
interrupto, tandem defunctorum imagines ex in-
tegro se ingerebant, suumque intercessorem e
carcere, vt somniabat, educunt. Iam ver6 cum
aurora diem traheret, & preces canonicas legere
coepisset, somniorum plane immemor, non potuit
animo eueUere occultam seu inspirationem, seu
animi obloquutionem qua mouebatur, vt carcerem
f oresq; egredi pertentaret : ea res adeo turbulenter
& continuo incidit in mentem, vt difficUe fuerit
repeUere : repuUt tamen semel atque iterum, &
ssepius, quod cogitaret non aliud esse, quam ora-
tionis cui vacabat, distractiones, quietisque turbas :
tandem non potuit non acquiescere instinctui
diuino, egreditur carcerem pede presso. Yidet &
Digitized by VjOOQ lC
412 ANALECTA. DE REBUS
explorat loca vicina, omnia reserata & aperta cog-
noscit, quaB firmissimis ant& vinculis & vectibus
clausa tenebantur : obstupuit tam nouo casu. Et
ad cubiculum regressus de fuga adhuc desperat,
metuens ne maioris sibi periculi occasionem ac-
cerseret, si deprebenderetur : ad orationem se
componit ; sed cum nulla quies daretur, & preme-
rent inspirationes immisseB, & ad fugiendum se
sentiret fortiter impeUi, ad ostia iterum explora-
turus accedit, in cubiculum redit, Dominum ob-
nix£ rogat vt animum addat, & e& impellat quod
ad eius honorem celebriorem reddendum commo-
dissimum esset : hac f acta oratiuncula, sarcinam
sub alis occultat antea prsesagio quodam ad hoc
prseparatam ; celebrat, Deum liberatorem fugae
authorem inuocat, atque omni abiecto scrupulo ad
sextam vsq; procedit portam ; tametsi via tam an-
fractuosa & ancipiti, vt quo ductu ad eam perue-
nerit ignoret : erat enim per aliam portam induc-
tus in carcerem, tandem ad custodes ventum est,
qui bominem interrogant, num scopos haberet,
queB vox inter ipsos symboli loco data praoter fidem
& militarem loquendi modum nihil habebat ; vt
exteri & hospites deprehendi queant. IUe cum
non intelligeret quid sibi veUet, obticuit, sed alius
(in quo notari Dei potentia potest, cui non est
diflicile qualibet re vti ad suam gloriam) satis
absurdd tunicam pro scopo sub alis eum gestare
resjpondit. Interrogatus ad heec quis esset, non
ex imparat6, sed qu5d ante secum meditatus erat
se esse seruum seruorum Christi, vere respondit,
se esse seruum cuiusdam magni nominis viri in
carcere Uberiore detenti. Ciim sateUites instarent
acriter, & ad iudices esse ducendum dicerent,
terror^q; pro officio incusso veritatem examina-
rent, atque iUe imperterrito animo persisteret, &
ad quemlibet se iturum paratum offerret suauiter
Deo ita rem omnem conficiente dimissus est.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 413
Deinde Londini inter ignotos triduo versatus,
audiebat minime paucos de fuga Episcopi multa
coram se narrantes, quem barba candida depinge-
bant, qualis sua erat, vocis tamen ambiguitate
delusi, pro candida canum interpretabantur, quod
vox ea lpsorum lingua vtrumque significet : hoc
triduo plateas obambulans, non raro obuios sibi
perscrutatores habuit, ex quibus nonnulli ipsum
aggressi, & quis esset interrogantes, cum Gallice
responderet, Gallum esse existimantes abierunt :
Addam ego ex proborum relatu, visum & agnitum
fuisse a carceris custode, verum impotenti& tant&
teneri se sensit, vt ne minimum quid moliri possit.
Tandem ad nauem veniens a Nauclero CatnolicsD
fidei non instrenuo hoste velut ignotus excipitur :
Adueniunt mox exploratores & iusiurandum ter
exigunt a nautis de Episcopo, si quid comperti
haberent, quem canum & sub alio quam Hiberni
nomine (quod hoc nomen crederent facile negatum
iri) exprimebantP Naut» singulos rogant qui
in naui erant : Prasulem ver6, Deo sic disponente,
ne interogarunt quidem, nec Archiepiscopum esse
quem canum putabant, suspicari potuerunt, cum
hunc iuuenem viderent, & gallic^ lcxjuentem,
GaUum arbitrati sint : hoc modo Deus qui in naui
erant hostes fidei acerrimos omnes deluait ; ipse
ver6 eorum manus euasit, & incolumis in Braban-
tia, etsi pramium trecentorum Ducatorum <jui
eum deprehendisset promissum esset, peruemt;
vbi nec ocio nec voluptatibus, sed sacris meditatio-
nibus, diuinisque colloquijs Deum collaudando, &
beneficia eius considerando, sedulo operam dedit.
Ex hoc tam mirabili diuinae prouidentiaD opere
f acile perspicitur diuino prsesidio neque quicquam
firmius esse, neque tutius, cui maxim^ ndendum
sit. Non enim alia ratione, quam Dei auxilio, &
prouidentia euasit; & san£ eo quo relatum est
modo euenisse omnia, grauiter asseuerauit; nec
clam esse voluit, ne quis ob hanc suam euasionem
Digitized by VjOOQ lC
414 ANALECTA DE REBUS
poenas lueret ; qua in re D. Stephanum, imo
Christum ipsum imitatus est.
Non indignum consideratione est, quod hic
subijciam eum Romae circa S. Patritij festum ex-
aminatum f uisse, cum ad Episcopatum foret eli-
gendus. Postmodum anno reuoluto eiusdem
sancti Patricij die, Londini ad fidem Christi con-
fitendum, vario examine pertentatum fuisse. Li-
* ber ver6 6 carcere euasit eodem (anno tum ver-
tente) die, quo in Episcopum concecratus est.
Hesc referre volui, qua3 ex scripto propria manu
ad me dato, fidem apertam nabent, eaque tibi
Bonchorti fratribusq; in miKtia Christi versatis
transmittimus & communicamus, vt intelligatur
Dei erga suos prouidentia, qui ex medijs hostium
manibus ipsum Episcopum Catholicis restituit:
quem cum primum 6 reditu conspexi (nam ten-
dentem in Hiberniam ant£ conueneram, & mori-
bus admodum bonis & humanispraditum percepi)
longe tamen aliam f aciem prae se f erre vidi, ac sanc-
tum quid, rarum & diuinum spirantem, eximijsque
prseditum moribus, adeo vt dicerent non pauci,
Deum in anima eius mirabilem operatum esse
potentiam, & virtutes longe ampiiores quibus
gentem suam ad pristinam virtutem reduceret, ex
integro ei contulisse. Nec dubitandum videtur,
quin, Reginam ipsam non leuiter solicitam hab-
uerit, stupenda haec hominis liberatio, & non leues
8tiraulos, ad fidem Catholicam reuertendi, addide-
rit ; preBsertim cum ab ea non aliena nimis dicatur,
si non quorundam malis consilijs & persuasionibus
nimium acquiesceret. Quamobrem meminerit
hoc Dei nuncio se ad meliorem reuocari mentem.
His vale mi charissime in Christo Florenti, & me
Christo tuis ard^ntibus precibus sedul6 commen-
dare ne graueris. Louanij, Calendis Octobris 1565.
T. jR. in Domino sertius,
Iacobvs Navarchvs,
Ondischothanvs.
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RTJM IN HIBERNIA.
Interiecto aliquo tempore (quantum spati j fuerit
nondum mihi constat) tertia vice remeauit in Hi-
berniam pro solicitudine gregis sui, accedente
etiam nutu Summi Pontificis insinuantis id expe-
dire vt faceret. Feruebat hoc tempore bellum in
Vltonia (in qua sita est Ecclesia Armacana) sus-
ceptum illud erat & Ioanne Oneale Dynasta om-
nium in illa prouincia potentissimo, aduersus
Reginam Elizabetham, siue id dominandi libidine,
siue obtentu religionis orthodoxa) restituendae alijs
discutiendum relinquo. Quidquid sit de illa re,
hoc certum est, inter Primatem & Dvnastam non
optime* conuenisse de multis negotijs: sed vel
origo discrepanti», vel fomes erat, quod illum
male habebant grauamina compluria ab isto illata
hominibus Ecclesiasticis, ac priuilegijs & immuni-
tatibus Ecclesiarum quarum occupabat posses-
siones & praedia, multamque in illos violentiam
ipse cum suis gregalibus exercebat. Et eo tan-
dem perrupit miuriarum accumulatio ex parte
Dynastao, ac concepte indignationis zelus ex parte
Primatis, vt cum nec consilio, nec lenitate, nec
minis deduci ille posset de sententia vel insolentia,
pastorali auctoritate procedendum videretur An-
tistiti ad censurarum fulminationem : Atque ita
aduersus eum protulit sententiam excommunica-
tionis, quam ille susque deque ferens, & obluctans
sacerdotis iudicio, ac pastoris sui preeceptum sper-
nens, contumaci» po^nam sensit ; eiusque omnia
coepta & consilia abinde vsque ad interitum, di-
uino se palam exerente iudicio, retro sublapsa sunt,
& infoelici exitu teriLinata.
Peragebat interim Primas sua munia Episco
palia, qua licuit sedulitate, tum in illa Prouincia,
tum alibi per Hiberniam, vbi vel oportunitas se
ferebat, vel exigebat neceasitas. Tertia demum
prehensione d perfidis correptus, & Dublinium
cum satellitio militari missus fuit ; moxq; Dublino
415
Digitized by VjOOQ lC
416 ANALECTA DE REBUS
amandatu8 in Angliam, traditusque in arctani
custodiam in turri Londinensi, vbi traduxit eerum-
nosam vitam, vel longum potius martyrium.
Euaserat e turri anno Domini 1 565. & plusculis
annis interpositis reductus in eundem carcerem e
vita migrauit 14. Octobris, anno 1585.
Praeter illas difficultates & vexationes quoti-
dianas, quas tot annorum curriculo sustinuit,
molestias multas & vexationes in muneris adminis-
tratione, tantillo tempore quo vixit in sua Prouin-
cia & cura Primatiali, labores & lassitudinem in
regendis ouibus sibi commissis, caeterasque cala-
mitates, quas in calamitoso & afflicto regno necesse
babuit subire, ad maiorem constantise probationem,
& meritorum eius cumulum, etiam calumnias allo-
pbylorum & criminationes domesticorum pati illum
oportuit.
Episcopus Clocherensis subolfaciens offensas &
iurgia qu» inter Primatem & Dynastam illum de
quo paulo ante egimus, intercedebant, dum ille
istum redargueret de multis excessibus & iniurijs
aduersus Ecclesiasticam iurisdictionem & immuni-
tatem perpetratis, insimulabat eum in Curia Ro-
mana leesae Maiestatis diuinse, violatae Religionis,
prseuaricati iuris Ecclesiarum ; & litteras quasi ab
eo scriptas de rebus valde enormibus, & prauis
consilijs, ab eius mente & dignitate alienissimis
confixit, quas suee Sanctitati & collegio Gardina-
lium contra eum detulit. Sed stropbam crimina-
toris, & commentitiam insimulationem detexit tum
chartae signaculum tum notus cbaracter scriptoris
supposititij. Vocatus igitur accusator vt de calum-
nia responderet, clam se subduxit, fidem deseruit,
in Angliam prof ectus, & Apostata factus ; dum in
turri clausus esset Primas, ausus est eum inuisere,
alloqui, & ex parte Reginse & intimi Senatus de-
ferre ei magnam dignitatem, opes & honorem,
mod6 vellet acquiescere eius consuio, & renunciare
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 417
vnioni ac obedienti® sedis Apostolic», & iurare in
Primatum Ecclesiasticum Elizabethae. Sed effron-
tem Apostatam cum conuicio abegit, & in malam
rem abire iussit.
In ipsa turri Londinensi nequiorem sustinuit
macbinationem, saltem quce eius animum magis
angeret, & fcediorem inureret] maculam, nisi tra-
ductorem compescuisset brachium Def extentum, &
manus robusta eius gratiae corroborans seruum
suum in angustijs & oppressionibus. Quidam £
custodibus carcerarijs nomine Wanwritus accu-
sauit eum stupri, quod tentasset puellam eius filiam
(aKj dicunt lotricem, alij virgunculam innubilem)
per vim opprimere. Lis ei intentata est in iudicio
ad tribunal Westmonasteriense : * palam adductus,
subire coactus est examen & discussionem duode-
cim iuratorum : qui criminabantur ab vna parte
iunctis viribus euomuerunt suam virulentiam ; ille
solu8 ex aduerso contestatus suam innocentiam,
tam liquido obiecta diluebat, seque ipsum purga-
bat in conspectu Curise, vt Queesitores interlo-
quutorij pro eo secundum iuris f ormulam pronun-
ciarent, & praosentes acclamarent eius integritati
& pudicitiae. Sed & puella ipsa quam impius
parens, Primatis accusator, ad calumniandum in-
struxerat, fassa est subornationem & dolum;
atque ita, velut alter Atbanasius, aduersarios ille
confundebat.
Elapsus ex arce illa carcerali quam diximus,
ciimjpersonaret ciuitas de eius fuga nauem Galli-
canam offendit in portu paratam soluere in Gal-
liam; e& conscensa, & de naulo pactione inita,
Breuiarium suum sub foribus prope sentinam ab-
didit ; & perfluente carin&, cum nautae (vt fit)
exonerare vellent nauem, & vasa ac sarcinas binc
inde mouerent, vnus aliquis visum Breuiarium
arripit, aperit, legit, suspicatur vectorem illum
esse de quo Londini pridem tantus rumor, tumul-
28
Digitized by VjOOQ lC
418 ANALECTA DB REBUS
tus, & inquisitio ; socijs nauiculatoribus indicat ;
omnes communi consilio statuunt eum reuehere
Londinum & sistere coram Senatu Regio, sperantes
se lauta mercede donandos; sed reflante vento
delati sunt in oppositum latus, & ipse in Galliam
appulsus elusit eorum praua de se consilia.
In partibus Belgij, dum praestolaretur commo-
dam occasionem redeundi in Hiberniam, hospitio
exceptus cuiusdam ignoti sibi Sacerdotis, qui in
liberandis Energumenis pollere speciali gratia
credebatur ; accersitus ad exorcizandum f oeminam
quandam, cum pergeret sacros ritus obire circa
daemoniacam, & daemonem vi verbi flagellaret,
exitumque e posse # ssi corporis domicilio imperaret,
minasque intentaret ni confestim obtemperaret :
Quid (inquit veternosus serpens) istae tu® inter-
minationes fortasse nituntur praesidio Hibernici
illius Antistitis quem domi habes hospitem P IUe
attonitus, & antea nesciens quantus llle vir esset
qui ad ipsum diuerterat, reuersus domum narrauit
Primati quid ipse erga daemoniacam, quid deemon
erga ipsum gereret ; rogauitque eum vt in sacro
celebrando dignaretur Energumenam habere com-
mendatam. Ille facturum se spondet, & inse-
quenti die dum celebrat, sponsionis suae non imme-
mor, toto sacrificij tempore turbatur & aestuat
faemina, seque ab Episcopo Hiberno torqueri, cre-
mari, affligi vocif eratur ; & paulo post interquiescit
dolor, & leuamen percipit; quod merit6 tribue-
bant presby ter aliique praesentes Episcopi precibus ;
quamuis id daemoniaca nesciret, fortasse daemon
eam stupefaciebat ne id agnosceret.
Eetulit fide dignus Sacerdos, sub Sacramenti
vinculo & expresso iuramento, locum in Conaciae
Prouincia vbi manus in eum iniecerat nefarius
proditor, sterilitate percussum exaruisse, vt nec
gramen aut stipitem gigneret, nec vllum vel
hcrbacevm virorem proferret ; sed moscho & situ
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLI0ORUM IN HIBBRNIA.
horridum esse, cum loca omnia circunvicina vel
herbis & pascuis virescerent, vel fronderent stir-
pibus, vel seminationi & cultui deseruirent ; ip-
sumque prehensorem alij addunt in brachio dextro
quo vnctum Domini ccepit & in vincula dedit,
subitarid paralysi diriguisse prolemque eius quam
habebat numerosam, varijs cladibus & infortunijs
succubuisse. Dempto omnium minimo natu filio,
cui ipse Primas praenunciauit iudicia iustitise Dei,
& meliorem sortem apprecatus est, ne eadem cum
parente & fratribus vltione diuina inuolueretur ;
vt ex huius iunioris stirpe floret illius famiiiao
successio, extinctis alijs ad quos eetatis praoroga-
tiu& pertinebat.
Varias sustinuit vicissitudines in custodia,
quandoque liberius habitus, quandoq; etiam
arctius inclusus, & seuerius detentus : Dum paulo
liberior esset, oblectabatur consortio & alloquio
concaptiuorum Sacerdotum, quos alibi sparsos di-
uersis septis & cubilibus studebat adunare, &
sacros coetus cum illis facere, quemadmodum pri-
mitiui Patres in cryptis, antris, & arenarijs
conuentus celebrabant. In his de rebus fidei
controuersis, de officijs iustitieo Christianae, de
patientia, pietate, ardoris zelo, & omnimoda
perfectione hominis Catholici, collationes sacroo,
colloquia, & dissertationes ver6 Christianaa fiebant,
quibus ipse cum grauitate & auctoritate pneside-
bat, ceeteris ab eius ore pendentibus, & dubiorum
solutionem petentibus & decisionem opperientibus :
quandoque etiam per suos Amanuenses responsa
dabat, & doc\imenta de vita & moribus, de profes-
sione illibatae fidei, de fuga heterodoxi93, de lytur-
gii8 & conuenticulis hfcreticorum declinandis, de
scnismatica synaxi fugienda, de concionibus con-
tagiosis non adeundis : pro his&huiusmodi officijs
habebat suos Commissarios, & negotiorum gestores
quos in Hibernia, dum prsesertim Dublini tenere-
419.
Digitized by VjOOQ lC
Tertul.
420 ANALECTA DE REBUS
tur vinctus, cum legitima potestate delegabat ; per
quorum vicariam operam, liber quodammodo & e
vinculis expeditus erat. Sed & illud fertur ab
idoneo teste cum in turre Londinensi aliquandiu
tam arct£ stringeretur, vt & compedibus pariter
& catenis oneraretur, manusque simul & pedes
stricte vincirentur, & in his angustijs calculo
etiam grauiter laboraret, quoties ille se vellet
expedire, ita laxabantur brachiorum ligamina,
vt & f enestram sibi aperire ad liberiorem balitum,
& berbas parieti adnascentes decerpere, succum
exprimere, & potioni aduersus morbi vehementiam
parare posset & accoramodare. Recte illud &
magno dictum est Afro : " Non sentit pedem in
neruo, cuius animus est in ceelo ; " & ille nec
manum in vinculo sentiebat, cuius mens in caelo
defixa erat.
Exierat mandatum ad Eugenium Hoptonum
equestris ordinis primarium turris custodem, quem
ilK vocant Locum-tenentem, subscriptum hoc erat
& subsignatum manu Concilij Anglicani, de Ri-
chardo croterisque vinctis in Domino Sacerdotibus
ductandis in sacellum Turris, vt audirent concio-
nem heereticam. De ea re verbum ei fecit Locum-
tenens, animum eius & consilium tentaturus ; ille
commotus nonnihil de re tam illicita pernegat se
iturum, secuturum tamen libenter ad crucem vel
patibulum, si ita ilK Regina imperet. Hoc res-
ponso accepto indignatus Eques praecipit suis f a-
mulis satellitibus & ministris vt vel inuitum rap-
tent ad oratorium ; quod ilK non segnius exequun-
tur, positumque in sede obsidentes abripiunt,
statuuntq; in medio auditorio : vbi ver6 iUe con-
cionatorem audiret in suggestu dominantem &
intonantem in Pontificios, ndeique PontificifiB pro-
fessores, blasphemantem in Caelites CseKtumque
Imperatricem, seminantem foedos errores & men-
dacia in auribus circumstantium, abrupit contex-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORtJM IN tafcERNIA. 421
tum sermonis, & concionantem coarguit ipso loco ;
sed iussus silere cum ferueret zelo honoris Dei,
prohibere non potuit quin sectarij circumstrepen-
tes os loquentis opprimerent, & ad silentium co-
gerent. Vno verbo adiurauit omnes auditores ne
crederent subdolo doctori, vero impostori & seduc-
tori animarum, cuius si quismendacijs&erroribus
adhsereat seternaliter periturum palam asserebat.
Reductus in carcerem cum nulla spes esset eum
deturbandi de suscepta fidei constantia, quia t»-
deret praefectum & custodes vel oneris & solicitu-
dinis suae in eo custodiendo, vel expensarum in
cibando, vel quia puderet frustratse toties diligen-
ti» in eo ad se pertrahendo, vel ex alia quacunque
malignitate inimici, & odio Catholicae religionis,
quidam Culligius e turris subcustodibus vnus,
caseum quo ifium k refectiuncula vesci libenter
nouerat, veneno intinxit, & buccellam ita intinctam
porrexit venerando Antistiti, de quo ille nihil
mali suspicatus sumpsit, & mox incidit in tormina
ventris & grauia tormenta, tum gula intumescente,
& toto corpore perturbatus, altero die & sumptione
toxici, vrinam misit per puerum ad medicum in
vrbe illa Catholicum Doctorem nomine Arcloum ;
qu& ille conspectA & facti indignatione percitus,
matulam cum lotio proiecit in parietem, excla-
mans Dominum Episcopum & Sicarijs interfectum,
& venenum iam ad vitalia grassatum nulla ope
humana posse medicari. Ipse ver6 sentiens
malum ingrauescere memor ChristiancD pietatis
confessarium e 'vdcino cubiculo aduocari ad se
fecit P. Critonium societatis Iesu, isthic fidei
causa detentum : cuius ille confessione auditA, &
impensa absolutione, ceeterisque peractis quae loci
necessitas, & temporis angustia patiebantur, pi^
morientem oflicio f ratern» charitatis prosequeba-
tur, ille vero animam suam reddidit Creatori 14.
die Octobris, anno Domini 1585.
Digitized by VjOOQ lC
422 ANALECTA DE REBUS
De cuius foDlici obitu, & marfyrio modernus
quidam scriptor breuiter & eleganter in haec verba
conscripsit martyris elogium, dixerim an Epita-
stanihuretus phium : " Richardum Creaghum Archiprfiesulem
nm^aTvMe- Armacanum, totius HiberniaB Primatem, qui cum
28? et 2 P 9^' aetatis suae maiorem partem in castello Dublinien-
si & in turri Londinensi captiuus consumpsisset, a
certo quodam nebulone perfidiae maculis notatissi-
mo veneno enectus, ex ergastulo lapideo in cselitum
consortium aeternis delicijs beandus euolauit."
Dum Romse esset a Gregorio XIII. subsidium
annuum impetrauit Hibernis aliquot alendis in
studijs, vt esset origo Collegij pro natione institu-
endi cuius prima fundamenta posita erant in Mus-
sipontana Vniuersitate, vnde nobis prodierunt ali-
quot foolicia germina, viri pij & docti. Instantcr
egit pro adornanda missione societatis Iesu iti
Hiberniam, qua de re extat eius Epistola peraman-
ter conscripta ad R. P. Oliuerium Manaraeum tunc
Visitatorem eiusdem Societatis. De consecrationis
ceremonia ab eo denegata nouis in Anglia Hiero-
phantis fit mentio in Britannomachia.
Scripsit diuersa Opuscula, inter quse prsecipua
ref eruntur ista :
De origine linguee Hibernicae.
De controuersiis fidei contra hoereticos.
Chronica Hibernioe.
Catechismus Hibernice.
Ex his quaedam manibus teruntur ; alia inter-
cidisse veremur; nisi fort6 asseruentur in turri
Londinensi, vbi & corpus ipsius conditum est.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERKIA.
423
DE DERMICII HVRLEI,
Archiejmcopi Cassellensis, marfj/rio,
NOTATIONES.
JOCVS iiatalitius eximij martyris erat exi-
guus vicus in Dioecesi Limericensi, intra
tertium lapidem ab ipsa ciuitate, dicitur-
que Lycodunum : vbi parentes eius rei agrariaB &
pecuariae augendae operam nec illiberalem nec
dedecorosam nauabant: inter vicinos suos, tam
vrbicos quam rurales incolas, nobiles, ingenuos, &
plebeios bonao existimationis & famao, fideique
probatce apud Magnates & Proceres iilius Prouin-
ciae, praesertira apud Iacobum Geraldinum Comi-
tem IJesmoniaD. Nomen patris fuit Gulielmus
Hurlaeus Dominus f undi Lycodunensis ; qui etiam
vice (Economi seu procuratoris, negotiorumque
gestoris diu inseruiuit dicto Comiti, cuius honor
& potestas illis diebus multum inclarescebat per
totam illam ditionem & prouinciam, adeoque per
vniuersum Hiberniac rcgnum, quamuis nunc, al-
ternante fortuna vices, totaillapotentiaconciderit.
Mater vocabatur Honoria Ni JBrien ducta stirpis Kx propi-
origine ex illustri illa & celeberima familia Brien- pne bw uo-
niorem Tuamoniae Comitum, dudum ante Hiber- ni».
niaB expugnationem MomoniaD Regum.
Sed m nac re, & de hoc viro de quo noster nunc
sermo est, parum referet de stemmate aut statuis
Maiorum loqui, cum in illis gloriao suse partem
vel omnino nullam, vel certe exiguam ipse sta-
tueret :
Nam genus, proanos, & quae non fecimus ipsi,
Yix ea nostra pnto. , . ,
Digitized by VjOOQ lC
424 ANALECTA DE REBU8
Parentum cura & sumptu liberaliter educatus,
per varios doctrinaD gradus se tandem prouexit
in vtriusque iuris studio, vsque ad supremam
in illa facultate lauream Doctoralem : postmodum
progressus in pietatis & religionis exercitio,
visus est a sede Apostolica idoneus ductor qui
preeesset regendo gregi Catholicorum popula-
rium suorum, saeuiente iam tum schismate in Hi-
bernia.
Ergo tiara Pontificia donatus, factusque Cassel-
lensis Archiepiscopus k Gregorio XIII. in Hiber-
niam iter adornabat : sed difficultas erat vecturae
sortiendae propter innumera pericula qusB tam
dubijs temporibus, & turbulento rerum statu for-
midabant ab haereticis mercatores & nautse Catho-
lici. Praestolatus ergo commoditatem aliquanto
tempore in Britannia Armorica, & consequutug
nauem Vadipontanara in portu Crosuico, adijt in-
stitorem R. H. & de traiectu in Hiberniam egit.
Erant tum in eodem portu alij etiam viri Ecclesi-
astici ex eadem natione, qui similiter cupiebant
traijcere : inter alios Nielanus Abbas de Vrio ordi-
nis Cisterciencis in dioecesi Armacana pro sua
solicitabat transfretatione.
Et vt omnibus innotescat magnitudo periculi
quod indies incurritur ab operarijsnostris dum in
patriam ventitant, pro Christo & Ecclesia eius,
sudorem suum & sanguinem etiam, cum opus
fuerit, profusuri, scire oportet innumeras esse
diificultates assequendi securos & fidos homines
quibus pauperculi vectores suam credant incolu-
mitatem. Nam si vel mercator ipse (quod rarum
cst in genuino Hiberno) vel rector nauis, vel in-
fimi nauiculatores (qui non infrequenter sunt ex-
terae nationis, puta £ Britannica, Anglica, Scotica
gente) errorum nouitatibus imbuti f uerint, pericK-
tabitur misellus Sacerdos, eo vel maxime, si emi-
neat aliqua Ecclesiasticee dignitatis opinione, vel
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORTJM IN HIBERNIA. 426
doctrinae f am& ; idque si vel nudA tantum laboret
suspicione nautarum, qu&d sit EcclesiasticaB cuius-
cunque vocationis, vt nuper contigit duobus Re-
gularibus ex instituto Capucinorum, quorum
innocentia & integritas nota est & decantata om- Ann©. leis.
nibus qui peregrini non sunt in re Catholica : Sed
illi duo improuiso elapsi effugio & manibus se in-
sectantium, praebent caeteris magnam materiam
fiducialiter sperandi in diuina bonitate, quae con-
fidentes in se non deserit vnquam ; quinimo vel
excelso brachio suo protegit in discnmine con-
stitutos ne concidant ; vel & discrimine sub-
ducit, ne consternentur, & vbique tuetur ac corro-
borat, vt nomen eius, si opus sit, coram Regibus
& principibus terrae confiteantur.
oed de magnitudine hic agimus, imd d& multi-
tudine periculorum, in quae saepe nec opinantes
ilK conijciuntur, qui animum adijciunt procurandao
proximorum in Hibernia saluti. Periculum dico
est cum se dedunt in manus nautarum, ne in
portum inuecti, nauf ragentur ab eorum perfidia,
proditione vel metu damni incurrendi. Periculum
est in ipso littore Catholico, vel alibi, ne antici-
pentur per exploratores, Corycaeos, speculatores,
quibus aliquando pleni sunt portus maritimi, etiam
in Catholicis regionibus vnde soluitur. Periculum
quoque in ipso patrio littore ad quod applicant, ne
applicitos adoriantur & implicent custodes por-
tuum, & prafecti. Periculum in ipso Oceano, ne
in piratas haereticos, tamquam in Syrtes & Cha-
rybdes impingant, k quibus odio Catholicae prof es-
sionis absorbeantur. Periculum etiam toto tem-
pore quo morantur in patria ab his imminet qui
regimini preesunt, ne incidant in manus aduersa-
riorum ; vt nuperrim^ accidit R. P. Paulo Rageto
Abbati post moramplusculorumin patria annorum ;
& paulo prius obtigit eadem sors R. D. Iacobo
Guin Sacerdoti ; quorum alter nauem iam conscen-
Digitized by VjOOQ lC
426 ANALECTA DE REBUS
surus vt £ regno abscederet; alter ad portum
propediem discessurus, vt in Galliam traijceret ;
vterque inopinatd captus, & in castrum Dublinense
coniectus ; ambo experti sunt qu&m sint omnia &
periculis intuta : Tametsi qui posterius in manus
mcidit, delibuta detinentis se dextr& in libertatem
se a8seruit ; altero illo cui parcius erat, vt apparet,
vnguentum illud et oleum peccatorum, m cus-
todia cum alijs concaptiuis regularibus, & quos
vocant saecularibus Presbyteris etiamnum rema-
nente. Sed omnibus illis; caterisq; nostratibus,
propitio numine vna poterit esse medela & securi-
tas k Principum coniugio, quod ominamur &
optamus f oelicissimum.
Et cum ea quae indies in oculos incurrunt, ab
instituto sermone ad istam digressionem nescien-
tem me deduxerint, veniam istius diuerticuli pre-
cabitur ipsa miseriae commemoratio, & calamitatis
nostree quotidianae commiseratio, qu» istam hoc
loco parentbesim inseruit. Neque enim aliud
initio commemorare volui, quam multitudinem
periculorum quee Dermicius noster Cassellensis
Archipraesul necesse habuit subire vt in patriam
se reciperet tanquam ouis ad victimam sponte sua
progressurus.
Cuidam mercatori Wexfordiensi iam tradiderat
rescripta sua & sacra diplomata, quibus constabat
de eminentia dignitatis ad quam f uit assumptus,
& de cura gregis sibi commissi : neque enim inius-
8us inuocatusq; ad Praesulatum, & custodiam ouium
se ingessit ; quod malo more faciunt modo, f ece-
runtque ab antiquo Nouatores. Sed missus, ordi-
natus, initiatus & sede Apostolica ver& potuit
dicere: Domini est assumptio nostra, & sancti
Israel regis nostri. Illam vero sacram sarcinam
suam per alios, & ali& vift idcirco praamittere
voluit, quo securius ipse transfretaret, & securiores
etiam illi essent qui eum vectarent mercatoree.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLKXmiJM IN HIBERNIA. 427
Neque enim exiguum est periculum mercato- vw« Cataio-
rum vectantium eiusmodipersonas ; quod proba- K£? et cc £-
uerat ipse hic institor R. BL & ante ipsum multi, SK^>-
ac postea etiam plures : cuius rei documentum J ^?™' tlt *
osse potuit G. D. qui ex eo quod E. G. Primatis * """
aduenendi in Hiberniam conscius esset, triennali
carcere, & graui dispendio fortunarum suarum
ld luebat. Atque ita apparet nec ingressuros, nec
egressuros, nec moraturos esse tutos & periculo.
Mercator ille Wexfordiensis qui sarcinam &
sacra rescripta accepit, incidit in piratas, & qui-
bus spoliatus & mall mulctatus vitam sibi relictam
benencij loco habuit. Antistes ver6 nactus illam
quam diximus opportunitatera nauis Vadipontanae,
se commisit diuinae prouidenti*©, & prosper&
nauigatione vsus in Sciretio insula terram attigit ;
moxque Vadipontem profectus dum in hospitio
mibi diuersaretur, contigit aliqua sermocinatio de
rebus credo religionis : in his occasionibus vix ille
continere se poterat, quin exsereret zelum pariter
& eruditionem ; qua offensus quidam hsBreticus,
qui tum ei assidebat, nomen eius Walterus Baal, ^® ^ ^^
notus veteri agnomine, quod diabolicum & vererfMinEieo-
filium Belial designat, prorupit in conuicia, &S2Tgham.~
interiecta breui mor&, proripuit se Dublinum,
ibique detulit Dermicium, & multis onerauit sus-
pitionibus apud Gubernarchas.
Digressio proditorij hospitis iniecit Antistiti
formidinem praui consilij ab eo concepti ; idque
confirmauit honestus ciuis, qui eum, & itineris
socium seu ducem Ioannem Dillonum Presbyterum
clam admonuit sui pericuK, vt maturarent ex illo
oppido profectionem. Qui Dillonus paul6 post,
diuturna incarceratione poenas illius ducatus luens,
periculum capitis difficulter admodum euasit, gra-
tia fratris sui maioris natu, tunc temporis concili-
arij Begni, & ofBcium primarij Preesidis Scaccariro
vel fisci Begij gerentis.
Digitized by VjOOQ lC
428 ANALECTA DE REBtTS
Illi obsecuti cum sarcinulis mox abierunt de
loco, seque receperunt Slanium ad illustrem virum
Thomam Flaminium Baronem de Slanio. Ibi in
secretum cubiculum subducti, nutu & voluntate
Catherinae Prestonae piae Heroinee vxoris eiusdem
Baronis. Semoti a turbis morabantur isthic per
aliquot dies, nec facile conspici in publico volue-
runt, siue in mensa, siue in coetu aut colloquio
quorumcunq; sibi incognitorumquovsq; proditoris
illius W. B. fraus esset penitiis elusa & rumor ab
eo sparsus ^uanesceret.
Quo, vt ipse quidem existimabant, frustrato,
coeperunt paulo liberiores esse, assidere mensis, in
quotidiano conuictu, promiscua cum obuijs mis-
cere colloquia, palamque se in domestico exerere
consortio, neque subterfugere aduentantium hos-
pitum quorumcunque vultum vel congressum. Ita
demum accidit vt in illam Baronis domum, casu
an consilio, de via digrederetur Robertus Dillonus
Conciliarius Regni, & primarius in Banco commu-
nium placitorum Iusticiarius : Dum mensse accum-
bitur, incidit sermo de re aliqua graui, quae lo-
quentes traxit in seriam disceptationem, atque in
medio ratiocinio, promicuerunt aliqui eruditionis
igniculi ex ore Archiepiscopi, qui preebuerunt
ansam sagaci iusticiario (quem a natura luscum
vno oculo, totum excsecauit seecularis ambitio) no-
tandi hominem, sciscitandi quis esset, vnde venis-
set, & alia multa percunctandi, quao omnia recon-
debat in arcano pectoris sui, quoad opportunitas
se offerret ea expromendi in Senaculo coram
Gubernarchis & regio Senatu.
Exprompsit ille, & vna suum suggessit consi-
lium extrahendi illum 6 latebris, vt pro se respon-
deat coram Regni Ordinibus ; vel si inde aufugerit,
ex ipsa fuga non minui suspitionem, sed magis
ingrauescere, ipsum Baronem euocandum in Cu-
riam vt pro eo satisdet, ipsumue adducat. Ita fit,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HTBERNIA. 429
ille fugit ; Baro sistitur in iudicio, acerbeque
redarguitur qu6d nefarium hominem, nebulonem,
perduellem, publicee pacis perturbatorem in sua
domo receptaret, suae mensee adhiberet, & intesti-
num Reip. vlcus intra priuatos aleret parietes : Aut
ipsi luendum fore graui mulcta & iugi carcere, aut
alterum quocunque se abdiderit, quasi nitedulam
& senticeto educendum esse.
Harum minarum horrore & ingenti trepidatione
concussus Baro, e uestigi6 se contulit ad lllum in-
dagandum : vrgebat hominem saeculo implicitum,
& tepentem iam tum in fide, magis quam eestuan-
tem religionis zelo, quod securitati rerum non
aliter consultum videretur, preesertim in tanto
errore & acrimonia persecutoris qui eum diris tor-
mentis deuouebat.
Walopi collega Loftus non adeo sitiebat inno-
centis cruorem, ad lenitatem & moderationem
magis compositus ; erat enim & ingenio mitior, vt
decuit Regni Cancellarium, roqui bonique arbi-
trum : sed alter ille in Gubernatione Assessor,
Martis alumnus, & Bellonse magis qu&m Palladis
imbutus artibus, sanguinarius, nelluo, non aliter
placari potuit, non aliter quam fuso sanguine
satiari. Cruciabat eius fMiinniini praua suspitio
quam friuola vel nulla nixus ratione imbibebat de
nostro Dermicio, quod conscius esset aut consen- *);J t ^ \. t
tiens qusBstioni pridem Romee aut Madriti inten- inuidm y«-
tatse nepoti nescio cui, consangmneo, vel amm mitoni t»r-
ipsius Gubernatoris, quem sui populares de laesa q^fAuii--
religione Catholica arcessiuerant, & iudicibus in^ t ^^; m
tribunali sacree inquisitionis corrigendum corripi- istam adhi-
endumue tradiderant. m l am
Hanc illius diiudicationem fama estmenti istius
infixisse aculeum, quem non aliter eruendum
sanandumu^ duceret, qudm vt in carne huius
martyris hebetaret illum vel cruentaret dirus car-
nifex : Id quod ita fuisse cum non lateret Guber-
Digitized by VjOOQ lC
480 ANALECTA DE REBUS
natoris purpuratos, Baronem illi admonuerunt
sedulsB perquisitionis adhibendae, & Dermicij ad-
ducendi, si velit suo periculo prospicere.
Ille sibi cautior, quam Arcbiepiscopo amicior,
citato cursu insequitur fugientem agnum, non
dico lupus aut molossus, sed venator non instre-
nuus ; & iam reducem & visitato crucis viuificae
trophaeo (quod ille in periculo constitutus vouerat
sibi appulso f aciendum) Carigiee conuenit, & verbis
perhumanis compellauit de se comitando Dublinum
vt coram Gubernarchis compareat, suamq; inno-
centiam purget, testatumq; mundo faciat, se ani-
mo vere Ecclesiastico, fideiq; praedicandae zelo in
Hiberniam venisse.
Quid f aceret pius Antistes, sui discriminis* im-
memor & vitce securus ? Baronis securitati con-
suluit. Erat ipsis diebus Carigise inclytus Or-
moniee Comes Thomas Butlerus piae mem. qui
Dermicium diligebat, eiusque virtutes & dignita-
tem suspiciebat ; cui & cibaria, cseteraque neces-
saria & sua domo suppeditari praecepit : nec desunt
qui asserant clam aduocatum illum k Comite, vt
recenter susceptum filium eius Iacobum, qui pos-
tea preematur& in Anglia mortuus est, sacro signa-
culo confirmaret.
Eestincti erant hoc tempore inauspicati illi
tumultus Australium Nobilium, & ipse comes
Desmoniee copijs imminutis, & viribus accisis la-
tebras petebat suee securitati vnicum perfugium ;
de causa non disputo quicquam, culpam illius
f acinoris nemini intendo : nec iam moror de violata
per Arthurum Graium Proregem fide quam auxi-
liario militi pepigerat, per fas nefasue id fecerit ;
sed recessus suos petentem Desmonium, & a suis
desertum opinio quorundam est voluisse Dermi-
cium, siue sponte sua, siue alterius instigatione,
inuisere, solari & si commode queat, ad maiorem
honoris, dignitatis & securitatis suee rationem
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 431
ineundam attrahere; quem si rect£ moniturum
pronis auribus ille sequeretur, & non iniecisset
tragulam huic saluberrimo consilio Dermicij capti-
uitaa, secutam Oomitis necem (quam duo nefarij
nebulones & inf ames sicari j intulerant) Momonia
tam moesta, & tam lento languore confecta non
deplorasset.
Cum Barone congressus Antistes per varias
Dublinum versus itineris stationes & metas ; quum
ipse Baro vel in publico hospitio, vel apud amicum
laut£ exciperetur, Antistiti diuersorium erat pub-
licus carcer; ita visum est pro tutiori custodia,
quasi vel talaria indutus Mercurium haberet in
pedibus, vel prsepetibus cum Daedalo pennis, vul-
tum irati Minois volatu posset effugere, Kilkeniae
vna nocte in transitu heesit carceri inclusus, quem
cum officij causa adiret quidam Catholicus, & inter
alia sermo esset dilapsus ad Fernensem Episcopum
P. P. quem humanee imbecillitatis error, ex incusso
ab hominibus terrore inuaserat vsque ad constan-
tise Catholicse desertionem : Multi, inquit ille,
ante praelium leones, in prselio cerui inueniuntur ;
quod ne mihi quoque contingat pium Dominum
supplicibus postulo votis : nam qui se existimat
stare, videat ne cadat. Ita ille cum timore & tre-
more salutem operabatur, nec sui nimia fiducia
turgescens, nec pusillitate deiectus, inter spem
metumque tutiorem carpebat callera, & in caula
Catholici gregis cum ouibus Christi vocem Christi
in eius Vicario audientibus se continebat.
Dublini perductus Archiepiscopus in conspec-
tum Archiguberniorum, multa indagine circun-
datus a Concilio Regio examinantur : de multis
inique postulatus cum diuersa obijcerentur crimi-
na nec probata nec vera, seq; ille immunem osten-
deret. Mitius cum illo agebat Adamus Loftus
Cancellarius & pluribus lenociniijs propositis nite-
batur ei persuadere conformitatem quam vocant,
Digitized by VjOOQ lC
.432 ANALECTA DE REBT7S
& sui accommodationem ad prsesentis temporis
vsum : Atrocius se ingerebat Henricus Walopius,
& instar aculeati Ericij pungebat eum dicterijs
lfledorijs, pluribusque conuicijs & minis, neque
saturari poterat inueteratum iuius odium aduersus
orthodoxam professionem, nisi immolata hac oui-
cula, quam designauit oculis animoque ad victi-
mam.
Diuerso examine pertentato cum nullus additus
appareret aut rimula subluceret criminationibus
euincendi8,& publico iudicio pulsari nonposset, ci-
tra probationem criminum, aut confessionemipsius
rei, iuxta receptam formulam iuris communis &
municipali8 in hoc regno vsitati, de quo consulti
Iudices ita responderunt ; iam alia consultatio
cum ipsis habita est, an saltem in Angliam mitti
non posset, ibi iudicandus ex statutis recenter &
Regina editis contra orthodoxos subditos illius
Regni, praesertim si quouis modo suspecti essent
de transmarina molitione : Sed cum Hibernia,
quamuis vna sit £ ditionibus Coronae AnglicansB
subiectis, tamen proprijs legibus constituatur, pro-
Sriisq; ritibus, statutis, & ordinationibus regatur,
iuersumque ab Anglia Regnum conficiat, diuer-
sum Parliamentum, diuersa priuilegia, diuersos
Ordines, fora, tribunalia obtineat, censuerunt
Iudices inuitum non posse mitti in Angliam, vt
iudicio illius Regionis ex alia ipse natione ortus,
subijciatur.
Quando i^itur nec Anglicanis statutis subesset,
nec in natah Regno obnoxius teneretur iudiciali
processui, si ageretur cum eo ex formula iuris mu-
uicipali8 ; nequa via elabendi daretur ex vnguibus
cruenti carnificis, excogitata est contra eum
inusitata iudicij ratio : Nam quia iure belli
quaedam flagitia castrensia morte plectuntur in
militia extra ordinem & prsetore castrensi, vt per
subitaneum supplicium anteuerti posset tumuftui
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORtTM IN HIBERttlA. 433
vel violationi militaris disciplince ; hinc oastrensis
hic catulus (carniuorum verius appellauero Molos-
sum) oblatrat pacifico Antistiti, & Adrastift Ne-
mesi percitus, si non pacis artibus sub Mineruro
Palladio, saltem Martis & armorum iure ac censu
e medio tollendum esse decernit.
Sed antequam e6 deueniatur, qucostioni & tor-
mento subijcere eum statuit, vt si minus elici quid
possit extorta criminum confessione, saltem atro-
citate supplicii ad fidem Catholicam deserendam
adigatur. Sed falleris in Dermicio crudelis ty-
ranne, flammis tuis superari charitatis Christi
flamma non potuit : segnior fuit ignis qui foris
vssit, quam qui intus accendit.
Fooliciter praouertit operam nostram in ista
carnificina describenda vir nobilis ac eruditus, &
ipse ciuis Dublinensis qui ex oculatis testibus ea
quaD scribit rescire potuit, nisi tunc praosens in illa
vrbe ipse fuerit, quando ista martyris laniena
Eerageretur ; quam, cum accurate delineet, ver-
is vtemur ipsius quao in prolusione habet pro*^5j™i
mox secuturo cum Iacobo Vsserio certamine. Cum *t so.
enim de Richardi Creaghi Archiepiscopi Arma-
cani Primatis totius Hibernia) martyrio pauca
quaadam dixisset, quse & nos retulimus dum de
morte eiusdem ageremus, ita continu6 de Dermi-
cio Hurloeo subijcit.
" Cassiliensis Antistes longe diriorem exitum
habuit, vt sanguinaria Caluinismi heluatio vel in
vna hac Barbaria spectari posset ; Ocreas iniect&
olei copi& nudis Archiepipcopi pedibus & cruribus
lictores applicant, cippo pedes constrin gunt, plan-
tis admouent ignem. Oleum ardore flammsc effe-
ruescens, per plantas, crura & reliquas partes,
vsque eo intolerabili cruciamento permeat, vt
frusta cutis ex carnibus, fragraenta carnium ex
nudis ossibus decidant. Qui praefuit supplicijs,
tam inusitati laniatus insuetus, raptim ^ cubiculo
29
Digitized by VjOOQ lC
434 % ANALECTA DE REBUS
watrons. se proripere, ne tantam immanitatem plusquam
ferinam oculis cerneret, neue innocentissimi An-
tistitis vociferationes, quibus vicina loca persona-
bant, fugientis aures diutius ferirent. Atque
his extraordinarijs cruciatibus Galuiniani carnifices
pasci ad tempus voluerunt, plane exsaturari nolu-
erunt, siquidem paucis interpositis diebus Archi-
praesulem excarnificatum, atque in continuis
mortis tormentis continuo morientem, minime
tamen de sua repentina nece id temporis cogitan-
tem, ad campum haud longo locorum interuallo a
castello Dubliniensi disiunctum, prseter omnem ex-
pectationem rapiunt, idque cum vix dilucesceret,
ne ciuium concursus, ad tantae f erocitatis spectacu-
lum fieret; ibique capistro ex virgultis crasse
contexto, ad maiorem nimirum exquisiti supplicij
atrocitatem de patibulo innocentem suspendunt.
(iua barbara & inhumana feritate dum diuturnam
insitee diritatis sitim explent, perbeatus Antistes
ad caelestem eeternae vitae fontem euectus, de eius-
dem vitali perennitate ita haurit, vt deiectus
efflorescat, victus vincat, occisus viuat, de Caluin-
istarum crudelitate triumphum agens sempiter-
num."
Ab ista, de qua nunc mentio, Antistitis vocife-
ratione, longe aberat obstrepera murmuratio, im-
patientis animi indicium ; aberat irrugientis Esau
querimonia ; aberat struthionum fletus, vlularum
planctus, lamentum & vlulatus lamiarum : Non
erant crocodili lacrymae, nec Syrenum simulamina,
sed pij gemitus Christiani pectoris sentientis
suorum tormentorum acrimoniam. Erat enim vir
dolorum, & sciens infirmitatem ; & a planta pedis
vsquead verticem capitis totus aastuabat crucia-
mento ; noD pedes tantum & tibiaa f eruente oleo &
sale colliqueiactse, non cutis & caro ex internodijs
defluens; non musculi & nerui, venae, & arteriaa
ignito ebullientes iusculo ; non vertebrao, tendines,
Digitized by VjOQQIC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 435
ossa, tabo excocta virulento ; non hsec solummodo,
sed totus sudabat ab incendio, totus algebat &
sudore. Voce magna clamauit: Iesv fili Dauid
miserere mei ; hanc vocem eleuabat, ingeminabat,
& harmonic^ insonabat : Fili Dauid miserere mei ;
& elatio vocis, cum eleuatione mentis, suauem
magnanimi spiritus resonantiam, cum sonora vir-
tutum melodia coniuncta erat : neruos intendebat
ignitum plectrum, sed vnam fidei cantilenam
orthodoxaa, torta testudo resonabat ; eratque tortus
tortoribus f ortior : quia nec salsugine salis, nec
f eruore olei, nec igniculis adiectis, nec fidiculis si
adijcerentur, illa alma fides, illa religionis integ-
ritas, ille candor lucis orthodoxse, extingui poterat,
aut 8uffocari.
Ipse suffocatus in cippo videbatur prse vehe-
mentia doloris, & vocis ofiicio, & sensuum cardiue
violenter amotus, iam mutus & veluti exanuu 18
iacuit in terra prostratus : nec oculum, nec linguam,
nec manum pedemue, autarticulum corporis vllum
mouere poterat. Supplicij praeses iam aestuare
ipse & contremiscere incipit, quod torrere j^^fY 8 '
& torquere, non vitam extorquere, iniussu Guber-
narchae spiritum extremum exhausisset : trepious
carnifex ne sententiam perf erat mortis illatse iJ*
tormentis, iacentem syndone inuoluit, in» .j^V^
reponit plumis consito, & aperto ore stulici
infundit, probare volens an restaret aliq.^ 18 ^
cruciato corpore sensus aut halitns ^/^.
posset: sub auroram insequentem cLutn. e a ^ c0
dice respiraret sorbioiuncula paratnxx aroT3a oUC in.
succo condita, vt cordi succurratur a^ ^quid.-
subeundam carnificinam ; ille vbi e coobl eaTX ^tuffi-
piam sorbillaret, lcetabantur cruciatooces» Jj^yio &
veriti ne ipsis & "Walopo accideret q^i^od- *- ^ e0
Phalaride contigisse poterant audiujLcs®
boue :
£t necis artifices arte perire si
Digitized by VjOOQ lC
436 ANALECTA DE REBTJS
Paulatiin refocillatus fomentis & cibarijs noster
hic martyr designatus, eo saltem eualuit vt sedere
posset, etiam claudicando incedere ; tentabant ad-
uersarij mentem eius pertrahere ad claudicandum
in fide ; offeruntur ei opimae dignitates, & & Pri-
marijs Regni officijs vnum, si resignet pontificium
quod obtinuit Antistitium, eiusque Primatui re-
nunciet, agnoscens ReginsB mixtum jprincipatum,
tam Ecclesiasticum quam scecularem. Inter alios
submittitur ad hoc Thomas Iohns, qui nunc est
huius Regni cancellarius, vt eum exploraret &
sollicitaret. Sed ille immotus velut Marpesia
rupes vndas circumstrepentes frangit. Instruitur
eius vnica soror vterina Honoria Hurlaea, & armata
illa nouo tentamine vt ei sibilet adornatur ; atque
ipsa, seu vero seu ficto vultu, non segniter horta-
tur ad cedendum ; quam ille torua fronte intuitus,
iussit ad eius genua accidere, veniam petere, &
absolutionem a delicto tam graui in Deum, noxio
in animam suam, f ratriq; tam ingrato & importuno
suppliciter implorare.
Defuncturi mox erant suo officio isti Gubernar-
chro, & in eorum locum successurus Ioannes
Perottu8, qui his diebus Dublinium peruenerat;
scd antequam ille auspicaturus esset Magistratum,
cum rumor esset allatus, Ormonioe Comitem mag-
nis itineribus Dublinium contendere, vt futuri
Proregis aduentui gratularctur, 6eque depreca-
torem pro Dermicio interponeret, Walopi sseuitia
non aliter sopiri potuit aut satiari qu&m nece in-
noccntis.
Itaque cum Perottus esset accepturus gladium
in ipsa Dominica sanctissimae Trinitatis, quo in-
cunte magistratum, iUi officio abdicabantur, ne
mitior inueniretur successor erga innocentem, die
Veneris proxime antecedenti, & quidem (vt iam
dictum est) matutino crepusculo, impositum crati
per posticum hortense abduxerunt in locum sus-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
pendij, ipso prseeunte (vt fertur) Walopio, cum
tribus aut quatuor & suo satellitio, & vimineo sus-
penderunt laqueo innocentem, inuocantem ore &
mente Deum, & ignoscentem toto corde tortoribus
suis.
Cum abduceretur & castro, amoto strepitu, no
tumultus in ciuitate fierct, tamen in caroere cap-
tiui Catholici conspicati quod erat, elata voce in-
clamarunt innocentem interfici ; cum alijs Epis-
copus quidam magno impetu vociferabatur, in se
potius conuenire illud supplicium, se id comraer-
uisse ob scandalum quod verebatur ex se pridem
natum ; Hurlaeum sanctum & integrum virum
nihil pecc&sse ; sed ita lamentantem dura fustiga-
tione ipsum cum reliquis ad silentium coinposuit
Prsefectus Castri.
Pius martyr in vireto prope vrbem suspensus,
postquam sacram exhalasset animam, in vicino
oratorio S. Keuini semidiruto sub vesperam fuit
sepultus : ad cuius tumulum diuersa fcruntur
edita miracula, ob quae in venustiorem formam
vetusta Ecclesia instaurata est, additis m"ns, &
apertft via frequentanti populo, qui se commen-
dare solet orationibus & suffragijs sancti Martyria
437
Digitized by VjOOQ lC
438 ANALECTA DE REBTJS '
DE THOMA HIERLACIO,
Episcopo JRossensi in Prouincia Casselletni.
|E Metropolitano Hurlaeo postquam ooUegi-
mus ea quae potuimus f ragmenta repe-
rire, superest de eius sedis suffraganeo
Hierlacio ea quae occurrerint edisserere. Rossensis
dioecesis in Australi Momonia sita est, cuius Epis-
copalis cathedra in municipio nec magno, nec
munito Carabriae ditionis, de suo nomine Rossia
toti Episcopio tribuit nomenclationem. Vir erat
spectat» pietatis & zeli Thomas hic noster, oriun-
dus & mediocri parentela in fundo non celebri
eiusdem territorij ; & ad apicem Episcopalem
euectus, satagebat gregem sibi commissum proue-
here in Catholica religione colenda & conseruanda.
Et quia in Synodo Tridentina, cum alijs duobus
HiberniaB Episcopis, Donaldo Magongial Episcopo
Bapotensi: & Eugenio 0'Hairt Episcopo Agadensi :
ipse tertius nec infimus eorum interesset, praecipuo
quodam studio & sollicitudine conabatur, decreta
eius & disciplinam obseruare, & per totum distric-
tum susd iurisdictionis propagare.
Idquod ei multasmolestias,grauemqueaccelerauit
persecutionem, ob quam cogebatur se subducere in
exiguam insulam, & quasi auicula elapsa ex vn-
guibus accipitris effugere conspectum aucupis,
nidumque suum affigere inaccessac rupi, & nouus
Vlysses Ithacam insidere aquis vndique circum-
sessam, vbi iUe cum suo quodam sacellano vitam
degens soUtariam, coelo & cseUtibus intentus, non
potuit diu tutus esse ab insequente praedone.
Captus erat vterque ab inauspicato aucupe viro
nobiU eiusdem nationis fiUo maiore maiori* Osui-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 4»]0
liuam ; tanto infcBlicior prcedator quanto & pneda
onustior ; foelicior multo futurus, si & tali aucupio
rapaces abstinuisset vngues : sed deinceps velut ab
auro Tolosano, vel equo Seiani in multas calami-
tates prolapsus, nec amicis & indigenis gratus, &
alienigenis exosus f uit. Captos adduxit ad Ioan-
nem Jrerottum Protestantem Anglum, iam tum
. Momoniao Prcesidem, a quo in vincula datus An-
stes ceruicem in catenam indutus, & compedibus
bias constrictus, postquam multas in Hibemia
perpessus esset rorumnas &vexationes, in Angliam
missus fuit. Ipsa nocte antequam sisteretur
ooram preeside, curauit sibi tonderi Episcopalem
coronam in symbolum CatholicsB vnionis & fidei
quam profitebatur : Neque enim erubescebat illum
coram hominibus confiteri, & quo & praDmium
confessionis, & brauium victoriee, & coronam im-
mortalitatis se sperabat percepturum : sed militum
excubatorum iniurijs, cachinnis, & insolentijs ex-
posuit illum exotica & ipsis inuisa tonsura.
In Angliam aduectus, mox in turrim Londinen-
sem coniectus f uit ; ibi tribus annis, & septem cir-
citer mensibus cum Primate Creuroo detinebatur :
sub primum ingressum tenebricoso septo include-
batur, absque lecto, foco, lumine, vna tantum
fenestella ad saeuos Aquilonis flatus posita erat,
quae Hiberno frigore algentes & seniles artus
vrebat.
Deferebantur ei cum libertate dignitates si ob-
sequeretur Regin» voluntati ; sed ille abnuebat ;
multi8 immissis interpellatoribus, qu& blandis qua
minacibus verbis eum solicitabant ad lapsum ; lllc
ver6 quem in petra fixerat gradum noluit inde
dimouere ; adoriebantur etiam scripto, cum voce
nihil proficerent. Attulerunt formam abiurationis
conscriptam, in qua foedi errores contra fidem '
continebantur, vt eam ille suo chirographo signaret ;
sed obfirmato animo negauit se quidquam verbo
Digitized by VjOOQ lC
rotiiB,
440 ANALECTA DE REBUS
vel scripto admissurum quod sit contra orthodoxam
professionem ; & passurum potius praescidi sibi
manum, quam vt vel vnum admoueat digitum
tam prauae & praeposteraB subscriptioni : Deposi-
tum fidei & tesseram eius pluris apud se esse,
qu&m vt hominum minis moueatur ad eam pro-
Thoodo- dendam vel deserendam. In hoc ille sanctum
Episcopum Vercellensem Eusebium imitatus est,
quem cum Arianus Imperator vellet permouere
ad resignandum Catholicao professionis chirogra-
phum, quod in eius manibus seruandum deposue-
runt orthodoxi Antistites ; & renitenti minitaretur
dexterae amputationem ; En offero, inquit, vtram
que manum & dexteram & sinistram ferro prius
amputandam, qudm vt mihi inuram tantaD perfi-
diae maculam, depositumue mihi concreditum pro-
dendo resignem.
Tandem e faucibus aduersariorum dimissa est
innoxia auicula, solicitantibus in Anglia quibus-
dam nobilibus, & pro eius inculpata vitaB ac mo-
rum integritate spondente Cormaco Dermiciada e
6tirpe CartaDorum Muscreao Domino in Hibernia.
Egre8sus 3 carcere statuit in Belgium traijcere ;
sed correptus morbo, cuius ab incarceratione origo
nascebatur, mutato consilio se transtulit in Hiber-
niam, & in portum Dubliniensem inuectus coram
Prorege sistebatur, quem ille paratus erat denuo
recludere in carcerem, & d libero exitu coercebat,
quousque per litteras ex Anglia, & Praef ecto turris
Londinensis datas, certior factus esset, Reginae &
Consilij nutu ac voluntate dimissum f uisse.
Vir grauis moribus, aetate grandaBuus, in victu
frugalis & parcus, contentus promiscua & parabili
alimonia, addictus meditationi & precibus : officij
matutini, quod vocant pensum canonicum, intem-
pesta nocte recitabat, idque pro more suo intecto
iere capite, flexisque plerumque genibus, cham-
eimiae <& ieiunio deditus amota culcitra ? in duro
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 441
stramine exutis vestibus crebro cubabat, & in fine
Quadragesimse, quotannis A refectione meridiana
sobriS sumpta die Iouis sancto, vsque ad meridiem
in Sabbato sancto nihil gustabat.
Tametsi laboraret ex aqua intercute, & tam in-
firma esset valetudine vt magna videretur indi-
gere quiete & cessatione ad vires interpolandas ;
vix tamen apparebat in tota vita eius intercapedo
laborum & molestiarum. Nam vel ministrationi
Sacramentoruin, vel administrationi Episcopalis
iurisdictionis, vel sacris exhortationibus vacabat,
vel vigilabat in oratione, vel carnis macerationi
iijexorabilis corporis sui castigator instabat : con-
fessiones plebeiorum & pauperculorum in limosis
tugurijs cceno saepe oblitus excipiebat ; sacram
confirmationem aduentantibus, vel potius preB fes-
tinatione tumultuantibus seepe vsque ad an-
helitum fessus administrabat ; ordines sacros cum
delectu conferebat ; vtensilia sacra, & olea hier-
atica debito ritu consecrabat, alia denique ce-
lebrabat munia, qura pium, prudentem & zelosum
decebant Praesulem, proximorum saluti deditis-
simum.
Non alta sapiebat, sed humilibus consentiebat,
nec suo praefidens iudicio aliorum opiniones asper-
nabatur ; benignus & affabilis in congressu, comis
& humanus in alloquio, largus & liberalis in ege-
nos ex illo tantillo quod suppeditabant amici &
benefactores ; neque enim ex prouentibus Episco-
pij quos intrusor obtinebat vnum teruncium per-
cipiebat. Consortij & familiaritatis foeminarum
abstinentissimus, cum quibus nec sermonem mis-
cere sine testibus vnquam voluit; solitudinis &
silentij magnus cultor : dumq; mensis etiam ssecu-
larium accumberet de rebus coelestibus grata ei
sermocinatio & frequens erat ; ex obuijs quibusque
arripiens occasionem assurgendi ad spiritualia, &
suspendendi auditorum mentes cogitatione & sus-
Digitized by VjOOQ lC
442 ANALECTA DE REBUS
Sirio aeternae beatitudinis, & £ supernis stilHcidijs
eguetandi melleam deuotionem & pietatem.
Cum e turri Londinensi in comitatu viri nobilis
Cormaci Dermiciadae sponsoris sui in Hiberniam
redijsset, & in Muscriano tractu eiusdem Domini
terntorio, quia conuiuijs & contubernijs saBculari-
bus, propria eius indole nimium reluctante, prop-
ter consortium quo tenebatur, subinde esset
indulgendum, & saepiuscule diuertendum ; vt
melius consuleret sancto suo otio, statuit illos
tumultus & strepitus saecularium f ugere.
Conduxit ergo praediolum in vicinia Densi
saltus in eadem illa ditione, vbi construxit domi-
cilium e cratibus & virgultis ; cuius tectum stra-
mineum erat vel cespititium, latera fimo limoue
oblita aduersus iniuriam temporis : campestris
erat habitatio, campestris apparatus, suppellex &
vtensilia, omniaque campestria, syluestria, vel
lacustria ; nuUi tapetes vel mensae tornatiles, nulla
holoserica stragula, nuUae fastuosae lecticae, nuUa
laquearia ; leuidense theristrum in cumulo culmo-
rum cum crassa gausapina, ali&ue rudi cooperculo
sufficiebat : Hgnei cyphi pro vasis auri & argenti
caelati ; asser innixus fulcro virgulteo, vel trabe
Ulaborata, pro abaco & mensa eburnea extabat ;
aqua & pronuente hausta, vel cereuisia tenuis, vel
e seria lactis, serosi liquoris pocidum, pro vino
aromatico, de fruto condito, musto, promulside
sitim extinguebat ; pro condimento tames, pro
moUi strato lassitudo, pro omnibus incommodis,
commodum erat patientiae remedium, & animi
paucis contenti solatium.
Et in Ula campestri paupertate, aliorum succurre-
bat paupertati & inediae : sopiti erant cineres redi-
uiui belli AustraUiun & multa f ameUcorum agmina
discurrebant cibarijs destituta ; tumultus enim
beUici, miUtum excursiones, spolia, praedationes
dissipauerant agriculturam, miserique coloni direp-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORXTM IN HIBKRNIA. 443
tionem assiduam non f erentes abscesserant ab ara-
tro, & laribus & f ocis, & precariam vitam trahentes
circuibant mendicatum. Ex his multi accurrebant
ad Episcopum, quibus ipse pro sua tenuitate liben-
terlargiebatur, & ex sua inopia inopes subleuabat.
Atque hoc suum campestre diuersorium ille
prseferebat nitidioribus tectis & contabulatis do-
micilijs ; vt quod de Romana Paula scribit D. in tiu s.
Hieronymus, auro tecta fulgentia informis luti
vilitate mutauisse, id quodam sensu locum habeat
in Hierlacio ; in isto salutario suo tugurio quos
ille insultus in Satanam faciebat, quibus saltibus
in cselum saliebat P quas ascensiones in corde suo
disponebat in valle lacrymarum in loco quem po-
suit : Hinc excurrebat ad annuos circuitus visi-
tandi suam Dioecesim ; huc redibat iurisdictione
conf ecta ; hic meditabatur in lege Domini voluntas
eius die ac nocte.
Hoc erat asylum eius & tumultu ssecuK, portus
& turbine & procella, & dum procellam fugeret in
cellam diffugiebat, & £ cella quodammodo cselum
constituebat ; neque enim maior est nominis quam
officij affinitas; & Hierarcha noster Hierlacius
dum in cella se abderet, coelo suspirabat, ccelesti-
bus se inserebat desiderio, quo non poterat inferre
conspectum.
Eleganter D. Bernardus vtrumque inter se
oomparat, aiens : " Cellro & cceli habitatio cognat» Epiitoiam
sunt; quia sicut coelum & cella ad se videntur sLthu^Se
habere aliquam cognationem nominis, sic & pie- nwte D«i.
tatis. Ab celando enim csolum & cella nomen
habere videntur ; & quod celatur in cflBlis, hoc &
in cellis ; quod geritur] in caelis, hoc & in cellis.
Quidnam hoc est P vacari Deo, frui Deo ; Quod
cum secundum ordinem pi£ & fideliter celebratur
in cellis, audeo dicere ; sancti Dei angeli cellas
habent pro cselis, & cequi delectantur in cellis, ac
in cselis : nam cum in cella iugiter coelesti^
Digitized by VjOOQ lC
444 ANALECTA DE REBUS
agitantur, caelum cellse, & Sacramenti similitudine,
& pietatis affectu, & similis operis effectu proxi-
mum efficitur."
Cum Hierlacij campestrem recolo habitationem,
succurrit menti cogitatio de Campensibus ilEs in
Oriente, quos viri quidam magni & eruditi intelli-
gunt Meletianos, qui Meletio Antiocheno Antistiti
orthodoxo & legitimo, contra Euzoium Arianum ad-
haerebant. CampenseshipulsiAntiochia percontra-
riam factionem Ariana rabie frementem, & Valentis
ImperatorisAriani fauorefretam,incampis synaxes
agere & sacra Lyturgia necesse habebant celebrare. •
Nam Meletius ipse in exilium & Valente actus,
cum post eius mortem & Gratiano reuocatus esset,
ub. 6. c 11. mox ab exilio reuersus (vt habent verba Sozo-
meni) cum suoe opinionis fautores ab alijs segre-
gatos offendisset, seorsum cum his extra vrbem ;
JJjJ*^ 5 Paulinus autem cum suis intra vrbem, conuentus
c. u. rid« egit ; donec tandem Meletio fauentes inEcclesiarum
^.Tmiosnisuburbanarum vna, in Episcopali cathedra Mele-
tium collocant. ex Niceta loquor.
Ita cum Rossensis incubator ElizabethaB domi-
natricis gratia subnixus velut alter Euzoius cathe-
dram occuparet,legitimusPastor non tantum extor-
ris & patria, sed captiuus in vincula coniectus ; extra
totam Insulam ablegatur d, Perotto praeside, sed
reuersus peregre, cum advigilare vellet orthodoxo
suo gregi, per campos & agros palanti & disperso,
eiusque opem balando imploranti, cum Moyse " ne-
Sn&l^et S au ^' se esse fili^m filiao Pharaonis, magis eUgens
26. affligi cum populo Dei, quim temporalis peccati
habere iucunditatem ; " maiores diuitias aestimans
thesauro JEgyptiorum improperium Christi, mare
pertransijt, desertum petijt, ex Anglicana -zEgypto
egressus, saltus & solitudmem incoluit, in campis
&campe8tribu8 antris inhabitauit, ibi celebrabat sa-
cras Synaxes, ibi caetus suos, ibi Lyturgia peragebat,
Sacramenta administrabat, iurisdictionem obibat,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 445
saeculi strepitu carebat, Deo vacabat, & diuinis
mysterijs incumbebat. Quandoque etiam ad vi-
cinam Ecclesiam in festis solemnioribus excurre-
bat ; eoque & sacrificium & Catechesim ad conflu-
entem populum habiturus ex deuotione commeabat.
Ad ipsum & ad campestrem eius commorationem
rapimus illud quod in Deuteronomio habetur, de
terra promissionis lacte & melle manante. " Terra^J 1 ;^*
ad quam ingrederis possidendam, non est sicut
terra JEgypti de qua existi, vbi iacto semine in
hortorum morem aquae ducuntur irriguae ; sed
montuosa est & campestris de ccelo expectans
pluuias, quam Dominus Deus tuus semper inuisit,
& oculi illius in ea sunt & principio anni vsque ad
finem illius."
Ex hac terra virenti, & terra morientium ille
adspirabat terraeviuentium,terr8B aeternumflorenti,
quao nullo exaestuat ardore solis, nulla rigescit
pruina vel f rigore, aequali semper vernat temperie ;
ad hanc ille anhelabat, in huius quasi vestibulo
inambulabat, in hac spatiebatur ; ad hanc iacula-
batur sua vota & flammantia desideria, suas scin-
tillantcs adspirationes, & calentes gemitus: In
medijs laboribus concupiscebat & deficiebat in
atria Domini ; in medijs doloribus hydropisis, &
oneribus senectutis, quae ipsa grauior est 2Etnaeis
iugis, super flumina Babylonis solabatur se re-
cordatione Sion ; in salicibus in medio eius, etiam
dum organa sua suspenderet, impedientibus in
circuitu ]3abylonijs, verba cantionum non cessa-
bant ab ore eius : sphaerulas precarias tractabant
digiti, mente pertractabat canticum Domini, &
vel rosarium contexebat, vel percurrebat psalte-
rium, vel alias preces voce promebat, vel mente
exprimebat consonantiam spiritus, seque exercebat
in theoria diuinorum, & speculatione ceelestium,
vel in exhibitione charitatis erga proximum.
Haec erat eius conuersatio pia & caelestis siue in
Digitized by VjOOQ lC
446 ANALECTA DE REBTJS
procinctu ad iter, siue ab itinere discinctu ; in pro-
gressu ad negotia, in congressu cum negotiantibus,
in regressu ad amicum sibi & familiare otium, sed
otium negotiosum. Erat illud non otiosum nego-
tium venerandi Antistitis, quod deuios & nde
multo studio reuocare laborabat ad caulam Eccle-
sisB Catholicae; quod de transfugio periclitantes
firmare satagebat in semita recta ; quod tepentes
inflammare ; accensos fouere & conseruare omni
ope & solicitudine nitebatur : non ex anima tan-
tum, sed e corpore quoque Satanam profligare &
suppeditare, datum ei diuinitus noscitur.
Fuit puella quaedam, quam inuasit daemonium,
& illud mutum, & quo mirific& vexabatur ; tremula
vox, stridor dentium & labiorum, cordis palpitatio,
artuum agitatio, & totius corporis contremescentis
status indicabat maKgni spiritus imperium & do-
minationem : Accitus Praesul explorat latebras
occupati hospitij, ipsumque aggressus nefandum
hospitem exorcizando terret, sacrorumque ver-
borum facibus torret, exterretque 6 diuersorio
quod occupauerat. Energumena symbolum Apos-
tolorum, quod aegerrim& poterat, recitando iteran-
doque, & mysteria sibi exposita firmiter credendo,
confessionem sacramentalem fideliter faciendo,
& monita sacrati Preesulis exequendo disponebat
sc ad sacram Synaxim, qu& rite perceptA, cum
sanitate animee, corporis quoque valetudinem pau-
latim recuperauit.
His & alijs perfunctus ofEcijs curriculum vit»
sexagenarius expleuit pius Pontifex Hierlacius, &
in Muscreana ditione mortuus, in monasterio Or-
dinis sancti Francisci de Cellacrea sepultus est,
Anno 1579.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 447
DE THOMA LEVRVSIO
KiUlariensi Epkcopo Prouinciw Dubliniemix.
[IGNVS est quem commemorent posteri,
qui reliquit posteris exemplum fidei erga
Deum, & fidelitatis erga homines com-
memorandum, iuxta & imitandum. Idfecitmagna
constantiae suse commendatione Thomas Leurusius
in vico quodam Kildariensis Comitatus natus, &
veteris clientelae nexu assectator Illustrissimce
familiae Gerardinorum in eodem Comitatu.
Cum autem regnante Henrico VIII. & iam in
schismatis praecipitium imminente, GeraldusKil-
darioa Comes & Hiberni® Prorex, in Angliam vo-
caretur prauis aemulorum studijs, & & Cardinale
W0I88DO, qui tunc gratia Ee^is prsepollens in aula
dominabatur, GeraldinaB stirpi minus benignus,
in suspicionem adduceretur quasi rebus nouis
aduersus Regem nouatorem studeret; & qu6d vice
atque auctoritate Regis in Hibernia potitus, re-
beUibus & grassatoribus conniueret. In custodiam
datus tanto vrgente aduersario, vel iusta indigna-
tione, vel iuuenili ira commouit animum filij pri-
mogeniti Thomae Geraldini, cui pater in Angliam
proficiscens delegauit vicariam potestatem in
Kegno Hibernise gubernando, dum ipse rediret ex
Anglia.
Ille sic deputatus cum suprema Preefectura,
cum nuncium accepisset de patre in discrimen
adducto, gladio proconsulari tradito in manus
Cancellarij & concilij Regij, quasi fascibus & se-
curibus depositis, in gremio Iouis Capitolini, ani-
mo virili, sed consiuo puerili ad arma contra
Begem capessenda insurrexit : Sed furor ille cum
Digitized by VjOOQ lC
448 ANALECTA DE RBBUS
impetu ortus, breui tumultu edito mortuus est,
cum ipsius Antesignani, & quinque patruorum
eius nece; sed vnus ab incendio extractus erat
Geraldus Geraldini filiorum natu minimus, quem
ab inuidia & ira persecutoris subduxit sedula nu-
trix. Haec autem fuga, & subductio pueri, quia
facta dicebatur assentiente, vel non abnuente,
Leonardo Graio Prorege, istius susb conniuentiae
poenas capite postea luebat.
Acta res est eo f ere modo quo in historia Regum.
4Eeg.ii. "Tollens Iosaba filia Regis Ioram soror Ochoziae,
' Ioas filium OchoziaB, furata est eum, & de medio
filiorum Regis qui interficiebantur, & nutricem
eius de triclinio, & abscondit eum & f acie Athaliae
vt non interficeretur, eratque cum ea sex annis in
domo Domini." Sed hoc erat discriminis inter
Ioas & Geraldinum, quod ille toto sexennio in
domo Domini totus delitesceret ; iste ver6 solum
vertere, & mutatis saepiuscule sedibus, habituque
interuerso sedulitatem se insequentium effugere
cogebatur.
Quam fugam quomodo captaret puerulus, vel si
captasset quomodo prosequeretur in tam tenera
eatate, tantisq; periculis circumseptus P Neque
ver6 e nobili parentela conspicuus aliquis aut in-
dustrius homo e tam nota f amilia, sine nota posset
operam accommodare ductui & tutelee fugitiui
pueri : Enituit igitur in ea re pia solicitudo nutri-
cis, cui administrum curae, socium itineris, & ve-
luti oneris gerulum adiunxit se Thomas Leurusius
de quo nunc ex proposito agimus.
Is & parentis loco dum puerasceret, & crebra
migratione eluderet insidias eBmulorum & in-
sectatorum in patria ; & vice consiliarij fidique
sponsoris dum adolesceret, exterasque regiones
peragrarct, fideliter eius latcri adhaBrebat. Ad
Episcopatum Kildarensem eublimatus, nihil de
humilitate, moderatione animi, pietatis sensu, &
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HlBEKMA. 449
ofEcijs Christianee charitatis remittebat ; quinimo
tanto creuit magis submissio mentis, & exigua de
mundi fastu & opibus opinio eius, quanto magis
vel dignitatis vel facultatum pollebat incremento.
Post Henrici VIII. & Edouardi VI. obitum
cum filia illius, huius vero soror Maria Regina
Catholica ius sanguinis & successionis redmte-
grasset Giraldo extorri, quem vtroque iure mulc-
tauerat Henricus pater, etiam fidum Achatem
illius prouidumq; curatorem Thomam Leurusium
constaoiliuit in sua sede Episcopali Darensi.
Est ea Dioecesis ampla & honorifica, gleba vberi,
referta incolis, stipata viris nobilibus diuersorum
stemmatum; sed primaria, omniumque nomina-
tissima & numerosissima est ipsa Giraldinorum
familia. Huius Episcopij prouentibus, lautis illis
& opimis, pro sestimatione huius Regni, fruebatur
Thomas durante Mariee Regno ; sed illa fato con-
cedente, cum Elizabetha soror, Regni ex testa-
mento paterno, sed non religionis ex proprio ar-
bitrio haeres succederet ; Proregi suo Comiti
Sussexio dedit in mandatis vt iuramentum de
Primatu Reginae Ecclesiastico Episcopis per Hi-
berniam offeret; quisquis autem refugeret illud
suscipere ex toto cuneo Praelatorum, statim exci-
deret a sua dignitate & prselatura.
Cum peruentum esset ad Leurusium, & a Sus-
sexio interrogaretur de nuncupando illo iuramento,
vbi ille detrectaret, nolletque contra conscientiam
ita se obligare ; interrogatus qua id ratione motus
recusaret, quorsum negaret Reginam esse caput
Ecclesiae, quod tamen recognoscebant tot magni &
illustres viri, tot doctores & Praesules tam in
Anglia, quam in ipsa Hibernia. Non alia magis
responsione Proregem dignatus est quam illa quae
mentem cuiusuis e plebe posset (vt ei quidem vi*
debatur) constringere ; nempe iurisdictionem Ec-
clesiasticara omnem si vera sit, a vero fonto eius
30
Digitized by VjOOQ lC
450 ANALECTA DE REBTJS
& origine Christo Domino descendere ; cum autem
ille nec matri suae tam illustri, tam dilectae, tam
multis virtutibus insignitae, tot nobilitatae praero-
gatiuis ne minimum apicem Ecclesiasticae potesta-
tis contulerit, quanto minus alteri cuipiam ex
eodem sexu supremum culmen & primatum ipeum
iurisdictionis contulisse credendus est. In Eccle-
sia ne ad loquendum quidem foeminam vllam
admittebat D. Paulus ; quanto magis excludendae
omnes a iudicando, regendo, praesidendo. Recte
saSerfotfo. D. Chrysostomus Domini mentem intellexit, quan-
do in caetum integrum & singulas personas im-
becillis illius sexus sententiam pronunciauit huius-
modi. " Cum de Ecclesise praefectura, de credenda
huic vel illi tam multarum animarum cura agitur,
vniuersa quidem muliebris natura functionis istius
moli ac magnitudini cedat oportet." Cui conso-
f^di^rfnd- na ^ ^ er ^- ^ 8 ver ^i 8 : " Non permittitur mulieri
xSiuil in Ecclesia loqui, sed nec docere, nec tingere nec
offerre, nec ullius virilis muneris, nedum Sacerdo-
talis officij sortem sibi vendicare. ,>
Quse nisi a natura ipsa, & sexus conditione sui
incapaces essent & exsortes illius auctoritatis
imperij, qui matrem euexit ad dignitatem in terris
supereminentem omnibus, & supergredientem om-
nes foeminas, quam & in ccelo sublimauit ad thro-
num & sceptrum suo ipsius fastigio quam proxi-
mum; non oam vel fastidiret, vel dedecoraret,
eubtrahendo ab ea quam alteri largiretur compe-
tentem statui suo & sexui honorem ? Sed quia ob
ingenitam foeminis omnibus ab ipsa nascendi lege
irregularitatem, id non conueniebat fieri, non erat
matri dedecus ea carere, quam dedecebat filium
conf erre iurisdictionem. Vnde elicitur nec Eliza*
-bethae licuisse assumere, nec Henrico patri -dele-
gare, nec vlli Societati aut coetui etiam comitiali
in foeminam deriuare auctoritatem ex illo fonte,
quem Christus ordinauit per excellentiam potes-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEKNIA. 451
tatis toti obstructum sexui ; puteumq; esse signa-
tum & inaccessum nisi viris, quibus ipse assignaret,
& reseraret, qui habet clauem domus Dauid super
humerum suum, qui & JPetro consignauit suas,
per quas coelorum ianuam aperire posset & occlu-
dere.
Proregi non placuit responsum Episcopi, vnde
ab Episcopio seclusit eum tanquam indignum
honore, qui sic Reginam suam exhonoraret ; tam-
etsi ille sincera mente non illam exhonoratam
debito aut licito honore cuperet, sed illicito titulo,
& ascititio honoris figmento ab adulatoribus exco-
gitato, & capiti eius male accommodato, regium
diadema exoneratum vellet.
Exclusus ille & sede sua cathedrali & prouenti-
bus eius, sedes alienas & longinquas in eodem
regno nudus & pauper, cum nudo & paupere
Christo repetebat, gauisus pro nomine eius contu-
meliam pati : sed & ante sententiam exclusionis ;
cum prorex ei minitaretur perpetuam bonorum
sequestrationem & abdicationem, ni se llle accom-
modet ReginsB voluntati ; Quid (inquit ille) " pro-
dest homini si totum mundum lucretur, animae
vero sua) detrimentum patiatur ? " omnia ergo
arbitratus est vt stercora vt Christum lucrif aceret.
O generosum pugilem Christi, qui vt se ad luctam
melius expediat, sarcinam abijcit ne grauetur :
magna est fides tua, magnus fidei zelus, magna
retributio parata. Homo grandaouus annis, vultu
venerabilis, nec admodum industrius aut operi
aptus, aut vsu exercitatus alio quam regimine
animarum, & Ecclesiasticae conseruatione discip-
lina9, iam seniles artus ad iuueniles artes, ad
itineris molestias, ad fugam & exilium elaborare
cogitur. Iuniorem illum oportebat in gratiam
alterius exulare, nunc senex pro sua incolumitate
& subuentione necesse habet excurrere. Sed ille
se solari poterat illa D. Leonis magni verissima
Digitized by VjOOQ lC
452 ANALECTA DE REBUS
8erm. 9. de gnome. " Sicut totius est corporis pi£ viuere, sic
Quadr " totius est temporis f erre crucem. ,, Nulla aetae,
nullum tempus ; locus nullus, status nullus in hac
mortali statione nostra certus aut immunis esse
poterit seruis Dei k conf ormitate crucis ; & plus
plerumque periculi est ab insidiatore occulto,
quam ab hoste manifesto.
Vt igitur 8U8B securitati consuleret, & aliorum
etiam occurreret necessitatibus, accessit ad Giral-
dum Desmoniae Comitem, & Ioannam Iacobaeam
Comitissam eius vxorem, matremque Thomse But-
leri Comitis Ormonise, Heroinam sagacem & pro-
uidam : 4 quibus benign^ susceptus, quft potuit
cautela & sobrietate se gessit, ne sibi aut recepta-
toribus suis periculum crearet : sacri ministerij
assiduitate, abund& compensabat beneficentiam
erga se vtriusque Hospitis, sed & nobilibus circum-
uicinis nota erat & grata eius pietas, modestia,
vite continentia, & f eruor propagandi diuini cul-
tus, quem inter fidei prisc» cultores sedul6 exco-
lebat ne polluerentur llli nouitatibus pullulantium
errorum & haereseon.
Priuatis concionibus & exhortationibus operam
nauabat pernecessariam locis & temporibus opor-
tunis ; munid etiam Pontificalia obibat iuxta rerum
exigentiam, sed & ministrandis sacramentis instar
ordinarij Curionis seu gregarij Sacerdotis non
dedignabatur incumbere: Quid dico! non dedig-
nabatur imo pascebatur his officijs, erantque illi
dulcia super mel & fauum.
Vbi autem requirebat securitatis ratio, vt vel
his tantisper absisteret exercitijs in locis majgis
consuetis suae habitationis, vel vt ali6 migraret vbi
non ita notus esset, charitas eius otiari non poterat ;
sed vt erat arguta & hilaris, ita in morem argu-
mentosae & solertis apicula^ nouis augmentis &
artificijsprominebat. Circuibat varios tractus &
districtus, grandiores minoresque eodem pietatis
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 453
sensu, sed ductu tractabat diuerso, pro cuiusque
vel indole, vel captu, vel necessitudine ; adeoque
se demittebat in hoc, venerabilis Antistes, vt non
parceret vel labori suo, vel verecundiae, quin inter
pueros versaretur & in subsellijs eorum, tanquam
vnu8 ex ipsis, vel tanquam e triuio mercede con-
ductus pedagogus edoceret eos vel tyrocinium
Rhetoricae, vel Grammaticae rudimenta, vel ipsa
prima elementa & syllabas coniungere, idque non
in pagis solummodo & ruri, vbi non ita patebat
multorum oculis, cuius rei testis est vicus de Adar
in territorio Conalliorum ; Sed in ipsis etiam mu-
nicipijs & locis celebrioribus, vt de Limerico con-
stat, vbi ludum aperuit litterarium : & ipso veluti
primario institutore ac praeside subdocebat loco
hypodidascali Richardus Creaghus iam tum iunior,
postea verd Primas Armacanus, de quo initio ha-
rum Notationum plura diximus.
Qu&m insigne (f>vrevrrjpiov f in quo tain insignes
erant Praeceptores ; quam bene cultus ager, in quo
tam exculti agricolae ; qu&m f oecundum Semina-
rium quod plantarunt tam nobiles coloni ; quam
magnificum auditorium, in quo tam magni JDoc-
tores praesidebant. Quis mihi det ingredi illam
scholam, vt te, Leurusi, te audiam, Creaghe, le-
gentem, exponentem, ruminantem minutias philo-
logiae ad maiora & sublimiora fidei mysteria prea-
parantem teneras puerorum mentes, quas vna cum
tenui litterarum specimine, imbuebatis elementis
orthodoxiao & vitoe morumque pneceptis.
Vtrumque vestrum fas mihi sit affari verbis ijs- fjJJ^-
dem, " quibus de Petro & Andrea A Domino voca- ioannem.
tis, vt relicta piscationis operil ipsi deinceps
propius inhaerent, aut saltem si recessuri sequeren-
tur, facerent quod scriptum est, limen ostiorum
eius exterat pes tuus, surge venire ad illum assi-
due, & erudire praeceptis eius : ostendit eis ille vbi
maneret ; venerunt & fuerunt cum illo : QuAm
Digitized by VjOOQ lC
454 ANALECTA DE BEBUS
beatam diem duxerunt, qu&m beatam noctem !
Quis est qui nobis dicat quse illi audierunt & Do-
mino ! jEdificemus & nosmetipsi in corde nostro,
& f aciamus domum quo veniat ille, & doceat nos,
& collocatur nobiscum.
Docuit Petrum & Andream Dominus, docuernnt
& illi orbem vniuersum ; docuit ille idem etiam
Richardum & Thomam, illi autem doctrinft su&
microcosmum Hibernioe erudierunt : Ex eorum
schola prodierunt exquisiti discipuli; ex eorum
Seminario insignes plantee ; ex eorum agro egregij
operarij ; qui messem vberrimam in horreum
Dominicum importarunt : vnius operft effloruit
Auster, alterius Aquilo reuirebat.
Vt alia deessent eorum pietatis monumenta, hoc
solum quod erat de iuuentute erudienda, perpetua
ub e J? uoat " dignum est commemoratione & laude. Sapienter
Plutarchus : " Sicut infantium, ,, inquit, " membra
simul ac nati sunt, formari componique debent,
vt recta minimeque obliqua fiant ; ita puerorum
mores principio apte concinn^que fingere conuenit.
IUa namque nouella ootas ad fingendum facilis &
tenera est, & ipsorum animis qu® adhuc molles
existunt, disciplinsB melius instillantur ; difiicilius
autem qura dura sunt molKuntur. ,, Id quod antei,
etiam & nobis obseruatum est vbi de eius collega
egimu8, sed eo maiorem in Leurusio meretur ad-
mirationem quglm in altero, qu6d ille etiam in
Epi8Copali dignitate constitutus non abhorruit ab
ilfa puerorum institutione, cum iste nondum con-
scenderet absidem gradatam, & velatam cathedram,
quando ita se ad phrontisterij pluteum exer-
cebat.
Zelose vterque & heroice satis, qui & heros, &
Heroas futuros & Reip. tam ciuilis quam Ecclesi-
a8ticee columina aliquando nascitura, ingenu& edu-
catione & Christiana pietate inf ormauerunt : Nam
quemadmodum sigilla mollibus imprimuntur ceris,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 455
ita & disciplinoe, dum adhuo puerilis animus est,
insculpuntur.
Ecquis ille, apud Valerium Max. de viris Illus- Dionytiui
tribus, magnus princeps qui fortunae vicissitudi- ^dJuwti?*
nem passus, & regno exutus auditorium aperuit JJJJ» ™*'
vnde vitam toleraret : Non ista mens Leurusij fuit m Tiuc.
ab Episcopio depositi, vt quoeritando victui deij-
ceret se ad scholaQ solicitudinem ; altior ei cogita-
tio, altior assurgebat cura Ecclesiao & Reip. vt
idoneos faceret, & f abricando f abros efficeret, qui
saluti publicae subseruirent.
Haec eum praecipue solicitudo premebat, haec
mentem eius & viscera coquebat ardore quodam &
studio vehementi, de patria, de religione, de pos-
teris benemerendi: in hac arena vixit strenuus
athleta ; in hoc circo insignis luctator ; in hoc stadio
egregius cursor : post cursum, luctam, discum,
afiaque cum certamina, tum diludia, coronam,
quam promeruit immortalitatis, d, Pneside & Ago-
notheta Deo consequutus est : mortuusque octo-
genarius, & sepultus in oppido Nasia, quao post
cathedralem ciuitatem primarium est Darensis
DioDcesis municipium : pluribus coruscisse mira-
culis constanti oppidanorum voce perhibetur,
Obijt Anno circiter 1577.
Digitized by VjOOQ lC
456 AXALECT\ DE RERFS
DE CORNELII
Episcopi Dunensis, fy Patrieij Lucherani
Sacerdotis martyrio.
fclpSt! 1 ?.' |Bhiart|VIBVS ego vos laudibus praedicem, fortis-
ff £££1 simi raartyres P robur pectoris vestri &
gSsSS perseuerantiam fidei quo prseconio vocis
exornemP tolerastis vsque ad consummationem
glorise durissimam quasstionem, nec cessistis sup-
plicijs, sed vobis potius supplicia cesserunt. Cor-
nelium hic intelligo Douanium Dunensis & Conre-
then. sedis Episcopum, & cum ipso Patricium
Lucheranum de Vltonia Sacerdotem: quos quia
coniunxit amor, pagella non diuidet ; nec charta
separabit, quos nec ipsa mors potuit separare ;
grandis licet distantia sit inter Episcopum & Sa-
cerdotem in terris, aequum tamen est vt eorum
diem natalem in cselis vna commemoremus, quos
Christus Dominus sub eodem persecutore, eodemq;
tempore, eiusdem martyrij palma decorauit. Dam-
nati igitur heterodoxo iudicio sub Arthuro Ci-
chestrio Prorege in Ciuitate Dubliniensi, Anno
m. pc. xi. prima die Februarij extremo supplicio
affecti sunt.
Quos cum considero, videor intueri Sixtum
Pontificem, & Laurentium Leuitam ; ille eetate,
ordine, & gradu prouectior ad mortem prsegredi-
tur ; iste praDeuntem patreni & Antistitem con-
stanter & obtemperanter subsequitur : ille hortatu
solidissimo & lacrymis mox secuturum Sacerdo-
tem exsuscitat ; iste hortantem leniter auscultat,
& exemplo eius corroboratur : solatur Sixtus Lau-
rentium nouo & propemodum inaudito solaminis
genere, quod maiora eum maneant pro fide Christi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBEBNIA. 457
certamlna, & post triduum se sequeretur sacerdo-
tem Leuita : Solabatur Cornelius Patricium, non
vt iam post triduum se sequeretur, sed post
tria horse minuta per eandem scalam, ad ean-
dem mortem, cum eadem laurea gradum face-
ret. Prsemonet Sixtus Laurentium atrocioris
supplicij ; premitur etiam Patricius ad defectio-
nem, vbi iam adductus in conspectum truncati &
cruenti cadaueris horrorem mortis inijcere conan-
tur, d tam lacrymabili spectaculo Symmista Chali-
nerus cum turba satellitum : Ille contra firmus in
petra fidei, vt Marpesia rujses non concutitur, sed
decurrentibus e trunco Antistitis corpore riuis cru-
oris, instar generosi elephantis, exardescit magis
ad finem certaminis.
Cornelius ante annos fere viginti, postquam
iam a teneris instituto sancti Francisci ad omnem
pietatem & patientiam preecultus, ad Episcopalem
nonoremesset prouectus, & in eo diutine sacris
functionibus administrandis deseruiret, captus
tandem, & in carceralem custodiam Castri Dub-
linensis retrusus esset, ibique toto triennio plus
minus detineretur, vix credibile est quot & quanta
sustinuerit incommoda ; sed prse caeteris tam mald
habitus ex inedia corporis, vt f ame & siti morien-
dum sibi putaret, nisi argumentosa necessitas do-
cui8set viam subueniendi suse indigentire. Erant
tunc f ort^ in eodem Castro alij carcerati qui, qu6d
ob delicta ciuilia includerentur, si non lautius,
saltem copiosius (sumptibus tamen suis), victita-
bant : separabat inclusos vna solummodo contig-
natio, quod illi inf erius, ipse superius habitaret ;
sonos audiebat, personas non licebat aspicere ; dum
vndequaque circumspiciens, si fort^ vspiam fora-
men aliquod aut rima tenuis appareret, per quam
clandestina voce emisa egestatem suam aperiret
subtus habitantibus, reperit in tabulato asserem
vnum exiguo fragmento mutulatum vt reliquis
Digitized by VjOOQ lC
458 ANALECTA DE REBUS
non adhaereret aequaliter,* & per istum meatum,
quasi ex altero hemisphaerio alloquebatur eiusdem
carceris, sed diuersi climatis incolas. Hli minus
potentes quam parati refocillare indigentem, offe-
rebant de suis analectis frustula panis, & cereuisiae
haustus, sed cum inter hos & illum interstitium
prohiberet mutuum leuamen, excogitauit Corneliua
runem quem conserciuit de suorum faemoralium
astrigmentis & subligaculis, eoque per foramen
demisso attrahebat nunc panem rancidum, quando
magis opipara deessent, nunc cyathum vappee,
siue euaporatae cereuisiae, & istis lautitijs vitam
tolerabat spatio quo dixi trium annorum circiter.
Oogito hic Ieremiam Prophetam funibus mis-
sum in lacum in quo non erat aqua, sed coenum,
vt fame ibi moreretur ; & nisi vir «^Ethiops de do-
mo Regis, quee erat sub cellario, tulisset pannos
veteres, & antiqua quae computruerant, & submi-
sisset ea ad Ieremiam in lacum per funiculos, vt
scissa illa & putrida sub cubito manuum suarum,
& super f unes posuisset, vix posset inoolumis e
lacu extrahi : Et similiter nisi ista exoleta frag-
mina panis, & cereuisiae guttas furtiuas recepisset
pius Antistes, minimum abfuit quin maceratione
& inedi& moreretur in carcere.
Eductus tandem diuina sapientia ordinante, vt
libertatem in corpore suam, ad multarum libera-
tionem animarum conferret. Breuissima temporis
morula intercessit, cum Itegios poeniteret consilij,
& omni arte ac modo conarentur liberatum rursus
in suam potestatem asserere: sed veluti auis &
laqueo semel egressa, omnia suspecta habet, &
timet, & trepidat, f ugitque loca periculosa, ne in
tendiculam vnde exiit relabatur : Ita ille solicitd
& caute ambulabat, ne denuo in eundem lacum &
• laqueum ex incogitantia decidat. Verum cum
istam 8U8B incolumitatis solicitudinem aduerteret
multum officere sacro ministerio, subinde & saepius
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 459
praeferebat aliorr.ni salutem suae propriaD securitati :
ac tandem post plurimum annorum curriculum
in eorum manus deuenerat, qui magnum Regi
obsequium sese putabant praestare, si eum compre-
henderent.
Captus itaque mense Iunio, dum amouendis
simultatibus & signandis Christi Athletis vacaret :
captus etiam Patricius mense eodem in portu Cor-
cagiensi recenter e Belgio reuersus ; & cum, ipso
id confitente, accepisset Senatus prouincialis, so-
cium peregrinationis & sacrorum administrum
eum fuisse JPi*oceribus illis exulibus, quos vel pro-
prii periculi timor, vel religionis amor, ex Domi-
niis suis & amplissimis latifundiis fecit aufugere ;
vterque Dublinum adductus ; iste in vile ergastu-
lum actus, ille vero custodira mancipatus in castro
regio, ambo sententiam mortis pertulerunt. Sed
de sententia ipsa, quee & qualis sit audiamus.
Accusatus f uit Episcopus in iudicio, quod pos-
tremo tumultu bellico quem Comes Tironensis
conflauerat, ipse contra obedientiam Principi debi-
tam partes Comitis sequutus sit, proinde reum
esse 189889 Maiestatis & proditionis in patriam, vel
eo magis qu&d fugienti postmodum Comiti cum
sui8, ad illam fugam auxiHo & consilio adfuisset.
Obiecte criminationis pnccipua capita non con-
temnendis rationibus diluere satagebat Episcopus :
& ad primum respondit, se quidem Episcopali
charactere insignitum, ideo dignitate illa onera-
tum f uisse vt conscientiam suam exoneraret, &
curam animarum sibi commissam debita diligentia
admini8traret ; & quia Episcopatus Dunensis &
Conrethensis situs esset in partibus Vltoniae, quas
Hugo Comes armis occupauit, imperioque tene-
bat, sui muneris fuisse, quantum posset, plebem
& populum in salutis viam dirigere, & de armorum
strepitu, & bellorum titulis, neque voluisse, neque
ad eum pertinuisse tractare ; & si contra quam
Digitized by VjOOQ lC
460 ANALECTTA DE REBTT*?
sentiret Comes ipse censuisset, nec manus obtem-
perantes, nec aures obtineret attentas. Qu6d
lfjitur potuit verbo & exemplo a vitiis deterrere, ad
virtutes impellere, ad Catholicam fidem exhortari,
si in hoc sedulus fuit, si multam posuit vigiliam,
sustinuit laborem, & qua valebat arte vel ingenio
instabat, non esse quod vereatur, quod pudeat,
qu6d accusationem perhorrescat. Qu6d si ista
omnia per corruptelam huius sseculi pro flagitiis
damnentur, se tamen iustam sui def ensionem vel
ex eo vendicare, qu6d Iacobus Rex pacificus in
J>rimordio Begni sui, volens omnibus subditis
ormam pacis & clementiaB pretendere, vniuersas
offensiones, & noxas praeteritas voce praeconis &
publico scripto edixerat perpetua obliuione conte-
rendas. Ipsum igitur vtroq; titulo se tueri ; quod
res gesserit laude magis quam vituperio aut sup-
plicio dignas ; sin autem pcenam ex virtute me-
ruit, remissam esse poenam ex indulgentia Regis.
Sane nisi iniuriam velimus Regi irrogare eiusq;
clementiam iniquis calumniis extrahere, benefi-
cium Principis latissime & benignissim^ debemus
interpretari ; nam aKoquin beneficium fraudulen-
ter focatum, maleficium arbitrabimur ; & quod
clementiaB speciem prre se fert, maximam contine-
bit inclementiam. Par enim credere est Regem
nostrum statuisse sapientissimum Thrasybuli Ath-
eniensis factum, & Claudij Imperatoris exem-
plum sibi fuisse imitandiun. Nam cum Thrasy-
bulu8, vidisset ciuitatem suam per impotentem
dominandi libidinem a trijrinta Kectoribus inter-
Oro. liK 2. ceptam, ipse vir strenuus & generis nobilitate cla-
Ub. i c i. er rus, cum restincta tyrannidis flamma reuocasset in
vnum dispersos ciues, post inexplebiles magnorum
lacrymas gaudiorum, haec prima fundamina recu-
peratse libertatis instaurauit, proposita iurisiurandi
contestatione, vti discordise animositatesque praete-
ritee in obliuionem perpetuam, atque immortale
Digitized by VjOOQ lC
PluUr. Oi«
cero.
CATHOLI0ORUM IN HIBERNIA. 461
sileiitium deducerentur : Quod pactionis genus,
quasi nouam vitee institutionem, nouamque foelici-
tatem status sui, informantes Amnestiam vocau-
erunt Athenienses. i. abolitionem malorum. Glau-
dius etiam cum interfecto Caligula, multa deOn*.uh.7.
abrogando unpeno, ac Kepub. m antiquum or-inci*ud.
dinem restituenda euertendaque penitus Csesarum <**• ll#
vniuersa f amilia sonatus & Consules decreuissent ;
prudens Imperator mox vt confirmauit Imperium
magna vsus clementia, ne in tantam nobilium
multitudinem vltio si esset ca^pta saeuiret, biduum
illud, quo de Reip. statu infoeliciter consultatum
actum que fuerat, memoriae exemit, omniaque f ac-
torum dictorumue in eo veniam & obliuionem in
perpetuum sanxit.
Itaque vtriusque vrbis & imperij clementiam
sequutus Iacobus Rex, & veritus ne si ferocire
permitteretur coeca vlciscendi cupiditas, bonorum
ciuium & subditorum innumerabilem multitudinem
inuolueret ; & vel memoria exhausti eerarij, & vilis-
simi SBris in censum & stipendium militare signati ;
recordatio etiam Illustnum Ductorum & floris
etiam Anglicanse militise belli diuturni calami-
tate extincti ; orbitas prseterea & querimonia
multarum per Angliam viduarum & pupiUorum;
ipse denique angor animi, & summa trisutia,
ac rerum recuperandarum desperatio, quse defunc-
tam Elizabetham ad conditiones ipsius iudicio
parum sequas aut honorificas ofEerendas com-
pellebat ; ista omnia si in Successoris mente re-
crudescerent, vel temperatissimum animum, &
clementiao deditissimum acerbitate aliqua infus-
care, & ad vindictam impellere potuerunt. Maluit
autem ex ingenita regio pectori mansuetudine
sepelire omnia in abysso clementifie, & nec omnia
quidem cognoscere voluit, vt ignoscendi ocreisio-
nem inueniret vberiorem. Istud cert^ si Re^is
consilium, si Coneiliariorum mens fuit, <fc Mims*
Digitized by VjOOQ lC
462 ANALECTA DE KEBUS
trorum intentio, omnia rectissime* se habent, nec
quisquam nisi malignus, & qui Theonino dente
omnia corrodit " Actum obliuionis,' , aut indulti
chirographum improbauerit. Sin autem indulgendi
forma obscuris ambagibus circumscripta, & legum
tendiculis irretita sit, ita vt nec veniae beneficio
potiri absque nouo vitBB periculo possis ; quis tam
csbcus qui non videat in laqueum potius quam in
leuamen speciosum indulgentise nomen vsurpari !
quid enim aliud id esset, quam osculo araicitiee
inimicitias vlcisci, amoris pignore vulnus infligere,
charitatis officio sanguinem fundere, & instru-
mento pacis mortem irrogare ? Episcopum satis
fortiter depulisse intelligo primum accusationis
suao caput : secundam etiam criminationis partem
non nnnus neruose.
Cum enim contra Christum Domini (vt audio)
prosiliret filius Belial, eumq; accusaret pro Tri-
bunali, qu6d Hugoni Comiti paul6 ante profugium
in quodam castello praost o fuisset ; ibi pertractatum
inter eos fuisse de via & modo fugiendi, & spolia
parata, tum cibaria quse naui imponerentur ad ex-
peditionem fugse ; quorum consiliorum cum vel
auctor esset vel particeps Episcopus> reum mortis
habendum esse. Otempora calamitosa ! 6 funesta
huius saDculi iudicia, in quibus de capite sacrati &
vncti Antistitis ex vnius homuncionis de faece
plebis iurata calumnia decernendum erit ! Audes
furcifer vultum attollere in Episcopum, & ora
soluere in mendacium : sudas, expallescis, palpitas,
dum concinnata domi tuae in fabrica nmliti® deal-
bata figmenta, in foro, & coram iudice, quem
posteritas iudicabit an competente, submurmuras ;
conductus mei"cede iniquitatis, quam vel re per-
ceptam vel spe prsDSumptam auaritia tua deuorauit,
non es veritus animam tuam inferis, & linguam
deuouere calumnijs. Si ex visu cognoscitur vir,
& ab occursu f aciei cognoscitur sensatus ; si amic-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUCOROI IN HIBERNIA. 463
tus corporis & risus dentium, & ingressus hominis
enunciant de eo ; si index animi sermo, & consci-
entia mille testes ! quid pallor tuus, quid trepida-
tio, quid rictus incuruescens, contractio frontis,
oculorum depressio, quid aliud fuit totius oris &
corporis habitus nisi obses & index calumniationis P
Poterat sanctus Episcopus purgare se ista tua
criminatione, & irrefragabili testimonio euincere,
se neque in tota illa Prouincia fuisse, neque mul-
torum dierum itinere vicinum, vt vel conscius
esset, ade6 non poterat esse auctor luctuosae illius
expeditionis ; quam vel f ortasse dissuasisset, vel si
in exilio potius qu&m domi in carcere vt moreren-
tur animum illi omnino obfirmassent, se comitem
infortunij mallet adiungere, quam carorum Domi-
norum irrecuperabili complexu auelli. Sed esto
resciuisset ' eorum discessum ; esto eos consilio
iuuisset vt suae incolumitati prospicerent ; esto
subleuasset annonft, subministrasset non esculenta
solum, sed etiam poculenta Magnatibus Reeui,
Proceribus Nationis & Regi subditis ; non furibus
aut facinorosis hominibus, non rebellibus aut ne-
farijs proditoribus, nullius (quod quidem ipsi con-
staret, vel de quo minimam suspicionem fando
auditasset) flagitij compertis, viris pacificis, &
paul6 ant^ cum Regis gratia ex Aula Anglicana
reuersis ; nullius machinationis, aut noxae cuius-
piam, iam tum accusatis aut damnatis : vbi
vsquam vel minima contra eos declaratio voce vel
scripto publicata ? vbi in ius vocati P vbi postulati
iudicio P quando & quomodo addicti P Adeone
hoc magnum scelus, non subtraxisse copiam sui,
loquelam, solamen, leuamen viris primoribus &
comitiorum principibus, optimis & fidelissimis
subditis, ita vbiq; habitis & reputatis P Ade6ne
hoc facinus est inexpiabile, & non nisi sanguine
ipso luendum sit ?
Pnetextus erat, non vera causamortis Episcopi,
Digitized by VjOOQ lC
464 ANALBCTA DE REBtJS
quicquid in isto genere illi ab aduersarijs obijcie-
batur : vna causa vertebatur introrsus in animo
Iudicis & Assessorum, altera foris agebatur.
Reufl iste Catholicus erat, Religiosus, Episcopus,
sacramenta ministrauit, verbum Dei pr&dicauit,
habitum regularem vobis exosum portauit ; non
gladio, non pugione accinctus ad foemur, non
thorace ferreo munitus in preelium, sed cilicio
paludatus ad cutem, & funiculis armatus ad car-
nem macerandam. Quid natiuum vultum viri
mansuetissimi & pacis amantissimi vultis obducere
borrore illo vestro commentitiaB proditionis! Tol-
lite huic velum istud, tollite fucum ; sinite videamus
apertam faciem, & candidam frontem religionis
Catholicae. IUa sit inscriptio mortis quam sustinet
Episcopus, vt martyr Dei non proditor patriae
moriatur.
Verum enimuer6 neque ipsum proditorem fas
esset in iudicio condemnare non seruato iuris
ordine. Nihil iam dico de vtriusque fori Eccle-
siastici & ciuilis discrimine ; nihil de persona
exempta ; nihil de Iudice competente ; de sacris &
Imperialibus Sanctionibus nihil; de Pontificum
Decretis & Canonum auctoritate, quam Cantuari-
ensis Martyr, contra consuetudines Anglicanas, &
contra Clarenduni statuta vsque ad mortem pro-
pugnauit. Iam consenserunt iura peccatis, &
ccepit licitum esse quod publicum est ; non hoc
tantum, sed illicitis porro legibus, & illegitimo
iuris municipalis abusui consensit hominum imbe-
cillitas, vt qusB alieni tribunalis sunt propria,
iam rapiantur extra proprios cancellos, & quae
sacrataa sunt institutionis, definiantur profani
Iudicis arbitrio. Sed in hoc negotio, quorsum
ipse iuris Anglicani ordo non est retentus P cur
non obseruata aequitasP non admissa aequalitas
admittendi excipiendique, vt ex numero iurando-
imm legibiis permisso lcgitimas cxceptiones faciat
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERXIA. 465
reus P Cur itertim quando de f acto quaestio esset
per iuratos declaranda, exteri tantum, & in hoc
regno hospites Angli & Scoti, quibus persona rei
fuit incognita, & circumstantieo facti nequaquam
poterant esse comprehensse, de negotio pronuncia-
uerunt P Cur intermixtus ijs Hibernus vnus, &
eorum decreto (vt f ertur) dissentiens, palamque id
in iudicio contestans ; quia tamen Hibernus, do
Hiberno audiri non meruit P Hibernus Episcopi
infaustus calumniator, statim auditur, & creditur
ei ; Hibernus liberandi & purgandi cupidus non
auditur ; & ben6 secum actum putabit, si de veri-
tate non plectatur.
Postquam igitur de quaestione facti proposita
Duodecimuiris iuratis, Collegium illud periuro-
rum, vno dempto, pronunciasset ; Iudex e cathe-
dra, vtinam non illa quee primo psalterij Dauidici
versu describitur, cruentani protulit Sententiam
qua Cornelivs Dovanvs Episcopvs Dvnensis et
CoNRETHBNSIS IVDICATVS EST, IN CARCEREM REDV-
CENDVS, DEINDE IN CARRO STERNENDVS, AD LOCVM
SVPPLICII TRAHENDVS, IBI LAQVEO SVSPENDENDVS
IN FVRCA, DEINDE SEMIANIMIS E PATIBVLO DKMIT-
TENDUS, NVDANDVS IN TERRA, VIRILIBVS AMPVTAN-
DVS,EADEM IN^LTVM PROIICIENDA ; TVM EXENTER-
ANDVS, ET CORDE EXTRACTO, VISCERA IGNI CONCRE-
MANDA, POSTEA CAPITE TRVNCANDVS, ET IN QVAT-
vor membra secandvs. Ista f uit Cornelij Episcopi,
& Preebyteri Patrici j sententia. Si causam qusBris,
duplex rila preetenditur, sed vna tantum subest ;
ea vero est Catholicae fidei prof essio ; quam licet
inimici in iudicio supprimerent, in ems tamen
morte, ipsa quee omnium rerum fortissima est
veritas, mgenuam recognitionem causae moriendi,
vel inuitis aduersarijs exsculpsit. Nam cum
Haeretici buccis plenis concreparent, non ob
fidem, sed ob proditionem morti Episcopum
adiudicatum, ille non insulso artificio, si vitam
31
Digitized by VjOOQ lC
466 ANALECTA DK REBUS
82,
seruare non possit, saltem honori consultum esse
cupit.
Con8cribitur eius nomine supplex libellus, in
quo profitetur vixisse in Prouincia Vltonise dum
ibi tumultu bellico, & inde in alias Prouincias
factis irruptionibus misceret omnia comes Tyro-
nensis ; neque tunc occasione illius seditionis, aut
aliam ob rem declinasse alloquium, familiaritatem,
consortium ipsius Comitis aut eius sequacium,
neque vero postea, multo minus inita iam & stabi-
lita pacis conuentione : In eo si peccauit, si regis
indignationem commeruit, si publici indulti bene-
ficium a rege concessum, & se autem in defensione
iuridica allegatum & imploratum non sufficiat,
ista supplicatione Proregi exhibita culpam depre-
catur, veniam postulat. Porrigitur iste libellus,
& vitae securitas promissa dicitur nomine Proregis,
tantum vt petitioni nomen ipse subscribat. Si
hoc vel bumana inclinatione, vel altiori Dei con-
silio factum est vt subscriberet, ne postea locus
vllus aut angulus aduersarijs esset tergiuersandi ;
tamen id quod de illo malum cogitauerunt insidi-
atores, Deus in bonum ipsius, & in causee honorem
conuertit.
i. Rpg\\m. Cum regium Prophetam capitali odio inseque-
retur Saul, & ille in angustijs positus, magnisque
aerumnis conflictatus, Kegis offensionem & iram
declinans, ad Achimelech Sacerdotem diuertisset,
d quo tenuiter ref ectus, cum postea Sauli prodere-
tur ab Idumreo seruo, aliorsum fugit ; & accersitus
4 Rege Sacerdos, atque accusatus grauiter qu6d
ipse & filius Isai aduersus Saulem coniurassent :
" Dedisti ei " (inquit) " panes & gladium, & con-
suluisti pro eo Dominum vt consurgeret aduersum
me, insidiator vsque hodie permanens P Respon-
densque Achimelech Regi ait : Et quis in omnibus
seruis tuis sicut Dauid fidelis & gener Regis, &
pergens ad imperium tuum, & gloriosus in domo
Digitized by LiOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
tua P Num hodie coepi pro eo consulere Domi-
num P absit hoc & me ; ne suspicetur Rex aduersus
seruum suum rem huiuscemodi." Ita Cornelius
Episcopus non diffitetur se Hugoni Comiti ad-
f uisse, factum ipsum intrepide fatetur, sed culpam
in illo f acto suam confidenter detrectat : si tamen
aduersarij contra mentem eius in culpam id omne
quod gestum est, pro sua auctoritate velint trahere,
eorunaem clementiam appellat, & veniam preca-
tur: sin autem sanguini eius insidiantur, saltem
honori parcant, & causam mortis apponant. Uli
non satis in hac prolusione solertes lanistse, dum ex
vno latere se muniunt, altero se nescientes aperi-
unt : vbi enim saeuiti» notam fugientes, cupiunt
haberi clementes, in Rei potestate vitam ipsius &
incolumitatem ponunt ; & non iam personati, sed
in natiuo suo decore, seu verius dedecore, polli-
centur ei viuendi securitatem, si relictd Catholicft
religione Roman&, transeat ad Sectam regifiB cre-
dulitatis. Quo audito, vocem attollit Episcopus,
& adiuratis praBsentibus contestatur totum orbem
Christianum se in fide, & ob fidem Catholicam
mori : Crudelis in se f oret, & Deo incredulus, si
ista caduca pactione desereret veram fidem. Itaque
iam voto potitus, & iimocenti& su& patef actA satis,
spernit interituram vitam, & ad mortem sibi pa-
ratam anheluns, animo Christiano & excelso tro-
phsQum crucis expectat.
Increuerat martjrri vt solet cum angustijs
temporum pietas animi, iamq; diu vigil precibus-
que mtentus expectabat ecquando ad mortem ac-
cersiretur ; illuxit tandem caeteris iucundior & diu
desiderata dies prima Februarij, quando sub
horam quartam pomeridianam euocatus & lictoribus
& satellitibus, qui pro carceris foribus stipabant
latera u trahse " qu^ vehendus erat ad supplicium,
atque vt in couspectum triumphalis sui currus
peruenit Antistes, ingemuit & dixit : Dominus
467
Digitized by VjOOQ lC
468 ANALECTA DE REBUS
meus Iesus Christus pro me mortem patiens cru-
cem suam sibi baiulans conscendit in montem, &
ego quasi nolens pro ipso mori trahar ad decus ad
quod alacri & erecto gressu properare deberem ?
Quis mihi det vt & ego dulce meum lignum hu-
meris meis portem, atque extremum hoc officium
gradienti ad Dominum animae pedes mei persol-
vant. Conuersus deinde ad Collegam suum Patri-
cium, eia age fortissime sodalis, Christi pugil
generose, quia licet imitemur eius mortem, qui
tanquam ouis a tondente ductus est ad victimam.
Postmodum se inclinans, & deosculatus traham,
super ipsam ore pedibus equinis aduerso se dimittit,
eoque modo per plateas lapidibus stratas raptatur
in campum in quo patibulum erectum f uit.
Veniat Doeg Idumaeus cum reliquis emissarijs
regijs interficiant Sacerdotem Domini ; non
tamen interficient Sacerdotium, characterem
non inficient, religionem non auferent, non sup-
plantabunt fidem, non excutient nobis constan-
tiam : plures numeramur, quo plures occidimur :
Apoiog. c. » PraeKum est nobis " (inquit Tertul.) "quod
prouocamur ad tribunalia, vt illic sub discrimine
capitis, pro veritate certemus, victoria est autem
pro quo certaueris obtinere.' Ea victoria habet &
gloriam placendi Deo, & prsedam viuendi in aBter-
num. Nec quicquam tamen proficit exquisitior
quseque crudelitas vestra, illecebra est magis sectee :
plures efficimur, quoties metimur a vobis ; semen
est sanguis Christianorum. ,>
Apparuit hoc manifest^ in martyrio Episcopi,
nam qui ante eius condemnationem, ante ver6 in
carcerationem trepidabant ad sonitum folij volan-
tis : qui timidiores erant ad congressum alicuius
Catholici Sacerdotis, nedum Antistitis ; qui par-
cissim^ eos in hospitium exciperent, ne periciuum
inde contraherent, aut offensionem Preesidentium
inourrerent, nimc agmine f acto cum ad supplicium
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBERNlA. 469
ille ducitur, totis se portis in plateas effundunt ;
& in conspectu Curiee, videntibus conciliarijs,
ipso Prorege indignante, procumbunt in genua
Catholici plebei, primarij, & omnes e vicinispagis
& castellis, tanquam ad solenne spectaculum pro-
currunt, praetereuntem in carro, seu curru suo
triumphali Episcopum venerantur, salutant, &
Pontificalem eius benedictionem implorant. Illa-
crymantes eius morti ipse affatur bland£, solatur
comiter; breui sermone, sed efficaci excitat ad
fortitudinem, ad constantiam, & ad omnem pieta-
tem Christianam. Iam hic prodeunt primariao
matronee £ suis GynecaBis, & alta voce deplorant
mortem Antistitis, istamque dignitatem lamenta-
tione dignissimam execrantur, qua Regios Consi-
liarios plures conspiciunt non conscios solum, sed
spectatores, sed hortatores huius lanienae, & hos-
tili animo comitati hostiam ad locuin occisionis :
ipsis audientibus ; Heu, inquiunt, quam alienum
est deuenisse carnifices Consiliarios Itegni.
Bene sit illi ciui Dublinensi qui ad vesperam
ieiunum Antistitem, noc tamen deficientem, vt
sibi & familiaB suas bene ille precaretur, ad ostium
domus SU8B praBteruehentem, propinato vini haustu
reficere parabat ; memorem fuisse crediderim illius
visionis qua Lamuelem erudiuit mater sua. " Date
siceram moerentibus, & vinum his qui amaro sunt
animo : bibant, & obliuiscantur egestatis susb, &
doloris sui non recordentur amplius." Sed quia
non mcerebat Cornelius, exultauit potius vt gigas
ad currendam viam suam, ideo gustauit potius
quam bibit & ligatis quidem, sed indecussis mani-
bus sanctificauit amici domum, totamque ciuitatem
Dublinensem, cuius Catholicos ciues & summa
eorum charitate & fidei f eruore collaudauit.
Perducta iam sacra victima ad sacrificij locum
solicitus admodum Cornelius de Collegae sui con
stantia, petijt vt ante se Patricius pateretur; per-
Digitized by VjOOQ lC
470 ANALfeCTA DE REBtJS
timescebat enim ne a\ morte sua, & Caluinistarum
dolis, Patricio aliquid humani contingeret : cum-
que voti sui compos fieri non posset, vt Antistitem
suum omni metu solueret, pro se Patricius respon-
dit. Licet & ego quoque exoptem prior mon, &
paternse charitatis tuae beneficio in morte corrobo-
rari, quia tamen alienee voluntati traditi sumus ; I,
f oelix Pater, de mea constantia pone metum, tu me
precibus apud Deum iuua, in cuius adiutorio certus
sum, qu6d neque mors, neque vita, neque princi-
patus, neque potestates, neque instantia neque fu-
tura, neque creatura alia separabit me k charitate
Christi aut consortio tuo; & his verbis animo
laatior factus Cornelius in genua procubuit, & vix
breuem orationem, quae nubes penetrabat ad Deum
fudit, cum Consiliarij, Vicecomites, Symmista, &
lictores vrgerent operis exitum, & turba circun-
stantis populi presso pede oppleret latissimum
campum in Aquilonari parte vrbis positum, qui
tricena millia facil£ caperet; carnifex, natione
Anglus (neq; enim Hibernus reperiebatur vllus,
qui se funestaret tam sacrati sanguinis effusione)
sed ipse ille Anglus ; tametsi heBreticus & latro, &
vel od furtum, vel latrocinium coniectus in car-
cerem indeque liberatus, vt operft suft in necem
Antistitis collocat&, reliquam vitam suam, nefarij
sceleris not& inureret ; ferus licet & f erreus in hoc
quod pactione tam cruenta libertatem vellet redi-
mere, tamen nondum omnem humanitatemexuit;
quippe qui honorem Pontifici prsefatus, voce ve-
niam precatus, non sine quadam canitiei venera-
tione ad nefandum suspendij obsequium trepidas
manus admouet. Statim vbi Episcopus conscendit
scalas, & in ipso primo gradu, quando capite iam
supra caeteros astantes eminet, ingens clamor, &
pia gementium vociferatio comitatur ascenden-
tem.
Tunc in rabiem actus Minister Chalinerus ob
Digitized by VjOOQ lC
CATttOLICORtJM Ifc HIBEfcNiA. 471
exclamationem populi de innocentum nece flebi-
liter conquerentis, ita compellat Antistitem dicens :
Vt quid imperite plebeculae illuditis impostores ?
quid turpi mendacio vitam clauditis, & ementito
luartyrum preeconio vos ornari patimini P dicite
perduelles, dicite infames, qu&d intelligat tota mul-
titudo, vos laesee maiestatis & non religionis
nomine accersiri. Ad mald feriati hominis vocem
respondens Antistes : Absit, ait, & nobis vt populo
imponamus, qui iam ante tribunal Christi dicti
facti rationem sumus reddituri ; absit etiam vt
eorum criminum nos reos f ateamur, quorum nulla
nos conscientia grauat : nec nos quibus pro Ghristo
mori lucrum est, Martyrum nomen quod merita
nostra long£ superat, ambitiose affectamus : nec
teipsum latet, qui mendacij nos arguis, qu6d per
summum nefas eiusdem criminis tibi conscius
sis ; quippe qui non nisi paucis abbinc horis
mi88us, vt aiebas, d Prorege vitam & libertatem
nobis pollicebaris si hsereticao impietati tuaD sub-
scribere non recusaremus. Secede ergo hinc, fili
tenebrarum nec attentes in posterum meridianam
lucem innocentise nostne calumniarum & menda-
ciorum tenebris obfuscare. His dictis abijt mi-
nistellus, & martyribus desijt esse importunus.
Rur8us in media scala posito, eleuatiori voce
conclamatur: terti6 deniq; cum iam deijciendus
esset, ingeminatur astantium clamor & pectora
tudentium fragor. Ipse etiam ter precatus in eo-
dem loco ; primum pro omnibus circumstantibus ;
deinde pro ciuitate Dublinensi, atque totius Regni
Catholicis, vt pi^, fideliter, & perseueranter Deo
seruiant ; terti6 denique pro omnibus hsereticis,
etiam pro suis persecutoribus vt resipiscant & ad
sanam mentem reuertantur.
Ascendat, 6 Deus, vox illa Martyris tui ad
thronum potentiee tuee, nobisque reuehat fructum
salutus & pacis, vt debellatis erroribus & terrori-
Digitized by VjOOQ lC
472 ANALECTA DE REBUS
bus mitigatis, Deo priinum, deinde etiam Regi
nostro, fideK seruitute obeequamur. Vocem de-
derunt nubes, & repercusso boatu nobis (ni f allor)
respondent, breui tribulationem hanc habituram
finem : sanguis ille nostri Abelis non vindictam,
sed miserationem de terra clamat, & vox illa vl-
tim6 emissa mimdi victrix, non persecutionem,
sed refrigerium postulat. mucro Domini vsque-
quo non quiesces ! ingredere in vaginam tuam,
refrigerare, &sile.
Olim Saxones & Picti, cum aduersus Britones
iunctis viribus bellum susciperent ; hi trepidi
qu6d partes suas pen£ impares iudicarent, sancto-
rum Antistitum Germani & Lupi auxilium petie-
runt : Qui promissum maturantes aduentum,
tantum pauentibus fiducise contulerunt, vt acces-
sisse maximu8 crederetur exercitus. Itaque Apos-
u . i. oap. tolicis Ducibus (referente Beda) Christus milita-
bat in castris. Aderant etiam Quadragesima)
venerabiles dies, quos religiosiores reddebat prae-
sentia Sacerdotum, in tantum vt quotidianis prae-
dicationibus instituti, certatim populi ad gratiam
baptismatis conuolarent. Germanus se Ducem
praelij profitetur ; eligit expeditos, circumiecta
percurrit, & & regione qua hostium sperabatur
aduentus, vallem circumdatam medijs montibus
intuetur, quo in loco nouum compomt exercitum
ipse Dux agminis : & iam aderat ferox hostium
multitudo, quam appropinquare intuebantur in
insidijs constituti : Tunc subito Germanus signifer
vniuersos admonet, & praedicat, vt voci susb vno
clamore respondeant; securisq; hostibus, qui se
insperatos adesse confiderent, "Alleluia ,, terti6
repetitum sacerdotes exclamabant : sequitur vna
vox omnium, & elato clamore, repercusso aere,
montium conclusa multiplicant ; hostile agmen
terrore prosternitur, & super se non solum rupes
circundatas, sed etiam casli machinam contremis-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 473
cunt ; trepidationique iniectae vix sufficere pedum
pernicitas credebatur: passim profugiunt, arma
proijciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse
discrimini. Triumphant Pontifices nostibus fusis
sine sanguine, triumphant victorift, fide obtenti
non viribus. " Noua bella elegit Dominus, & Itt4L *•
portas hostium ipse subuertit." Quippe sacratus
Christi Prsesul tergemina oratione insonuit ; ter-
gemina resonuit voce circunfusa fidelium multi-
tudo ; preces ilke, & istse voces peruenerunt in
conspectum Dei, peruenerunt ad aures Regalista-
rum in ciuitate & toto regno, peruenient ad
Catholicos per totum Christianum orbem sparsos ;
peruenient tandem ad Regem Britanniee, & ad
ilegium Senatum: Tot vocum reuerberationes
concutientes montes, & implentes valles, perua-
dent intima cordium penetralia, & superbas ab-
sentium, & obstantium cogitationes posternent.
Placabitur Deus ; proteretur Satan ; flecteturKex;
mouebitur Prorex ; compungentur Catholici ; com-
mouebuntur Haeretici ; vmcetur error, patebit dolus ;
superabit veritas, honestas, sinceritas ; & tandem
tandem Catholica religio triumphabit.
Peccata nostra iam diu diuiserunt inter nos &
Deum, & maceria interposita, quao diuinam &
nobis miserationem prohibebat, nisi vi vel arte
aliqua amoueretur, iter gratisB cselestis non ob-
structum modo sed prorsus imperuium nobis re-
maneret. Nunc vero sanguis innoxius viam
aperiet, & Alpes illas rupicosas quas Anibalis
sarculum cum toto suo exercitu non potuit perf rin-
gere, oleummartyrum, & liquor ille salutaris ebul-
liens in terram, & ex emortuis innocentium venis
scaturiens, virtute superna emolliet, aditumque
praebebit ad vrbem religionis arcem, vt aliquando
iterum apud nos reflorescat illa prof essio publica
obedientiae Romanse, quse in Bntannicis lnsub'8
cum summa olim pietate fidelium, & summa
Digitized by VjOOQ lC
4^4 ANALJSCTtA DB rebus
Kegnantium foelicitate effloruerat. Flammea
illa & yersatilis rompheea paridisi ianitrix in-
tercludens peccatoribus ingressum, nisi restin-
gueretur cruore martyrum, & eorumdem passio-
nibus retunderetur, vix est vt incolumem
speraremus reditum.
Sed praestant illi officium suum, prsestemus & nos
Coiou. i. etiam nostrum : adimplent illi ea quce desimt pas-
sionum Christi in carne sua pro corpore eius quod
est Ecclesia : Quamquam enim redimendis homi-
nibus sufficientissimaB f uerint Christi afflictiones,
& nihil illis defuerit ; vnum tamen ex parte nostra
reliquum est, vt pro Ecclesia & nobis inuicem
patiendo intelligamus amissam nostris, & maiorum
no8trorum sceleribus vnionem Ecclesiasticam, non
nisi per multas tribulationes posse nos redipisci.
Idcirco adimpleamus & nos ea quse supersunt pro
fide Christi gerenda, f erenda, perficienda. Intue-
amur primordia Christianse religionis, quibus
seminibu8 consita, quibus irrigata sit imbribus,
18. deciui- "Haec fides" (inquit Agustinus) : "tam insigni-
tate,cap. M.fcug initijs incanduit, vt aliquot hominum mSlia
in Christi nomine mirabili alacritate conuersa,
venditis suis rebus vt egenis distribuerentur, pro-
posito sancto, & ardentissima charitate ad pauper-
tatem voluntariam peruenirent ; atque inter
frementes, & sanguine sitientes Iudaeos se vsque
ad mortem pro veritate certare, non armata
potentia, sed potentiore patientift prsepararent."
Ita nostri fec^re martyres, quorum exemplo
posteritas instruitur : ita illi in vita, ita in
morte ; ita verbo, ita opere ; ita spiritus osten-
sione, ita sanguinis effusione, ita extremis vo*
cibus quas proferebant nobis faciendum commen-
darunt.
Vos pij spectatores huius carnificinae, colligite
f ragmenta ne pereant ; venis concipite doctrinam
martyrum, deuotionem eorum combibite, & spar-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBEttNIA. 47&
sum cruorem ne & bestijs conctdcetur, cum magna
veneratione suscipite, sudarijs vestris, strophiolis,
& linteaminibu8 haurite sacrum liquorem, ser-
uate in vestris scrinijs, in sacraria recondite, re-
liquearia conficite, thesaurum absconditum sancti
custodite: pretiosa enim est in conspectu Domini
mors sanctorum eius. Fama est tam numerosum
fuisse Christianorum coetum in loco supplicij, &
per totam illam vndequaque planitiem, vt tamen
per locum tam patentem, vbi tam conf erta multi-
tudo erat omnis aetatis, ordinis, & sexus, omnes
illaesi recesserint, deuexi senes, tremulae matronae,
tenerae virgunculse, f oeminae pregnantes, & imbe-
cilles pueruli, omnes certantes quam proximd A
spectaculo adstare, omnes videre, audire, haurire
auidissimi ; prementes, eluctantes, pugnantes ali-
quid reliquiarum concerpere, vel laciniam vestis,
vel fragmen calceorum, vel crinem capellitij, vel
guttam sanffuinis, vel ramentum ossis, vel cutis
aut carnis aliquam particulam corradere ; & tamen
nemo est obtritus, nemo oppressus, nemo leesione
affectus : ceeteris ille fcelicior, cuius sors erat am-
putatum Episcopi caput asportare, quod nullo auro
distrahendum, sed auri potius & gemmarum caela-
tur& includendum, & topasiis, amathistis, & berillis
poliendum ornandumque putauerim. Veneremur
itaque cum Magistris Catholicis, in carne marty-
rum vulnera& cicatrices pro Dei nomine receptas ;
veneremur memoriam virtutis quse in aeternum
victura est ; veneremur sacros cineres, & in cine-
ribus quaB aliquando resurgent semen seternitatis ;
veneremur ipsa corpora quae nos docuerunt mor-
tem pro deiensione fidei contemnere. Pro mag-
no sacroque munere (teste D. Oregorio) reputauit w^- «j. i«-
veneranda antiquitas, si quis pannum non cruore Bpirt/23.
tinctum, sed monumento martyrum admotum
(Brandeum Prisci nominabant) a Romano Ponti- ^ 10 lnL
fice dono accepisset ; ipseque Gregorius clauim 5. Bptet* 7.
Digitized by VjOOQ lC
476 AKALECTA DE REBU8
paruulam a sacratissimo Beati Petri Apostoli cor-
pore pro eius benedictione ad Bichardum regem
transmisit, in qua inerat ferrum de catenis eius
inclusuni, vt quod collum illius ad martyrium
ligauerat, vestrum (inquit ad Bichardum Grego-
rius) ab omnibus peccatis soluat. Et ad Sauinel-
lam primariam foeminam, simili clauicula ab eodem
transmissa, in qua (inquit) de catenis ipsius bene-
dictio continetur ; qu® collo vestro suspensa, hoc
vobis eo intercedente grati& absolutionis fiat, quod
illi fuit causa martyrij.
Nihil igitur moremur huius seui Moros & Mo-
mos, qui vt ipsi soli adorentur ab hominibus, cul-
tum omnem abrogant, ac venerationem omnem in-
terdicunt Sanctorum reliquijs. Non sic D. Cypri-
anus, quo auctore, corporibus omnium qui etsi
torti non sunt, in carcere tamen glorioso mortis
exitu excedunt, impertiri debet vigilantia & cura
propensior. Hsereticorum id proprium est & in-
fidelium, gloriaD Sanctorum detrahere, & ipsos
sacrorum corporum pulueres execrari : contr&
verd pij & fideles Christiani aded venerari solent
viua Spiritus sancti organa, & domicilia illa colere,
queB incolebat diuinitas, vt cineres etiam eorum
honore quodam congruo non existiment esse frau-
dandos. Priscum maiorum nostrorum morem id
obtinuisse, & priscam infidelium inuidiam abolere
piam consuetudinem voluisse, vtrumq; constat ex
passione D. Polycarpi apud Eusebium in Epistola
Smirnensium: Nimirum exustum ab infidelibus
eximij martyris corpus, ne pro more & Christianis
conditum venerationi f oret ; & tamen ossa ipsa
iam ambusta pretiosissimis gemmis cariora, &
omni auro probabiliora collecta ab ipsis ex more
sunt condita. Condant igitur & asseruent nostri
Catholioi quicquid attrectare eis licuit, & tametsi
magna illa membra mutilati corporis, br&chia,
foemora, pedes, & totus truncus in partes diuisus,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA 477
Biue in terra defossus, siue aliter sepositus deue-
niat in eorum manus, qui necis potestatem habue-
runt ; tamen vna cruoris stilla, vnum sacri habitus
filamentum, vna corrigia calceamenti in pretio
debet haberi ; etiam capillus capitis eorum, promit-
tente Domino, non peribit.
Obseruauit non solum corona fidelium circun-
stans & deplorans martyrum lanienam, sed ipsa
ciuitas & tota circumuicina regio potuit animadu-
ertere illo f erali die quo Episcopus & Presbyter
supplicio mortis afficiebantur, totum aerem densa
caligine, & p&uld minus quam ^Egyptiacis tene-
bri8, fuisse circumseptum, vt cordibus non obdu-
ratis patefieret, quanta laborauerint illi mentis
caecitate, qui nullo seruato iuris ordine, nulla
aequitatis, nulla aetatis, nulla fidei & promissionis
susB ratione habita, virum innocentem, sacratum
& vnctum Praesulem, senem propemodum capula-
rem,morti turpissimaB & probrosissimae addixerunt.
Et quia eius innocentia debebat mundo innotes-
cere, ipso iamiam e scala deijciendo, subitaneus soi. Martyri
soK8 radius, instar fulguris coruscantis, veneran- gra*«i»tur-
dum illius verticem salutauit, & repentino splen-
dore perterritis ijs qui aderant, mirabantur vnde
ille fulgor appareret : sed ortus est ille radius ad
illustrandum Antistitis exitum ; quo occumbente,
ipse etiam simul occubuit.
Vnum hic occurrit obseruandum, Cornelium
nostrum, cum dudum in Episcopum consecratus
esset Purificatae Virginis festo, & per multa anno-
rum lustra deseruijsset munijs Episcopalibus ;
iam in eiusdem festi Praeuigilio, eodemque die
sacro ac signato in B. Brigidae hoaorem, quam
patronam & aduocatam vniuersa natio passim
inuocat & ipse peculiari deuotione colebat, iam
vt praelibaret alterius vitae praemia morte sua
pretium exoluisse, vt famulus Christi, quasi sub-
Digitized by VjOOQ lC
1. c qui-
cunq.
478 ANALECTA DE REBTJS
uehente Christi ancilla; & Parthenia genitrioe
Dei suacipiente, in sinum Abrahee reciperetor.
Est & alterum non indignum animaduersione,
quo die noster Pontifex iudicatus est mortis reus
(erat autem 28. dies Ianuarii) eodem die Carolum
Magnum obijsse, veri magnum assertorem & pro-
pagatorem Ecclesiasticee libertatis : Nisi enim in-
tercidissent leges illee saluberrimse, quas non tam
sanxit Carolus quam restaurauit in suis Capitula-
ribus (antea quippe a Theodosio pio & foelice
Imperatore stabiktas, & pro suo affectu ac reue-
rentia erga Clerum constitutas fuisse constat)
quibus cautum erat vt lites omnes & controuersiae
forenses ad iudicium Ecclesiae remitterentur, si
alteruter litigatorum id postularet ; quanto magis
wn*ca?.°" 8 * ^ e ^P^ 6 Praelatorum qua?stio essetP IDae
Nouit.de autem leges (ne quid de Canonicis dicam) nisi
GntLiVq. apud gentem Anglorum de stirpe Carolina glori-
antem vsu, obseruatione, & auctoritate caruissent ;
nisi Edoiiardi, Aluredi, Ethelulfij, Inse, ade6 &
aliorum Hlustrium Angliee Begum Sanctiones
abolitae fuissent ; neque tam temere, neque tur-
piter, neque ver6 tam inciuiliter, in prof ano tribu-
nali, tam profano procedendi modo, de vita, &
salute honorati Preesulis, nullo Ecclesiastico ex-
amine adhibito, nulla canonum obseruata ceremo-
nia decerneretur. Sed quando omnia diuina &
humana, sacra & profana, Ecclesiastica & ciuilia,
eadem populari trutina ponderantur ; quando
idem erit vtriusque fori iudex & Preeses; quando
idem supremus administrator Ecclesia^ pariter &
Regni, isque omnia examinat promiscui iudicij
libramine, non autem in pondere sanctuarij ea
quBB ad sanctuarium pertinent; quid mirum si
omnia susque deque ferantur, & auulsa proprijs
sedibus, vel incondito clamore arrideant, vel stu-
pore consilescant.
Non aliam horum incommodorum vltionem
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 479
exoptarem, quam his qui preesunt, saniora & aalu-
• briora consilia, vt ipsi aliquando expendant pro
iudicij sui grauitate, & sensus acumine, quantum
inter prsesentem rerum statum intersit, & veterem
diuque probatam olim, rei praesertim Ecclesiastic®
gubernationem. Si olim illustriores Prselati, eru-
ditiores Sacerdotes, sincerior Religio, Clerus vir-
tutibus exoultior, populus moribus honestior,
sanotior Magistratus, plebs moderatior, ffiaui
obseruantiora iudicia ; si temperantia, fortitudo,
iustitia, prudentia, si pacis & belli gloria eminen-
tior ; si minor dominandi libido, rarior circumueni-
endi fraus, & dolus exilior : Si nunc frequentior
ebrietas, luxuria, cupiditas, rapina, perfidia, ma-
chinatio nefaria, & omnis imquitas; conferant
ipsi pro sua prudentia tempora cum temporibus,
personas cum personis, & causas cum causis ; nisi
omnia tunc castiora, sanctiora, honestiora dum
viguisset Catholica religio deprehenderint ; ipsi
omnia trutinent eequa lance, & quando plura &
potiora staterse momenta viderint inclinare in
partem Catholicam; cur non ipsi recta SBstima-
tione prseferant certa & perennia bona, oaenosis
huius mundi cloacisp cur non aquas Siloe quse
currunt cum silentio anteponunt f asculentis lacunLs
-ffigypti P IUa esset ipsis vtilissima, nobis ven>
laatissima commutatio. Sin autem animos illi
adhuo obstin&rint ad deterioraerga se, & aduersum
nos atrociora molimina; si vires omnes suas &
ingeni j neruos intendant, vt si ipsi deorsum eant,
ex nostris saltem ad superos transmittant nouos
paradisi incolas, & plures adhuc martyres fastis
sanctorum inscribendos dederint, non simus in-
grati Deo, neque patiamur illam in nos contume-
fiam cadere, vt beneficiorum Dei habeamur imme-
mores : & cum ipse ex summa dignatione pergat
illustrare gentem nostram nouorum martyrum
gloria, desinat imposterum natio Anglicana illud
Digitized by VjOOQ lC
480 ANALECTA JVE REBUS
nobis improperare, qu6d inter pluiimoeconfessoree
Hibernos, paucissimi extiterint martyree ante -
Anglorum inuasionem : Neque enim illi martyrijs,
sed martyria illis defuerunt: nam qu6d in illis
erat, tolerauerunt quidquid tolerare parati &
?rompti fuerunt. " Qui se tormentis " (inquit
'ypnanus) "sub oculis Dei obtulit, passus eet
quidquid pati voluit. Qu6d si perrexerint hae-
retiei nostros sic insequi quemadmodum coeperunt
& cogitationes suas quas iamdiu parturiunt in
lucem eniti potuerint, sentient arua Hibernica
illius esse conditionis, qua describitur ager Domi-
nicus, semper laetiori segete vestiri, dum grana
qusB singula cadunt, multiplicata nascuntur.
Et ne illa duo grana quoe iam vltimo seminata
sunt k pnetereuntium & nescientium pedibus oon-
culcentur ; & nomina caelo inscripta, delitescant in
terra, obliuionis situ obducta, titulum hic sepul-
chralem in limite ponam, vt inscius viator incur-
rat in Sanctorum memoriam, & intelligat Anno
salvtis 1611. Kalendis Febrvarii Natalem
esee B. Martyris Cornelij Doiianij Episcopi
Dunensis & Conrethensis, qui ex ordine sancti
Francisci assumptus ad illam dignitatem, post-
3uam multorum annorum spatio, pastorali &
ipostolica 8olicitudine aduigiiasset gregi Catho-
lico in Hibernia, post varias & diuturnas tri-
bulationes in persecutione Cicestriensi, Senten-
tiam mortis ferente iudice D. Siptorfio, per
martyrij semitam transijt ad refrigerium.
Eodera etiam Anno & die Natalem B. Mar-
tyris Patricij Locherani Presbyteri, qui eodem
Prorege Arthuro Cicestriensi persequente, & D.
Sarciuilio iudicium proferente consummatus est ;
cum vtrique vita foret secura, si Catholica reli-
gione, & S. R. E. obedientia dimissa, vellent am-
plecti Caluinismum.
Alij vice versa referunt Sententiam in Epis-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 481
copum & Sarceuilio, in Presbyterum & |Siptorfio
prolatam : sed exiguum aut nullum discrimen
est, quia vterque in iudicio sedebat, & idem erat
os & lingua considentium in eodem tribunali ;
cum autem isti iudicio laicali nollet initio
acquiescere Episcopus, vt ad cedendum induce-
ret Sarceuilius, allegauit Christum Dominum
8ubmi8i8se se iudicio Pilati ; cui ille respon-
disse f ertur ; si te non pudet aemulari Pilatum,
me non pcenitebit imitari Christum. Ipse enim
est via, veritas, & vita.
32
Digitized by VjOOQ lC
482 AJTALFXTA DE REBITS
MARTYRIVM
MAVRITII KENRECHTINI
Sacerdotis.
IX credibile est quantas turbas & tumultus
in Ilibernia conflauerit nouitas opinio-
niun & dissonantia in Religione ; & ab
ipsis admittitur scriptoribus Heterodoxis illos
iusurrectionuin motus quos pertulit haec Insula ab
ipso principio schismatis Anglicani, vel omnes,
Hr^sStoSi ve l plerosq; ab aggressoribus susceptos, intuitu
iiuntiut prisca^ fidei, & professionis orthodoxeB ; vel si non
Actu Par- r ' ,, V . '.
lum. susceptos, saltem m prosequutione eubmgressam
esse religionis considerationem ; vel denique si
vera causa non f uerit, aut mouens, aut impellens
ad ausa capessenda, & arma capienda, illam in
velum & vmbraculum obtentam, & sub illa vmbra
& velamine multos fuisse inductos ad fcederis
coitionem. Nec de exteris tantum id verum est,
sed de ipsis quoque domesticis in confesso est
apud eos, qui conditionis temporum gnari, nec
ignari rerum, quae tractabantur in intimis recessi-
bus, & publicis consessibus hominum illorum, qui
aleam subierunt istorum tumultuum, omnia eorum
arcana comprehensa habebant.
Non expedit cramben recoquere, nec malum
bene conditum inconditis sermonibus commouere.
Itaque praetermissis personis, quarum nec defen-
sionem assumpsi, nec suscepi cllentelam, cum illaa
iudicium suum acceperint, & censuram huius sae-
culi diuersam, pro diuersitate opinantium vel
iudicantium sustineant ; quia Hiberni» incolas
Kegi nostro subditos scio contentos hoc Catone
(quod de Romani imperij sub Augusto subditis,
sopitis ciuilibus bellis diuerbium erat & documen-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 4g3
tum Augusteum) quia scio quam maxime abhor-
rereeoea belhcis tumultibus; scio quam vehe-
mentissime incumbere in quietis studia, in pacia
<fc otij commoda ; scio quam propensissimo aflectu
suspicere & venerari praesentis Principatus Maies-
tastem : scio non ali«d eos suspirare magis quam
vt cum longissima fcelicitate consanguinei Eejris.
&perenm suceessione Kegiae prolis, coalesoat opteta
sequabihtas, & indulgentia erga Hibernos, tilm in
alijs quse pertinent ad politicam adminietrationem,
rehgionis, de cultu diumo, & dieciplina Ecolesias-
tica, de prisoa eiusdem professione & forma. Et
quia eertissime ista scio de pnesenti rerum statu
& lndole nostrorum, quse fusa per arterias vniuer-
s» Nationis, & mfusa diuinitus, in eorum menti-
bus diumitus conseruatur, nihil morabor pneteri-
t^J^V* luctu08 ? euenta « ^ transcursa
tempora & mores; nolo retexere odiosam telam
veterum querelarum & iniuriarum; veterem vl-
tionem expetitam vel inflictam; ista per me in
anjj m ° nem abeant . & tenebris sempiternis operi-
Quod nunc agitur a nobis illud est de Mauricij
Jienrochtini Presbyteri sancto fine sanctaque fide,
in quadle yitam degebat, in qua & viuere desine-
oat JVatahs eius dies primum illuxit in munioipio
JUJlocwe; mortualis verd effluxit in oppido Clon-
meluB: fflud in Limiricensi Dicecesi; istud in
losmorensi situm ; pueritiam eius & iuuentutem
prsetereojadvirilem eius & maturiorem setatem
propero. Sortitus sortem Ecclesiastici ministerij,
& gradum Eaccalaureatus in sacra Theologia,
factus est a sacris oonfessionibus & sacello Comiti
DesmomsB Qiraldo ; qui cum se aggregasset vnitis
Procenbus, non deseruit suum Saceflanum, nec
Sacellanua ipsum.
Bona mente, & fide integra Qiraldo Mauriciua
Digitized by VjOOQlC
484
ANALECTA DE REBUS
adhsesit : recto studio, rectaq; intentione Deo pla-
cendi, placandique eius iram vnitis se adunauit ;
non partium studio aut rebellandi animo, sed
affectu pacis in Christo, & distractos & Christo in
partes & sectas conciliandi, & consolidandi in
Sphes. 5. vnione Catholica, & debellandi Satanam e cordibus
I^^^eorum. Cautend ambulauerit ad eos qui foris
erant, an secus non queero ; quin candide, vix du-
bito : ille ver6 genuinus candor, & genialis inge-
nuitas, candori lucis seternsB se adiungens, per
candidae mentis innocentiam, & bonsB fidei integ-
ritatem reddidit eum & noxa mundum, purum &
reatu in supremo Tribunali, apud iudicem totius
reJtJt* xnundi. Omnia enim munda mundis: "Beatus
autem qui non iudicat semetipsum in. eo quod pro-
bat." Quod si quis inter obedientiam & consoien-
tiam constrictus vtrique satisfacere nequiuerit,
quin maiori praeeepto minus, nriori posterius,
diuino humanum, naturali positiuum, spirituali
temporale, sacro profanum, c»lo terra cedere
debeat & acquiescere, nuUa est inter Theologos
*m'*t '^iaceptatio. "Omne autem quod non est ex
fide peccatum est."
Haeo erat illorum temporum iniqua conditio,
heec rerum necessitas, hsec mentis agitatio, & per-
suasio multorum, & quo onere nostros iam affatim
liberari, ver» libertatis origo esse poterit, si indo-
lem hanc ad maturitatemprouexent Iacobus Rex,
cum intimo Concilio condescendens voto & afPectui
indigenarum, in officio religionis, & diuini cul-
tus exercitio. ^ Sed has salebras praatereundo, in
quas vel inuiti resorbemur, de candore & ardore
Mauricij in vera & orthodoxa pietate dicimus red-
didisse ipsum multis id argumentis testatissimum :
Nam & sedulitas in deuotione, sobrietas in victu,
continentia vitee, in conuictu comitas, in oratione
f eruor, in conuersatione sinceritas, in diuinis ful-
gor amoris Dei, in humanis fragor charitatis
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 485
proximorum, vbique vigor discretionis, pruden-
tise radius, & zeli honoris diuini inextinctus igni-
culus, hoc abund& testabantur.
His ille indiciJ8 cognitus & suis, recognitus &
bonis, & cultus ab omnibus qui veram virtutem
colerent, incidit in audacem Mirmyllonem Mauri-
artum Swinium, infidum hominem, sanguinolentum
bustuarium, conductitium armorum cauponem,
transfugam & desertorem Domini sui; qui cum
esset Coriphaeus Securigerorum, eorum nimirum
qui caestram rotare, & asci& diffindere armatas
hostium acies assueuerunt, quorum in patriis
bellis magnus antehac vsus inoleuerat. A cruento
hoc Thrace prehensus Mauritius, quid mirum si
eadem vaenalitia fide, castrensi tradiderit illum
Anglicanae cohorti, & per eam Momonia» Praesidi
Ioanni Norisio : nam qui veterem clientelam con-
culcans pedibus vendidit DesmonisB Comitem, &
vili pretio deseruit eum nudum & indefensum ;
quidni Sacellanum eius inofficiosiils tractaret!
6ed quae secuta est captorem orbitas prodidit
mundo iniquitatem capturae.
Coniectus in c^rcerem ClonmelisB, per integrum
annum vel pauld amplius remansit in vinculis
Mauricius : paedorem loci & illuuiem, aliasque
fierumnas quae comitantur inclusionem, f orti animo
sustinebat. Adeuntes se, & sibi appropinquantes,
Deo vt appropinquarent, verbo excitabat & ex-
emplo ; ahos ad poenitentiam, alios ad constantiam
in nde, alios ad restitutionem iniust^ detentorum,
alios ad misericordiae in pauperes elargitionem,
omne8 ad pietatem hortabatur. Ipse vinctus in
Domino, quasi non vinctus ita mente circuibat,
precibus ambiebat, charitate complectebatur omnes
sibi notos & amicos ; nec ipsis abhorrebat inimicis
illa spiritus amplitudo, qua permeabat, celerique
transmittebat cursu personas longinquas, & loca
abi dissita, vt omnes m sinum orationis congcreret.
Digitized by VjOOQ lC
486 ANALECTA DE REBUS
Ynionem Catholicam omnibus commendabat, ex-
tra cuius compagem certus est interitus, sicuti
olim extra arcam submersio & naufragium.
Hanc maiori cum fiducia poterat inculcare Hi-
berais, quod ipsis veluti congenita est Romanae
obedienti89 consociatio ; vnde confidenter eis dicere
posset,quod populo Israeliticodixerat olim Moyses,
Deutcr. io. iam vitam cum morte -commutaturus. " En Do-
T * M ' et 16, mini Dei tui ccelum est, & coBlum cobU, terra, &
omnia qu» in ea sunt, & tamen patribus tuis con-
glutinatus est Dominus, & amauit eos elegitque
semen eorum post eos, idest, vos de cunctis genti-
bus sicut hodie comprobatur."
Electi videntur £ cunctis gentibus, huius insu-
laris orbiculi incol», qui se Domino agglutinarent,
in omni quam tolerant angaria, & aggrauatione
calamitatum. Et quia Mauricius in ista mole
tribulationum hoc consecutus videbatur, vt Deo
magis inheereret, glutinoq; amoris copularetur;
ideo arctiori ab amicis & f amulis Dei beneuolentiee
amplexu stringebatur, strictiori ab inimicis inda-
gine circumseptus.
Girca festa paschalia anno 1535. quando non
arbitraria tantum deuotione, sed vrgente etiam
Ecclesiastici praecepti vinculo, omnes vtriusque
sexus Christi fideles tenentur ad sacram communi-
onem percipiendam ; conspicuus quidam ciuis e
municipio Clonmeliensi, tum vt captiuum Sacer-
dotem exhilararet PaschaK refocillatione, tum vt
vicinorum seruiret votiuae pietati, qua mirum in
modum auebant per manum vincti & vncti in
Domino expiare sordes anim» in sacramentali
conf essione, & sumere Synaxim pro annua obser-
uatione : Yictor Whitus seri6 egit cum primario
custode carceris, & pactft pecunia ab eo impetrauit
dimissionem incarcerati, vt apud se illa nocte
liceret ei diuersari : Annuit carcerarius petitioni
ques nummaria pactione obsignata erat. Dimisit
Digitized by VjOOQ lC
487
CAlHOLICORUM IN HlBERNtA.
ille captiuum, pro quo iste satisdedit. Sed nefe-
rius conspicillo non sat habuit tantillam vincti
libertatem pretio cauponari, nisi etiam pium hos-
pitem, totamque viciniam & vitam ipsam pauper-
culi Sacerdotis apud iniquum Prsesidem Norisium,
qui illis diebus superuenerat nundinaretur.
: Illum igitur ipsa vespera adijt clancularius
ineidiator, & e gurgustio perfidi pectoris, prodito-
rium pandit arcanum, de Mauricio a se dimisso ad
interpellationem Victoris raunicipis, vt in eias
domo pernoctaret : Iam esse hospitio illo susceptum,
iam esse monitos pontificios in illa vicinia de cras-
tina celebritate obeunda, de parato sacrificio ad
omnia munia rite celebranda ; improuisos posse
omnes crastino mane obsideri milite, ambiri
vndique, & vndequaque incautos comprehendi.
Praeses delatori pronam praebebat aurem ; alios
subsessores parabat, alios instruebat inuasores.
Hora sacrificij appropinquante, dumTexcipiendis
confessionibus intentus esset Mauricius, altari jam
adornato ad celebrandum in contignatione domixs
a turba & strepitu semota, cingitur obsidione
sacrum diuersorium, irruunt cum impetu milites^
Jn hunc, in istum, in alium inuolant ; hunc cer-
uice, illum brachio, istum medio cinctu corripiunt ;
nec incano capiti patrisf amilias parcitur a violenta
manuum iniectione. Magna fit trepidatio collecti
CathoKcorum coetus ; tremula fceminarum cohors,
& puerorum agmen, in angulos & tenebras se ab-
dit ; alij per decliuia se prsecipitant, per postica,
S>er foueas, per fenestras prsBaftas, vt se fuga sub-
ucant : In ista praecipitatione & tumultu, alijs
oblisa tibia, alijs sufiractum crus, alijs bracbium
eluxatum, & timor timorem, dolor expellit do-
lorem.
Sacerdos interea se profund& inseruit in cumu-
lum palcarum & straminum in area domus f orte
fortuna molliter aggestum, quem dum milites
Digitized by VjOOQ lC
488 AXALECTA DB RBBUS
explorando tentarent, gladiisque & spicnlis fodi-
carent, fugitiuum quem deprehendere vellent in
foemore vulnerabant, sed ille prae timoris vehe-
mentia, quasi plan£ airaOiig, ne gemitum quidem
edebat, atque lta euasit. Diripiuntur sacra vten-
silia, calix cum reliquo apparatu conuasatur,
heerus ipse in carcerem abripitur, & nisi redhibeat
sacerdotem qui aufugerat, de vita f ortunisque om-
nibus periclitatur.
Aureum par amicorum Victor & Mauricius, ille
vt vincat, iste vt moriatur in certamen descendunt.
Non hic commemoro Dauidem & Ionatham, non
Orestem & Pyladem, non Damonem & Pythiam,
non Theseum & Perithoum, non Leelium & Scipio-
nem, vel si quos praeterea spectatoe amicitiee Roma
genuerat, protulerat Graecia, vel Iudaea pepererat
lllustres heroas : vicina nobis Britannia dedit Alba-
num hospitem, & hospitatum ab eo adhuc gentili
clericum Christianum, sicut Hiberni Victorem
Bed»uh. & Mauricium. Sed qu6 nobilior est laurea
»• •■ y « martyris quam adorea Confessoris, e6 etiam
Clerico foehcior Albanus, qu5d coronam illi prae-
paratam iste prseripuerit, dum alteri fugam, sibi
pro illo mortis sententiam alter laetus consciuit : &«
quae Victorem victoria manebat in suum trium-
phum reuexit Mauricius.
Vbi igitur ille iam in tutum subductus, & in
portu nauigans intellexit Victorem tempestate
agitari, se dedit in medias procellas resupinum,
vt illum e procellis eriperet : f actum est captiuo-
rum excambium, & manumisso Victore, manus
pedesque constringitur Mauricius, traditur in
vincula, truditur in carcerem, & |in ergastulum
ip8um inferius detruditur: ibi squalet, sordet,
foetet in oculis hominum ; sed fulget, splendet,
redolet in conspectu Angelorum.
Lata est in eum sententia mortis, sed extra
ordinem, quam tamen latam deprecari poterat,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
vitamque adipisci, dummodo abiuraret fidem or-
thodoxam, & in Reginse Primatum Ecclesiasticum*
iuraret : Sed meKorem partem elegit, cursum con-
summauit, fidem seruauit : in reliquo reposita
erat ei corona iustitiae, quam ei dedit iustus
iudex ; dabitque omnibus qui diligunt aduentum
eius.
. Diuersitatem opinionum inuenio circa mortis
sententiam, & suppKcij modum : quidam referunt
abscisso capite post seminecem suspensionem,
corpus in quatuor partes dissectum fuisse: Ita
habetur in compendio MS to martyrum Hibernire,
cuius hflDc sunt verba. " Cum ad locum suppKcij
peruentum est ad populum conuersus, pro tem-
pori8 commoditate diuina verba habuit, ad extre-
mum omnes CathoKcos rogans vt pro iUo orarent,
eisque benedicens, furca suspensus, & semiuivus
demissus, capite abscisso, membratim in quatuor
partes corpus diuisum est quse tota iUa nocte &
miKtibus obseruabantur, ne forte' k CathoKcis
surriperentur. Sequenti vero die quatuor partes
super crucem in medio oppidi posit® sunt ; caput
ver6 eminentiori loco vbi ab omnibus videri po-
tuit, & hoc modo glorios£ maxtyrium consum-
mauit. ,, Hsec ibi.
AKj tradunt "post amputationem capitis id
impetratum & CathoKcis fuisse vel prece, vel
pretio, ne amplius saeuiret carnifex in truncum
cadauer, neue in partes mutilaret iam capite
obtruncatum : Ita f ert religiosus Pater Robertus
Bochfort & societate Iesv in suis Ktteris ad socios
& collegas, quas de morte Mauricij conscripsit ;
quas etiam integras, vt ad manus nostras deuene-
runt, ad calcem huius narrationis subijciemus.
Ista in ref erendo diuersitas oriri f ortasse potuit,
quod aKj consuetum exequendaB sententiae ritum,
iuxta solennem, & receptam f ormulam attendentes,
non tam executionem ipsam in actu exercito,
489
Digitized by VjOOQ lC
490 ANALECTA I>E REBtJS
quam sententiam exequendam in actu signato
considerabant : & ita in Compendio martyriali
iuxta hanc interpretationem dicemus sententiam
potius quam executionem recensitam fuisse ; sed
quia quandoque ex gratia peculiari Iudicis, aut
executoris indulgentia praetermittitur solemnitas
formulae quoad aliquam circunstantiam operis,
non autem quoad rrjv ovtrlav executionis ; illi qui
penitus omnia rimantur, ipsam rem cum qualibet
peristasi exprimunt. Id quod potuit accuratius
m relatione P. Rochforti quam in Compendio
factum f uisse.
Siiode e,t Atque huic affine est illud quod habetur dis-
»daoto e «ti- criminis inter scriptores, qui de martyrio Thomae
mSiinex- Mori scripsSre : nam alibi legitur in membra
2 mm J?i™ deartuatus (vt apud Paulum Iouium) alibi sus-
oau:dequo \ f 9 t / « ^
Tide piur. in pensus solummodo, ldque verius assentur. JSed
etiam in louius sequutus est sententiaB mdiciabs m eum
5ad^Bu^o. prolatsB tenorem ; alij plenius intellexerunt secu-
tam mitigationem sententire a rege extra ordinem
concessam. An verd quidpiam simile in nostro
casu acciderit, data opportunitate dispiciendum
erit.
Sed siue dilacerata membra f uerint, siue secus,
3uin capite minutus fuerit, nulli est dubium:
ludque visum est notatu dignum in eodem iam
reciso, & in propatulo multorum oculis exposito
per dies plusculos, quibus ad basim crucis in me-
aio foro constitut», circa horam diei decimam,
suffusionem quandam ruboris, & sudoris in emor-
tuo vultu per frontem & genas apparere solitum :
cum quo a quibusdam illud quoq; obseruatum est
ista hora consueuisse Mauricium cum sui iuris
esset, sacris de more operari; vt etiam sopiti
cineres rediuiuam pietatis fauillam alere, & e
f auilla 8cintillam deuotionis emicare, frontemque
martyrio illustrare quodammodo videretur.
Hoc insuper a non nemine aduersum est quod
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBERNlA. 49l
egelid® manus in corpore tmncato formabant
iugiter crucem, idque prioribus digitis, in formam
illius sacri signi inter se transuersis, & pollice
indici superposito, cumque obtuentes id excubito-
rij milites mterentur obKterare, digitosque exten-
dere, ac vi a se distrabere, ne fieret crucis
signaculum, sponte tamen sua ad eam formandam
remeabant; & quemadmodum elementa ad pro-
prium centrum remoto prohibente naturaliter
recurrunt ; sic digiti martyris ad crucem repebant ;
sic ipse ad crucifixum repedauerat, 30. Aprilis,
anno Domini 1585.
Copia litterarum P. Roberti Rochforti de
martyrio D. Mauricij Kenrechtini.
IITTO vobis munus pwBclarum, insi^ne
martyrium familiaris mei Mauncij
Kenrechtini Sacerdotis pijssimi, in-
clyti Comitis Desmonise Sacellani (quem ben&
nostis) ob eamque causam captus ab Anglis
ad oppidum Clonmel, patriam vestram ductus,
plusquam per ftnTmm m carcere detentus fuit.
Ve8pere autem paschee Dominicae Resurrectionis
Anni 1585, Victor White eiusdem oppidi vir
Primarius Catholicus & pius, obtinuit a prsefecto
carceris vt apud se permitteret Sacerdotem per-
noctare, quod ille quidem concessit, sed secret6
admonuit Prsesidem Momoniee Anglum Haereti-
cum, qui fort^ tunc aderat, qu6d si vellet depre-
hendere prsecipuos ciues audientes Missam, facile
pnosset in CBdibus Victoris White sub auroram;
simulque pactus est pro pretio perfideB prodi-
tionis : Hora statuta milites irruunt in domum,
Victorem capiunt : alij ver6 omnes, audito strepitu,
per posticas & fenestras confugiunt. Matrona
quaedam cecidit fugiens, f regitque brachium ;
Digitized by VjOOQ lC
492 ANALECTA DE REBUS
milites inuenerunt calicem, & aliqua alia quee ad
diuina celebranda spectant : Quserunt vndique
Sacerdotem (nondum enim incceperat sacrum)
perueniunt tandem ad cumulum stramineum sub
quo latebat pauperculus, quem, pungentes gladijs
cumulum, in foemore feriunt; tacuit tamen, ac
timore maioris mali poenam dissimulauit, ac paulo
post ex oppido rus se receperat : At inuictus Victor
qui nunquam potuit actduci (quamuis ob eam
causam multa sustinuit incommoda) vt profana
haereticorum conuenticula adiret ; & quod iussus
noluit Sacerdotem tradere, conijcitur m vincula,
haud dubi& extremum subiturus supplicium, ni
Mauricius audiens de periculo sui Damonis, sponte
se ipsum obtulisset prsesidi. O amicitia ver£
Christiana ! Praeses vero post multa conuicia &
mortis latam sententiam obtulit ei vitam, si fidem
nostram Gatholicam negaret, summamque Sacer-
dotem Reginam conclamaret. Accessit verbi
Minister, & multis, sed frustra, contendit seducere
Martyrem, sed nec quemquam prodere qui eius
sacrum audiuerat, vel quibus aliquando sacra-
menta ministrauerat vlla ratione voluit. Penique
ad caudam equi alligatus tanquam reus lsesae
Maiestatis trahitur ad patibulum, quo cum ven-
tum esset, doct£ & deuote hortatus est populum
ad fidei constantiam : Semiuiuum de patibulo
deponunt, & sacrum abscindunt caput : cui tunc
minister monstruosi verbi colaphum inflixit.
Catholici tunc precibus, & pecuni^s assecuti sunt
ne vlterius carnif ex corpus dilamaret, & quibus
S)terant honoribus dant sepulturae. Valete in
omino, & estote, si opus fuerit, fortissimi D.
Mauricij Kenrechtini imitatores; ad hoc saltem
disponite animos. Vestrorum amantissimus.
" Ex Collegio D. Antonij 1586.
"20. Martij.
" ROBERTVS ROCHFORT."
Digitized by VjOOQ lC
CATHOMCORUM IN HIBERNIA. 493
DE MORTE NOBILIS
Viri 8f constantis Catholici Ioannis de Burgo,
Domini de Bretasio, succincta Narratio.
|ATALIUM nobiUtas, & opima haereditas
Dominij de Bretasio, cum alijs in eadem
vicinia fundis & praedijs, qura iure san-
guinis & successionis deuoluta erant ad Dominum
Ioannem de Burgo, occasionem dederunt Georgio
Thorutono ex equestri ordine Anglo, vt cum eo
collocaret in matrimonio filiam suam, nubilem
iam & ingenue educatam puellam, nomine Ora-
ciam Thorutonam : ex qua cum ille proles iam
suscepisset aliquas, inuasit eum cupido peregri-
nandi, & peragrandi exteras regiones ; & pr» alijs
8ummopere -ei placuit in Hispaniam profectio,
siue quod isthuc commodiorem speraret traiectum,
siue etiam qu5d maiorem iUic ominaretur commo-
ditatexn, & honorarium subsidium, vel ad itine-
randum longius, vel ad commorandum in iUo regno,
vel ad aliud quodcumque iUud esset quod de se
statueret, pro animae suae refrigerio, conscientiaa
solatio, & securitate prof essionis orthodoxse. Iam
viderat, & partim ipse tolerauerat in patria anga-
rias & eerumnas eiusdem reUgionis mtuitu, & &
fide dignis inaudiuerat de splendore diuini cultus,
de animi tranquiUitate, de tuta libertatis vsura &
perpetua pace qua f ruuntur GathoUci in Hispania ;
& quomodo illa Natio faueat huic genti, non
Bolum ob cognationem quee praetenditur per tra-
ducem in propagine, sed etiam & multo magis ob
communionem mutui affectus propagatam in pluri-
bus ex origine orthodoxa, & eiusdem CathoUcao
fidei societate.
Digitized by VjOOQ lC
494 ANALKCTA DK RKBU8
Dum igitur Ioannes his aUjsque huiusmodi
stimuUs ageretur, & eam profectionem quam
potuit tectoe* & occulte* meditaretur, Utterasque &
nummo8 compararet; domestici subodorati eius
consiUum, remoram cupiebant iniectam : Sed ipse
socer,cumitineris insinuationemaliundeaccepisset,
qua valuit auctoritate in prouincia Momoniae, ad-
hibita coUegae sui Garoli Wilmotti equitis aurati
opera (erant enim ambo commissarij delegati, &
in potestate ao regimine illius prouinciae coUegati)
cursum expeditionis impediuit, & nisi genero ex
indulgentia parcendum potius putaret, temerarium
eius (vt ille ludicabat) ausum grauis poBna fuisset
consecuta.
Atque ita consilio eius detecto, ipsoque detento,
coBptum ab antiquo pietatis curriculum, in ipsa
gente & cognatione sua pergebat iam liberiore
gressu, & patentiore modo decurrere : sacro inter-
esse palam, & conciones audire in promiscuo
vicinorum coetu ; idque vel domi suse, quotiee
oportunitas habendi Sacerdotis occurreret ; yel in
ciuitate sibi viciniori, quae quinto lapide ab eius
f undo distabat, quando alia commoditas defuisset.
Neque itineris longinquitas, aut coeli iniuria ; in
oestate calor, in hveme pluuia, nix vel pruina,
diebus saltem Dominicis & Festis : sed neo perse-
cutionis aoerbitas retentare eum poterat ab hac
communione & commercio sacrorum ; quin & pro-
gressu temporis e6 progressa est eius pietas &
Catholicee religioms zelus, vt neglecta rei famiU-
aris cura, quam totam in vxorem & aUos trans-
tulerat, sibi soU & exercitio deuotionis & charitatis
animum corpusque intenderit, suamq; operam
comitandis per viam, & deducendis Ecclesiasticis
hominibus, ac praesertim Regularibus famiU»
PraBdicatorum assidue impendebat : vnde & Pro-
testantium ocuUs notari & odio flagrare coepit.
Tempus suum ita iUe transigebat aUquanto
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 49^
spatio, vsque ad Proregis Caroli Montioij aduen-
tum in Momoniaepartes. Contigit id illis diebus
quibus & morte Elizabethae ReginaB a^gredieban- .
tur in Hibernia passim Catholici indigense, prse-
sertim in vrbibus & opidis instaurare publicum
exercitium, & specimen orthodoxee prof essionis, &
cultus diuini, quem antea solum m clancularijs
recessibus cum formidine & periculo profitebantur.
His ergo diebus cum Prorex appropinquaret
Limirico & cruninatores detulissent ei de Ioannis
ardore & spiritu in illa causa suscipienda & pro-
mouenda ; summa criminationis erat, quod ipse,
quasi f acem & antesignanum se praebuisset in illa
insurrectione & tumultu ciuitatum ; sic illi inter-
pretabantur zelum religionis, quem prae se tule-
runt ciues & municipes, in illo interstitio, & quasi
interregno, quod yidebatur eis diuinitus datum,
Tt mortu& ElizabethH, quando nondum constaret
satis de mente legitimi successoris Iacobi Regis,
euinam professioni se ille adiungeret ; matrisue &
auorum spectatae pietati, ducto iam inde exemplo
& prima conuersionis origine ; an nuperse innoua-
tioni & cognata institutrice malo omine multorum
attentatse : atque ita interueniente hac latebra,
& incertitudine optionis per Regem faciendae, id
quod ei pro suo arbitrio & despotico imperio libe-
rum erat qu6 se vellet inclinare ; ipsi quoq; libe-
rum sibi put&runt & latebris se proripere, studium
suum & affectum erga Catholicam professionem
propalare, & citra nefas & iniuriam cuiusquam
exerere suam deuotionem in diuino cultu publi-
cando : si visi sunt in hoc f estinare, & ad quasdam
Ecclesias occupandas propropere se ingerere non
expeotato Ordinum consensu, feruoris id erat in
pietate, non malignitatis aut nequitiae.
Sed omnia vertebantur in calumniam, & qu®
renunciata sunt & delatoribus de Ioannis calore &
vehementia in illo opere, pronis auribus accepit
Digitized by VjOOQ lC
496 ANALECTA DE REBUS
Frorex ; ipsumque & vestigio tradi f ecit in custo-
diam, moxque Dublinum abduci, vt intra Castri
. septa securius coerceretur. Multi interpellabant
pro eius liberatione, & vel sponsione fideiiussoria,
vel alia quacumque cautione aut chirograpbo
obligari pro eo volebant si dimitteretur : sed rei-
ecte simt omnes omnium preces ; quousque gras-
saretur Dublini pestis illa contagiosa, quae per
totam f ere, Hiberniam paulatim saeuiebat ; quando
summus Magistratus & Concilium regni, & Iudices
ac Praesides tribunalium, omnesque officiarij abi-
.rent in dispersionem, vnusquisque suae prospiciens
saluti & incolumitati, dum se remitteret vis mali
gliscentis : In qua trepidatione & fuga, cum non
neminem £ captiuis absumpsisset pestilentia, re-
liqui vel omnes, vel plerique dimissi erant : & cum
his Ioannes etiam liberatus est.
Quo tempore in custodia detinebatur, totum se
addixit deuotionis ac pietatis exercitiis, Horarum
& Rosarij B. V. recitationi, sacree leotioni, pi»
meditationi, & similibus ; in quibus ita videbatur
absorptus, vt sui immemor, & omnis curae sensus-
que exsors, nec sorices in lecto cursitantes, eroden-
tesq; stragulum & ceruical, quin & ipsi ceruici
eius & cuti insidentes persentisceret. Nocte qua-
dam cum se ad quietem in lecto composuisset,
soluto vt putauit diurno penso precum quas & se
indies exigebat, cum iu mentem venisset vnius
aut alterius oratiunculae cl se per obliuionem prse-
termissae, quam de more soleret recitare, incunc-
tanter ^ lecto exiliuit, & in medijs tenebris se ad
genua aduoluenti, lux inopina ac splendens afful-
gebat, eumque orantem ambiebat ; & mirifici
solabatur; donec finita oratione se in lectum
reciperet, & redormisceret.
Dimissus e carcere, domum reuersus multum
proficiebat, & desiderio perfectionis incalescebat,
seque insinuans in amicitiam cuiusdam religiosi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IK HIBERNIA. 497
!? ordine Pnedicatorio, cui noinen Edmundus
H^a ? hanu 8 , magnam cum eo necessiSem &
Wiantatemcontraxit; a quo etiam in SodaU-
tatem sanctaasimi Itosarij cWptatus (erat tum re-
S"^^ Frate rnitas) ntus&obseruatTone,
^rlTl^ 11 *? 11 -^PW»*» tem in t"c-
tendis recitendisque tesseris precariis, quam in
frequentandis Sacramentis, Conf essione & CW
mumonemenstrua auditione Sacri, aliisqueiUms
Sodalitij regulis obseruandis : eoque increuit e us
feruor vtomnia posthaberet consoVtio EcoTelT
^StSET** & — cioderebus
Personabat tota vicinia voce & fama hniu»
petatis,& Henrici Bronkardi MomonrPneS
rumor iste aunbus insonuit. Is toto tempoTe Zi
£ZlSl mUlt ° ard ° r ? & ^P^ Catholicos
persequebatur ; quem satis ex se Screm & violen-
t^incxt&runt map aemuU quidam & obtrecta tores
Bn^ P ,l dum ^T 16 " 1 - Baro Theobaldus de
Burgo, & eques Edmundus Valesius iam tum
Vicecomea lUnis districtus Limricensis, Utteris
suis ad Prasidem datis insectabantur Ioannem
eumque lam factum publicum receptatorem &
patronum Pontificiorium Sacerdotuni & Reiru-
lanum in toto Mo Comitatu suggerebant • I n
eamquerem addebant illi erectunTesse solemne
altare m eius aedibus, tanquam in stato & so-
lemni oratono, ad quod vndequaque commeabant
agraina populorum promiscui sexus, vt suas ibi
preces demurmurent. Perquam inuidiosura no-
bis & onerosum esset edisserere quid vni dela-
torum acciderit : q„id autem alteri, vel etiam
Vtnque obuenturum sit, nisi tempestiu^ recipis-
cant, non est nostrum praesagire : " Omnia in ***• ■■>•
futurum seruantur incerta, Altissimus eninKsst™'-
patiens redditor."
Verum quidem fflud est, infltituisse Ioannem in
Digitized by VjOOQlC
498 ANALECTA DE REBUS
suo pradio de Bretasio, & erexisse arain in coena-
culo capacissimo sui domicilij ; & quo omnia essent
liberiora ab impedimentis, totam familiam suam
transtulit in aliam coenationem, seu procoestrium;
idq; eo fine ab eo factum, vt proxima Dominica,
quse erat prima Octobris, confluentibus ad sacram
synaxim consodalibus (nam prima Dominica cuius-
que mensis ex instituto communicant) locus satis
patens & idoneus pararetur tanto aduentantium
ccetui.
Itaque Praeses cum redderetur certior de isto
apparatu, accepto tam fido nuncio de tota re, ex-
pediuit Decurionem Millerum & sua turma cum
mandatis & numero equitum armatorum ad com-
prehendendum Ioannem de Burgo eiusque Sacella-
num, siue Sodalitatis Gurionem IoannemClanssDum,
omnemque sacram supellectilem comportandam
Ipsa Dominica sub auroram, Millerus PrsBfectus
cum sua equestri ala velitum aduolarunt ad f un-
dum illum de Bretasio, domumque obsidebant
hora qua Sacerdos erat celebraturus prosente
magna nominum multitudine. Ad prinuun obsi-
dionis susurrum difpugiebaut turbse, seque hinc
inde proripiebant metu attonitse : Ioannes ver6
cum suo Sacellano, & Sacris vtensilibus in arcem
domui adstructam confugiebant, comitantibus duo-
bus famulis, & vno assecla, quibus adiunxerunt se
fceminae duae in illo tumultu. Prsefectus ille cum
suis excubitoribus arcem cingebat, aditumque
pacificum postulans, si permittatur ingredi & in-
clu808 alloqui, nulli id fraudi noxaeue futurum
spondebat : nec aliud a Ioanne responsum meruit,
quam vt ille, si ita animus ferret, ad sacram exo-
mologesim se pararet, idqiie suos vt facerent
moneret, tunc illis fore liberum ingressum, alio-
quin procul absistant ; neque enim profanis locum
esse aut partem in sacris ; nec Sanctum canibus
dandum, aut margaritas ante porcos proijciendas.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 499
Quando igitur volent arcem illam sibi patere,
arceant & se omnem erroneam opinionem de B.
V. de sacramentali Confessione, de sacra Commu-
nione, linguis f aueant, preces fundant, & cor suum
coram Domino effundant ad altare Domini, quod
in eum finem adornatum existit : Sin ista nolint ;
qu89 conuentio luci cum tenebris, quso communi-
catio Cliristi ad Belial. Procul hinc, procul inde
profani. " Foris canes, & Venefici, & impudici, ^Jf 1 22,
& homicidsB, & idolis seruientes, & omnis qui
amat & facit mendacium."
In hunc sensum profatus Ioannes iussit Decu-
rionem cum sua Decuria & limine abscedere, neque
se aut Curionem suum in eorum potestate futurum,
aut promissis eorum fidem adhibiturum. Mater
ab vna parte, coniux ab altera ad deditionem hor-
tatur, sibi malum, & suis perniciem ne accersat,
neue aditum preecludat ministris regijs, qui non
sine causa gladium portant. Sed surdo canunt,
neque enim vel ipse ad eos egredi, neque vt illi
ingrederentur aperire voluit ; fit armorum fragor,
& clamor circunstantium, Vicecomes cum instruc-
tis copijs ad tumultus auditionem e* suis excitus
sedibus, celeriter aduolat, minis & terroribus om-
nia implet ; paganicas domus castro circuniectas
incendit, & tecto ipsius arcis faces subdidit, nec
tamen obsessos elicere potuit ad egressum. Elapsis
aliquot diebus ab aggressa obsidione, armauit duos
illos quos dixi famulos cum calone, & ornamenta
altaris consarcinata posuit sub axilla, ne in manus
hroreticorum deuenirent, & ludibrio vel profana-
tioni exponerentur ; scutum aptauit sinistraB, dex-
traque mucronem vibrauit, & casside collocata in
capitis vertice, suum illum ternionem sequi iussit,
& aperta arcis ianua, excessit, erupit, euasit ad
marginem profluentis : iam Sacellanum suum prae-
miserat in tutum perfu^ium, suisq; illis comitibus
locum indixit si aufugiant incolumes : ad amnia
Digitized by VjOOQ lC
500 AKALECTA DE REBT7S
oram transcenso confragoso septo non sine fragore
in terram alliditur ; strepitum audiunt vigiles, qui
excubabant in militari statione ; conclamatur, ab
armatis concurritur, fugientem insequuntur; &
ille vt expeditius se in pedes conijciat, sacram
earcinam quam sub axilla vectabat, in dumos &
vepres aUbi abdidit.
Fuga se subduxit, amisso vno vel altero & com-
manipularibus, & ad maritimam vrbem inde dissi-
tam incolumis peruenit, spe ductus fortasse solu-
endi ex illo portu antequam rumor spargeretur,
aut notitia caperetur de loco subductionis eius.
Cum non daretur ibi commoditas nauigandi, re-
cepit se ad interius & mediterraneum munici-
pium; & edictis de eo publicatis per diuersos
tlomitatus, CarigiaB proditus & quadam foamina,
mox prehensus fuit & Prseposito illius oppidi, &
in carcerem coniectus.
Cum detineretur in carcere, & ab vxore iam
vtero ingrauescente, & vicinft partui inuiseretur,
non alia magis soUicitd miscebat colloquia, qu&m
de recta fidei institutione ; de cultu Dei & obse-
quio Deiparo ; de fugiendo heereticorum consortio ;
quod ille mirum quantum auersaretur, vt iam nec
Thaodoret pneros Samosatenos pilam expiantes ; nec Policar-
nieroii.d« P um aduersus Marcionem, quem agnominabat
■aJp^Eo- primogenitum SathansB ; nec D. Ioannem & balneo
exilientem, & execrantem Cherinthium ; qu&m
nostrum Ioannem omnes sine discrimine hetero-
doxos f ugientem magis admireris. Et quo posset
vxor de omni suo officio melius instrui, Utteraa
scripsit ad patrem Edmundum Halaghanum di-
rectorem Sodalitatis (cui ipse dudumnomen dede-
rat) quas iUa ad eum perf erret, obtestans & obse-
crans instructionis curam sibi adhibendam. IUa
tametsi vterum ferens, & ferendo vix esset labori
itineris tamen ne zelosum in fide maritum ne-
glectu procepti ofEenderet, Carigia Waterfordiam
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 601
profecta, eoq; non reperto, etiam Kilkeniam
lneommodissimo anni tempore excurrere necesse
habebat, alioqui eius voluntati non erat satisfactura»
Suas illa retulit encyclicas ; & ad ipsum Carigft
mouendum missa f uit turma equitum & praeside
qui tum Corcagiae sedebat. Ductor in mandatis
habuit vt captiuum deferret Limericum ; vbi
Siucis inde diebus praeses erat habiturus iuri-
cum consessum, & carceris visitationem cele-
braturus.
Adeo abhorrebat Ioannes & protestantium mili-
tum commercio, vt nec alloquio, nec salutatione
eos dignaretur, & quando in hospitium esset di-
uertendum in yia, quando & carcere educendus,
quando in carro onerario illigandus, quando eue-
hendus, ne vno verbulo volebat eos affari. Quin &
in Curia pro tribunali cum postularetur in iudicio,
de pluribus arcessitus, ac praesertim de nece vnius
quem ex arce sclopeto traiecisset, quando eum
potestas publica tenebat obsessum : ad omnia
obmutuit ; & tanquam agnus coram tondente, sic
non dedit vocem. Preses instar Pilati nitebatur
responsum elicere, palamque pr jfessus est se eius
sanguinem non sitire, nec inhiare haereditati ; &
quam benignissime cum eo acturum si obsequatur
regise voluntati in his quse ad fidem & religionem
pertinent. Quo refragante, & obsequium detrec-
tante in ijs quae Dei sunt & fidei orthodoxae, in
quibus recte educatus, de recta semita dimoueri se
nolle asseruit ; eum sic asserentem iudicium capitis
subire oportebat.
Sed quod in hac causa magnopcre notandum
est, qui ex officio sententiam pronunciare debe-
rent duo Iustitiarij prouinciae, religione tacti
subterfugiebant : atque hinc factum est, ex impe-
rio, & despotica voluntate Praesidis, vt Dominicus
Sarceuilius (qui tunc agebat Procuratorem Be-
giuin, siue Aduocatum fiscalem Prouinciee Mo-
Digitized by VjOOQ lC
602 ANALECTA DB RBBT7S
moniae, nuno autem est Antecessor in Curia
communium Placitorum Regni) extraordinaria
delegatione sederet iudex in causa huius Rei. IUe
vero dolore perculsus huius iudicaturae, & cilijs in
coelos sublatis ex imo suspirabat pectore, vt spec-
tatoribus appareret surdis conscientiae verbenbus
eum vapulare; quia tamen obniti reformidat
auctoritati Praesidis, personam Iudicis tuetur,
reum obtuetur, & interrogat an se velit regiae
voluntati obsequentem & conformem praebere.
Hle nihil veritus, nihil motatus palam respondet
se neminem pro Rege vel Regina habiturum, qui
non agnouerit Regem caeli Christum, Reginam
caeli Deiparam Christi matrem ; & quisquis ille sit
qui se auertere moliatur, & vero & legitimo vtriusq;
cultu, nec sequelam mereri, nec obsequelam ; se-
que ei nec honorem, nec recognitionem debere,
nec fidem vel assensum vnquam praebiturum : &
quicumque alicui aliter sentienti m hoc obediret,
non esse seruum Dei, sed mancipium Diaboli.
Quo in loco occurrit scribenti liberum effatum
Ginesij martyris, quiexagitatus&persequutoribus,
vt Christo renuncians Imperaton obtemperaret ;
his verbis & se depulit importunos deprauatores.
" Non est Rex praeter Christum, pro quo si millies
occidar, ipsum mihi de ore, ipsum mihi de corde
auferre non poteriti8. ,, Simili fiducia fretus
Ioannes, se liberare volebat importunitate Iudicis:
nec absimili dialecto dixit Apostolus, Regem
saeculorum immortalem & inuisibilem Deum so-
lum ; & Christus ipse ; neminem esse bonum nisi
solum Deum ; & patrem vetuit vocare super ter-
ram, cum sit vnus pater omnium qui in caeKs est.
Et D. Franciscus cum d patre cogeretur vt coram
Episcopo Assisinate bonis cederet paternis, reiectis
etiam vestibus omnia concedens, lllud subiunxit,
sibi imposterum maiorem f acultatem fore dicendi,
Pater noster qui es in coelis. Cum igitur Ioannes
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA.
solicitaretur ad defectionem & Christo eiusque
matre B. V. ac sponsa Ecclesia Catholica, idque
non dubitaret ad officium boni ludicis aut Prin-
cipis non pertinere, ideo vni pr® alio renunciauit,
& coelum terrse praeoptauit.
Cum his laBsam Maiestatem inclamat Sarceuilius,
& sententiam mortis pronunciat in Reum, vt
suspendatur, & suspensus capite truncetur, & trun-
cum cadauer in quatuor partes diuidatur. Quam
sententiam ille excepit laato & alacri vultu, nec
aliud respondit, quam quod summopere gauderet,
nullam ipsis in animam esse potestatem, qui cor-
Sori sic flludere possunt, & insultare : & alia quse-
am subiunxit, quibus innuebat, & auersionem
suam ab beterodoxis iudicijs, & intimum animi
ductum ad sedis Apostolicae obedientiam, in cuius
sacra Communione se mori profitebatur.
In plaustro onerario extra vrbem auectus ad
supplicij locum petijt deponi, vt per vnam circi-
ter parasangam genuflexus, ad patibulum posset
orando, & reptando peruenire : quo concesso,
mira deuotione & teneritudine spiritus se com-
mendabat caelitibus & tanta consolatione & ala-
critate gestiebat, ac si ad epulum qu&m lautissi-
mum inuitatus accurreret. Ver^ eum epulari
dixerimus, ministrante Christo, & prsecingente se
vt f aciat eos discumbere in Regno patris sui, qui in
Regno terreno genua noluerunt incuruare ante
Baal ; sed maluerunt offendere Praesides, & Prin-
cipes, ac Iudices huius mundi, quam supremum
iudicem futuri saeculi, & quo ipsi Iudices iudi-
candi sunt, & Heges si deuient, vel hic corrigendi,
vel illic erunt corripiendi.
Vnus de alio iudicat dies, sed supremus de
omnibus. Iam ita suspenso Ioanne, vt spiri-
tum penitus exhalaret, deprecatores ad Prspsi-
dem se interposuenmt viri quidam nobiles,
503
Digitized by VjOOQ lC
104 ANALECTA DE REBU8
cum alijs Thomas Browne ex equestri ordine,
qui omnes supplicarunt, vt de furca depositus
non dissecaretur in artus, quod & impetrarunt,
ita relatum in vrbem amici & propinqui sepe-
liendum eum curauerunt in Ecclesia sancti Io-
annis JLimrici circa diem 20. Decembris. Anno
Domini, 1607.
Digitized by VjOOQ lC
CATH0LIC0RTJM IN HIBERNIA.
DE FOEMINEO SEXU.
quia iam pauca quaedam exempla con-
stantise dedimus e quolibet gradu sexus
virilis in vtroque ordine, tam Ecclesias-
tico, quam sseculari ; Primates, Archiepiscopos,
Episcopos, Abbates, Decanos, Archidiaconos, alios-
que Sacerdotes diuersorum institutorum, quos in
Elencho commemorauimus ; & ibidem etiam facta
a nobis mentio est illustrium f oeminarum ; si
nuptam vnam, & innuptam alteram tradiderimus,
non videbimur penitus totum sexum praeterijsse
intactum. Itaque primo de nupta, postea de
innupta. i. de vidua primiim, deinde de virgine,
breuiter qu» occurrunt perstringemus.
605
DE ELEONORA BERMINGHAM.
[ENEROSA vidua Dublini degebat, no-
mine Eleonora Bermingham relicta Bar-
tholomeei Baal. Et haec digna honore
fuit, ex sententia D. Pauli iubentis viduas hono-
rare qu® ver^ viduse sunt ; quae didicere primum 1. TUnoti».
domum suam regere, & mutuam vicem reddere 5 "
parentibus ; quse ver6 viduae & desolataB sperant
m Deum, & instant obsecrationibus & orationibus
nocte & die. Et ita erat hsBC nostra vidua ; nam
qusB in delicijs est, viuens mortua est ; & hoc non
erat ipsa, sed irreprehensibilis, suorum, maximft
autem domesticorum curam gerens. Etenim si
in operibus bonis testimonium habens; si filios
Digitized by VjOOQ lC
506 ANALECTA DE REBU8
educauit ; si tribulationem patientibus subministra-
uit ; si omne opus bonum subsecuta est, quin vere
vidua f uerit nemo negauerit. Atque hsec omnia
qu&m serio illa & solicite prosecuta sit paucis ex-
equemur.
Toto viduitatis & desolationis suae tempore
qudm instanter in Domino confisa orationi & ob-
secrationi vacauerit, vel inde coniecturam capere
licet, quod praeter matutinum & vespertinum pen-
sum, nullo f ere die praetermissum ab ea ; horas
etiam alias quas poterat habere subseciuas, £
ministerio domus, & occupationibus Marthae, li-
benter impendebat tesseris Precarijs, Psalmis
poenitentiaKbus, cum Litanijs, aliisque Precibus
recitandis : f estis diebus, & prof estis etiam quando
liceret, piaculum quodammodo putabat sacrum
non audiuisse : & quo certior esset illius deuotionis
explendse, & quotidiani sacrificij non praetermit-
tendi, domi susb (quamuis tempora essent contraria,
persequentibus Catholicos his qui praeerant),
Sacerdotem Catholicum illa perpetu6 apud se re-
tinebat, cui victum, vestitum, cubiculum, cum
alio insuper annuo honorario suppeditabat, vt
paratum semper haberet qui celebraret, & sacra-
menta ministraret, & preces ad Deum pro ipsa, &
ipsius prole, & familia f underet.
Qua de causa ssopiuscule accusata in ConciKo
Regni, tandem missis apparitoribus, & satellitibus,
dum interesset sacro domi suse, manus ei iniecta,
simul & Sacerdoti ad altare astanti & celebranti.
Vterque vi corripitur, & ab armato manipulo in
conspectum Proregis, & CanceUarij, aliorumque
de intimo Senatu sistitur ; idque tanta festinatione
& impetu, vt non daretur Sacerdoti copia se ex-
uendi sacro apparatu : itaq; & ipse vestitiw orna-
mentis, & ipsa senio <y jafecta vehiculo raptatur in
carcerem ; & quo probrosior esset illa correptio,
atque abductio Sacerdotis per plateas ostentui
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 507
fiebat cum suis infulis. Sed tametsi illud specta-
culum Protestantibus cachinnum mouerat, tamen
orthodoxos magis confirmabat in sua religione ;
non secus ac Marius, Martha, & Audifax, cum ^-Jjf *^
Sraecisis manibus, & ad collum alligatis, per me- Martyroi.
iam vrbem, Claudio Imperante, ducerentur, Rom#
Catholicos Romanos ad pietatem & constantiam
permouebant.
IUa vice spolium sustinuit pia matrona sacrse
supeUectUis calicis, patenae, totiusque paratus Sa-
cerdotaUs, cum aUjs appendicibus, in quas inuola-
runt isti sacrorum direptores, & in prophanos
conuertebant vsus fanatici diribitores, qui omnia
habent in promiscuo. Sustinuit etiam carceris
SBrumnam per temporis interuaUum, donec viam
complanantibus nummis, & pnemolliente animos
RegaUum Ministrorum soUicitatione & importuni-
tate quorundam Nobilium, demissa f uit 6 custodia,
domumque redire permissa.
Quid verd iUa post hanc Uberationem, nisi id
ipsum quod ante incarcerationem peragebat P susb
deuotioni in orationibus, aliisque pijs exercitijs
aduigilabat ; vacabat, & videbat quam suauis esset
Dominus ; & pauperum necessitatibus subueniebat :
Idque e6 iam attentius faciebat & sapidius, quo
gratior solet esse, & iucundior & reclusione Uber-
tas, a tempestate serenitas, ab infirmitate sanitas,
ab inedia cibus, d soUtudine honesta societas, a
squalore carceris noti parietes veteris domicUi j .
In isto suo domicUio speculum erat integritatis
& castimoniae, pietatis & innocentise, modestiaB &
virtutis, ad domesticos, ad exteros, ad vicinos, ad
remoto8 ; virginibus erat exemplum in caeUbatu ;
viduis specimen vidualis continentise ; puelUs &
iuuencuUs raagistra morum ; grandioribus firma-
mentum honestatis ; prouectis auctoramentum pu-
dicitiee ; omnibus lucerna fidei, reUgionis, & sanc-
titatis.
Digitized by VjOOQ lC
508 ANALKCTA DE REBUS
Atque inde erat qu&d ad eius aedes, tanquam
ad domicilium pietatis, & officinam virtutis gesti-
rent & propinquo pariter & e longinquo destinare
suas proles ab ea educandas f oeminae honoratiores,
quibus cura maior erat de pia & in^enua filiarum
institutione procuranda ; has vero sic ei in manus
& in disciplinam traditas sibi alumnas, & virtuti
Epi»tM. reddebat ancillas, vt quod de sancta Macrina auia
75. e et 7» m sua scribit ad Neocaesarienses B. Basilius, se in-
fantulum ab ea sacris imbutum disciplinis, ob
eamque causam, ipse eam in fide nutricem ap-
pellat suam ; gloriaturque se eandem retinere
ndem quam velut lac purum £ pectore eius olim
ebibisset ; id sine fuco possint complures dicere in
Hibemia, quibus haec cordata & grauis matrona
rorem pietatis in prima educatione instillauerat,
vel etiam prouectis renouata infusione irrora-
uerat.
Sed afflixit cor eius intempestiua durities filij
sui primogeniti Walteri Baal, qui ex consortio
Nouatorum hausit f OBces nouellorum dogmatum ;
modis omnibus illa nitebatur eum expurgare ab
illo fermento malitiae; precabatur ipsa clam &
palam, obsecrabat & obtestabatur diumam bonita-
tem, pro eius nequitia sananda : alios etiam adhi-
bebat socios & comprecatores in eandem rem : non
erat Presbyter vel regularis vel saecularis, non
Episcopus, non alius aliquo titulo vel aestimatione
doctrinee & pietatis conspicuus, quem illa cum
daretur copia non sollicitaret, ad operandum co-
operandumque eius conuersioni. Diceres reuixisse
sanctam Monicam eiusq; sollicitudinem circa sanc-
tum Augustinum deuiantem extra regulam ortho-
doxam, ad quam illa nihil non tentabat vt eum
reduceret. Sed fcelicior erat Monica quaB suum
tandem obtinuit votum, filioque potitus est Ca-
tholico, eoque acerrimo postmodum assertore ac
def ensoreB vera fidei : Sed nostrae Eleonorae probae
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 509
parentis improba proles, euasit filius Belial abs-
que iugo, seruiuit Baal & adorauit eum ; factus-
que erat " Nabal, secundum nomen suum stultus ; " 1. Regum
& stultitiam suam deduxit ad sepulchrum, cum 25,
alij complures per operam matronaB ab erroribus
resipuissent, ipse tamen obdurauit animum suum,
& in sua coecitate pertinaciter obiit.
IUud autem summae erat nequitiae, quod non
contentus sordere ipse in cceno errorum, etiam
matrem acriter insequebatur vt ijsdem ipsam sor-
dibus inuolueret. Nam factus Praetor ciuitatis
Dublinensis, tam inhumanus erat & vere viperinus
aduersus ventrem qui ipsum genuit ; vt decrepitam
parentem nec iam prae imbecillitate incedere po-
tentem coegerit in sedili, ac veluti feretro vectari
in carcerem, quando omnibus alijs tentatis, eam
nequiuisset pertrabere in Communionem suorum
dogmatum.
Boc illa patienter sustinuit, & relicto odore
suauissimo suaB constantioe, longanimitatis, & illi-
bataa fidei, in reclusione carceris fa)liciter obdor-
miuit : circa Annum Domini 1584.
Digitized by VjOOQ lC
510 ANALECTA DE REBUS
DE MARGERIA BARNEUALLA.
IIRGO haec nobilibus orta parentibus, cum
iam per aetatem nubilis esset, virginita-
tem suam coelesti sponso dedicauit, &
Lib d« rir- trigesimum «tatis annum attingens, sacrum vela-
grnibua. men aC cepit & Catholico Episcopo. " Nomen
virginis titulus est pudoris, inquit, S. Ambrosius :
atque ea de qua loquimur non fefellit auspicium
nominis sui ; nam pudica pariter & verecunda
consortio ketabatur simili, & inter honestas castas-
que fceminas, cum deuotis & pudicis virginibus
libenter versabatur. Morabatur plerumque in ci-
uitate vel Dioecesi Dublinensi ; nec diu latebat
praetensum illius loci Antistitem instinctus & pro-
fessio Virginis, deferente quodam exploratore, qui
non tam auersabatur mores & studium castse vira-
ginis, qudm aucupabatur indicio suo gratiam &
fauorem Archipraesulis.
IUe ex notitia accepta apparitorem destinauit qui
manum inijceret in Virginem, sisteretq; eam pro
tribunali : coniecta in carcerem, & mox educta ad
examen, varijs lacessita percunctationibus, de
parentela, nomine, aetate, residentia, professione ;
ad omnem interrogationem caut£ & categorice
respondebat : aetas tum erat triginta trium anno-
rum, conditio vitaeque status Virginalis. Quid (in-
quit Antistes) eritne fas credere, aetate tam adultA,
corporis constitutione tam vegetA & robustA, edu-
catione tam ingenuft, moribus tam excultis, in
mundo tam meulgno, tam florentem & speciosam
posse illibatam. Hoc ille hausit e fornace Lu-
theri, qui adultus in concupiscentiae sartagine;
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM 1N HIBERNIA. 511
nec considerauit illas Eunuchorum classes quos
distinxerat Dominus ; in quibus illi qui se ipsos
abdicant omni vsu Veneris propter regnum ceelo-
rum, reportant honorificam victoriae lauream ; &
quamquam arduum opus hoc superet ordinarias
hominum vires, tamen ilK impossioile non est, cui
omne quod voluerit subest, cuius & potestas cum
voluntate concidit. Nostra ver6 Sunamitis quce
hoc quod Deo vouerat, Deo adinuante adimplebat,
ad istam Antistitis exquisitionem,
" Pulchra verecundo suffundens ora rubore,"
mirabatur examinatoris sui admirationem,& incre-
dulitatem, quasi fieri hoc non posset, quod ipso
Domino inspirante vouetur, & cooperante ipso &
tam multis completur vsu quotidiano non viris
tantum, sed etiam foeminis suum retinentibus
coelibatum & castimoniam.
Et de castitate repulsis obiectionibus, prsesul
eam adoriebatur, circa fidei professionem ; vias
exquirens & artificia, quibus eam obduceret &
sensu orthodoxo : sed illa intrepida palam edixit,
in gremio Catholicae Matris Ecclesiae Romanaa se
hactenus vixisse, & sub eadem tutela omnino velle
mori : nec esse quidquam in vita, quod eius in ea
fide firmitatem possit concutere. Quo responso
irritatus Antistes, confestim iubet eam in carce-
rem reduci ; vbi postquam aliquandiu esset de-
tenta, interuenientibus consanguineis, & nobilibus
Sropinquis, conniuente carceris praefecto, quem
onis iUi dedolabant, egressa est ^ toto regno, &
nacta commoditatem nauis Britannicas in eodem
portu Dublinensi cum nauclero Britone pacisceba-
tur de vectura sua ad sanctum Maclouium.
Est ea ciuitas in minori Britannia quondam
Armorica nuncupata, nicenibus cincta & propug-
naculis: attamen ad maiorem custodiae cautelam,
cum appetente vesperi portae sunt claudendae,
quotidie expediuntur f eroces molossi ad duplican-
Digitized by VjOOQ lC
512 ANALECTA DB REBTTB
das excubias : Hi praedabundi discurrunt exterius
per murorum ambitum, & quamcunque offendunt
vel f eram vel hominem atrociter laniant & discer-
punt. De canino isto satellitio multa inter se
mussitabant nautae in ipsa naui antequ&m in por-
tum inueherentur ; qu» cum inaudiret Margeria
virgo cum sua Abra pedissequa itineris socia;
ooncipiebat aliquem timorem, ne in se insilirent,
8X f orte eis occurreret in via ; & apud se statuebat
declinare pericujum ne inconsult6 se daret eis
egressuris obuiam.
Aduecta in portum naui, & anchoris in profun-
dum submissis, in terram Nauclerus cum nautis
& vectoribus exscendit, relictis duobus nauicula-
toribus qui foeminas obseruarent vsque ad auro-
ram insequentem ; iam enim aduesperascebat, cum
ad Cothonem vel ripam scapha pertingeret, quae
omnium capax non erat, vt exponerentur simul in
terra. Metuebant faeminae molossos terrestres ;
$ed maritimi canes aeque se formidolosos ipsis
Qommonstrabant : Nam in noctis conticinio duo
emissarij soli, cum duabus solis virginibus, ad-
hinnientes ad Kbidinem, impetum faciunt in vir-
gines ope humana destitutas, earumque pudicitiam
prostituere moliuntur. IUae inter soporem & ter-
rorem consternatae, clamant, reluctantur, vocife-
rantur, seque Deo, & virgini Deiparae enixe
commendant ; Et enimvero impudicos hosce
procos cum experirentur vald^ infestos, & se in
angustijs constitutas cernerent, qu6 longinquiores
erant a def ensione & tutela hominum, eo ardentio*
ribus votis suspirabant ad Dominum, qui sibi
appropinquantibu8 appropinquat ; & tunc etiam
quando abesse videtur, vel surdescere ad preces
faraulantium sibi, adest tamen & adiuuat in apo-
ri& ; & vultum suum subinde abscondit, etiam
tunc quando manum auxiliariam porrigit laboran-
tibus : sed ita celat se, & solaminis dulcedinem
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORVM IX HIBERNIA. 513
subducit ab his quos subleuat, vt zelum eorum
qui 8U8tinent probet pariter & corroboret ; atque
inter saxum & sacrum (quod aiunt) deducat inco»
lumes ad optatum laboris terminum.
Insensos habebant hos nauticos ganeones, quia
eorum spurcitiam auersarentur virgines ; illi verd
nihil intentatum relinquunt, vt sua potiantur
libidine. Post primum illum inopinatum assul-
tum, quando semisopitas opprimere non poterant,
resistente eorum impudicitiae virtute illa cselesti,
quse virgineas mentes diuinitus fulciebat, aggre-
diuntur eas verborum illecebris demulcere, quat
impetu & asperitate inuaserunt, tentant praemijs
& pollicitationibus delinire, & consensum quom
vi extorquere non poterant, astu nituntur eblan-
diri. Sed frustra iacitur rete ante oculos penna-
torum : illee enim inter medios cleros, quamuis
sine clerico, sine tutore homine, sine custode
pudicitise, ab inuasoribus stipatae, in lecto medi-
tationis suae quiescentes, & speculantes ea qu®
anteriora sunt, retrorsum conuerti noluerunt, m-
duebant pennas columbae deargentatce, cuius pos-
teriora dorsi rutilant in pallore auri. Eloquium
Domini castum ruminabant, argentum igne exa-
minatum, probatum terne, purgatum septuplum ;
& spretis blanditijs caraalibus, spiritui intende-
bant.
Capterutn verbis jn ventum datis, verbera suc-
cedunt & nautis, & iam tertid durius adoriuntur,
& geminata vi insiliunt in virginea heec propug-
nacula ; experturi si vel arte, vel ariete expugnare
valeant earum constantiam. Sed qui fortis est ln
infirmis, dedit infirmo sexui resistendi robur, &
vincendi fortitudinem. Fatigati canes (ita voci-
tauerim caninos homines, impuros ganeones) cum
viderent irritos conatus suos, recedunt ad sua
grabata, sternunt se in suas culcitras, & lassi in-
dormiscunt. ^ M
34
Digitized by VjOOQ lC
514 ANAI.ECTA DE REBU8
Ouiculas exterritas & lupis fugit omne deside-
, rium somni ; excubant pro castitate, & trepidant,
. ne denu6 patiantur procacitatem salacium istorum
emissariorum ; & dum graui sopore obrutos inau-
. xliunt eos altum stertere, cogitant de aufugio ex
; illo antro atrocium lupDrum, £ gurgustio libidinis
- m & impuritatis belluarum tam immanium ; ne in
. illorum amplius manus incidant, aut periculo
subiaceant, ne ab eis constuprentur. Nauis in
qua vehebantur, quamuis portui vicina, tamen
fluitabat vndis subnixa anchorarum retinacnlo.
; Consilium ineunt hera & ancilla arduum sane &
anceps, nisi, ille qui audendi ardorem indidit, ipee
etiam firmaret dubias, & vacillantes regeret in-
offense.
Cinffentem se heram chlamyde leuidensi, quam
funiculo astringebat, ancilla succingebat, & vndis
. se committentem, ipsa comitatur : denua chlamydis
lacinia supernat aquis, & instar lintris subuehit
velificantes pias fseminas, quarum carbasa imple-
bat ventus sancti Spiritus, cuius afflatu aussB sunt
in tantum sese discrimen conijcere pro liberanda
pudicitia. Iam vicinas illas margini littoris,
postquam vno enauigassent alteroue periculo, ter-
tium a terra ipsa inuadit ambas, sed ancillam
. maxim^ ; quam exterret rabies molossorum, qui
de more circumeunt muros vrbis Maclouianae, vt
.iam diximus, & nulli parcunt occurrenti siue ferae,
. siue homini. Et ista trepidatione fluctuantem hera
. excitat commemoratione diuinae bonitatis & pro-
uidentiee; meliusq; esse k molossis terrestnbus
carnem deuorari, quam & maritimis animas confici,
vel castitatem periclitari. Itaq; se mutu6 ani-
mantes, orantes, signo crucis se munientes, diui-
nam opem implorantes, & patrocinium B. Virginis
inuocantes sedulo, dum proripiunt se ad littus
accurrunt rabidaB ill» excubiee molossorum ; &
qui caeteris f erocior videbatur assultabat, pedea-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEJINIA. -616
que anteriores in humeros virginis quasi discerp-
turus imprimebat: Pon& subiens ancilla tremebat ;
hera verS recitans versiculum illum " Circumde-
derunt me canes multi," & nescio quas voces ver-
naculas casu demurmurans Hibernic^, mulcebat
ceruicem canis : atque ille de repente se conuertens
ad agmen canum insequentium se horribili eiulatu
vocis, gestuque corporis, effecit vt omnes Molossi
comiter praeirent ad portam ciuitatis; ipse verfc
ducatum prsebens virgunculis, regebat earum
gressus in eodem tramite, ductasque iam ad por-
tam custodiebat illaesas, circumuigilantibus illis
stipatoribus quasi in satellitium adhibitis molos-
sorum manipulis, quousque lucente aurora proximft
patefierent portae, quas moris erat non aperiri
ante solis ortum.
Itaque hor& solita cum aduenirent iuxta suam
vicem iUi quibus incumbebat cura portarum &
custodia clauium vt molossos intromitterent, atto-
niti nouo spectaculo, quod duas fceminas viuas &
vegetas in medio molossorum agmine depraehende-
rent inuiolatas & illsesas, paucis hinc inde per-
cunctatiunculis ad eas factis, vt omnia melius
innotescerent, ipsas ad Episcopum loci adduxerunt,
qui tunc forte fortuna celebrabat diuina officia in
Ecclesia. Diuulgabatur res per totam ciuitatem,
& ad Ecclesiam cateruatim confluebant populi
nouitate moti istius euentus, quod incolumes &
canibus praater morem se tueri potuerint duse
inermes & imbecillae foeminse.
Episcopus sacris peractis per interpretem eas
examinauit, neque enim vel ipse Hibernicam, vel
illae Gallicanam aut Britonicam linguam callebant :
Sed opportun^ dabatur nobilis Maclouianus in
Hiberma educatus, cui noti erant parentes Mar-
gerise nostrae ; f orte an ipsa quoque virgo ; quam
ex cohabitatione & conuictu in eadem vel vicinia,
vel familia certi* indicijs nosse prae se ferebat : &
Digitized by VjOOQ lC
518 ANALECTA DE REBTJS
ex mutuo commercio quod continuant cum Hi-
bernis Maclouiani voluntario personarum cambio,
ex nostris illi, & nostri ex illis recipiebant iuniores
alumnos, pro ediscendo & idiomate & ritu gentis ;
idque etiamnum adhuc factitant in quibusdam
Hibernee partibus.
Vt omnia certius perdisceret Episcopus Naucle-
rum acciuit, & ab eo sciscitatus quid de virginibus
illis rescijsset, cum omnia candidS aperuisset, de
illarum vectura, & quomodo eas Dublini commen-
datas in nauim suscepisset, & in eadem naui sub
crepusculum vespertinum proximd elapsum eas
reliquisset, vt preestolarentur auroram crastinam,
Sro commoda in terram exscensione facienda :
einde & duos nautas & quibus sollicitabantur ad
impudicitiam accersiuit ; quibus agnoscentibus
suam petulantiam & earum constantiam, vt indul-
geret lllam noxam rogauerunt Antistitem virgines
lpsae, quas violare tentauerant.
His ita in lucem propalatis, ne rei gesfae me-
moria intercideret ordinauit Episcopus vt totum
examen, cum euentu negotij consignaretur pub-
licis monumentis, foeminasque tam raro diuinae
prouidentiae exemplo conseruatas ab interitu com-
plectebatur singulari humanitate, & annonam
praebuit per illos dies quibus isthic commoraban-
tur, abituras ver6 non dimisit absque viatico.
Illse quia in magnis versabantur periculis ex
quibus Deus eas Eberauit, votum gratitudinis
nuncupauerunt ad D. Iacobum in Compostella:
Atque illuc cum essent profectae accidit ancillam
ibidem segrotare, & post obitam illam peregrina-
tionem ingressa viam vniuersra carnis, migrauit
ad Dominum. Hercs diuturnior valetudo permisit
ut inuiseret limina Apostolorum in vrbe, ibique
enarrauit suo confessario totam seriem huius re-
lationis ; de sua incarceratione ac liberatione &
carcere in Hibernia ; de transfretatione in Britan-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOWCOBUM IN HIBBRNIA. . 517
fciam ; de nautarum solicitatione ad libidinem ; de
uicolumi euasione ex eorum potestate ; de molosso-
runi insolita lenitate, & fideK custodia ; quomodo
vndae & bestiee parcebant earum innocentiae &
continentiae, quam vitiare attentabant homines
P«Uuini, quibus honestatis & virtutis ratio tota
obbrutuit.
m Eiu8 vel consilio, vel exemplo multae postmodum
piae f ceminaB, & religiosaB puellaD dedicauerunt Deo
suam castimoniam in Hibernia ; & ex eis non-
^Jlea ad imprecationem Pontificis (vt cum B.
Hieronymo loquar) "Flamine virginali sanctum g^ tr f* ■*
operuere caput ; " & multo plures facturae essent,
si liceret per eos qui Rempub. gubernant ccenobi-
ticft frui clausura. Sed quia vel muro plerumque
yel viro opus esse dicitur imbecillo sexui contra
lncursum & daemonium meridianum, & sagitta
volante in die, & negotio perambulante in tenebris ;
nonnisi timide hunc sexum adhortantur pruden-
tiores ad velamen & theristrum vinculi caelibatus ;
subuerit ne deperiret & luce & ardore solis illa
virginei amiculi integritas, quae melius in vmbra-
culo, quam in propatulo custoditur. Sed super-
sunt tamen sparsa in hoc regno, e casta illa &
caelibari generatione sancta genimina virginei de-
coris & pudoris ; in quibus charismata splendent
ineliora & & quibus mundus, caro, daemon poten-
tisaimS debellatur.
Margeria ver6 nostra capta f uit & Protestanti-
bus Dublini anno Domini 1580. & tertio inde
anno, idest 1583, mense Octobri Romam per-
uenit ; ibique narrationem totius suae peregrma-
tionis voce edidit Confessario ; a\ quo ista nos
hausimus, & in lectoris eedificationem hoc loco
subiecimus.
CORONIS.
Hoc iam nouenario specimine decertantium
Digitized by VjOOQ lC
&8f
ANALECTA DE REBTJ8
Christi pugilura e catalogo martyrum ln prsegTis-
tum dato, reliquos inibi recensitos pari studio &
cultu prosequemur, prout eorum acta & monu-
menta pedetentim e tenebris in lucem poterimus
eruere.
Et pro coronide quam promisimus, adiungendi
erunt duo illi perillustres Christi famuli, quorum
alter egregius Confessor & sanctimoniae lilijs can-
didatus clausit agmen illud numerosum praBnobi-
lium Heroum qui vite innocentia <£ integritatc
effloruerunt ex hac nostra Natione, ante exortum
in Anglia diuortium Religionis, per vetitas Annse
Bolenae nuptias : Alter insi^nis Athleta, qui dam-
natum illud diuortium, & msecutas inde nnptias
stylo insectatus, constanti confessione & cruore
profuso illu8tre testimonium Iesv Christo prcebuit.
Digitized by VjOOQ lC
619
CATHOLICOKVM 1N HlBERNtA
DE D. WILHELMO TYNZBI
Confessore Eiberno, ordinis Carthusianorum.
Ex historia Marttjrum Carthusianorum Anglue,
auctore F. Mauricio Chanuceo A.nglo
Monacho Carthus. e. 7.
ffreSVTT in illa domo nostra Londinensi qui- ^Sfr*»"
KS SH dam venerabiKs Pater sanctitatis inenar- iggf*
Wi rabiKs, sexagesimum post prof «•™££* «£? i»
suam in nostro ordine excedens annuna, e ^m.»**».» Apo\og.»d
ti iginta annis Prioratum huius domus »<>stra ^SM;
dignissim^ administrauerat Wilhelmus -V 112 ^ menUonem.
nomine, natione Hibernus. Hic ante ba ^f ^
ordinis susceptionem ad sanctam ciuitatern ■**£**■-
salem peregrinabatur, vbi & ab Agaren^ cap c^ s
fuit, & perimendus carceri traditus : ^ -^ » *-U.
hac angustia constituto, pridie quain f??L :^V«.«j
erat, venit in mentem memoria cuiusdam u |i*Xi s
D. Catharinte in capeUa domus P^tern® "\ co^***
sua pendentis; ad quam toto cordis ^f 5 ^ ?**Vu
ersus, inuocabat cum crebris lacrymosis ' *JJ**>*
pnefatamChrisnspon^mprosuabberatione. ^
m hac supplicationrdiutiuspersistens, » "™*W
incidit, a quo euitfilans, inuenit se in llla c a t>©|^
domuspaterna), ante pwedictem ; magmem ^de^*
Dei omnipotentis virtute (cui nihd lmpossibile est '
per immensa maris & terrarum spatia subit^
translatum, non absque grandi miraculo, vnde ^
ipse & cffiteri qui aderant vehementer adnoirati, &
de inopinato eius aduentu gauiai sunt. Ip^ autem
D. Catharin» patrocinium, & rem j^out gesta.
erat omnibus enarrauit. Quibus auditi^ e um in.
magna reuerentia lx»V>«re ceperunt ; & ^ Vuuuv
Digitized by VjOOQlC
520 ANAXECTA DE REBUS
sanctum venerari. Quod ille perpendens clam
aufugit & ad ciuitatem Londinensem deuenit, &
post aliquantulum temporis habitum nostrcB reli-
gionis in domo nostra suscepit : In qua alter An-
tonius effectus est, in perpessione & victoria
tentationum, in frequenti conflictu daemonum, &
in sanctitate vitae. Sicut enim daemones plagaue-
runt S. Antonium, semiuiuo feo relicto ; ita & hunc :
Qui quidem celabat omnia ad humilitatis conser-
uationem quantum potuit. Quadam tamen nocte,
tot & tantis plagis a daomonibus laesus erat, quod
non potuit se mouere a loco in quo iacebat, nec
tegere corpus vestimentis, propter quae compulsus
erat absens esse a principio matutinarum : Quem
requirens infirmarius inuenit in terra iacentem
cum defiuentibus vulneribus, omnibus in cella sua
conturbatis & confusis : frequenter etiam in mul-
tis alijs eum impugnauerunt.
Iste sanctus Pater tantae sanctitatis erat ; qu6d
per multos annos ante suum obitum, raro vel
numquam dicere potuit illud sanctissimum Euan-
gelium : In principio erat verbum ; absque ecstasi
& raptu. Kaptus quoque erat quodam tempore
in paradisum, vbi & audiuisse se perhibebat ineffa-
bilia verba, & multos ibi vidisse & cognouisse
olim sibi familiares. Supereminens sanctitas
huius probata erat omnibus sine simulatione.
Obijt autem Anno Domini, 1529. Haec ille cap.
7. Histori».
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNU. 62l
DE IOANNE TRAVERSIO,
Martyre Sibemo S. Theologite Doctore.
Ex Alani Copi, alias Nicolai HarpsfeldiJ, sexto
Dialogo, cap. 44.
iam ad se ipsa Hibernia vocat, qu®
inter alios dedit nobis martyrem Tra-
uersium. Is quaedam scriptis man-
darat quibus summi Pontificis dignitas asserebatur :
Abreptus itaque ad tribunal, & ea de re interpnel-
latus, nihil negauit, sed protensa manu intrej>ide
respondens ; nis inquit, digitis ista & me scripta
sunt, quorum nulla vnquam in tam bona causa
pcenitudo me cepit aut capiet. llirum dictu (sed
verum tamen est, si modo illis credendum sit qui
8e rei gesteB interfuisse dicunt) cum atrocia de
more supplicia exsolueret, manusque illa & tor-
tore abscissa, & in ignem, spectante populo, con-
iecta fuisset ; reliquam quidem manum absumpsit,
sed pollicem cum duobus proximis digitis quorum
ad scribendum officio vtimur, ignis, quantumuis
8«epiu8 dat& operfc accensus, absumere nunquam
potuit: vt nihil iam dubitem verissimam esse
ulam Bed» de Rege & Martyre Osuualdo narra- jb£*£°
tionem ; cuius dexteram, quse semper erat parata mb«no
& exposita ad pauperum subsidium, integram ad J^^^t^i
sua tempora perdurasse tradit. Huius etiam in- Jg^JJ 4 *
corruptas & solidas carnes ad nostram vsque seta-
tem eodem tenore perseuerantes multi qui liodie
viuunt, se vidisse constanter a^serunt.
Hic finio, fidemque appello, humanae societatis
vinculum ; me, tametsi orthodoxse Religionis pro-
pagandfiD, & tuendre eiusdem veritatis cupidum,
Digitized by VjOOQ lC
522 ANALECTA DE RKBtJS
pro conatu meo, nihil affectibus indulsisse In his
pagellis consuendis : quin ver6 operam studiumq;
posuisse cum multa solertia, qua adeundo oculatos
spectatores, auritosue fide dignos testes eorum
3uaB commemorantur : qua consulendo viros pru-
entes, & ingenio iudicioq; praestantes in lpsis
partibus, pro maiori securitate suscepti operis
ndeKter exequendi ; qua inquirendo ab exteris per
litteras & fidos internuncios ; qua euoluendo scri-
nia, regesta, archiua, tabularia, & doctorum monu-
menta tara excusa typis, quam calarao exarata.
Cum quibus omnibus si aliquid humanitus accide-
rit, vel nobis ref erentibus, vel illis quorum nos
relationem vt certam & exploratam secuti sumus,
non pratendimus contumaciter, nec Catholicam
causam qu» splendore suo & luce nitescit in certis
rumoribus dehonestandam, aut commentitijs addi-
tamentis, quse penitus aduersamur, deturpandam
putamus; quasi mendacijs hominum indigeret
Deus ; aut diuince reKgionis integritas, non debe-
ret cum summa integritate & reKgione humana
pertractari. Ipsa igitur est humana fides ex ar-
gumentis & testimonijs probabilibus acquisita (qu»
nobis adminiculata est m ista narratione conteren-
da) tametsi in singuKs non sit f orsitan irrefraga-
bilis, tamen in omnibus non solum infimis ; sed
etiam in mediocribus & magnis non est aspernan-
da : quam si despiciamus, & mdiscriminate* reij-
ciamus, ipsa humanse societatis foedera distrumpi-
mus, & omnium inter se hominum commercij
dissipamus nexum & coagulum.
iah. 4. Di». Atque huc transtulerim iUud D. Gregorij in re
^* •• non dissimili sic arguentis. " Audacter " (inquit)
" dico quod sine fide nec infidelis viuit ; si enim *
ostendere infidelem voluero, & perscrutari quem
patrem aut quam matrem habuit ; respondet pro-
tinus illum vel istam ; quem si requiram vtrum
nouerit quando conceptus sit, vel viderit quando
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTTM IN HIBERNIA.
^atus fuit, fatetur se non vidisse, & tamen quse
Hon vidit credit." Est tamen in fidei acceptione
pfragna latitudo, & quod a Philosopb° notatum est,
*** genere latent aequivocationes ; quas cum elate-
rT ei \t nostri Theologi, & accurato distinctionum
e ***cident discerniculo, ne criticis nostri temporis
°ogaiiiendi Kbertas concedatur ; aut importunis
^ophistis paralogizandi libido subrepat, hoc loco
trademus quid egregius Doctor, e ^etusto Theo-
^gomm cuneo, de ista difficuitate enodanda &
illustranda protulerit, ita disserens de quadripar-
tito ordine veritatis & fidei.
523
Ex Ioanne Gersotie Tom. j-
In declaratione veritatum quse credendse sunt.
felMO "sunt veritates quse credi debent
immediate & explicitS a Deo reuelatae
u t> • G88e ' 9 uarum triplex gradus est.
"a mUB e8t Canon totius Scripturae Sacra.
"Secundusest veritatum ab Ecclesia determi-
natarum, quae ab indubitata relatione Apostolorum,
per successionem continuam deuenerunt.
" Tertius est veritatum specialiter aliquibus
reuelatarum, quae ab illis, quibus reuelatio facta
est, absque vlla dubitatione credendaa sunt."
Secundo " sunt veritates omnes & singolaa qixae
concluduntur ex praemissis veritatibus in con.se-
quentia certa in lumine fidei, vel in euidenti
lumine naturali : quamuis non in propria f oxTna
verborum illic habeantur."
Tertio " sunt veritates quae ex veritatibus qxxaA-
ruplicis gTadns antedicti vel aliquibus earam cl©—
ducuntur in consequentia tantumnxodo proba\>Hi
vel topica."
Digitized by VjOOQ lC
apud Hier.
684 ANALfcCTA DE REBtJS
Quarto "sunt veritates ill® qu» tantummodo
faciunt ad nutriendam vel fouendam deuotionis
religiosam pietatem, quaB magis inducuntur ad
inflammandum affectum, qu&m ad instruendum
intellectum, vbi pietas deuota magis aspicitur
qu&m veritas certa : vbi boc vnum reprobatur, si
adesset assertionis temeritas, priusquam elucida-
retur alio modo per Ecclesiam vel rationem certam
ipsa veritas; aut superstitionem, hoc est religionem
superfluam & vanam induceret. Vnde sicut dicit
Aristoteles : Nihil refert quaedam falsa probabi-
liora esse quibusdam veris ; ita nihil ref ert qu®-
dam f alsa pie credi, non quod ea ratione qua falsa
sunt, vel si sciuntur esse falsa credi possunt;
procul hoc a pietate fidelium ; sed cadit pia existi-
matio, vel pia credulitas non super veritate vel
falsitate, sed tantummodo super apparentia vel
probabilitate : & hoc vtiq; non est periculosum,
Tom. 9. V 1 ** confi ^ d© apparentia & probabilitate, dum
Epfct. ^ falsitas vel veritas lgnota est. Propterea sapien-
^ tissime dixit Hieronymus, quod de talibus eligi-
bilius est pie dubitare, quam temere definire;
sicut stat quodlibet contradictorium esse probabile,
& vnum stat cum altero, non in veritate, sed in
probabilitate : sic diuersis respectibus vtrumque
contradictorium credi potest cum fidei pietate,
dum tamen sit animus ab assensione pertinaci
alienus.
" Respicit autem iste gradus legendas & miracula
Sanctorum, vitas Fatrum, visiones deuotarum
Sersonarum, recitationes & opiniones sacrorum
octorum; quaa omnia suscipit Ecclesia & legi
permittit, non quod determinet talia de necessitate
salutis esse credenda ; sed quia proficiunt ad com-
mouendos affectus pios fidelium, & in sedificationi-
bus ipsorum, dum ui talibus nihil de certitudine
scitur esse falsum ; quamuis etiam nesciatur illud
certitudinaliter esse verum quod oportet, nec vt
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUCORUM IN HIBEKXIA. o25
tale credendum proponitur ; Ita, quod magis hic
attenditur, id quod pia recogitatione fieri potuit
qu&m illud quod f actum est. Et hoc apud Ora-
tores creberrime reperitur ; qui ex aliorum per-
sonis dicunt ea qure non personae dixerunt, eed
qusB dicere potuerunt: sicut in legenda Beate
Agnetis, & B. Sebastiani, & simiKum oontinetur. , '
His ita praemonitis ex mente & sententia tam
conspicui scriptoris, cum minori offensa (vt opina-
mur) vel & nobis vel ab alijs perscribi poterunt ea
quae digno fide relatu perferuntur miracula, &
sanitatum operationes edit» ad honorem Dei, per
interuentionem quorumdam ex his quorum acta
& fcelicem exitum in superioribus commemoraui-
mus.
" Magnus Dominus qui aliorum merito ignoscit fjFj£££'
alijs ; cur apud te 6 homo, collega non valeat, p°«t ini-
cum apud Deum, seruus, & interueniendi meritum,
& ius habeat impetrandi. ,,
Digitized by VjOOQ lC
DIASPHENDON
HIBEKNI.E.
Plinius in
Panepyr.
[NGRATJESCENTE conflictu Catholico-
rum Hiberniae & excrescente totius
Regni in causa fidei conflictatione, or-
thodoxus quidam Philopatris imaginem totius
miseriae breuibus comprehensam, velut Illiadem
Homeri cortice iuglandis inclusam vel e cera ex-
primere, vel in tabella depingere, vel symbolico
emblemate adumbrare cupiebat.
Quorundam rauca murmuratio strepebat in
angulo ; aliorum blaesa murmurilla stridebant sub
dentibus ; plurimorum gemitus audiebantur ; om-
nes suspiria parturiebant : Et nouus hospes
peregre reuersus, quamprimum e naui exscende-
ret, pedemque in littore poneret, cum & tergo
reliquisset tumultuantium fragorem vndarum ad
scopulos allidentium, iam in fronte coliiditur nouo
horrore ex terrae visceribus euaporante ; qui tanto
maiorem formidinem incutit eius animo, quanto
minus intelligit circumfusi horroris causam.
Deflebat Traiani Panegyricus Curias elingues,
in quibus dicere quid velis periculosum, quid nolis
miserum est : Deplorabat etiam nouus hic, in nota
sibi olim arena iam incognitus ; moerebat, & mira-
batur non elingues Curias quae saep^ angina, saepius
argentangina laborant ; sed curas aestuantes in
cordibus indigenarum sileri sine solamine ; vrbes
Digitized by VjOOQ lC
CATHOMCORUM IK HIBERNIA. 527
» iundanientis erutas ; rura* diruta veteribus Do-
m nu8 ; ne in rutis quidem & caBsis eese vllam se-
^^^tem possessoribus^ De his queruli, ex his
striduli, in his languidi & elingues obstreperum
j^agis 8tridorem balbutientes, quam vocem articu-
Aatam proferentes, gemebant f ortiter, & suosgemi-
tus ad sydera ingeminabant.
Quid, inquit nouus aduena, prsBmorsa vobis
hngua, an radicibus auulsa, vt nefanda haec mala
aec fando possitis exprimereP Effare-aliquis g
tem numerosa dolentium turba ; exprome.cordo-
lium vt magis inuenias qui condolescat. Tum
vnusquispiam in illa Regione mutorum, qui vix
nmtire audebat, ne & CoryceBis audiretur, nutibua
magis quam verborum sono insinuabat publica
naala ; ahus priuata incommoda ; vnus sacrorum
conculcationem ; alius sacricolarum afflictationem ;
tertius praesentes suas suorumque aerumnas ; quar-
tus impendentem omnibus calamitatem innuebat :
& arrepto libro qui tum erat in vicino abaco (oc-
tauus ni fallor tomus fuit Bibliothecse Sanctorum
Patrum) & volumen ipsum digitis euoluens, per-
uenit ad Tractatum JEnesB Gazsei, in cuius vltima
pagina cursim prouolabat ad illam infoDlicem Ue-
roinam, quse vocis officio destituta, in peplo acu
picto intexuit totam infortunij sui narrationem,
mutis quidem, sed acribus characterum notulia :
deinde ad aurem accedens, versus illos immurmu-
rauit adstantibus :
" Flete meoa casua ; est qu»dam flere voluptaa :
Expletur lacrymia, egeriturque dolor.
Tum ille nouus incola, sed vetus indigena recolit,
quas olim puer in scholis audierat Metamorphoses -
& de Philomela k TereoRege constuprata occurritl
«« . . . Iamque in sua littore fessis
Puppibus exierant, cum rex Pandione natatn o«id. «.
In stabula alta trahit, Byluis obscura vetustia. Hytamor-
JUq; ibi pallentem, trepidamq; & cuncta timentem
Digitized by VjOOQ lC
528 ANALECTA DE REBI*S
Et etiam cum lacrymia vbi sit germana rogantem
Includit : fassusq; nefas & ' virgmem, & vnam
Vi auperat ; f rustra clamato saepe 2 parente,
Saepe^ sorore sua, magnia super omnia Dinis.
Hla tremit velut agna pauens, qun aaucia cani,
Ore excussa lupi, nondum sibi tuta videtur :
Vtq; columba suis madefactis sanguine plumis,
Horret adhuc, auidosque timet quibns hseaerat vngaes."
Deinde ne commissa eloqui possit vitiata puella,
quid f acit Tereus ?
" Qno fuit accinctua vagina liberat enaem,
Arreptanume coma, flexis post terga laoertis
Vincla pati cogit ; iugulum Philomela parabat,
Spemque 8uae mortis viso conceperat ense.
IUa indignantem, & nomen patns vaq; vocantem,
Luctantemq; loqui, comprensam forcipe lingnam
Abstulit ense fero : radix micat vltima linguas :
Ipsa iacet, terraeq; tremens immurmurat atrse ;
vtque salire aolet mutilatae cauda colubne,
Palpitat, & moriens Dominse vestigia quaerit, <fec.
Quid faciat Philomela ; fugam custodia claudit :
Structa rigent solido stabulorum moenia saxo ;
Os mutum facti caret indice ; grande doloris
Ingenium est, miaerisque venit solertia rebua.
Stamina Barbaricd suspendit candida tela,
Purpureasque notas filis intexuit albis,
Indicium sceleris : perfectaque tradidit vni,
Vtque ferat Dominae gestu rogat, illa rogata
Pertulit ad Progeniem, nec scit quid tradat in illia,"
h Haec illa est quam Gazseus insinuabat Heroin»
t. 17. * peplo intextam historiam ; qua etiam mutus ille
& elinguis adumbrari significabat prosentem sta-
tum rerum in Hibernia. Et quia clauduntur ora
canentium Dominum, f actique sunt custodes Sanc-
tuarij, qui deberent vt tubsB exaltare vocem suam,
quasi canes muti, non valentes latrare, timidiores
ansere illo Capitolino, qui Gallorum irruptionem
& ascensum detegebat ; Tros Rutulusue, Barbarus
an Phrygius, opere plumario an Barbarico, pro-
siliat tandein aliquis Philadelphus, qui PhilomelflB
1 Eccleeiam Catholi«.*am. 2 Summo Pontifice. * Gallia Htepania.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOllCORtTM IN HIBERNU. $29 >
stuprum delineet ; & vel euoluat symbolice, vcl
inuoluat hieroglyphice ; simulachro claro, aut sin-
uoso inuolucro depingat miserabilem stropham,
rillato stupro vitiata est, & vitiatur indies
guis Hibernia.
Aggressi sunt nonnulli istam delineationem, & vari» ad-
vnusquisque iuxta ingenium suum, vel genium ^™^™
aliorum cum quibus suas notiones miscebat, vcl cuti>oiico-
conceptiones communicabat, varias pertexebat ben.ia.
figuras ad eam rem adumbrandam ; vt quod de
immolata filia patris dolorem velato vultu, magis
quam effusis aliorum lacrymis testatum reddidit
pictor, id iniecta vmbra magis quam reiecto vela-
mine hic contingeret.
Alius iffitur exprimebat aerumnosam hanc Hi- *£*?$£!!"
bernisB calamitatera, ducta similitudine a Mezentij uiuiwit.
immanitate, qui nouo supplicij genere excogi-
tato, viua & spirantia corpora eorum quos cruciare
volebat, tabo resolutis mortuorum cadaueribus,
caput capiti pectus pectori, brachia brachijs, fae-
mora faemoribus alligabat, atque isto scnemate
repraesentare ille volebat contaminationem illam
conscientiarum, quam hoc tempore coramixtionis
fieri cernimus intermixtis tritico zizanijs, & lolio
satis superseminato : nam excrescente vicia, &
strangulante granum frumenti puri, vt eius claui-
culis deprimatur, & humore extabescat, idefficitur
ne sata possint vnquam in segetem surgere. Atq;
in Hibernia (inquit ille) eo modo succrescentibua
vitijs a consortio vitiosorum, inualescente haeresi,
virtus euilescit.
Alijs ista similitudine, quamuis apposita sit ad ^J$f
exprimendam stragem religionis, quia tamen «e«n?o *»° u «
claudicat in explicanda bonoruni corporis & fortui- ^ 1 "*"
torura direptione ob quae potissiraum exercetur
ista conscientiarum laniena, non satis rem intelligi
posse videatur : sed melius si assimiletur angaria
persecutionis, vel ®neo boui S. Eustatij martyris,
35
Digitized by VjOOQ lC
580 ANALECTA DB REBtJS
vel candenti tunicee S. Erasmi Episcopi in quibus
Christiani athlete aestuabant, sudabant, gemebant,
torrebantur, nec erat qui dolentes refrigeraret :
Ita Catholici nostri sudorem vultus sui gementes
stillant, in mulctatitijs pensitationibus, & humore
veluti sanguineo perstillantur in carceribus &
ergastulis.
Hdem «qti. Alij fidicularum & equulei tortilis machinA,
dintari lUfn * melius concipi hanc machinationem contra ortho-
doxos existnuant ; quia sicut in equuleo totus
homo distenditur, omnesque artus laxantur in
sedibus, vel e suis etiam compagibus eluxantur ;
ita gliscentibus molestiis & grauaminibus, distra-
hitur totum corpus nationis, prsesertim Catholico-
rum in hoc Regno : Et quia ad omnes fere
indigenas vexatio pertingit, atque ipsas singulo-
rum arterias elidit, & neruos dissipat ReJtpub.
nostrae hinc non incommode comparatur persecutio
isti cruciamento.
pSofniTE. Caeterum illi videntur rem acu testigisse, qui
MptMado- totam hano tumultuationem, quse obtentu religio-
nis vel maximd exercitatur, nuncupauerunt Hi-
berni^ Diasphendon, quo diflinditur ipsa, &
diffunduntur eius interiora, & impetu quodam 4
se inuicem distrahuntur partes, & dissecantur, vt
totius hypostaseos integntas corrumpatur & con-
cidat.
JSm^u Supplicium hocDiaspehendonis, nonnemo e mar-
Mt^jl * tyribus Christianis, saeuiente (sub Antonio Impera-
Liuim fio- tore) tyrannide sustinuit. Et apud Romanos Tullo
rui - Hostilio Rege decernente, similem pertidiae su»
gjjw^ poenam subiuit Metius Suffetius; apud Greecos
ver6 Cercyon insignis latro Theseo indicente eo-
dem genere cruciatus interijt. Ratio autem &
natura ipsius tormenti erat huiusmodi : Duae pro-
ceree arbores iusto interuallo a se inuicem disiunc-
tae, magna vi hominum & machinarum ad se
cacuminibus adductae erant: & ex vna parte, in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOKUM 1N HlttERNIA. $&1
Wo cacumine, qui cruciandus erat, vno pede, foe-
mpre & brachio fortiter ligabatur ; ex altero cacu-
£aine, similiter altero brachio pede f oemore vincie-
batur fascijs & serperastris : tum illse immensae
moles arborum, recedentibus qui adduxerant, &
amotis machinis quibus aduncabantur, magno
fragore dissiliunt ; inque suas sedes dum reuertun-
tur, dispartiti hominis mediam partem singula
cacumina ostentant : sicque miserabilis cruciarius,
miserrimum exhalabat spiritum. Iam, inquiunt,
aduertamus proprius ad prosentem Hiberni»
statum, cuius exitium non alteri magis quam
SathanaB malimitati, & csecitati haereseos tribuen-
dum est, indolendumque e6 deuenisse cultissimam
gentem quae dominatur, vt auribus patentibus
contagiosam illam auram & ipsi admiserint, &
alijs etiam inuitis eandem studeant inf undere. Sed
animum tamen aduertamus prsesenti scfiBnae, &
intueamur hoc Regni Diasphendon ; consideremus
hanc fi8suram, fideiq; scissuram esse originem &
propaginem totius mali.
Duas iam cernimus annosas arbores, easdenx
ramosas & proceras, de qua vtraque ver£ illud
cecineris :
" Quw prabet latas arbor spatiantibua Tmbraa, 0u ia. lib. de
Quo posita est primum tempore virga fuit : Ketnedio
Tunc poterat manibus summa tellure reuelli : Amorw.
Nunc stat in immeusum viribus aucta suifl."
Arbores has dixerisue ex illo esse genere lignorum rudte. |.^_
3u» Ioatham viderat egresso igni de Bhamno ^mis.T.
euorare cedros I^ibani : An quercum potius illam !£'*%£"*'
infoelicem ex qua crinibus suis suspensum leginvus
fugientem Absalonem : an vero f atales illas trabes
quas altitudinis quinquuginta cubitorum in pati-
bulum Alardochsoo parauerat iinpius Aman ? Ar-
Ijores istae quo primum tempore & Sussexio Pro-
rege in terra fixas, quamuis non sine terrore tuno
Digitized by VjOOQ lC
qu&le*
537 ANALECTA DE REBUS
prsesentium infixse, quia virgulse tenues videban-
tur, & exilia tantum virgulta, spernebantur passim,
& veluti puerorum terricula ndebantur ; sed cum
iam creuerint ad cubitos quinquaginta, & a secun-
do Elizabethae, vsque ad duodecimum f ere Iacobi,
per annos quinquaginta, & quod excurrit, magnis
auctibus, altisque radicibus succreuerint, non sine
dolore nostro & stupore exterorum, ad dispendium
fortunarum, ad suspendium libertatis, ad Dias-
phendon totius Reipub. nostrse Catholic® obtorto
cacumine adducuntur.
phSdoaST Binas istas patibuli trabes, binas istas arbores
»rborw procerissimas non iniuria dixerit quispiam, bina
nnmS "*" e88e Statvta illa, qu8B multa vi & impetu detor-
quentur ad exitium Catholicorum in Hibernia,
quorum vnum est de Primatv Eeois Ecclesias-
tico; alterum de Synaxi, Litvrgiis, et cvltv
SCHISMATICO, IN EcCLESIIS PrOTESTANTIVM FRE-
QVENTANDO.
Qui^ ter- In istas arbores distenduntur miseri orthodoxi,
& reuincti cacuminibus per vim propius adductis ;
dum in vnam trabem Proceres Politici, in alteram
toto pondere incumbunt Ecclesiastici ; illi de Pri-
matu Regis vniuers^ iurando, isti de adeundis
Eccleeijs & concionibus audiendis, vniuersos &
singulos impellendo, summa vtrique contentione
decertantes, vt se mutuo superent in nostris tor-
quendis, fieri nequit quin resilientibus fastigijs
procerarum arborum, quas tanto conamine, tam
robusti Proceres attrahunt, effusis visceribus diui-
dantur, & luctuoso interitu dissipentur nostri Ca-
tholici.
Quibus autem impulsibus adducantur arborum
cacumina ; quibus conatibus Statuta ipsa admoue-
antur ad nostrorum afHictionem & angariam
paucis per8tringemus.
Et pro clariori eorum intelligentia quae dicendar
sunt, lubet hoc loco prasmittere arcanam iiiam
Digitized by VjOOQ lC
tore»?
CATHOLICORUM IK HIBEKNIA. 638
grauaminum insinuationem, auae his diebus f acta
est a primario Regni Consiliario, eodemque ex
Ordinibus Optimate, qui discessurus in Angliam
ad Regis conspectum, dum vrbanae salutationis &
valedictionis officium Proregi persolueret, suarum
partium esse duxit, ei def erre vulgatas a pluribus
querimonias; quas eo benignius vt dignaretur
acoipere orauit, quo maiori candore animi a se
Eronciscerentur, & studio consulendi saluti pub-
C8B, tum etiam honori ipsius Proregis deseruire
posse viderentur.
"Satis (inquit) superq; constat AmpKtudini J^^jgj-
tuaB quam miserabiliter excorietur ista Respub. & ma^iad "
nerui eiusdem omnes elidantur, exigendo emun- Mmpfeotmt
gendoq; nummos a Natione pessime nummata, & JSJSlSim.
longe adhuc peius animata ad onera quce imponun-
tur su8tinenda ABquanimiter. Nam si considere-
mus detrimenta quse subeunt, & incrementa
aBrumnarum quibus obnoxij sunt, quicquid illud
sit quod vel ex industria accreuerit, vel sorte pro-
uenerit, vel proprio marte arteu£ acquisiuerint,
totum a fisco absumitur, antequam ipse e visco
8Dri8 alieni exire, vel famelica sua suorumque vis-
cera placare possint ab inedia; vt hic locum
habere videatur quod in fabulis est de rediuiuo
Promethei iecore suis auctibus ab imo renascente,
& suctibus ictibusque imminentis rostri sine mora
emarcescento.
" Si ita libeat, silentio prsetereamus expensas
Comitiorum adauctas illis sumptuum corollarijs
qui suppeditandi erant tum delegatis per Comi-
tiales ipsos & corpore suorum suffragatorum, tum
etiam euocatus aKegead iudicium audiendumpro
sua arbitraria designatione ; quibus omnibus e
Eublico dimetiendum erat, si non stipendium
iboris, saltem morse susb in Anglia, & itineris
viaticum. In ipsis etiam Comitijs indictum &
iam persolutum Regi subsidium, quod tametsi
Digitized by VjOOQ lC
S34 ANAXEC7TA DE RXBT7S
exiguum debiti obsequij symbolmm, & tenuis
admodum tessera esset gratificationis, multum
tamen oneris attulit hominibus antea nimium
onustis sarcin& su& propri&, & clitellie aliorum.
Quibus cum nondum exonerati essent, acoedebat
noua suppetiarum exactio ad deauranda Principie
calcaria, quse per vniuersam excurrit Nationem ;
cum tamen antebac illa pensitatio, iure & more
veteri ijs solis imponi soleret qui eouestri censu &
titulo inscriberentur libris censuaiibus Coronae:
Sed iam pedestris quoque efficitur, & ad infimos
artifices, ad proletarios & capite censos extenditur.
Id vero tametsi optabilius visum sit compluribus
quam vt de titulis fundorum inquisitio fieret, ne
rundamenta ipsa possessionum effoderentur, tamen
ex hoc proserpsit ad egentiores sua portio indebiti
oneris : nec illis tamen qui se bene fundatos opi-
nabantur, diuturna securitas est concessa : Iam
enim prodeunt noua scrutinia, nouique codicilli
pro titulorum indagine : In his fiscalis auditor &
scriba, feudatarius, aliique Commissarij eruderant
titulorum fundamenta, & suffixos palos in aliquo
vacillare si deprehenderint, ablocant alijs elocan-
dam hsDreditatem. Quo iure hoc fiat non quseri*
mus, nec de iniustitia queri debent iniusti posses-
sores : sed si ab auitis praDcludantur possessionibus
obtentu iurisiurandi, quod nunoupare Catholici
recusant de " Primatu Kegis Ecclesiastico/' ipsis
videtur iniuria magna & grauamen propemodum
intolerabile.
" Est tamen aliud de quo non minus conque-
runtur plurimi, ex quo etiam Ecclesiam nostram
multum dedecorari, & fidem quam profitemur non
mediocriter puto dehonestari : Estque Antistitum
quorumdam & nostris foeda auaritia, qua deglu*
bunt gregem suum ; nam si detonderent tantum-
modo, id quidem tolerabile foret Solent illi sor-
didis quibusdam hominibus, propius ver6 dixerit
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICOIIUM IN HIBERNIA. 533
ouispiam satellitibus & agasombus illiteratis &
illiberalibus, nec legendi scribendiue gnaris
aliquando (non ignota loquor) committere &
delegare, aut veris elocare & nundinari annuo
censu iurisdictionem Ecclesiasticam, in hac vel
illa Dioecesi, in illo vel isto districtu : Et
quia Pontificiee Religionis Catholici quamplu-
rimi ijsdem finibus circumscripti, intra eosdem
limites commorantur ; quid faciunt venalitij nostri
conductores (Doctores sine mendacio & iniuria non
dixerimus) torquent istos Pontificios bonos alioqui
& fideles Regi subditos, extorquentq; ab eis mulc-
te nomine quam voluerint pecuniam, pro poedo-
baptismo, contraotu matrimonij, diuortio, sepul-
tura, testamentorum probatione, puerperio expiato,
annua Sinaxi, & similibus.
" In quo illud est notatione dignum, miserrimos
hos Parochianos triplici stipendio pensitando sub-
esse ; nam quia ministratio ipsa obitur & Pontificio
sacerdote, suum ille percipit bonorarium, f ortasse
cum f oenore : quia nimirum existimat sibi suSra-
firi S. Paulum dicentem eos qui bene praesunt
resbyteri duplici honore dignos esse. Noster
etiam Minister, ex eo quod alteri conniueat, non
abibit mercede sua vacuus, nec minore stipendio
contentus erit, qu&m si opere ipso functionem
obijsset : iam tertio loco iste Catascopus eundem
adorietur parochianum, & quia transgressus sit mi-
sellus instituta Regia, & Ecclesiasticas iniunc-
tiones, suam SBrumnam susd adscribat voluntati,
luendum ei esse bono aere dicet iste ascititius
officialis, & detergendam eeruginem quam con-
traxerat grauis peccati, auctionando se seruum
vel obsequentem pontificio Sacerdoti, quem Catho-
licum illi vocant. Atque ita paupercula sit
fexempli gratia) puerpera, fortassis coniugis ope
destituta, ista triplici expilatione, quasi neruorum
in fidiculis distentione parturiendo quos non habet
Digitized by VjOOQ lC
536. ANALECTA DB KEBU8
nummos, non minus cruciabitur quim in ipeo
fartu, quem paul& ante cum vitee periculo edidit.
luc pertinet quorundam retrocessus, qui cum
videant sibi licere quicquid libuerit in hoc genere
exactionum, retroagunt mulctas ad multos annos
praatergressos : ita nimirum vt rationem & miseris
reposcant de ministerio prsetermisso ab ipsa vsque
llegis inauguratione, qui iam agitur annus deci-
mus sextus, vt quot interea nati, mortui, con-
iugati, testati sunt, pendant tributum istis sangui-
sugis.
"Quibus si annumeremus alios illos nummos
quos sibi deberi dicet Georgij Cairi Equitis Scoti
procurator, ex natali, coniugiali, & mortuali cui-
usque die, ex singulis singulos diplomate regio
concessos, quantam hic miseriarium aggeriem pu-
tabimus : ex qua tamen vniuersa quam parum aut
nihil accedat ad aerarium Regis nemini incomper-
tum est, qui in rationibus istis vel tenuiter sit
versatus. 'Propter hoc* (vt cum Propheta lo-
r"?!*! 1 ?; quar). 'Omnes manus dissoluentur, & omne
cor hominis contabescet, & conteretur : Tortiones
& dolores tenebunt, quasi parturiens, dolebit;
vnusquisque ad proximum suum stupebit, facies
combust» vultus eorum/ Et quam solertiam ex-
pectabimus vel assiduitatem laboris a gente non
admodum assueta fatigationi, potius innutrita
otio & desidiaB, quando totus industriae prouentus,
tam sua>, quam maiorum ita deglutitur ab istis
hirudinibus inertiaB & inscitiaB immersis."
Hsec ille non minimus Magnatum, & regni Con-
ciliarius, quamuis verbis paulo substrictior, quoad
rem tamen & substantiam ante suum abitum
habebat publicorum grauaminum capitula ad Pro-
regem Sant-Ioannium. Quae ille ex affectu in se
tam candido & sensu miseriarum tam viuo & ve-
raci profecta non potuit ®gr6 ferre, quin verd
pergratum sibi a tali & tanto viro audire verbis
bonorificis significauit.
Digitized by VjOOQ lC
Futittodi-
Jwmtantt
gnn*-
CATHOLIOOBTJM IN HIBEMnA. 537
^ja^ir teme - si ^™ sint > temen •*
aCSwLSr* ^ oant orthod ° xi Hibemi ; ■*
ffiunt 22f A W"»» Quibu8 ™ «Blum irru-
ST 8^Ua2 ia8 | hen, ? 0meni ' Cath0lici ' non
buntur. qU8Bdam ' & e »gua guttula reputa-
\*Z*'r P T'i i8 . primo Wmus; Deinde de
"**' Tertto ***; hco de communitatibm.
-rl^tet^rar^^ "^S
bus £ Hm«« f™""™ assurgat) ipsas operas qui- »««».
Sa m iU SL i la00re 4 1 *™ merceYad vitem tole- SB2=:
EfiS253? Blt > U « MBin *o. constringi, 8"—^
nuarioa ™ 7 8011101 ,, constat. Opifices quoq; ma- *SL. ,«.
SSSLSTT^ & 8Ut ° re8 ' ^donesl Ibn^SKS-.
SSfto^ & . fe 7r ari08 . coquos & laniones, his
& SL^T' hlS to ™entis dilaniari; fossores
Mo*SS*^ )Umo8 & vmic ° 8 ' agrarios&vrbicos;
eoadJm « ere etiam bubulcos & pastores in
eosdem neruos compingi. F
fj**, 11 ? n?»»» <»t vel ipsorum voluntaria con- Ftatoni.
nmf°; a l 10rum iudicium de ipsis traditum de 6 -- •
SJf^T ntat18 E °clesijs, de non aduocatis Mi-
^WannrtMpn) Lyturgicis ritibus circa se,
W?o ' ? p °? eB »»* obeundis, in Synaxi annua, in
& ?• m i* a * wn > & ali Js buiusmodi ministerijs:
«nna. „i- m ur " a tam numerosa, non sit mirum
MBcea auquas turbidas subsidere, hoc valde mira-
mur, ^ multos subsistere & resistere his turbi-
mous & procellis.
Scitum & verum est plerumque quod de incon- «uiutadi-
^? & leuitate multiWinis a magno Oratore ^ST~
Digitized by VjOOQ lC
538 ANALECTA DS ftfeBUft
Ad. Atuc. concuti, ac proinde ab ipso alibi argutisaima sig-
nificatione vocata est Aphya vilis plebecula ; quod
soleat futiliter effluere, & instar palearum in ventoe
^ 1 * - " 1 * 1 - inutiliter difflari. Quibus illud Tertulliani com-
modissim£ & nobis conueniet : " Auolent quantum
valent paleee leuis fidei quocunque afflatu tentatio-
num, eo purior massa frumenti in area Domini
piewa hu v t tamen nostram plebem non f mudemus laude
■tSrt2£ n " qnam meretur, tametsi non eamus inficias aliquos
iid^profet- ex ij 8 esse labiles, aliquos deciduos, & excicQsse
etiam nonullos de gradu constantise ; tamen id
quoq; certum est innumeros sibi constare & solidos
consistere, quantumuis exhauriantur & scribis A
apparitoribus. Arctantur quidem grauissimis
vinculis : hinc curft familiae, quam dolent destitui,
si animam ipsi non prostituant ; illinc cur& anim»
quam dolent prostitui nisi illa destituatur ; & in
his angustijs quft, violentia, quo Diasphendone
credimus torqueri, hos praesertim inter illos qui
aliquo rationis & iudicij acumine pollent, & sofli-
citudine salutis tanguntur supra communem cap-
iob. c. 7. tum multitudinis : Qua in re complures ex illis se
exhibent simplices & rectos, & timentes Deum,
& recedentes & malo. Et aliquando euenire vide-
mus, quod vere ab Ecclesiastico dictum eet : Ani-
Boei^.37. mam viri sancti quandoq; enuciare vera melius
quam septem circumspectores sedentes in alto ad
iMis. 10. speculandum : " Quia donum Dei non est alliga-
Y ' 22, tum, nec manus eius abbreuiata. Si enim fuerit
populus tuus Israel quasi arena maris, reliqui»
conuertentur ex eo; consummatio abbreuiata
mundabit iustitiam. ,, Nam tametsi reperiantur
aliqui viliores algft, mobiliores arena maris : alio-
rum tamen rectitudo eminebit, & in poeteros
emanabit inundatione sanctitatis.
Accedit subinde armentarius, accedit ouium
pastorculus ; accedit illius istifisue vxorcula ;
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTOORUM IN HIBERNIA. 839
aocedit bubulcus & equisio ad pedes Saoerdotis
accidit ; vt expiet conscientiam, & benedictionem
accipiat ; post relaxationem criminum exonerat se»
& relaxat tantisper animum commemorando vaxa-
tiones quas sustinet ab heterodoxis: hoc mihi
grauamen illatum, illud iumentum ablatum, istud
tantillum mihi superest ad oneris mei supporta-
tionem ; ne amittam Deum, aut scelus admittam
in animam, volo ipsum quidquid est reliquum
amittere & abijcere ; melius mihi circuire orbem,
quam circumueniri ab eo qui circuit qaaerens quem
deuoret; melius traho vitam precariam, quam
contraho peccatum contra anirnee vitam ; melius
cfiDcum, mancum, claudum introire in regnum
Dei, quam duos oculos, duas manus, duos pedes *•***»• 5.
habentem mitti in gehennam ignis.
Nec voce tantum ista proferuntur, sed magis spaotaeuinm
opere demonstrantur : per aquam, ignem, gladium, ^J^JJJi.
transire nituntur ad ref rigerium. Vix elapsi sunt bu> luctao-
octo menses, cum in quadam primaria ciuitate
huius Regni, spectaculum coelo & Angelis laetum,
sed hominibus luctuosum & pend laethiferum esset Tt . .
exmbitum. JJuo quidam tenues lnquiiim, onerati
& sua, & familise cura, praesentati erant iudicio
interloquutorio, & comperti a Qusesitoribus iuratis
de absentia ab Ecclesiastico officio diebus Festis
& Dominicis (graui si Deo placet reatu & facinore)
non sufficiebat eorum tenuitas poenae pecuniariee
quam requiret Statutum, soluendse tempestiud :
solutionis mora castiganda erat nouo grauaminis
augmento : libelli exeunt £ Curia Regis ad Reos
prehendos : mittuntur libelli ad Vicecomites vr-
banos, vt officio fungantur, & reos capiant. Quid J^2S§Ti
faciant pauperculi P si se sinant capi, in carcerem g^^"
conijciuntur ; ibi nullus vsus opificij quo victitent ; ••ueriua.
& tamen sine victu vita non transigitur : nouae
expensse incurruutur, & Vicecomiti sua merces, &
Notario stipendium, ergastulario quoq; pretium
Digitized by VjOOQ lC
540
ANALECTA DE REBT78
numerandum. Quid faciant nisi vel fuga, vel
latebra sibi consulant ? Hoc vnicum perrugium
erat in rebus tam desperatis : Ita illi, lta alij oo-
gebantur facere. Et isti de quibus loquimur,
dum forte f ortuna prodirent 6 latibulo, & explo-
ratorijs oculis circumquaque coniectis, ne impro-
uisos ipsos offenderent Vicecomites, & quibus
caperentur, omnia sibi tuta opinantes, ad fluuium
vrbi allabentem se proripiunt nescio quid empturi,
acturi, inspecturi : ibi de longinquo 4 Vicecomite
cogniti ; cum suis mandatis & libellis accurrit, vt
capiat, & in carcerem rapiat : Illi perculsi terrore
captiuitatis, vestitos se praecipitant in flumen, &
alter mento tenus, in prof undum currens se in-
gurgitat, in quo pene ad mortem obriguit, alter
natando nititur ad oppositam ripam pertingere ;
sed in medio flumine latissimo, dum vel mole
vestium vel aquarum vorticibus degrauaretur ad
fundum, parumque abesset quin absorberetur &
gurgite, lintrario, casu praeteruehenti, & ad mer-
sabundum cum lintre vt subleuet accurrenti, occla-
mat & Kttore Vicecomes, ne ad natatorem accedat,
ne attingat, ne sustoilat ex aqua, perire sinat
virum qui maluit vndis submergi, quam demergi
in carcerem : qui maluit limo impediri insepultum,
quam ferro compediri, & vinculis immori cum spe
honesteB sepulturre: sic ille ferreus Vicecomes:
Sed vterque fugitiuus bono omine euasit incolu-
mis, & alteri vadum fluminis, alteri natatus suus,
vel remigium alterius opportune subuenit. Quos
si contingeret eo casu mortem oppetere e frigore
vel madore, dum persecutorem fugerent, nolo
quidquam in alteram partem temere pronunciare ;
Athmnag. vnicuique liberum relinquo de Athanasij mente
arbitrari, sic scribentis in Apologetico pro sua
fuga ad Constantiam. " Duo hsBC pariter obser-
uabant ,, (loquitur de fugientibus) "& quidem
consultd, vt neque temere sese periculis obijcerent
\
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 54t
hoc enim fuisset se ipsum necare, suaeque mortis
reum fieri, ac Deo repugnare dicenti, quee Deus
coniunxit homo non separet: neque crimen ig-
nauiaB vellent incurrere, quasi ignaui timidique
exilij aerumnas morte grauiores exhorrerent : qui
enim moritur, quiescit a miserijs ; qui autem in
fugam se dat, quum in horas inimicorum adortus
expectat, mortem longe leniorem quam fugam
exi8timat. Quapropter qui in fuga moriuntur,
non inglorij moriuntur, & hi quoque adoream
martyrij consequuntur." Quro postrema verba
quam vim & proprium sensum habere possint, ali j %
iudicent : sed in his quorum occasione istam sen-
tentiam attulimus, locum non habet cum ipsi in-
columes euaserint. Ex ipso tamen periculo &
praecipitantia conijcere licet, quantopere exhor-
ruerint capturam & incarcerationem. Ita alius
quispiam in eadem ciuitate, dum insequentes se
captores effugeret, abiectis sandalijs, vt expeditus
per niuosas salebras currere posset,cum ingressurus
ostium perfugij in limen incurreret, frontem sibi
grauiter vulnerauit, non tamen elabi potuit £ nia-
nibus Vicecomitis.
Et hi quidem in aqua, & niue ; quid vero alij Kiikeni».
laborant in igni P Est vrbs non incelebris in alia
quadam Prouincia Regni, quae nescio quo fato vel
incuria inquilinorum crebris incendiis periclitatur :
magnus opificum numerus, & aliorum qui ad re-
stinguendas flammas aduolarent, libellis istis cap-
tatoriis de absentia ab Ecclesiis tenebantur obnoxii;
si exeant ad aquam conuehendam, ad incendium
dissipandum sopiendumque, statim eos adorientur
Vicecomite8, in carcerem raptabunt ; si non ex-
eant grassabitur ignis, & omnia deuastabit: an-
cipiti cura distringuntur ; & ex his qui egressi
eunt aliqui correpti a flammante illo magistratu ;
& qui non egressi detrimentum passi sunt, sic
tamen quasi per ignem, nam flitmn|ft corripuit vel
Digitized by VjOOQ lC
S43
ANALECTA DB REKTJS
Limcriccn-
«if.
KiUooia
ipsorum propria, vel propinquorum aibi, &
corum coniunotissimorum domicilia.
Et non solum in ista vrbe, sed in plerisq; etiam
aliis per vniuersam Insulam operarii illi quos
diarios vocamus, & conductitij opifices, qui in
publico conspectu laborant (quales sunt regularii,
caeraentarii, lignarij & alii qui ob inopiam satis-
facere nequeunt, aut soluere nuiumos Statutales,
cum stipendio scribarum, & aliis sumptibus nimis
excrescentibus) in medio opere habent excubitores
qui vndique speculentur ; & si quem viderint
Vicecomitem aut Accensum libeUaticum, dato
opificibus indicio, instrumenta operis abiiciunt»
aufugiunt, seque in angulos abdunt, donec per-
transeat tribulationis trepidatio.
Nec defuit quidam ex Protestantium Proto-
mystis, qui ad operam cogebat manuariam mer-
cenarios aliquot tam inopes, vt ne assem vnum
haberent quem possent pendere in illo conscientiae
vectigali : & quia Statuto illo absentiaa ab Ecclesia
tenebantur, ne sua paupertas videretur eis patro-
cinari, sic necesse habebant componere pro sua
liberatione, vt alius per mensem, alius plus, alius
minus elocaret diurni sui laboris pensum nulla
penitus mercede recepta, sed victu simplici oon-
tentus ; atque ita cederet in compensationem mulo-
tse soluendae, mercedis detentio ab operariis. Illa
yer6 cum peccatum sit clamans in ccelum vindic-
tam, non ominor sic detinentibus imprecationem,
sed deprecor potius ne persentiscant interminatam
& Deo pcenam.
In quodam municipio non admodum frequenti
ab inquilinis, sexcenti circiter erant qui vel opificio
vel mercimonio vitam exigebant, paucissimi inter
eos aliunde. victitabant : Iam integro semestri &
amplius tenebantur velut inclusi a Vicecomite
agrario ne pedem extra limen efferre possent:
non ipse Yicecomes tam diu haerebat in vno loco;
Digitized by VjOOQ lC
CATHOUOORtJM IN HIBERNIA. 543
sed suos constituit satellites, hic binos tern6sue,
nlibi totidem cum libellis & mandatis, vt aduigi-
lent Catholicis recusantibus pr»hendendis. Erat
ex illis inquilinis vnus erectiori animo qu&m alij ;
quem domo egressum satellites isti mandatarij
oursu incitato sunt insequuti ; & ne ille fugiens
qua valebat pedum celeritate prseuerteret inse-
quentes, vnus illorum stricto gladio aggressus est
fugientem, & duobus aut tribus ictibus a tergo ei
impactis, perculsum timore, sed veluti iraperuium
xerro a vulnere immunem comprehenderunt & in
carcerem compegerunt: Ipse ver6 in proximo tri-
mestri consessu Iusticiariorum querelam Iudicibus
detulit contra armatos illos insequutores, qui
nulla ad hoc potestate freti, gladiis inuadebant
fugientem, & repetitis ictibus prosternebant. Sed
onerosam accepit sententiam a Iusticiariis, merit6
lncarcerationem, mcrito »re mulctatum, qu6d si
etiam mactaretur in illa f uga, merito id quoque
optimoque iure factum iri.
Ecce per aquam, ignem, gladium transitur ^$}^^ mo '
plebeis ad Diasphendon. Sed Regise Maiestati uaJnkS.***"
visum est onus hoc graue nimis & importabile esse, f^f 10 "
ideoque leniori consilio ex innata mansuetudine
ductus, indulgendum esse tenuioribus, prsesertim
multitudini, & opulentiores atque antesignanos
aliorum, pressius aggrediendos, Ktteris ad Pro-
rejyem & Concilium datis ordinauit vndecimo
Iulij elapsi : ex quarum tcnore ad Iusticiarios '
itinerantes in suo Hyemali quem habebant pos-
tea circuitu aliqua significatio regise voluntatis
missa f uit.
Gratia heec quamuis infimis, aut saltem non
nisi mediocribus f acta, non mediocriter exhilara-
bat bene affectos Catholicos, non tam ob rem
ipsam & vsum beneficij sic praestiti, quam ob
epem bonam, & fiduciam praBConceptam maioris
jnox sequutureB commiserationis. Neque enim
vno ictu deiicitur quercus ; & passibus melius
Digitized by VjOOQ lC
An. 1617.
544
ANALECTA DE RBBUS
Modentio-
nis ittius
duo inoom-
quam saltibus ab imo ad accliuia scanditur ; alio-
qui si in ista ima infimorum mediocritate standum
esset, duobus grauissimis incommodis exponeret
fideles subditos illa Regis benignitas. Primo
namque cum rex indefinit£ loquatur de tenuiori-
bus, & nullam statuat regulam aut mensuram
huius tenuitatis quomodo aestimanda sit, aliorum
arbitrio permittitur ista diiudicatio ; & ipsi qui
concutiunt & deprsedantur, erunt in eo iudices &
executores. Deinde ea qu® prse se fert relaxa-
tionem tenuiorum, vergit in aggrauationem opi-
miorum, quos ita lacessent & lassabunt grauamini-
bus, quousque eos ad tenuissimorum tenuitatem
deduxerint. Ergo si vspiam verum est prouer-
bium illud, lucrum sine damno alterius esse non
posse, vix existimo posse aliter in hoc negotio
contingere, vt tenuiores, considerata auiditate
quam experimur in executoribus & subministris
exonerentur, absque onere nouo superaddito diti-
oribus ; si tamen vlli censeri debeant diuites, cum
vix vllis suppetat vnde mediocriter se susteitent,
secundum gradus sui & status exigentiam.
d« ingenuis Iam vero ipsi quales ingenui qui e faece mer-
cenariorum & sellulariorum per eestimationem
honestioris vitaft conditionis emersenmt, & alii
magis conspicabiles, cuiusmodi sunt nonnulli mer-
catores, & alii ciues in oppidis, vrbibus, & muni-
cipiis; in agris vero, liberi-tenentes, fundonun
municipes, & generosi, quibus auita obuenit haere-
ditas, vel ipsi proprio peculio acquirunt latif un-
dia : hi omnes tripUci cuneo diffinduntur : Nam in
pubUcis consessibus Iudicum (iam antea amoti
complures ex ipsis a sede & gradu iusticiariorum
pacis) periclitantur singulis trimestribus, vel se-
mestribus, ne conscribantur in elenchum iuratorum
Qusesitorum, ad inquirendum de recusantibus &
absentantibus ab Ecclesia protestantium, <^uos si
non comperiant, graui censurae & mulctae subiaoent*
eieorum
fntuamine.
Triplex
rezfttio in-
geuuioruzn
Digitized by VjOOQ lC
CATHOMCORUM IN HIBBRNIA. fi46
Deinde si qua arte vel industria se expediuerint
ab illo iuratorum laqueo, vix est vt possint se
liberare, quo minus a conformibus iuratis praesen-
tentur & comperiantur Rei de absentia: Hinc
rursus subijciuntur pcenae Statutali, cum expensis
Notariorum & aliorum officiariorum, caeterisque
oneribus eidem annexis. Denique vbi pertende-
rint in hoc aliquandiu, seque obfirmauerint de
Ecclesia non f requentahda, distringuntur nonnulli
censuris Ecclesiasticis, & tanquam insordescentes in
peccato f eriuntiir excommunicatione latae senten-
tiaB, per quam inuruntur stigmate contumacium,
& de censu morigerorum Ecclesiae filiorum expun-
guntur ; vt iam non subditi, sed rebelles Ecclesias-
ticae potestati, ac per hoc infames in eorum iudicio
reputentur. Et cum ipsi per hoc exponantur
grauissimis contumelijs & calamitatibus, & co-
gantur in latebras secedere k publico conspectu &
commercio, quoniam eos indignos habent quibus
patrocinium iuris, aut legum beneficium conce-
datur ; non per hoc tamen censentur exempti, quo j^JJ™^
minus tanquam iurati qusesitores grauentur admmoen-
obsequendum Regi, & ad psephismata exequenda J^JtSSir.
aduersus Catholicos alios : d quo genere & officio,
si illi sese subtraxerint grauiter mulctabuntur :
quanquam illi qui in numerum iuratorum adscri-
bendi sunt, ex formula iuris, & recepta consuetu-
dine, debent esse probi homines & prosperaa
existimationis ac famaa inter vicinos & notos :
cuiusmodi an sint quos ipsi excommunicant, aequi
rerum aestimatores iudicabunt. Nam si pro tali-
bus illos habent, & vere probati sint, & obedientes,
cur tanquam immorigeri & refractarij excommu-
nicantur P sin autem recte excommunicati, & tan-
quam putrida membra & sano corpore resecantur,
cur tanquam probi & foelici fama homines iuratis
interloquutoribus annumerantur ? Neque enim
idoneiesse poterunt ad iudicium de alijs trans-
^6
Digitized by VjOOQ lC
546 ANALECTA DE REBTJ8
irressoribus f erendum i j qui in se tam enormiter
facinorosi sunt, vt mereantur extra consortium &
communitatem bonorum omnium eijci, & gladio
excommunicationis transadigi. Ac proinde cum
visum sit eos e pectore excreare, tanquam oneran-
tia phlegmata, aut d corpore ceu excrementa ege-
T?2*Jii8" rere > P 1808 ^ ^ 08 ©gesta humo operire extra
tentoria, qu&m rancidos & eiectos reducere, vt
castra contaminent.
Quid alia huc spectantia commemorem, quse si
quis ad vnguem velit intelligere, legat primam
partem Analectorum cum additamentis, vbi ista
latius pertractantur, & enucleatius : Nos ne actum
agere videamur, non pergemus ea persequi graua-
mina quae iurisconsulti, quaB minorennes Ephaebi,
qusB hseredes adulti, quaD mancipati in tutelam,
qusB £ tutela emancipandi, quae pnuati possessores,
quae publici magistratus, quae nobiles, quflB igno-
biles patiuntur incommoda, hoc solo nomine qu6d
Oatholici, quod Pontificij, quod orthodoxi sint.
Nec illud tamen de Magistratu debet silentio
prsBteriri, cum vsque eo progressi essent Protes-
tantes, vt prorsus neminem adinitterent ad publica
officia, qui non se obstringeret iuramento regij
Primatus in rebus Ecclesiasticis ; & in nonnullis
ciuitatibus nulli reperiantur ex ipso ciuium ccBtu,
qui se vellent conf ormare Regis in hoc voluntati ;
asciuerunt aliunde quosdam, quos in hanc rem
aggregarunt ad suam societatem, & ad communi-
cationem priuilegiorum & libertatum publicarum,
vt illis omcijs fungi possent ; vtque Pratores
essent Yicecomites, Praefecti, seu quo alio nominis
aut dignitatis discrimine insignirentur ; & ex his
de gente Anglorum, Scotorum, ac de ipsis indige-
nis quidam non detrectabant susceptionem oneris
& Magistratus. Sed cum deueniendum esset ad
iuramenti nuncupationem, repertus est quidam
Scotus de quo iliud perhibetur magnam f ecisse
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORTJM IN HIBERNIA. 647
difficultatem ; & cum alioqui & grege Protestan- scotna *
Jbium esset, religioni sibi fuisse asseruit Regi tri- Kuntium
buere talem Primatum, qui nec ei competebat, nec l^ n pri. um
ab ipso petebatur dum in Scotia regnaret, cum JJJ^* 1 *"
tamen pleno Regni iure non minus ibi gauderet
qu&m Rex alius quispiam alibi : Deinde putidum
sibi videri quod tantus Monarcha, clericelli aut
Sacerdotuli censu & auctoramento, quasi serperas-
tro nectatur ; quomodo autem hierarcha erit, nisi
in aliquo ordine & gradu hierarchio constitu-
aturP si constitutus, quia nemo nascitur, sed
ordinatur in gradu clericali, si nec presbyter, aut
Hierodulus sit, quanto minus Hierodulorum apex
& vertex nisi insigniatur : & quo vero insigniretur
ille, & quoue acciperet illum Ecclesiastici Primatus
apicem, cum nemo alteri dare possit quod ipse
non habet ? In regno autem prseter Itegem si
ei competat, neminem esse pr®terea cui competere
possit, vt vel ipse eo potiatur, vel alteri eum con-
ierat : idque verum siue de singulis, siue de vni-
uersis loquamur.
Alius erat cui latiorem hiatum conscientia dedit Regit reu
admittendi iuramenti, seque accommodandi ad ^JjJJJJJJ.
omnia illa instituta quro nunc obtinent £ sanctio- PJf*"^^
nibus Parlamentarii8 ; cum autem ei mentio iniecta conguntem
esset, de alio quodam nexu ineundo, seque obli- S^EXltu-
gando sub chirographo cautionali de summa pecu- {JJJJ^Xi!
niaria persoluenda, si vnquam mentem mutaret, «eut, pro-
aut resibret ab llla JtCeligione quam nunc publica Yuit.
pfofessione nuncupabat : Id ver6 ille negauit se
iacturum ; neque enim sine maximo periculo id
& se sponderi, neq; sine maxima iniustitia exigi
ab eo posse asseuerabat ; satis enim superque id
esse si iuret se Regi obsecuturum, & eius religio-
nem ac conscientiam sequuturum, in quamcunque
partem ille se obuerterit. Ac si huiusmodi confice-
ret ratiocinium, ita se ille gerebat ; cum omnes
homines, quamdiu sub hoc versatili axe rotamur,
variis moribus (ne dicam erroribus) obnoxij viua-
Digitized by VjOOQ lC
548 ANALECTA DB REBUS
mus; iamque euidenter constet duodecim plus
minus annorum curriculo, ternas vel quaternas in
religione factas esse variationes, sub extremis
Henrici VIII. annis, & tribus prolibus successiue
toJunSca regnantibus, cum magna disparitate dogmatum,
▼SSitur! 1 * cum niagna altercatione & mutatione credendorum
in Anglia & Hibernia, atque adeo in Scotia (si
fides Oglebeio martyri adhibeatur religionem ist-
hic non esse octennem) iniquum videri, si tam
onerosa stipulatione constringatur aliquis de fu-
turis euentibus incertus, de praeteritis instructus,
de prsesentibus ita persuasus seruire tempori, &
Regi obsecundare, in quam ille cumque prof essio-
nem fidei se tradiderit, ab eius latere ne latum
2uidem vnguem discedere. Ita se legem sibi de-
xisse, vt illud StratocKs apud Plutarchum sit
omnium agendorum amussis, & credendorum
inDemetrio. ^ptTtipiov. Quidquid Rex iubet, id & erga Deos
sanctum & erga homines iustum est. Aut ver6
I^tiJi 0011 " illud Harpagi apud Aurelium Victorem: Mihi
Magni. placet quidquid Rex facit. tempora, 6 mores,
vesania Politicorum !
Rect^ autem Constantinus damnauit hanc pro-
geniem e stirpe Gnatonis, quaB si minus ore,
saltem opere versat illud sui Protoparentis axioma":
Theodoret Negat quid, nego ; ait, aio ; postremo imperaui
egomet mihi omnia assentari. Quos omnes im-
perauit Constantius pater k sua Curia ablegari ;
Aurei. vio- quos & Constantinus filius vocitabat sorices &
tineas Palatij : & ita plane sunt, aut potius harpa-
gones, qui non arrodunt tantilm, sed aduncant,
attrahunt, vellicant; quicquid suo tridente possunt
attingere. Nec alio fine ista hic commemoro,
qu&m vt patefaciam quanta sit huius Diasphendo-
nis violentia, quse homines e5 adigit, vt intima
sua proijciant, & nihil vitale retineant, siue in
fide & ciutu erga Deum, siue in officio & ciuili
societate cum hominibus.
Et tamen vsque ed inualuit ista praua consue-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IK HIBERNIA. 549
tudo obligandi confonnitanos (ita appellitamus ^J^i^.
eos, qui ad nutum Regis & Regiorum famulantur norum.
in omnibus, & reiecta prisca religione adhaDrescunt
nouitatibus) vt sub poena conuentionali scripto
consignata eos adstringant ad persistendum in
eodem luto, & quod nunquam ex illo volutabro
emergent : Quin & amplius hoc exigitur, vt suas
proles spondeant eodem cceno oblimare : & hanc
conditionem proponunt mancipibus in agris, mer-
catoribus in oppidis, quin & Nobilibus; adeoq;
non his solum quos ad officia & pensiones euehunt ;
sed etiam illustri sanguine procreatis, quos vt £
tutorum potestate emancipent, huic eos deteriori
mancipant seruituti.
Extant codicilli Regis ad Proregem Sant-Ioan-
nium & ad Cancellarium de creando inuestiendoq;
Barone quodam ; nec illa praetermittitur conditio,
vt idoneam prastet cautionem de retinendo Pro-
testantismo, simul & de liberorum educatione in
eadem fidei semita. Et quia litterarum antigra-
}>hum nuper ab amico mihi in manus traditum per-
egi, vt alijs qui voluerint copiam legendi face-
rem, ipsum & me latine redditum huc transtuli.
Digitized by VjOOQ lC
650 ANALECTA DE REBUS
Copia Litterarum Iacobi Eegis ad Hiberniae
Proregem Oliuerum S. Ioannium & Can-
cellarium Thomam Iones, in fauorem
Theobaldi de Burgo.
q<>^ «~ " Kgig D M D TT M fideles & dilecti S.
t'o Theobal- l MTJk\M -\€ ± 3 -11
di de Burgo. IT^f/Sl «^ons erat apud nlustres maiores nos-
|5§3k1 tros, & loca & titulos honorum commu-
nicare ijs personis £ suis subditis, quos obseruarunt
bene deitepub. meruisse in aliquo digno&laudabili
officij genere. Quem morem & institutum ipsorum
nos semper probauimus; scientes virtute ita re-
munerata, non solum his qui bene meriti sunt
satisfieri, sed alios etiam incitari ad imitationem
ben& gestorum, spe eiusmodi remunerationis &
fauoris consequendi. Habita igitur ratione mul-
torum & fidelium obsequiorum quae durantibus in
illo Regno tumultibus egregid prsestitit fidelis &
dilectus subditus noster Theobaldus de Burgo, de
Brittasio, de quibus amplura testimonium accepi-
mus ; tam eorum intuitu, quam ob nuperam eius
conformitatem in Religione sancita iuxta Eccle-
siam Anglicanam, in qua fideliter nobis promisit,
& se durante vita permansuriim, & proles suas
educaturum ac instructurum : Nobis gratiose* pla-
cuit ipsum sublimare ad statum & dignitatem
Baronis in illo Regno.
" Ac proinde per prresentes iniungimus vobis,
adhibito consilio nostrorum Aduocatorum & Iuris-
con8ultorum illic, vt Curetis confici nostras litteras
Patentes in fauorem dicti Theobaldi de Burgo,
quibus auctoritatem vobis concedimus ipsum insti-
tuendi & creandi Dominum Baronem de Brittasio
in Gomitatu Limiricensi illius nostri Regni. Ha-
Digitized
byGOQgl^
CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 551
bendum & tenendum dictum titulum honoris &
dignitatis D. de Burgo, Baronis de Brittasio, sibi
& haeredibus masculis & suo corpore antehac pro-
creatis, vel in posterum procreandis, cum omnibus
iuribus, priuilegijs, praeeminentijs & immunitati-
bus Baronis illius Regni, in tam larga & ampla
forma, atque alius aliquis Baro illius Regni iilo
potitur & fruitur.
" Cautum ver6 atq; prouisum semper sit, quod Difniu§
ante eius creationem & inuestituram ita facien- ££™b »n-
dam, procuretis eiusmodi securitatem & stipulatio- fS^SJdiiioSe.
nem ab eo accipiendam, vt iudicaueritis idoneam
pro eius continuatione in illa religione quam nunc
profitetur, & propter quam praecipu^ confertur ei
ista dignitas quam nunc percipit, ac vicissim pro
institutione suarum prolium in eacLem.
" Et tametsi ex isto fauoris nostri indicio per-
spicietis quanti eum faciamus, vt nil opus sit
vlterius eum commendare in isto genere ; tamen
ad eius humilem supplicationem inducti sumus,
vt hoc quoque faciamus, vobisque injungamus vti
in omni legitima occasione, in vestram tutelam &
patrocinium eum recipiatis : Cum hac tamen cau-
tione, ne vestra in ipsum gratia cedat in praeiudi-
cium nepotis eius EdmuncQ de Burgo Baronis de
Ca8tro-conallio, siue in honore, siue in aequitate.
Atque hea nostra litter® tum Vobis Proregi &
Cancellario pro tempore existentibus in illo nostro
Regno, quam cuicunque alteri Proregi, Primario
Guoernatori, aut Gubernatoribus, Cancellario vel
custodi ma^ni sigilli pro tempore futuris ; atque
omnibus alijs officiarijs, & ministris nostris ad
quos pertinuerit, pro sufficiente enmt documento,
auctoritate, & exoneratione in ea parte. Datum
sub noetro signeto apud Neoforum 28. die Ianuarij,
Anno 15. Regni nostri Angliae, Francise, Hiber-
niae. ScotiaB ver6 Anno 50."
Ybi iliud aduertendum quantacunque fuerint
Digitized by VjOOQ lC
552 ANALECTA DK REBUS
seruicia & merita Theobaldi liiiius, hanc dignita-
tem ei communicatam esse magis ob conformitatem
in Religione, quam ob alia quaepunque ciuilia ob-
sequia, vel sudores & pericula exantlata pro Re-
j-.ub. Itaque primarius scopus conferendae huius
dignitatis est, vt excitetur, cum ad permanendum
in eadem fide, tum etiam ad erudiendos suos
liberos ijsdem institutis.
^ci^im Notum est ex praua cemulatione & riualitate
cauiw Theo- eum demersisse sem hoc barathrum ; & cum re-
luewMidi m tinere non posset quod enixisskae conabatur pr»-
tlltS^blrl? 11 " ripere nepoti dominium eius haereditarium, &
thium. honorarium titulum illi annexum ; ne penitus
deijceretur ex ordine & gradu honoratorum No-
bilium ; ista inclinatione & conformitate aucupa-
tus est nouam dignitatem, ne Ephaabo nepote
adultus patruus, videretur multum inferior.
ffibcmorum Cseterum in toto consessu Baronum, Vicecomi-
in yehflcan- tum, & Comitum totius Regni (si de indigenis &
dia honori- • • tt*i, i \ • »± •
busmodf genuims Hibernis loquamur) vix ent repenre
^** 0, alios duos per vniuersum huius insulae ambitum,
qui tam vili prostitutione suarum conscientiarum
velint vllis honoribus aut prseeminentijs velificari.
Itaque omnes illi, nostri sunt, orthodoxi sunt;
omnes cum D. Hieronymo sentiunt dicuntque:
Rpirtoi» ad " Vsque ad hunc diem sine doctrina ista mundus
Pammach. Christianus fuit ; illam senes tenebimus fidem, in
qua pueri nati 8umus. ,, Vsque ad hunc diem
sine isto nexu obligationum, sine tanto nixu ille-
cebrarum, sine tam operosis cautionibus & satisda-
tionibus, doctrina Christiana apud nos viguit, &
Psa. i2t vigebit magis : sine illis doctrina Caluini viluit,
& cum illis vilebit amplius. Descendentes in
Amb.
beata
viti. de obligationem adducet Dominus cum operanti-
bus iniquitatem. "Voluntarium sibi militem
eligit Christus ; voluntarium sibi seruum diabolus
auctionatur ; neminem iugo seruitutis adstric tum
posidet, nisi se ei prius peccatorum »re vendiderit."
Digitized by VjOOQ lC
CATtlOLICORtJM 1N HlBERfllA. 553
Neminem fere scimus qui & nobis recedit, &
deserit compagem Catholicam, in qua aliquando
haerebat, quin alijs peccatis & vitijs antea serui-
erit : Alieni comederunt robur eius, & ipse nescie- 0m * 7 - T - ••
bat ; cani effusi sunt in eo, & ignorabat : nec fides
quae intus cecidit per morum contaminationem,
diu stantis speciem foris retinere potuit sine erro-
rum professione. Sed triticum non rapit ventus ; cypn». d«
nec arborem solida radice fundatam procella sub- di!u»cap.7.
uertit : Inanes paleae tempestate iactantur, inuali-
dae arbores turbinis incursione euertuntur. " His 2L° ny ^ bb
recedentibus " (inquit Dionysius) " grex vniuersus in tu» s. '
in 8iii status integritate permansit, magis ac magis Pa omi} '
ad incrementa virtutum emergens ; sicuti solent
in agris optima f rumenta laetius efflorescere, cum
fuerint ab eis zizania radicitus amputata."
Hac aetate, & his ipsis diebus effloruit praecla- J^^j
rum germen huius inter nos orthodoxiae IUustris inaujruratio
Dominus Radulf us Maconel, acceptis honorificen- {"a^ 1 ^ 1111 "
tissimis 4 Rege codicillis, vt inter ordines huius
regni merito cooptandus, Vicecomes Donlusij in
Dominio suo de Routhelinia & Raclinia crearetur.
Ea ver6 inuestitura cum a Prorege Sant-Ioannio
DubUni peracta esset 3. Kal Quinctiles, non sine
f esto apparatu & solenni caeremonia ; & in ipso
diplomate Regio, claritudo nataUum ^ vetusto
stemmate Regum Hiberniaa, & comitum Argathe-
Uae in Scotia ; ampUtudo etiam meritorum eius-
dem commemoretur, dignum existimauit regia
Maiestas, vt omni amota obice reUgionis sortiretur
iUam dignitatem. Itaque plaudentibus CathoUcis,
8BmuUs ver6 f rementibus, nulla f acta mentione sus-
cipiendi iuramentum regij Priraatus Ecclesiastici,
Tiut Ecclesiam adeundi, ex magna fegis gratia,
cum magno honore suo, & (quod omnium maxi-
mum est) Ulaesa conscientia, retentaq; Apostolici
orthodoxa Romana fide ; quod foeUx faustumque
sit tum Regi subUmanti, tum ipsi subUmato, bono
Digitized by VjOOQ lC
554 AXALECTA DB REBtJS
vtriusque auspicio, & omine nobis celeberimo
saluberimoque inauguratus est in festo Apostolo-
rum Petri & Pauli. Faxit Deus vt interuenien-
tibus tantis Apostolis, ianitore caBli, & Doctore
Gentium, pateat aliquando liber aditus in atria
militantis Ecclesiae bonis subditis Iacobi Regis ;
vt sine offensa supremi numinis, & citra offensa-
culum conscientiarum, omni obsequio nostro, non
corporibus tantum, sed magis mentibus, in vnione
Catnolica deseruire omnes valeamus Maiestati
eius, quem proni suspicimus, pro quo & supplices
ante tribunal regis Regum pro sospitate, pace,
fcelicitate eius prosternimur.
Sed heu ! prosternuntur inter nos multi & in
terram alliduntur impetu saeuientis procellaB con-
scientiarum : Rami complures in hac arbore nostrse
Reip. qui ad seruicium regis prosperrim£ germi-
narent in ipso flore suo aduruntur saeuo sydere :
seges quad iam vberrime incanebat ad messem
vredine percutitur. Falces illaB tutelariae e Curia
Minorennium (quam vocant Wardorum) culmos
vixdum enatos succidunt, & messis ne perueniat
ad maturitatem impeditur & messoribus.
^•rewino- Quid tu ploras Darcaee? quid Platina vocife-
oenti» opim» raris P quid lugetis prostrati iuratores, quos diu-
n^JteUo di " turnitas carceris, angustia rei domesticae, inedia,
eoncawil^ob P^P® 1 ** 8 * a( l iniquam conditionem conuentionem-
iuramenu que adigit ? de libertate importunius solicitanda,
toSSJSam. de pollicitationibus praemiorum augendis & aucto-
randis, de culpa agnoscenda vbi culpa non est, de
illicitis transactionum apicibus concinnandis, de
fraude in ve^tram fraudem, vobis aliquando nesci-
entibus adornanda.
p«r rim 4 Luctuosa nobis exempla nascuntur de quibus- *
ntneMvi- dam 4 nobis dolo abstractis, de alijs per vim
»i nonnuiu. diuiilsis, qui non dico effascinati degenerarunt e
frumento in lolium ; sed magnis impulsibus, miris
tractibus, & dura concuesione coacti sunt radicem
Digitized by VjOOQ lC
CATMOLlOORtJM IN HIBERNU 556
deserere, & in alienam stirpem se intempestiu& in-
serere. Quid si hrerediolum aliquod longa maio-
rum serie proueniens non facile ab hominibus
despicitur ? Quid si a3gerrim& abijcitur ? pauci-
que in mundo Biantes sunt, qui spes & opes in
mare proijciant, addantque ; Ego vos mergam, ne
mergar & vobis.
" . . . pauci quos aequus amauit
Iuppiter, aut ardens euexit ad aethera Virtus."
Sed tamen non pauci inter Hibernos, qui vt se
expediant & pedica iuramenti de primatu Regis
Ecclesiastico, se ipsos offerunt constringenaos
nexu census vitalitij soluendi ascititio tutori, vltra
grauem pecuniae summam, quam £ vestigio daturi
sint, vt immunitatem illam consequantur.
Nota & decantata est rapacis illius tutoris aua- £jJ5 ri £*-
ritia, cui custodiam haeredis concessam sibi tUiusTimpor-
Prprege, cum licitaretur ingenti pretio, & alter de tuniU8 -
quo illa licitatio fiebat, soluendo non esset, nisi
omnium bonorum mobilium naufragium facere, &
praedia etiam vendere, vel grauiter obserare vellet,
miserabili conuulsione distractus, succubuit neces-
sitati illiiis iurisiurandi : & tametsi non sine vul-
nere conscientiee suse, vulnerauit viscera auari
hseredipetae, quem si inueniret moderato lucro
contentum, & faceret illum suarum fortunarum
consortem, & ipse fieret exsors tanti infortuni j &
sceleris.
Sex vix credibile est quantus sit cruciatus & ^^J^JjS"
dolor hominibus in mundo agentibus, & familice, utuuctu-'
prolis, vxoris curam habentibus, & posteritatis SJ^aS»*"
aliquam rationem gerentibus, vt & se in arcto con- °v^
stitutos, & laqueis constrictos videre, vt vel
conscientiee, vel heereditatis iacturam facere com-
pellantur. Atq; hoc cum in plerisque ssecularibus
locum habeat, tamen haec Natio habet aliquid in
isto genere eximium & singulare, qu6d ne priuent
Digitized by VjOOQ lC
556 ANALfcCTA !>E ItEBtS
haeredes auos auito patrimonio, ardua & acerba
supplicia perferunt. Qua in re videtur illud
rarae fortitudinis, & perpetuandae haereditatis
argumentum in nonnullis ex hac gente, quod
duram & fortem poenam subire maluerint, vt auita
praedia transmittant ad haeredes, quam mitem &
toleratu facilem oppetere mortem, cum dispendio
eorundem.
Quid peen» Vocant nostri Iureconsulti poenam duram &
dura«tfor- f or tem, q U09 infligitur reo detrectanti examen &
iudicium interlocutorium, quod vocant eorum qui
iurati Quaesitores, homines probi & legales ex
eadem vicinia dicuntur, quibus in processu crimi-
nali committitur a Iudicibus primariis pro tribu-
nali sedentibus inquisitio facti. Horum igitur
inquisitionem si quis esset reus qui refugeret,
paena ista forti & dura ad mortem mulctaretur.
8tra!foTd!u r Sternitur humi, & ponderibus sensim impositis
de piacitii grauatur ad necem : Primo die si in aestu & labore
acribit hanc esuriat siti&tue, panis autopyrus, cum haustu ten-
pnnam cum njggijnaj cereuisiae datur aestuanti : Secundo die,
"uTsMtinet 1 onere ada^cto, pro cereuisia succedit aqua e pro-
fluente : Tertio ver6 die, si superuixerit, hordeaceo
pane, & aqufi, turbid& e proximo stagno vel cloaca
sustentatur, & mole crescente obruitur ad extre-
Toieratur ab mum halitum. Paena haec non immeritd dura &
frmudent fortis in iure dicitur ; cui tamen in Hibernia non-
auiSThaaS- aemo se subiecit ; ne f raudaret successores auita
ditate. haereditate.
Ex quo licebit coniecturam capere, de innato
genti studio continuandaa successionis, & transmit-
tendi ad posteros quod a maioribus acceperunt
Horeditatis Patrimonium : Atque hinc vicissim elucescet
tainen lac- . . • • -rv • i i •
turam con- magis atrocitas lstius Diasphendoni8 quo torquen-
ntSff^ r o Jm tur Catholici nostri, & ob constantiam in ortho-
pmferunt. doxa Professione, quia non acquiescunt Regi
contra legem conscientiae, f rustrantur vsur& hsere-
ditatis, quaB aliquibus carior est ips& vitee vsuri ;
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 557
quam & alibi tanta acerbitate psenarum redimi
diximus.
Non expedit multa huc exempla congerere ; nec
tutum esset personas nominare etiamnum super-
stites, 4 quibus multa sustinentur damna ; quibus
& multo securius est multoque gratius sileri, qu&m
scripto consignari. Et de illo iudicio duro & forti,
quia forsitan legibus sancitum est, & vsu stabili-
tum, nihil dicatur : habeat vsus id quod obtinuit
longo temporis cursu. Quid ver6, si nescientibus
obrepat noua consuetudo, non prsescripta longo
annorum lapsu, vix dum ab vno circiter lustro
inchoata, qua iam decernitur eos qui sistuntur
rei ad Cameram stellatam, vel ad mensam Con- orthodora
cilrj pro religione & conscientia responsun, in causa sua
quando remittuntur ad examen regij Aduocati, Sito^udex!
Sollicitatoris, aut Seruientis ad leges, debere se
ipsos accusare, debere prodere & perdere se ipsos,
sine accusatore, sine teste, sine probatione, sine
conuictione, vt euo se ore iudicent ; sitque ipse,
in causa sua, in reatu proprio, accusator, testis, &
iudex contra sese, & proprio gladio iugulum suum
confodiat. Si hoc ex stata & solemni f ormula, si
veteri & conprobato ritu esset receptum, quis re-
pugnaret ? sin nouiter inuentum sit in Catholico-
rum caraificinam, abusui, ne currat inconsulto
Rege, constanter occurrendum erit, & principiis
obstandum. Saluo tamen honore & obseruanti&
debita Proregi & proceribus, si obnitendum illi
putauerint.
Et de mediocribu8, de honoratioribus, de pub-
licis personis cum iam cursim pauca attigerimus,
pro instituta nobis breuitate in hoc Diasphen-
done delineando; antequam accedamus ad gra-
umina Communitatum speciatim enarranda,
non erit abs re, si huc adducamus, qualis sit
ille modus vel moderatio procedendi contra
eosdem, quae ab intimo Senatu Anglise, non in-
Digitized by VjOOQ lC
558 ANALEGTA DE RBBUS
consulto Rege, praescribitur Proregi & Concilio
Hiberniae ; idq; non aliunde melius constabit
quam ex ipsorum instructione scripta ad Iusti-
ciarios itinerantes, vt intelligerent quo pacto
gubernanda essent consilia Ilegis & Kegiorum
erga nostros orthodoxos ; & qua temperie in qui-
busdam, seueritate in aliis, in omnious solertia
vtendum foret. Verba ipsa producemus.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOOBUH IN HIBERNIA. 559
Copia litterarium Proregis & Concilij Hiber-
nise ad Iusticiarios itinerantes. Anno 1018.
OLIVERVS S. IOANNVS.
|VM Illustrissimi DD. Conciliarij de 1 »"*™**?
sanctiore Senatu Eccell. suee Maiestatis riM kiner-
__ per litteras suas vndecimo Iulij proxi- ^S^o-
vae elapsi significauerint nobis voluntatem Kegis g ^ffi th"
circa modum procedendi, quem debemus exequibu*
erga Recusantes huius Regni, super statuto num-
mario propter absentiam ab Ecclesia, Quibus
litteris 8U8B Illustrissimee DD. explanant mentem
Regis non esse, vt cum turba seu multitudine
simul agatur ; sed vt deligantur quaedam personae
selectiores, quarum reductio vel punitio ex tenore
legis», seruiat alijs in exemplum, si volint se con-
formare ; sin minus, in terrorem. Et pro commo-
diori prosequutione huiua instituti, vt personae
contra quas procedendum est, & quae ex aliis seli-
gendse erunt, tam sint ex primarijs & opulentio-
ribus, tamquam qui facem pneferant, & ductum
praebeant tenuioribus; quam ex alijs obstinatiori-
dus cuiuscunque qualitatis & gradus, in poenam &
terrorem ; quam etiam ex aliquibus magis indiffe-
rentibus, seu propensioribus ad obedientiam. Pro
adimplenda autem hac directione suae Maiestatis
ad nos missa, rogamus & requirimus a VV. DD.
perillustribus, vt in proximo vestro circuitu in-
eatis circa hoc illam rationem quse maximS condu-
cat ad exequendam suae Maiestatis voluntatem,
iuxta sapientiam vestram & iudicium de personis,
qua via iudicaueritis commode pertrabi posse
ipsam multitudinem ad bunc conformitatis scopuii.
Digitized by VjOOQ lC
560
ANALECTA DE REBTJ8
Et quia idem etiam institutum sequendum est &
Iu8ticiarijs pacis in suis trimestribus consessibus,
hortamur vos, vt harum Htterarum copiam trada-
tis custodi Itotulorum, aut primario alicui Iustici-
ario, in quolibet Comitatu, per totum circuitum
vestrse iurisdictionis, cum onere vt obseruent teno-
rem dicti mandati. Datum e Castro suse Maiesta-
tis Dublini 16. Februarij, Anno Domini 1617.
stilo veteri."
Subscripserunt.
Thom. Dvbl. Cancel.
Henricvs Docvra.
"Willelmvs Iones.
Brabson.
Mellifont.
Ol. Lambard.
Oheerua-
tiones circa
{reedictam
nstructio-
Quare a
turba abeti-
nendum
procipitar.
Maiori as-
pcritate et
ininuri peri-
culo aggre-
diendi pu-
tantur 1.
Opule&ti-
Circa quam instructionera multa essent obser-
uanda, nisi properandum nobis f oret ad colopho-
nem Diaspnendonis. Sed festinantibus tamen
manum inijcit illa tam arguta distinctio persona-
rum, quce vel alliciendee, vel attrahendae erunt ad
conf orraitatem ; & quibus sint gradibus pertentan-
dae ne refragentur Regis imperio & voluntati.
Primum itaque absistendum erit a turba exagi-
tanda, ne turbationem & tumultum creare medi-
tetur : Non erit infestanda multitudo, quia bellua
multorum est capitum : stridet dentibus, strepit
labijs, murmurat, vociferatur, clamat : Sapientiae
itaque fuerit vanos eorum claraores praeuertere,
ora obstruere : vbi vero illi conticuerint, liberio-
rem fore ad alios aditum, qui maiori asperitate,
& minori cum periculo aggrediendi fuerint.
Et quinam obsecro illi P In tres ordines pro
maiori claritate & fceliciore expeditione partiun-
tur : Nam alij sunt opulentiores, ali j obstinatiores,
alij deniq; propensiores. Opulentiores qui diuiti-
arum visco implicantur, curarum spinis, & eollici-
tudinum aculeis intricantur; limo terrae affixi
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 561
manent, non facile emergunt, non se explicant, non
extricant implicameQtis quibus inuoluuntur : Hos
igitur adoriemur, hos prememus, opprimemus nisi
obtemperent: carceres, vincula, mulctae auribus
eorum insonabunt : Msesta illa cantilena est ho-
mini mundano, cui dulcis vxorcula, tenellae proles,
clientes, famuli in oculos incurrent, in mente
insidebunt, & saniori consilio praefocando insidi-
abuntur. Heu quanta haec tentatio ! quanti sunt s«nnoiw 29.
in mundo qui capiuntur a mundo ! Sed Catholi- i^Slni"
cus Hibernus quid facturus est ? D. Augustinum
audiet, mundumque redarguet.
" Quanta tibi loquitur mundus, quanta post
dorsum strepit vt retro respicias ! id est, vt in
rebus praesentibus, nec praesentibus (non enim
dicenda sunt praesentia nunquam stantia) spem
tuam ponas ; & ab eo quod promisit Christus, &
nondum dedit ; sed quia fidelis est, dabit, auertas
animum tuum, & vefis requiescere in mundo pere-
unte. Ideo enim Deus fcelicitatibus terrenis
ainaritudines miscet, vt alia quseratur foelicitas
cuius dulcedo non est fallax ; & de ipsis amaritu-
dinibus conatur mundus auertere ab eo, quod in-
tendis in anteriora, & retr6 conuertere. Quid
strepis, 6 munde ? immunde quid strepis ? quid
auertere conaris ? Tenere vis periens, quid
faceres si maneres! quem non deciperes dulcis,
si amarus alimenta mentiris."
Scio multos esse in Hibernia qui has vel huius-
modi habent ad mundum apostrophas, nec eius
tricis aut strophis abduci volunt ad inuios calles
vel ad colles compugnantes ; maluntque tristitiam
in mundo cum secura conscientia, quam ea saucia
societatem & delicias.
Iam de obstinatioribus (Ita Regijs lubet vocare 2. obetinati-
nostros orthodoxos, qui maiori zelo & ardore du- 0Tm \
cuntur consectandi quao ad cultum Dei, ad integ-
ritatem fidei, ad puritatem spiritus, ad exercitium
37
Digitized by VjOOQ lC
562
ANALECTA DE BEBtJS
Act.0.
Fial. 120.
S. Propensi-
ores, quales
sunu
ObantL
Ambitio«L
In Psalm.
90.
religionis pertinent) hos insectantur in publicis
consessibus, infestant priuatis assultibus, onerant
mulctis ; lassant, fatigant, & in his omnibus pu-
tant se obsequium Beo praestare. " Sed ibant
Apostoli gaudentes & conspectu Concilij, quoniam
digni habiti sunt pro nomine IESV contumeliam
pati." " Euntes ibant & flebant mittentes semina
sua ; Venientes autem venient, cum exultatione
portantes manipulos suos." Ita illi virtutum
manipulos portant ; de suis appetitibus victoriam
reportant ; de mundo & dcemone palmarium reue-
hunt ; insectantibus se anxietatem & dolorem, sibi
ver6 pacem pariunt & iucunditatem.
Quid vero dixerim de propensioribus, qui se sinunt
circunferri omni vento doctrinse : isti plerique vel
nullius sunt religionis vel in nostro sensu sunt,
quamuis in aliena sede, sub alieno suggestu con-
sideant. Et quales sunt pro maiori parte P Qui
vel cauteriatam habent conscientiam ; vel obaera-
tam rem familiarem ; qui vei se^e alieno obruti,
vel vitijs cooperti, vel ambitionis oestro inflati,
relinquentes panem filiorum, cupiunt egestatem
suam satiare porcorum siliquis, vel sitim honorum
restinguere e cisternis dissipatis : & plerumque
videbis nouos Tantalos in media frugum vbertate
famelicos ; & vndis circumfluentibus, arida tamen
fauce siticulosos.
" VaB tibi ambitio saeculi, subtile malum, secre-
tum virus, pestis occulta, doli artifex, mater hy-
pocrisis, liuoris genitrix, vitioruntorigo, crimiuum
fomes, virtutum aerugo, tinea sanctitatis, excaeca-
trix mentium." Cum Bernardo loquor. VaB
ambitiosis, quibus haec nouerca mentes excaecauit,
vt in nieridiana luce caecutiant, & veluti tenebras
palpent iEgyptiacas. Hi sunt illi qui propendent
ad interitum, dependent a saeculo, & instar trochi
versatilis qui manu pueri circumagitur, vel in
aere pendent, vel in area rotantur, in quamcunq ;
\
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOOBTJM IN HIBERNIA. 563
partem impetus agentis impulerit. Hi sunt illi
propensiores ad obedientiam, ad conformitatem, ad
praecipitium : Hos tanquam arietes gregis decidui ;
tanquam duces & captatores aliorum, ad choream
infirmorum ductandam, ad eos qui lapsabundi
sunt impellendos, Regij Conciliarij deligunt ado-
riendos, eblandiendos, adhibendosque, vt per illos
in suam nassam pertractos, caeteros inescare &
corrumpere moliantur.
Non diffitemur esse nonnullos quibus ista ex- JJJJSJKJJ*
empla plurimum obsunt, & qui ant£ nec minis macWna-
perterriti, nec procellis concussi, nec attriti exac-
tionibus perstiterunt -in suo gradu, horum deser-
torum lenocinijs & machinationibus, ne antiquam
clientelam deseruisse videantur, cum suis clienti-
bus abijciunt antiquam fidei professionem,
" Hoc faciunt stulti quos gloria vexat inanis."
Quae enim maior insipientia qua\m inhaerere peri-
turis perituros ! quae deploratior stultitia, quam mor-
talibus mortales adhaerescere&homines adeohebes
cere sensu, vt relicto immortali Deo, se pro mundo
immundo in mortem praecipitent ? Faciunt hoc
aliqui, & aliorum exemplo faciunt caeci & socordes,
derelinquunt fontem viuum, vt cum aliis combi-
bant turbidos iEgypti latices ; fastidiunt aethereum
manna vt ollis & alliis se ingurgitent ; funiculos
filiorum Adam dilacerant, vt vinculis huius sceculi
adamantinis constringantur, fidem abijciunt, & faa-
ciales eius asperaantur, vt pactum cum morte
ineant, & cum inf erno f oedus paciscantur.
Ita faciunt de semine Chanaan qui se deuouentjjjjjj^
saeculi genio : sed non ita genuini Hiberni, illi bemis.
inter eos qui sunt orthodoxa radice firmiter sub- ca P . e. t. is.
nixi : Audiunt sapienter consilium sapientis, & ad
se libenter quilibet eorum rapit illud Ecclesiastici.
" Fili, & iuuentute tua excipe doctrinam, & vsq; ad
canos inuenies sapientiam : Quasi is qui arat &
Digitized by VjOOQ lC
564 AKALECTTA Dfc REBtfS
seminat, accede ad eam, & sustine bonos fructus
illius ; in opere enim illius exiguum laborabis, &
cito edes de generationibus illius. Quam aspera
est nimium sapientia indoctis bominibus ; & non
permanebit in illa excors. Quasi lapidis virtus
probatio est in illis, & non demorabuntur proij-
cere illam: sapientia enim doctrinae secundum
nomen est eius, & non est multis manif esta ; qui-
bus autem cognita est, permanet vsque ad conspec-
tum Dei." Vtique nostris illis sonstantibus
orthodoxis (quos aculeata catachresi obstinatos
vocari iam vidimus 6 litteris Concilij, & in omni
accessu, consessu, incessuque sic indies ab aduer-
sariis incessiri scimus) illis itaque nostris fidelibus
alumnis ad istas absurditates & obloquia penitus
obsurdescentibus, quia cognita est energia catho-
licaB veritatis, quam in officina tribulationis ad
Lydium lapidem probando explorarunt, spernunt
aphiam vilis plebeculsB, quaa cito excoquitur in
fornace, cito exarescit a radice fidei : spernunt
eius transfugium ad opposita castra, sicubi ex eis
aliquos desertores conspiciunt, eoruni exemplo, ad
miserationem magis quam ad imitationem accen-
duntur. Saniorem partem, addo etiam adhuc &
maiorem non merito solum, sed & numero semulan-
tur, & meliora cum eis charismata consectantes,
aspernantur alios illos quos ego dixerim amphibios,
illi vero nominant propensiores, qui & fluitantes
in deliciis voluptatum, circumfluentes forsitan di-
uitiis sseculi, cert^ aBstuantes fluctibus ambitionis,
vel fluctuant in ambiguo opinionum sestuario, vel
mersantur in profundo philautiaD volutabro ; vel
si gressum aliquem firmumue passum intendant
in terra viuentium, occultant sua consilia,.& spem
viteB caducae protrahentes, contrahunt animi an-
{justias in nouissimo, & instar phocarum ac vitu-
orum natatilium, proiiciunt se in antrum aliquod
littorale in quo plerumque absorbentur a coeno,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCOB¥M IN HIBERNIA. 565
& & pelago deserti, firmam tellurem non in-
ueniunt.
Mali duces aliorum sunt illa spuria vitulamina, f^JJJ^JJ*.
quse non genuerunt altas radices fidei ; sed fluc- phibtorum
tuantes omni vento doctrinaB, in vtrumq; erant SwSl P """
parati ambidextri, in hanc vel illam partem pro-
pendentes magis, quo se plus minusue inclinabat
cceca spes saeculi & vndantis mundi vitreum splen-
descebat speculum. " Caeterum vir duplex animo
inconstans est in omnibus vijs suis : glorietur
enim frater humilis in exaltatione sua, diues
autem in humilitate sua : quoniam sicut flos foeni
transibit ; exortus est enim sol cum ardore, & are-
fecit foBnum, & flos eius decidit & decor vultus
eius deperijt ; ita & diues in itineribus suis mar- laoobi. 1.
cescet.' Sic loquitur Iacobus Apostolus. Quid
autem de constantibus orthodoxis subiungit ?
" Beatus vir qui suffert teutationem, quoniam,
cum probatus fuerit, accipiet coronam vite quam
repromisit Deus diliffentibus se." Hi sunt illicomtan-
•i. «i. i. • i.' j i. • *a • tiuminflda
quibus cognita est sapientia doctnnse, qui a luuen- diaena n-
tute sua excipiunt eam, & vsq; ad canos inueniunt U0,
eam : hi sunt qui adhflBrent Deo, quos & vsque ad
senectam & senium non derelinquet ipse : hi qui
accedunt ad eam sicut qui arant & seminant : f ob-
lices agricolae qui sustinent bonos fructus illius ;
qui laborant exiguum, & cito vescuntur de geni-
mine eius : cum semine eorum permanent bona ;
haBreditas sancta nepotes eorum : FcBlices qui fixi
permanent in gradu constantiaB & in sensu doctri-
nae sano fideles persistunt; cum illis permanet
quam nouerunt sapientia, non dico ad conspectum
justitiariorum pacis, ad consessum Iudicum iti-
nerantium, ad tribunalia PreBsidum & Gubernato-
rum ; non ad illa solum, sed ad Consistoria
Catascoporum, ad conclaue & Cameram stellatam,
ad praBsentiam Proregis & Concilij, ad Comitia
Regni, ad Regem ipsum, dico insuper & ad con-
spectum Dei.
Digitized by VjOOQ lC
566
ANALECTA DE REBTJ8
Ecole». 21.
r. W. et 17.
Irritua oona-
tufl prttpoa-
tororum in-
itruotorom.
Naum. 1. t.
10.
Zaohar. 11.
t. 2. Iudic.
9. t. 9. 10.
11. 12.
Eoclet. 7. T.
7.
Iiaia. 33. T.
12. Zacha.
11. t. 1.
Isai e. 9.
T. 10.
Mat 7.
Atque ita permansit perman£tque in annos,
menses, dies, horas & momenta, apud nostros
orthodoxos, apud nostros tribulatos, aporiatos,
diasphendomenos, in Curia, in Senatu, in mensa
Con8ulari ; etiam in Castro, in Carceribua, in Er-
gastulis non destituit eos. " Scientia sapientis
tanquam inundatio abundabit, & consilium illius
sicut fons vitaB permanet: cor fatui quasi vas
confractum, & omnem sapientiam non tenebit."
Et propter illos paucos confractos & fatuos, re-
linquerent vasa integra inundationem suam fon-
temque vitae perennisP propter inconstantiam
aliquorum labuium, vel incertitudinem haesitan-
tium, firmi & fortes in ventum abirent P propter
ruinam futilium ruerent alij, vel diruerent pac-
tionem fidei quam pepigerunt & primordio rege-
nerationis P Quid si spinas se inuicem complec-
tuntur, vt consumantur quasi stipula ariditate
plena ; an propterea quercus Basan concutiendas
putabimus P Si Rhamnus vult inter ligna pro-
moueri, vt sub vmbra eius requiescant arbusta,
alioqui deuoraturus cedros Libani, num idcirco
oliua deseret pinguedinem suam, fructusque sua-
uissimos P num vitis deseret vinum suum quod
laetificat Deum & homines. " Sicut sonitus spi-
narum ardentium sub olla, sic risus stulti, sed &
hoc vanitas." Quin & illud ex fiducia dicimus
diuini opitulaminis si vepres ardeant, & Rhamnus
exhorrescat, si spinaa congregate igni comburan-
tur; & ipsi cedri si ceciderint, si succisus sit
saltus munitus, & ex ipsis magnificis aliqui sint
vastati, tamen flos campi germinabit, vinea dabit
odorem, abies vlulabit, & nardus eructabit suaui-
tatem odoris. Si superbia Samarias conciderit,
tamen reliquiae saluabuntur: lateres ceciderunt,
sed quadris lapidibus aBdificabuntur ; sycomoros
succiderunt, sed in cedros immutabuntur.
"Numquid de spinis colligunt vuas, aut de
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORUM IN HIBEBNIA. 567
tribulis ficus P " " Non est magnus qui magnum *£** ! » u
putat si ligna & lapides cadant, & mortales mori- glwt. '
antur, & ex morituris aliqui sint etiam perituri
aliosque perdituri ; si fragiles tribulatione fran-
gantur, & labiles in interitum collabantur. ,, C®-
terum ipsa vinea efHorescet, vitam retinebit, &
f ructum emittet, ope & gratia illius, qui se dixit
vitem, & nos palmites : sicut palmes non potest
f ructum ferre ex se ipso, nisi manserit in vite ;
sic nec vos, nisi in me manseritis, inquit ipse. Et
quomodoconuersaest in amaritudinem vitis alienaP
nam quo pacto est vitis vera quee expectata est vt
faoeret vuas, fecit autem labruscas. " Ego sum Auguit
vitisvera (ait Dominus) & pater meus agricola SSL*' ta
est : nec talis quales sunt qui extrinsecus operando
exhibent ministerium, sed talis vt det etiam in-
trinsecus incrementum. Si quis autem in me non
manserit, mittetur foras sicut palmes, & arescet ;
& colligent eum, & in ignem mittent, & ardebit.
Lignu vtique vitis tanto sunt contemptibiliora si 27 d !ni££-
in yite non manserint ; quanto gloriosiora, si man- nem#
serint: praecisa vero nullis agricolarum vsibus
prosunt, nullis fabrUibus operibus deputantur ;
ynum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut
ignis ; si in vite non est, in igne erit ; vt ergo in
igne non sit, in vite sit."
Hoc ad amussim intelligit Hibernia, nam &
ipsa vitis est in vite Christo, ipsa palmitibus
vitam infundit quam hausit k Christo ; ipsa reijcit
sarmenta reciaa, quaB pampinorum compagem re-
f ugiunt : respuit abortiuos, qui abhorrent stipitem
d quo sunt exorti. " Ergo eadem foecunda vitis " ^"d 38 "
(aurea sunt Patiani verba) " & locuples, plures gjjggjy 1
habens ramos, multo palmitum crine distentior,
nihilue ex istis Hiberno f rigore laborauit ? nihil
asperas grandines pertulit P nihil torridas incu-
sauit aBstates ? asperior est Ixgec gemma palmitibus,
ista fortior, illa sincerior : hsec se diffundit in
Digitized by VjOOQ lC
568 " ANALECTA DE REBUS
fructus ; haec in solas exuberat frondes ; vitis
tamen vbique formosa, mater haec adolescentula-
rum quarum non est numerus. Calculare denique
ei potes Catholicos greges, & diuide in digitos
nostrae plebis examina : contemplare quot nostroa
vnus capias ; quot meorum popiuis vnus occurras,
non vt stillicidia fontibus magnis, non vt ab
Oceano quaedam gutta sorberis."
Venun enimuer& cAm iste sit status huius
nostrae vitis ; haec conditio vineolaB huius (ita lo-
quor de Ecclesia Hibernica, & caetu Catholicorum
ibi degentium & portantium sarcinam aerumna-
rum) dispiciamus iam qua falce, quo diasphendone
vitis ista a se inuicem distrahitur, & in stipite
discuneatur. Notum est cuius sit illud axioma :
"Nec mihi, nec tibi, sed diuidatur. ,> Itaque
diuidendus erit iste caetus, & cuneo diffindendus,
vt qui nunc vtcunque floret, deflorescat : qui nunc
fructificat sterilescat; qui vegetatur & frondet,
exarescat : sed non omnes vno impetu aggrediendi;
id docet equina seta Scrtorij, & coagmentata
Sciluri pharetra. Erg6 praetereunda est multi-
tudo plebis; praecauenda seditio, tumultus, &
strepitus : concutienda erunt non pauperum cada-
uera, sed cum Tarquinio papauerum capita decu-
deoLn^tur. tienda/opulentiorum apices delumbandi, constan-
tiores agitandi, propensiores manuducendi in la-
byrinthum.
LioiuiUb. Hinc nascitur noua effigies veteris disciplinae
s. Decad. i. militaris ; hic reuiuiscit exoleta dudum decimatio
illa quae oKm in exercitu habita est, quam primus
6 Persarum instituto Appius Claudius mutuatus
est, & in Romanam militiam inuexit. Eandem-
que seueritatem inf erendi supplicij postea aemulati
sunt Caligula & Galba. Quo autem more &
Sueton. in modo ; qua lege erat inflicta P Non nisi rebelK-
et a iS'aiiba ^ us ^ 8ec ttti° s i s ; vt pcena debita multis simul
ca. 12. peccantibus, ab aliquibus tamen tantum lueretur.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 569
Et ita veteres Romani instituerunt (verba sunt «£*> «g*
Oratoris pro Cluentio) vt si & multis esset rei entio.
militaris flagitium admissum sortitione quadam
in aliquos tantum animaduerteretur, vt metus ad
omnes, ad paucos perueniret poena : vt poena instar
fulminis sit ; fulmina quippe paucorum periculo
cadunt, omnium metu.
Iam igitur lustremus aciem Catholicam in Hi- Piaenivu^
bernia, spectemus orthodoxorum exercitum ; iam JSwJJJT
piacularis f acta est illa prof essio ; iam paul6 minus pro" Mi0 -
qudm seditio, qu&m rebellio censetur nostra reli-
gio ; atque & quibusdam audaculis & effrontibus,
non iam & tergo per incertum susurrum, sed in
frontem coniecto unproperio, ista odiosa sugilla-
tione grauamur ; & quia Catholici sumus, rebelles
nominamur. Coelum & terrum testes inuocamus
nos nihil minus quam malignum illum titulum
mereri : vel si nobis non iniust^ illa nota nunc
inuritur, eodem stigmate inusta erit, tota illa pro-
pago maiorum incly tissima, ex qua vtroque limine,
per vtramq; lineam descendit potentissimus Prin-
ceps, qui nostris, vt confidimus, propitius tandem
condescendet doloribus, nisi persuadeant ei qui
nunc suadent nostras omnes dedolere aerumnas,
nosque ipsos dedolare, decimare, affligere.
Existimamu8 equidem Principis pacifici & cle- J^Sa. lb "
mentis animum ferri magis ad imitationem Cam-
bysis Persarum Monarchae qui exercitum non ad
supplicium, sed ad cibum, ne caeteri perirent,
sorte decimauit ; qu&m ad claudicantis iUius car-
nificis Appij Claudij sequelam, qui primus erat
atrocis istius apud Romanos suppUcij auctor. Ita-
que si nutum mentemque Principis adspicimus,
moderationi8 & clementiaB praesagmm ominamur ;
sin quorumdam suggestorum Uuorem & maligni-
tatem, qui statum huius regni, & securitatem
Begis non tam ponderant qu&m vel inueteratum
contra ipsam gentem odium, vel ascerbitatis qua
Digitized by VjOOQ lC
570 ANALBCTA DE KBBUS
turgescimt virulentiam aduersus innoxiam profes-
sionem ; eamque vt securius euomant, caeterorum
qusB coneectanea esse possunt nihil pensi habere
videntur.
Interea ver6, quae consiliorum dissonantia, quae
in exequendo disparitas ; quae stropharum incon-
cinnitas ; qu&m parura inter se molimina cohaere-
ant RegisB Celsitudini, vt dignetur aduertere,
demissis animis supplicamus. V eritatis simplex
solet esse oratio ; & illa quae nobis hactenus
obfuit.
coJfdin^r» " Simplicitas, cuius vix audeo dicere nomen,"
oeptionibus catholicaD obedientiae, & communionis ingenuitas,
Smt repug "qu8D discordibus studijs pessundatur ! Sermones
sermonibus non consonant ; vel molitiones disso-
nant molitionibus ; Senatus consulta Edictis ; praa-
cepta Concilij praeceptionibus Regis ; atque vltima
instituta, vltimae executioni reclamant.
Litteris intimi Senatus in Ianuario datis cauetur
ne multitudo grauetur, ne diffusum vulgus exagi-
tetur, ne mulctis oneretur ; ad hoc instruuntur
Iusticiarij itinerantes, vt ab eis siinul offendendis
supersedeant ; opulentiores tantum, & duriores
excerpant ; & cum hic etiam quosdam molliores ;
hos vt ducant, illos, vt trahant ad conformitatem :
innSSri? 1 -^ **& f actum & nonnullis Iudicibus in suo circuitu.
ta "^^ufori^* ^ 6 ^ ^ 006 ^^em tempore, cum in minoribus parci-
bus ipla tx- tur multitudini, in grauioribus exacerbatur. Iam
aoerbatur. non pi uscil i£ 3 plebe vnius oppidi, municipij,
ciuitatis ; sed ipsa integra ciuitas absorbetur &
turbine : vna antiqua, honorata, exculta, fidelita-
tis erga coronam Anglicanam obseruantissima
ciuitas, tam saeuo afflata est fulmine, vt solius ob
causam religionis in commissum cecideret: Ista
est iurisconsultorum foimula, quam aliter vocant
Confiscationem.
Quid iara dicturae sunt aliae " Communitate8, ,,
quarum nec obsequia tam illustria, nec firmiora
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 571
fundamenta, nec sanctiora sunt prinilegia; quae
tamen omnia videmus exsufflata, nullius culpa,
nullo adraisso facinore alio, qu&m detrectatione
iuramenti Primatus. Quia cum Senatus illius
ciuitatis, & ccetus honoratiorum ciuium totus
esset Catholicus ; nemo inter eos reperiebatur, qui
in subeundo primario Magistratu vellet suscipere
illud iuramentum.
Vno eodemque anno plures per successiuam cur in com-
electionem ad Praeturam vrbis admoti, ijdemqueS^WfttS^
mox amoti, & cum ignominia, cum poena carceris fordift -
& pecuniaria, officio exauctorati; non ob aliud
qudm quia renuissent iurare: Et quia in ista
vicissitudine & tumultu inaugurandi, exaugu-
randique magistratus, aliquot dieculae effluxisse
dicuntur, in quibus.iustitiae administrandae inter-
capedo, instar iustitij vel cessationis casu aliquo
intercesserat ; hinc ipsa ciuitas bene morata &
murata, munita iuribus, ornata priuilegi js, liberta-
tibus aucta, refertur in Ceritum tabulas ; antiquan-
tur eius priuilegia, rescinduntur libertates, iura &
immunitate8 toiluntur, & vincula illa vitae ciuilis
ac socialis, quibus hactenus ipsa stetit, disrum-
puntur, sacri illi codicilli societatis & communio-
nis per quos vim & vigorem obtinuit, irritantur,
expunguntur, abrogantur.
PraBceptum & Concilio priuato exijt ad Iudices
in mense Ianuario, vt erga communitatem indul-
gentiores sint, & multitudini parcant in grau-
amine conscientiarum : & insequenti Februario
decretum illud confiscationis emanauit 4 CanceUa-
rio Regni, contra totam communitatem vnius
copiosae, vetustae, ac fidelissimae ciuatis. Ista
mitigatio quee praecipitur inferioribus Iudicibus,
vel niagis vmbra mitigationis, lenimentum mise-
riarum, " an incentiuura malorum f uit : stillicidium 0ro f ub ' *"
illud olei, in medium magnae fiammao cadens ex- °"
tinxit f omitem tanti ignis, an aluit ? parum aqucB
frig^idae ardentissimis baustum in f ebribus " (ver-
Digitized by VjOOQ lC
572 ANALECTA DK REBTJ8
ba sunt Orosii in re non dissimili) " sanauit eegro-
tum, an potius incendit ? " Sed ipsum audiamus
Cancellarium decernentem huius ciuitatis euer-
sionem*
Dwwtnm "Non libenter " (inquit) "accedo ad istam
nL omniwn sententiam pronunciandam aduersus ciuitatem
JJjJ^S'- Waterfordensem : qu&m ex scientia mea propria,
munitatom & relatu aliorum, noui ex antiquioribus esse
▼aterfor- huius Regni vrbibus; & illustria gratissimaque
^ 61 "** seruicia praestitisse coronflB Anglicanse, vnde istam
meruit inscriptionem, Vrba intacta tnanet. Sed
&. morte Elizabethaa Reginaa foel. record. ciuitas
illa actutum est tumultuata quasi rebellando,
suasque sic erigendo ceruices, vt etiam Proregi
conditiones proponeret de vrbe ipsa ingredienda
cum aliquot e Concilio Regni ; in quam rem etiam
obsides offerebant ex honoratioribus suis ciuibus :
nec defuit vnus aliquis in clero Pontificio, qui in
foro concionatus est pro tuendis conscientijs arma
capi posse contra supremam potestatem. Non
ignota loquor ; nam & ipse comitabar timc Prore-
^em in illo itinere, atque his dum pertractarentur
dSSium" ^tereram. Verilm illa ciuitas quae sic florebat,
«noomiom cuius & incolas scio nullis secundos esse suce
SuSj?* 11 " Maiestatis subditis per omnes suas ditiones, vel per
Pap» in Ca. vniuersam Europam, siue ingeni j dotes, siue cul-
jjjjjjjgjj* tum ciuilem respiciamus ; postquam se mentemque
Tooat exto-suam, quaB praecipua hominis pars est, tradidit
""• extero potestati, tunc primum neglexit officium
suum ac obseruantiam Regi debitam ; atque vnus
error alium accumulauit, & innumera postmodum
incommoda sunt secuta ; adeo vt a Pontificijs
sacerdotibus, & Iesuitis instituti, neminem repere-
rint e suo corpore, qui Regi deseruiret in publico
Magistratu, idque ob defectum conformitatis.
Recteque & Lactantio obseruatum est, posito quod
eit Deus seruiendum ei esse, non quo modo nos
volumus, sed quo modo ipse instituerit ; & vicis-
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLIOORtJM IN HIBERNIA. 673
8i m de Rege dico ; posito quod sit Rex, obedien-
dum ei esse iuxta suas leges & instructiones.
Quod autem ad me ipsum attinet, tametsi bene
afficiar erga illam communitatem, ac peculiari-
ter erga quosdam meo afPectu dignos, nunquam
tamen dubitaui, quin iste tandem futurus esset
exitus illius Communitatis. Ac proinde senten-
tiam pronuncio confiscationis omnium libertatum
eiusdem ; ita tamen vt suspendatur executio, quoad
suae Maiestatis beneplacitum vlterius cognoscatur. ,>
In hunc tenorem prolato decreto, elapsis inde
aliquot diebus, nempe secundo Martij proxim&
sequentis, demandata est executioni sententia.
Delegauit enim Regia Maiestas suo diplomate sub
magno sigillo Angli89 certos Commissarios qui eam
exequerentur.
Non expedit nec vacat modo immorari in de- JSjgJ
creti huius discussione facienda ; nec verd illam nibui «n
hypothesim, posito quod sit Deus, posito quod sit obediendu,B -
Rex, aliter examinabimus, qu&m luxta regulam
Machabaei martyris, ita decernentis, & palam enun-
ciantis : " Non obedio praecepto Regis, sed praecepto 2. Machab.
legis : M Certe enim ad legem Dei primo loco, ad 7 * T * ^ 0,
Regem hominem proxime attendendum : Sed si
praeceptum Regis, praecepto legis repugnet ;
praeceptum praeoepto, legem legi, Deum Regi
oportet anteponere. Sed non est locus ista
nunc pertractandi ; itaque in aliam opportuniorem
horam ea seponemus ; ac vicissim differemus enar-
rare seriem totius confiscationis ; qu& ceremonid,
quo ritu elisa fuerint & rescissa priuilegia, virga
praetoria, gladius iustitiae, Scipiones honorarij
(quasi fasces consulares) omniaq; Magistratus in-
signia ablata, omnia diplomata immunitatis^ &
communitatis abrogata, ipsaque ciuitas iuribus &
honoribus viduata, quasi malus nauis in vertice
niontis, vel tugurium in cucumerario, confusioni
exposita est, in praesentiarum, ac futurae manet
obnoxia direptioni. Quam auertat Deus & cle-
Digitized by VjOOQ lC
574 ANALECTA DB REBtJS
mentia Regis ab vrbe tam vetusta, tam fideli,
tam bene merita de corona & sceptro Anglise ; vt
teneritudo conscientiarum vertatur ita ciuibus in
tendiculam, quae exterminium inferat socialis
vite & ciuilis obsequrj. Absithsec a munificentia
Principis, vt beneficia eius, & adaucta recenter
f>riuilegia, interpretetur sera posteritas in decipu-
am data fuisse; aut si mitius censeat ea, non
aliter accipienda putet quam $$wpa Sw/xz, munera
non munera.
Aiiarum Et quod iam cecidit in vnam solummodo ciuita-
trepSaS. tem, intentari sibi videbuntur caeterae grauissi-
mum f ulmen ; & cur non eius metu terreantur
omnes illi, quorum mentibus infixa est dura illa
comminatio, quam annis iam aliquot prcetergres-
sis Sua Celsitudo effulminauit in omnes quotquot
vrbes & oppida & municipia qui non suppedita-
rent 6 suo corpore idoneos homines, qui cum
Magistratu ab eis ineundo susciperent iuramen-
tum istud Regij primatus, quod salua fide & con-
scientia non dubitant se suscipere non posse.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 575
Litteree de hac re ipsius Regis ad A. C. ita
se habent fideliter ex Anglico verssc.
Iacobvs Eex.
jIDELIS & dilecte admodura Salutem. Non Commfnaj.
te latet quam tumultuose se ge88erint° n a i n Stsin"
. primarisB quaedam ciuitates & oppida£^? ida
*ius regni Hiberniae a morte charissimso sororis jjj^ *J*
nostras Elizabethae foolic. record. recusando pri- MSgJtratus
*num, deinde lente per edictum publicando nos- $Z™™n
trum haereditarium ius, & supremum Dominium ^Jf 411 *"
uorum regnorum nostrorum Anglise & Hibernira :
vnde factum cst vt publica pax illius status pro
tempore multum turbaretur, dum mentes comphi-
rium subditorum ex ignorantia nostri iuris, vel
maligno erga illud affectu haasitarent in obedien-
tia sua ergo nos constituenda. Nec contenti peri-
culoso exemplo istius immorigeri motus, simili
audacia praasumpserunt legum & Magistratus iura
in suas manus arripere ; non solum prohibendo
exercitium verse religionis & diuini cultus stabiliti
Parlamentari auctoritate illiusRegni ; sedetiam eri-
gendo, publiceque tuendo superstitiones Ecclesiaa
Romanee, quse eadem auctoritate abrogata est. Ista
verb tanta contumacia & tumultu prosequuti sunt,
vt necesse f uerit Proregem in persona propria
cum armato exercitu adornare iter ad coercendas
istas insolentias, eosdemque reducendos ad debi-
tam subiectionem nobis agnoscendam.
" Tanta nihilominus erat nostra in illos indul-
gentia & lenitas, vt non solum voluerinxus benig-
nam admittere excusationem, & interpretationem
istorum tam enormium contemptuum, & at>stinere
Digitized by VjOOQ lC
576 ANALECTA DE REBUS
ab exequendo omni supplicio in aliorum exemplum,
3uod seueritas legum inflixisset illis ; sed etiam
einceps dignaremur demonstrare copiosius faiio-
rem & gratiam nostram erga ipsos, confirmando
chartas, diplomata & priuilegia multarum com-
munitatum, etiam cum additamento nouarum
libertatem & immunitatum, iuxta eorum diuersa
vota & desideria, quando se per suas supplicationes
ad nos accingebant. Nam persuasum nobis erat
quod sic multiplicata nostra in eos beneficia inge-
nerarent ipsorum mentibus, & nostrae benignitatis
in ipsos, & ipsorum erga nos efficacem officij
notionem, qua niterentur per submissionem 4
obedientiam in posterum ad leges nostras & regi-
men, emereri fauorem quem perceperunt, & abo-
lere omnium praeteritarum offensionum & displi-
centiao quam concepimus aduersus eos recorda-
tionem.
"Sed enim vsu comperimus quod benignitas
nostra & lenitas qua vsi sumus hactenus erga illos
non alium magis effectum dedit, quam Regiffi
nostrae auctoritatis apud ipsos vilipendium : ple-
risque de Magistratu praacipuarum nostrarum
ciuitatum & oppidorum ulic (prout relatu tuo, &
nostri ibidem Concilij certiores reddimur) obsti-
nate renuentibus suscipere iuramentum nostri
Primatus, ad quod tamen in suo ingressu ad ali-
quod eiusmodi officium vel dignitatem aded stricte
obligantur, vt eo ipso quod recusauerint, confes-
tim efficiantur incapaces eiusdem. Vnde factum
est quod diuersa primaria municipia & communi-
tates (quarum pacem & securitatem magnopere
cupimus) destituuntur Magistratu ad gubernan-
dum nostrum populum ; ita vt multae enormitates
& insolentiae impund committantur, absque vllo
supplicij metu ; id quod cedit in nostrae guberna-
tionis dedecus, prout nupero tumultu & seditione
Waterfordensi euidens datum est dooumentum.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLTCORUM IN HIBERNIA. 577
Quando ver6 proceditur ad nouam eleotionem,
post legitimam exauctorationem alicuius Magis-
tratus ob detrectationem dicti iuramenti, quemad-
modum in eiusdem euentibus tenentur facere,
ipsi (prout informamur) adhibito aliquo obliquo
artificio, vt fucum & formam aliquam inducant
suo actui ; quandoq; eligunt aliquem d proceribus
Regni, & nostris Iudicibus publicis, vel e Concilio
nostro priuato, vel exterum aliquem, qui non sit
de ipsorum Communitate. Quod si post diuersas
tergiuersationes & variationes in hoc genere co-
gantur tandem aliquem & suo corpore deligere, vel
vilis aliqua persona est, tenuis, & impotens ad
sustinendum onus & dignitatem illius officij ad
quod assumitur, vel aliter absque annua mutatione,
retinent vnum vel alterum continud in Magis-
tratu, quem praeuia experientia deprehenderunt
esse conf ormem ad ea necessaria onera sustinenda,
quse ipsis per leges imponuntur. Atque has om-
nes extrauagantes & dilatorias vias cum sint mani-
festae transgressiones antiquarum consuetudinum
ip8orum, censemus non aliud esse quammerum
contemptum & elusionem regalis nostree aucto-
ritatis.
" Quorum reformationem intendentes non suf-
f erre diutius, tibi notum f acimus nos statuisse quo-
ties intellexerimus imposterum aliquam nostram
ciuitatem aut Communitatem ibi derelinqui des-
titutam eo Magistratu pro idonea gubernatione
nostri populi, quem habere iniunguntur tenore
suorum diplomatum, aut quod ita tergiuersabun-
tur, per inutiles moras, & illusorias electiones,
quas supra commemorauimus ; quod eorum liber-
tates in nostras manus resumemus, & confiscabi-
mus, aliosque gubernatores collocabimus in illis
ciuitatibus & opidis quee fuerint sio praeuaricata.
<4 Et quoniam dignamur ex mera gratia ipsos
praemonere istius obedienti», & conformitatis
38
Digitized by VjOOQ lC
678 ANALECTA DE RBBU8
quam posthac ab eis expectabimus, & te requirl-
mus, vt quanta poteris conuenienti celeritate curea
coram te vocari vnum, vel plures e praecipuis incolis,
in primarijs & maxime induratis communitatibus,
eosque erudiri de nostra voluntate, quam segre
f eramus eorum ingratitudinem & contemptum ; &
quam firmiter nobis stet sententia procedendi
contra eos, vt nullus ignorantiae praetextus in hac
re, tam sublimiter spectante ad honorem & coro-
nam nostram, seruiat in vmbram excusationis pro
aliqua simili transgressione vel contemptu, quem
in posterum admiserint contra hanc nostram pr®-
cisam admonitionem, & significationem nostri in
hac parte beneplaciti. Atq; hae nostree litera
tibi erunt pro idonea potestate, exoneratione &
securitate in praemissis. Datum sub nostro sig-
netto, e nostro Palatio Hampton-curi» vltimo die
Septembris. Anno decimo Kegni nostri Anglia^,
Franciae, & Hiberniae ; Scotiae vero quadragesimo
sexto."
Hucusq; sonant litteree Regis, imo tonant &
fulgurant aduersus omnes illas communitates,
quae noluerint communicare cum Heterodoxis in
susceptione iuramenti; quarum ciim sit tanta
multitudo, quanta est longitudo, latitudo, & im-
mensitas huius regni, si abstinendum sit a gra-
uanda multitudine in negotio religionis, id quod
prae se fert nouissima instructio Iudicibus itinera-
riis tradita in manus, cur non ominentur ciuitates
munitae, muratae, & incolis referfae indulgentiam P
Sin vna ex optimis & opulentissimis vrbibus dir-
uitur omni iure, libertate, priuilegio, nullo alio
incurso reatu, quam orthodoxae Keligionis, quse
illis communis est cum caeteris ciuitatibus, oppi-
dis, & municipijs paene vniuersis per integram
hanc Insulam diffusis ; quid impedit quo minus
illa identidem afflentur isto fulmine, & ijsdem
retibus confiscationis implicentur.
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 679
Hifl quidem euppositis, & etante hoc fastigio^&^
praBrogatiuao Regis, nihil penitus impedit nisicurwedj-
regia benignitas, regia clementia & indulgentia : JjLl^u-
Illa vmca est cuius leni afflatu exhilarari, cuius re- w***** 1 -
flatu exsufflari omnia possunt : Ille, ille est cuius
Sropitio nutu constituuntur, renutu vero conci-
unt & collabuntur. Ipse est generosus leo, qui
pardos, tygrides, vrsos insequitur, lacerat, discer-
pit, ferociter in obstantes insiliendo ; sed ipse
ldem magnanimus & mitis, ouiculas, agnellos, &
pullos columbarum, gementesque turtures ad
pedes eius prostratos, dimittit innoxios & intactos :
Ipse aethereus ales, Princeps illa volucrum aquila,
quffl herodium, anatem, anserem, mergum, & ono-
crotalum vnguibus apprehendit, & rostro laniat,
sed vliginosam fulicam in ora fluminis non tangit,
oberrantem in senticeto merulam non frangit,
carduelem in rubo cantillantem non ferit, passe-
rem nidificantem in cedro, si terret alarum sonitu,
tamen nec rostro, nec vngue conipit.
Dicat omnis Catholicus Hibemus, dicat ingenuS ^^S?
fidenterque quod dixerat olim ad Saulem Dauid ; po«tttU*°
cum debita tamen obseruantia & demissione dicat. ** ***^
" Quam ob causam Dominus meus persequitixr JiJ^JJiS!
seruum suum P Quid f eci ? aut quod est malum «tW
in manu mea P Nunc ergo audi, oro Domiixe
mi Rex, verba serui tui : si Dominus incitat *fco
aduersum me, odoretur sacrificium ; si autem filij
hominum, maledicti sunt in conspectu Domini^
qui eiecerunt me hodie, vt non habitem in haerecLi—
tate Domini, dicentes ; Vade, serui Dijs anenis.
Et nunc non effundetur sanguis meus in terra.xxx
coram Domino, quia egressus est Eex Israel, -vt;
quaarat pulicem vnum, sicut persequitur pertii^
in montibus."
De haBreditate Domini tota haec oritur tribi^X^^
tio. "Ecce hflBreditas Domini filij merces, fruo-fcvm
ventria ; " tota CathoKcorum soboles sanguine Oxix-
Digitized by VjOOQ lC
680 ANALECTA DB RBBU8
cifixi propagata, & ventre Virginali caelestis spon-
B8B in sortem Domini reposita, vt seruiat vni con*
ditori Deo redemptori Christo in Communione
fidei, & obedienti» Catholicse non vult exhseredari
illo patrimonio, non vult abijcere fiiniculum
auitae professionis ; quid eam persequitur Rex
i.Raf.24. munificus, sicut pulicem vnum perdix! "Cur
▼• *• perrexit ad inuestigandum Dauid & viros eius,
etiam super abruptissimas petras quaa solis ibici-
bus peruiae sunt P " Fulic® domus dux eius fuit ;
montes excelsi ceruis, petra refugium herinaceis.
Exilis fulica in antrum suum se eondit; pauidi
cerui ardua & abrupta conscendunt ; horret spinis
herinaceus, & ad suam petram se affigit ; Petra
autem erat Christus ; antrum Christi fidelis
Ecclesia; accliuis fidei ascensus, vt quid im-
pediatur, vt quid intercludatur timidis & pa-
uentibus ceruis P vt quid negotium perambu-
lans in tenebris occlamat nobis antiquam illam
veteratoris cantilenam : Mitte te deorsum ; & hsec
omnia tibi dabo, si cadens in terram adoraueris
me. Si Domino incitante, & propria nostra, ma-
iorumque nostrorum delicta vlciscente, hsec nos
inuadit tribulatio, odoretur sacrificium expiatio-
nis nostra ; ascendat de thuribulo patientisa in
odorem suauitatis fumigatio huius afflictionis, &
i«*w« • d«i satisfactionis nostres suflitus : Si autem filii homi-
gid* aduer- num mcitant ammum pacinci regis ad hanc nxam
owrwtorM^ & luctam, ad hoc diasphendonis cruciamentum, no-
lemus quidem nos mala eis imprecari, qu89 potius
deprecari cuperemus ; sed tamen enunciamus pat-
rem orphanorum vindicare solere pupillos suoe,
etiam in hac vita, in exemplum & terrorem alio-
rum. Recogitemus iudicia Dei recta esse semper,
& quandoq; rigida etiam aduersus oppressores, &
ruinae aliorum machinatores, idq; dicunus indios
patere, & olim quoq; patuisse in primis aggresso-
ribus expugnationis, de qua eoeetaneus scriptor
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM 1N HIBBRNTA. 581
obseruauit, nec Robertum Stephanidem, neo Her-
ueium de monte Marisco, nec Reimundum, Mei-
lerium, vt caeteros prsetermittam, legitimum de
carne sua prolem suscipere meruisse. Loquor ex
Giraldo Cambrensi, de quo plura sect. 3. primsB
partis Analect. art. 5.
Quid ver6 aliud f aciat Catholica Hibernia qu&m
imitando voces Abneris ad Ioabum, exclamando,
plorando, gemendo, ad Iacobum Regem se conuer-
tere, & praeunte eodem antesignano eadem qu®
ille dixerat identidem repetere. " Num vsque ad
internecionem tuus mucro desaBuiet P An ignoras
2uod periculosa sit desperatio ? Vsquequo non
icis populo vt omittat persequi fratres suosP"
Si minus illi qui inf estant pro f ratribus suis Hiber-
nos habent, tua tamen Celsitudo eos quantumuis
deiectos non aspernatur ; tu pro f ratribus, etiam
pro patribus eos agnoscis, non oblitus Fergusij, &
caeterorum stirpis tu8B progenitorum. Num ergo
ad internecionem gladius huius persequutionis
desaBuiet ? Num ad interitum totius gentis tam
antiquaB & inclyte, eBrumna huius diasphendonis
extendet ? Num singulos & vniuersos, plebeios
& ingenuos, vrbes & agros, communitatea & mu-
nicipatus, leges & priuilegia, iura & immunitates,
priuatum & publicum statum totius Catholici in-
colatus diuidet iste mucro, feriet procella, & con-
sternabit tam lat£ patens afflictatio ?
Cum necdum impletaa essent iniquitates Amorr- r!\ "' % ' *
hseorum pepigit Dominus cum Abrahamo fsadus,
& occumbente sole facta est caligo tenebrosa, &
apparuit clibanus fumans, & lampas ignis tran-
siens inter diuisiones illas. Ecce tibi iam vna
ciuitatis veluti clibanus fumat ; alias ciuitates
quas flamma nondum adussit, tamen afflauit fumus
istius incendij : non fumus ille aromaticus, quem
in adolendo incenso destinauit Salomon diuino cul- >• P^aUp.
tui ; sed terrificus ille fumus sulphureeB fulmina-
Digitized by VjOOQ lC
582 ANALECTA DB REBUS
tioms, qui ad excidium omnium immiinitatum
ardet & rutilat.
Postquam autem ooruscationes istae minaram &
tenebrarum illuxerint orbi nostro; postquam
lampas ignis & eerumnarum transierit inter diui-
siones huius Diasphendonis ; postquam plebs &
populus, vulgares & optimates, vrbes & oppida,
omnesque anguli huius terrae & fragore istius com-
minationis contremuerint, oriens ex alto visi-
tabit plebem suam, & afflictos subditos suos re-
fouebit regia benignitas, sat habens potuisse
absoluta potestate vniuersam gentem, neminepro-
tegente, extinguere ; satiusque ducens suaB cogna-
tioni parcere, & cognatam sibi clementiam in me-
dio statuere, quam Nationem innoxiam, & omnibus
praesidijs orbatam funditus perdelere.
Ejitt 40. Acerba quidem res est (inquit Theologus) mors
pr«fectuik hominis ; quidni enim ! hodie viuentis, & cras
dLSS^S». morituri, nec ad nos reuersuri : Multo autem
acerbior est vrbis, quam Imperator condidit, &
tempus constituit, & longa annorum series con-
seruauit.
(De Diocaesarea loquitur D. Gregorius, quon-
dam ciuitate, tunc autem e ciuitatum albo ex-
pungenda, nisi placidum quiddam annuat prafec-
tus) loquamur & nos de ciuitate Waterf ordia, quin
& de tota insula Hiberniae qua Catholica. Hanc
per nos pedibus tuis aduolui existimato, Rex mag-
ne Iacobe, ac vocem etiam habeat, & lugubrem
habitum induat, & comam laniet veluti in Tragse-
dia ; talique oratione te alloquatur. Forrige mihi
manum numi iacenti, succurre laboranti (cum
eodem Theologo B. Gregorio loquor) ne ad tem-
pori8 acerbitatem impetum tuum adiungas ; nec
Tagi Niliq; arenas, vallis Scythicae genimina,
Hiberiae germina, & Noruegise colonias euertas.
Honestius tibi fuerit vrbes extruere, quam labo-
rantes delere ; Ciuitatis conditor existe (& existis
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORtJM IN HtBERNIA. 583
quidem) vel ad eam quippiam addendo, vel in-
tegram conseruando. Ne patiaris eam vsque ad
imperium tuum ciuitatem esse, & post te iam non
esse ; nec committas vt posteri habeant quod de te
mal& loquantur ; nimirum te inter ciuitates Water-
fordiam numeratam accepisse, inter Nationes
Hibernos accepisse ; atque eam qure quondam
vrbs erat, vastum & incultum locum reliquisse ;
eam quae quondam incly ta & illustris Natio fuerat,
exosam odijs, exesam rapinis, omnique iniuria
pessundatam deseruisse.
Hsec apud Maiestatem tuam faciat & dicat Ci-
uitas ea & toto Insula, quam loquentem induxi- oSSodoxi
mus : iam nostram, id est fidelis subditi &{^£ ti ™ ri
supplicis orthodoxi non tam admonitionem, qu&m
humilem veri insinuationem accipe. Causa qua-
liscunque pratenditur, tametsi nulla subsit sofida,
quam nunc reticeo; quia solius conscientiae res
est, & teneritudo prof essionis ; occasionem haud
dico quin tu in eos, qui in tuae potestatis edictum,
vel in comitiorum auctoritatem peccasse arguun-
tur, animaduertas : nam pro hac re nullum ver-
bum in praesenti dicere audemus ; etsi factum
ipsum non & temperato quorundam impetu, sed &
communi consilio, & orthodoxae religionis ductu
profectum esse narrant : Cseterum maiorem irae
Sirtem remitte, ac sublimius tecum considera.
oluerunt matrem suam Ecclesiam Catholicam
opprimi ac velutenecari; non tulerunt se ciuium
nomen habere in illa ciuitate quae supra montem
posita est, & ciuitate ipsa carere, per quam ciues
essent sanctorum & domestici Dei ; dolore perciti
recesserunt & nouis mandatis de conformitate
Magistratus in agnitione Regij Primatus, quem
salu& CatholicSL professione non potuerunt admit-
tere : quem si vt prsecipiebatur admisissent, salutis
su» spem abijcerent : Atque haec calamitatis
nouitas complures de mentis statu poen£ detur-
Digitized by VjOOQ lC
fi84
ANALECTA DE RBBUS
emerendi
gratiam
Regii
usquead
araa.
bauit. Idcircone vrbem euerti oportet P Abeit,
a te Rex magnifice, vt hoc statuas. Quin potras
te moueat, cum ciuium omnium eorum qui Remp.
administrarunt, & magistratus gesserunt depreca-
tio, tum etiam totius gentis supplicatio (omnee
enim eequ& puta calamitate hac affici, etiam&i
auctoritatis tuee magnitudine deterriti quietem
agunt, taciteque ingemiscunt) tum denique vetus-
tissimi Begni ploratus, cuius canos dum dolore ad
inferos deduci, vestrique Principatus incunabula
discuneari, & nobilissimse Scotorum Nationis
basam euerti, & verticem humiliari pro regia pla-
cabilitate non sustinebis.
comnnmi- Cernit Tua Celsitudo quanta cum solicitudine
dtuSIt 11 " ^ ^ 61 ^ & conarentur vrbes, oppida, ceeteraque
•oiertia communitates deseruire tuse voluntati, & gratiam
tuam vsque ad aras emereri : quanta industria &
artificio, quanta ingenuitate fidem suam & obse-
quium exerere contenderint ; & quia iuramenti
Primatus susceptionem detrectarent, hanc detrec-
tationem, nen a perfidia, seditione, tumultu ; aed
a fide, religione, conscientia profectam fuisse.
Certe enim nullo id argumento clarius euidentius-
que demonstrari potest, quam quod ad extremam
officij comprobationem adducti, & in acie (quod
dicitur) nouaculae constituti, vt omnia eorum
arcana detegerentur, & abstrusissimi consiliorum
recessus nudarentur, ne administrationi ciuicae,
oppidan® & municipali obicem velle ponere vide-
rentur, non refugiebant in suum Magistratum
co-optare vel optimatem ex ordinibus Beffni, vel e
sanctiori Senatu Regis Conciliarium, vei & tribu-
nalibus publicis Iudicem aliquem, quo auerterent
Kegis indignationem, & susb conscientiae noxam
I)raeuerterent, atque interea non deesset modus
egitim£ gubernandi ipsas communitates. Et hos
quidem viros tam honorificos veluti adoptiuos al-
legebant suo corpori pro necessario regimine,
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORtm tN HIBBHNIA. 685
tametsi pro abortiuis & spurijs contingerit eos
reijci, stantehooconsiliodiuisionisfaciend». Eam
vero noetri ade& exhorruerunt, vt cum csetera
omnia pnesidia subtraherentur, & ob oculos ver-
saretur fidiculi, equulei, diasphendonis tortura,
antequam discerperent^r omnino, infixis quasi
clauiculis, & arborum infoelicium ramusculis, ap-
prehensis, se vsque ed demittebant, vt non dedig-
nati eint etiam viliores quasdam personas assu-
mere, quibus demandarent vrbant». officia ; & quas
^oqui praterirent inohonoratas, iam tum honora-
bant, dotabant, euehebant ad dignitates, hoo solo
nomine, qudd suas conscientias illi ipsi sponte
accommodarent ad arbitrium Regis & obsecunda-
taonem Ecclesiastici eius primatus. Quee omnia
non alia indi^ent probatione, quim ipsa Regis ad
^roregemscnptione, ex qua i&ta abundd compro- ^gS^S.
bantur. JGLmhtndo-
MetiusffleSuffetius, de quo initio dixeramus, "*■ ^****'
y»« meruit paenas vel perfidia eius, vel hsesitatio
rn officio, luebat membrorum dilaceratione : Nos-
tra vero natio quia in fide haesitare non vult, & in
Deum nerfidiam abhorret, disrumpitur, & dilania-
tur. Corona etiam miliiis vxor cum Victorem
beatum praedicaret ob martyrij constantiam, vidit
duas coronas de c*elo lapsas, vnam Victori, & alte- "• M ^-
ram sibi missam ; cumque hoc audientibus cunctis
testaretur, ipaa quidem inter arbores scissa, Victor
verA decollatus est. Verba sunt Romani Marty-
rologij. Nbstri quoque orthodoxi, quia sibi con-
stant m Oatholica professione, quia nolunt renun-
ciare vero primatui Ecclesiastioo, vt adecititium
«ktruant ; quia nolunt genuinam matrem abijcere,
vt adhaBreant nouerae ; quia veram & vitalem ali-
moniam praeferunt egenis elementis, excoriantur
vt ita dicam, deglutiuntur, diffiduntur ; sed cum l - p * *•
apparuerit supremus Iudex, Prinoeps Pastorum
Ghriatus, percipient immaroeasibilem gloruB ooro-
nam gemmis inunortalitatis refulgentem.
Digitized by VjOOQ lC
586 ANAXECTA DB REBtJS
Refert Flauius Vopiscus in Aureliano, quod ille
idem Imperator militem quendam, ex eo quod
adulterium cum vxore hospitis commisisset, ita
puniuit, vt duarum arborum capita inflecteret,
quas ad pedes militis deligaret, easdemque subito
dimitteret, vt scissus ille vtrinq; penderet : Hoc
viri diasphendon est ob thorum hospitis violatum.
Nostri ver6 quia thorum conscientiae non violant ;
quia fidem primam nolunt irritam facere; quia
mentes suas noua desponsatione recusant adtute-
rari ; quia diuortium non f aciunt, separationemque
ab Ecclesia Catholica Apostolica Romana ; ideo
separantur & Regis gratia, filius & Patre, vxor a
viro, frater & fratre, propinquus & propinquo,
socer & genero, nepos & patruo; atque ipsa
tota patria, & in ea cognatio, amicitia, affini-
tas distrahitur, disperditur, & dissipatur. Plebei
conuelluntur, deglubuntur opulenti, ingenui vel
degenerant vel deiiciuntur, Proceres exhonoran-
tur, honorati olim lam conculcantur : totus Glerus
Catholicus vitam non trahit nisi precariam ; Ciui-
tates & oppida suis iuribus &priuilegiJ8orbantur;
tota Natio qua orthodoxa vilescit, & despicitur ;
rregni exhauriuntur & nouis colonis, honores
is occupantur, prcemia virtutis & eruditionis
ab eis obtinentur ; supplicia vitijs debita, virtuti-
bus infliguntur; Religio superstitionis nomine
sugillatur; fides in Deum perndise titulo notatur;
constantia in fide, obstinationis & contumaci©
carbone signatur ; atque omnia si velimus coacer-
uare in vnum cumulum miseriarum, quid erit hoc
aliud, quam famse, honoris, facultatum plebis,
populique diasphendon; quid nisi vito socialis,
politiee vrban®, immunitatis locorum, & communi-
tatis hominum exterminium.
Hortantnr ^t quia hucusque ostendimus imaginem quan-
•Jh^jj^^ dam illius distentionis, qud diuellitur Hibernia, 4
tum. " in diuersa aduersaque raptatur dura distractione
omnium membrorum ; Et inde vtcunque apparet
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORTJM IN HIBERHIA. 687
natura & conditio diasphendonis, cum incuruatis
violenter duarom erectarum arborum cacuminibus,
alligatum corpus missis arboribus scinditur : Ni-
nil superest nisi vt orthodoxi ita se componant,
ne firmitatem suam & rectitudinem mentis ista
corporum incuruatione, & f ortunarum inclinatione,
honorum & libertatum dispendio amittant. Graue
est f ateor & valde atrox diasphendon istud exte-
rius quod hactenus descripsimus ; sed longe gra-
uius est interius diasphendon & separatio animao &
Deo eiusq; fidei & obedientiee abdicatio : Grauis
est iactura facultatum, iactura famaB, iactura li-
bertatis in aliqua communitate; sedmulto grauior
est iactura gratiae adoptionis, & libertatis filiorum
Dei : Graue est extorrem esse ab aris & focis, ab
inueteratis laribus, & antiquo incolatu ; sed gra-
uius est exulare & ccetu Sanctorum, ne inter ciues
& dome8ticos Dei censearis. Causa totius mali,
quod patiuntur Catholici nostri sola hsec & vnica
est ; quia cum sciant quomodo oporteat eos in
domo Dei conuersari, qu» est Ecclesia Dei viui, *Jj mot im
columna & firmamentum veritatis, nolunt ab ea
deflectere, seque incuruare ad, nouum Primatum
Ecclesiasticum asserendum, ad noua & nuda ele-
menta ; ad noua fundamenta nouaa fabricaa Eccle-
siastic89 construenda.
Hsbc nouella architectura, his duabus asperis & SSfii.
incuruis arbonbus fulcitur ; nempe Statuto vno de qnfcn di 8p «r
Regis Primatu; altero de nouis lyturgijs adeun- ^saiomonii
dis: sedvalde illa dissimilis est structursB Salo-^ loty "
monis in templo illo typico, in cuius porticu
statuebat Rex sapientissimus duas sereas & proee- s. n«c«m r.
ras columnas, quas cum erexisset, columnam T< sl>
dexteram vocauit nomine Tachin ; & similiter co-
lumnam secundam vocav*. nomine Boaz, quod
fortitudinem designat ; vt instruamur omnes
quanta firmitate animi, & f ortitudine fidei tenea-
mur subsistere intra Ecclesisa vestibulum, vt noa
Digitized by VjOOQ lC
588 ANALECIA DE REBUS
erigi possimus in hac spiritali fabrica vnius ver®
& CatholicaB Ecclesiaa, per vnionem & commu-
nionem cum Romana Sede, & per ag-nitionem
vnius supremi capitis eiusdem, tanquam firmse
columnae, quaB neo frangi nec flecti queat, nec
constantiam suam in solida basi, nec rectitudinem
amittere : vt de singulis Hiberniae orthodoxis
adimpleatur suo modo, id quod Angelo Philadel-
phiae EcclesiaB scribit B. Ioannes in sua Apoca-
c»p.s.T. u. lypsi: " Qui vicerit, faciam illum columnam in
templo Dei mei, & foras non egredietur amplius;
& scribam super eum nomen Dei mei, & nomen
ciuitatis Dei mei nouee Ierusalem, quae descendit
de csbIo a Deo meo, & nomen meum nouum. ,> Et
quod hoc nomen nouum nisi Christiani Catholici
Athletae, victoris, & triumphatoris ? Haec noua
ciuitas EcclesiaD orthodoxse adumbrata fuit in ve-
teris SynagogaB Simulachro, quse & seruitute
jEgyptiaca proficiscens ad terram promissionis,
tjml* 18 ' ^uctu Dei regebatur. " Dominus enim pwecede-
bat eos ad ostendendam viam, per diem in colum-
na nubis, & per noctem in columna ignis : vt dux
esset itineris vtroque tempore." Et quia lex est
lux, lux autem dux, hanc nos potius amplectemur
ductationem de csbIo per columnam lucifluam, &
roridam, vt per diem sol non nos vrat protegente
columna nubis, neque luna per noctem, prseeunte
columna ignis, quam vt prssf ocemur fumo & va-
pore terrestrium sanctionum, qusB in terris ac
terrigenis conditae, & in terrorem editae, abducunt
d tramite antiquo Bomanaa obedientiaB, & imgel-
lunt in deuium noui Primatus, quem qui reijci-
unt, nouis pressuris & calamitatibus opprimuntur.
Atque vtinam ea nos omnes firmitate essemus,
si e6 deueniendum esset; vtinam tam robustiin
fide persisteremus, quam perstiterunt sancti Mar-
tyres Nicander & Marcianus, qui propter Chrifl-
tianeB fidei confessionem sub praBside Maximo in
Digitized by VjOOQ lC
CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 689
oaroerem coniecti, cum ad negationem adigi non
possent, f erreis vngulis lacerati, & in excelsis tra-
bibus suspensi (loquor ex Graecorum Menologio)
atque dietracti, super carbones ignis extensi, vir-
gis desuper verberati, salsoque aceto perf usis pla-
fis, testis acutis perfricati, lapidibus ora contuea,
- f acies conf ractse, postrem6 KnguaB gladio excis»,
& ense percussi migrauerunt ad Dominum.
Haec nabuit quae scriberet balbutiens Philadel-
pbus, imitando Phrygiam illam Heroinam, vel
Atticam Philomelam, quae dolorem suum & sum-
mum infortunium cum voce nequiuisset expro-
mere, in leuidensi tela, opere plumario expresserat
animi notiones: atque lpse vicissim, quod non
auderent multi proferre verbis, acu tentauit ex-
pingere, & stilo quamuis desultorio, certo tamen
& veraci relatu, ab alijs posthac melius expoliendo,
aggressus est jposteria consignare, & in perpetuam
rerum memonam contexere istud Diaspnendon.
FINIS.
Digitized by VjOOQ lC
Digitized
byGoogle
I N D E X.
(BUSES in inflicting fines for non-
attendance at Protestant service . 258
Acts of the early Martyrs caref ully
preserved 363
Adamnan, St., writings of 349
Adare, Catholic school at .... 453
Adrian the Fourth'8 Bnll .... 94
„ „ why granted to Henry
the Second 142
Aghaboe burnt by MacGillapatrick . 344
Aidan, St., writings of 349
Ambrose, Saintfs words to Theodosius . 12
Analecta, purpose of the author . . 191, 374
„ its value as an historical record xi, 375
„ it8 special importance at the pre-
sent time • • . xii
„ Difficulties which beset the author . 190
Ancient fame of Ireland . . .87 seqq
Anglican version of S. Scripture . . . 122
„ schism, its origin .... 238
„ liturgy ordered to be read in English
when the ministers were Irish, and
in Irish when the ministers were
English 264
Archer, Walter, of Kilkenny .... 392
Armagh, the Primatial See of all Ireland 140
„ Suffers f or the Faith . . . 324
„ Cathedral burnt by Shane 0'Neill Ixxxiii
Digitized by VjOOQ lC
592 INDEX.
PAAt
Arms, the, of Irish Catholics .... 57
Artifices to elude the pursuit of Protestant
agents '. . 540
AsMHting at Mass punished as an act of treaaon 250
Assizes, now Catholics treated at . : . 202
Baltinglass, Viscount, revolts, . . . 275
Barbarism, in what it consists ... 83
„ Religion not the ally of . . 228
„ of English garrisons . .86
Barnewall, Margary, suffers f or the Faith . 394
„ „ her life and heroism 510 seq.
Barristers, Catholic, excluded from the Bar . 30
Beaumont property seized to the Crown . . 155
Bees cultivated by St Modomnoc . . . 102
Benedictine influence in England : . . 102
Bermingham, Eleanor, dies in prison for the
•Faith ....... .393
„ „ her life and heroic
constancy 505 seq.
Bishops, Irish, Protestant, meeting of . . 217
Blessings, temporal, result from sufEering for
the Faith 302 seq.
Boyle, Sir Richard's, wealth .... 1£0
Boyne, John, chief prosecutor of the Catholics
in Leinster 217
Brady, Bichard, Bishop of Kilmore . . 383
Brendan, St., writings of .... 348
British prosperity, sources of . . . .50
Brittas, Baron of,[suffers f or the Faith . 393, 493
Browne, Patrick, of Dublin, twenty years pri-
soner f or the Faith 392
BrunkanTs violence against the Oatholics . 266
„ His efforts futile 167, 177, 299, 302, 497
Butler, Thomas, the black Earl of Ormond's
conversion 44
Canavas, Patrick, martyr . .391
Capuchins, two, escape by flight . . . 425
Oarew, Sir George, appropriates MSS., Ac. . 343
6
Digitized by VjOOQ lC
INDEX. 593
PAGK
Cashel, doings against the Catholics in . «217
. „ Citizens' constancy in the Faith . . 323
„ Archbishop of (See 0'Hnrley)
Catalogue of Irish Martyrs . . . 381 seq.
Catholic, the name odions to the Government . 179
„ clergy, why tolerated by a Protestant
Bishop 130
„ mothers anxions for baptism of their
children and their religions edn-
cation 205 seq-
„ the very soil of Ireland . . 43
Catholics, Irish, very f ew desert the Faith • 212
„ „ increase the more they are
persecnted . . . 299
„ ., exclnded from office . 18, 30, 31
„ better treated by the Tnrks than by
the English 103
„ snbjected to special hardships in the
provinces 201
Cavan jnries fined 32
Cecirs opinion that there was no hope of the
Irish becoming Protestants . , . .124
Celsus, St., of Armagh, writings of. . . 347
Chaliner, Protestant minister. . cxix seq. 470
Charles, Prince of Wales, dedication of the
Analecta to 9
Chevers, Edward, marty . . . .391
Chichester, Sir Arthur'8, character . 125 seq.
„ affirms that the atmosphereof Ire-
land is fnll of Popery. . • 125
„ his efforts to extirpate the Ca-
tholics . . . 126, 145, 165
,, compared to Nero . . .187
„ his vicissitndes • . . .163
„ labonrs in vain .... 146
„ his hatred of the Catholic clergy. cix seq.
Cities, Catholic, deprived of privileges . . 339
Circnits, Viceregal . . . . .152 seq.
Civilization, in what it consists . . 82 seq.
Clansy, John, chaplain of the Baron of Brittaa 498
Digitized by VjOOQ lC
594 1KDBX.
Claudius Clemens, writings of ... 850
Clonmel 483
Coen, Thomas, Archdeacon of Waterford . 386
Columbanus, 8t., writings of . . . 347 seq.
Comerford, Gerald, conversion of . . .44
Complaints of Irish Catholics against the Par-
liament of 1613 72seq.
Comyns, Archbishop of Dublin . 114, 117 seq.
Confirmation, eagerness of Irish Catholics to
receive the sacrament of . . .206
Conflict of the temporal with spiritual power 111 seq.
Conflicting parties in the Parliament of 1613 68 seq.
Connaught, few Protestants in . . .224
Constancy of Irish Catholics in the Faith —
26, 281, 322, 333 seq.
Conversion of Sir N. Walsh .... 43
„ „ Gerald Comerford ... 44
„ ,, Earl of Ormonde ... 44
Converts from Protestantism notwithstanding
all the efforts of the agents of the Government 312
Convocation of the Irish clergy rejected the
pretensions of Henry the Eighth . . . 268
Copinger, Rev. John, author of the " Theatre
of the Catholic and Protestant Religion " . xxvi
Copinger, Rev. John, describes the martyrdom
of Bishop 0'Devany cxxi
Copinger, Rev. John, describes the martyrdom
of Archbishop 0*Hurley .... xxvi
Copinger, Rev. John, describes the martyrdom
of Primate Creagh ..... lxiv
Cork jurors branded as perjurers . . . 393
„ heroic constancy of its citizens . 323, 325
Course pursued by the Catholic clergy in
Ireland 79
Creagh, Richard, Primate of all Ireland'8 life
and imprisonment for the Faith —
395 seqq., xlvii seqq.
„ his heroism : 368, 381
„ Froude's mis-statements regarding
him xlv
Digitized by VjOOQ lC
INDEX. 595
PAOS
Creagh, Richard, refnses ©ccleeiastical prefer-
ment in Mary's reign . .- . xlviii
„ Preaches before the Lord Depnty in
Limerick xlviii
„ keeps a school in Limerick . xlviii. 399
„ appointed to the Primatial See . xlix
„ nis stay in Rome .... 1
„ homeward jonrney . . li seq., 401
„ varions imprisonments and escapes —
liii, lvi, lviii, 403 seq.
„ letter to Sir H. Sydney liv
„ letters f rom prison . . . lix, lxii
„ anxiou8 for the edncation of his flock lix
„ the Government desires his execntion
lvi seq.
„ invited to consecrate the Protestant
Bishops lx
„ letter to the Privy Conncil . . lxxxi
, , a dangerons man to be among the Irish xci
Criton, a Jesnit, prisoner for the faith ; .421
Crone, Engene, martyr . . . . 387
Cnllen, Dominick, S.J., martyr . . . 385
Cnrraghmore, Baron of, firmness in the Faith . 47
Daly, Donogh, priest skilled in Irish langnage 345
„ „ prisoner for the Faith . 345, 388
„ Thadens, O.S.F., martyr . . .384
Danes destroy Irish MSS. . . . 344 seq.
Darcy deprived of his property f or ref nsing the
oath of snpremacy 554
De Bnrgo, John, Baron of Brittas . . . 393
„ „ his life and martyrdom . 493 seqq.
„ „ Theobald, hononrs conferred
on him f or admitting the
Royal snpremacy . 550 seqq.
Decay of Ireland, its canses ... 91 seq.
Dermod 0'Hnrley, Archbishop of Cashel. (See
0'Hnrley.)
Derry, Bishop of. (See 0'Gallagher.)
Diasphendon Hiberniae 530
Digitized by VjOOQ lC
596 INDKX.
Dillon, John, priest, accompanies 0'Hnrley
Archbishop of Cashel 427
Dillon, Peter, snffers for the Faith ... 386
Disappointment of a Protestant minister . 204
Dobbin of Howth excommnnicated . 19, 375
Donell, Edmnnd, S.J., martyr . ; . 384
Dowdul, George, Primate, dies in England . 400
„ James of Athboy .... 391
„ James of Drogheda, martyr . . 392
Down and Connor, Bishop of. (See 0'Devany.)
Down, Protestant Bishop of, reckless career of 131
Drogheda deprived of its privileges . 310, 324
„ Catholic citizens cast into prison . 301
Dnblin, snffering of Catholics in . .217, 323
„ devotion to St. Patrick . . . 310
„ Aldermen imprisoned for the Faith . 300
i, Vicar-General confessor forthe Faith 388
„ deprived of its privileges . . 310, 324
Dnnf ert in Ossory 297
Dnnmore in Ossory 497
Dnngarvan'8 constancy in the Faith . . 323
Ecclesiastics, Irish, exhortation to . . 182 seq.
Edicts regarding the oath of snpremacy and
Protestant Service 17
Egan, Owen, Vicar Apostolic of Ross . . 388
Elrington's mis-statements regarding 0'Hnrley
Archbishop of Cashel xx
English laws like spiders* webs ... 73
„ Protestants imitate the Arians . 52 seq.
„ „ claim spiritnal and tem-
poral rnle ... 75
„ „ more intolerant than other
heretics ... 77
Ethelbert, first Christian King of England . 99
„ his kindness to the missionaries . 184
Enstace, f onr of the name snffer f or the Faith 390
Excommnnication, Protestant, effects of —
18, 19, 33, 375
Digitized by VjOOQ lC
INDEX. 597
Jlixpostnlation against the persecution of Irish
Catholics f or their religion . . . 579 seq.
Fines effect of repeated, on the Catholics 21 seq.
„ imposed on Catholic jnrors ... 32
„ misappropriation of 32, 33
>, arbitrarily imposed .... 136
„ applied for repairs of Profcestant
chnrches 138 seq.
Fitzgerald, Gerald, Earl of Kildare . . 447
„ Peter, snffers for the Faith . . 386
9i Thomas, O.S.F. martyr . . . 385
Fitzmaurice, Robert Geraldine, snffers for the
Faith 390
Fitzwilliam, Lord Deputy, attests that the
presence of the Primate Creagh in Dnblin
prevents the godly endeavonrs of Loftns to
promote religion lxxxvii
Fitzwilliam, Lord Deputy, declares that
0'Devany, Bishop of Down and Connor is
a most pestilent enemy • . . xcv
Fleming, Thomas, Baron of Slane . xvi, xxxi, 428
» Thoma8, O.S.F., describes the mar-
tyrdom of Bishop 0'Devany cxviii seq.
Fogaza, a Portngnese, interrogated abont Dr.
Creagh, Archbishop of Armagh . . . xci
Fonr Masters, the, record the martyrdom of
0'Devany . . . cxxvi
Franciscan martyrs in Ireland . - 384 seq.
French, Eichard, of Ferns, martyr . . . 387
Gallagher, Redmond, Bishop of Derry . . 382
Galway deprived of its privUeges on acconnt of
its devotedness to the Catholic Faith . 310, 324
Geoghegan, Barnabas, describes the martyrdom
of Archbishop 0'Hurley .... xxi
Geraldines, the, revolt in Mnnster . . • 275
„ four of the, suffer f or the Faith . 390
Giraldus Cambrensis describes the treatment of
the Chnrcb bj the first English invaders 115 seq.
Digitized by VjOOQ lC
598 INDBX.
paos
Goldwell, Thomas, Bishop of St. AaapVs letter
to Primate Creagh 405
Qood, Rev. William, S.J., companion of Pri-
mate Creagh li seq.
Grey, Lord Arthnr's, doings in Ireland . . xcii
„ Sir Leonard, demolishes the shrine of SS.
Patrick, Bridget, andColnmbkille . 343
Gnin, James, priest, imprisoned f or the Faith . 424
Haimo de Yalois excommunicated by the Arch-
bishop of Dnblin 118
Hayes, Patrick, of Wexford .... 391
Henry the Second invades Ireland ... 94
„ the Eighth claims headship in spiritnala
and temporals 120 seq.
Heretics and pagans, the real barbarians . . 86
Heroic constancy of the Irish Catholics . . 207
Hibernia Resurgens, ..... lxiv
Hinrechan, Donogh, O.S.F., martyr . . 384
Holaghan, Edmnnd, priest .... 501
Holing'8, F., acconnt of CHnrle/s martyrdom t^
„ „ of Primate Creagh's im-
prisonment and death . • . lx
Honey abnndant in Ireland . . . .102
Hoveden's acconnt of the first English in-
vaders 117 seq.
Howth, Catholic excommnnicated at . .19
Hnrley, David, Dean of Emly ; 386
Inchiqnin, Baron of , imprisoned for harbonring
a Jesnit 35
Index Martyrialis, written by the martyr,
Bishop 0'Devany . . . civ, 386
Injnstice of Chichester and Sir John Davys, in
their deaiings with Irish Catholics . .187
Interrogatories proposed to Primate Creagh in
prison, with his answers . . lxviii seqq.
Irish Catholics, almost all, snff erers f or the Faith 3
„ Petition in vain for redress . 3
„ Their heroic constancy 26, 53, 487,
538, 552, 567
Digitized by VjOOQ lC
INDEX. 599
Irish Catholics, even those who dissemble during
„ life are anxious before death to
be reconciled to the Church 26
„ Their sufferings compared with
those of the early Christians 35-9
„ Suffer more than the Christians
under the Turks . . 103
„ Rebuked for poverty by those
who despoiled them . . 39
„ Likened to the chaste Susanna 106
„ Treated like the Jews under the
EmperorAdrian • • .187
„ Forced to sacrifice either con-
science or property . 555 seq.
„ Their suffering for the Faith 533 seq.
,, Their hopes on the death of
Queen Elizabeth . . 81
„ Their f ears from the Parliament
of-1613 . . . 65-68
Irish nobility, the children of , educated as Pro-
testants by the State . • 37
„ regarded by England as only half-subjects
or rebels . . 123, 567, seq
„ climate steeped in Popery . . . 125
„ martyrs few in the early ages . - . 365
„ Princes take up arms in the reign of
Henry the Eighth . • 267
,, Missionaries in England . . . .312
„ Saints on the Continent . . . 316
„ Writers 347 seqq.
Ireland's virtues eulogised . . 6, 330, 353
„ wealth and poverty contrasted . 40 seqq.
„ anpient fame . . • .87 seqq.
„ decay and its causes . . .92 seqq.
„ sad condition, true remedy for 166, 172
IrelancJ like the land of Gessen, retains the *
light of , Faith, whilst the neighbouring
countries are in darkness .... 144
J^ames the First of Irish extraction . 135, 139
Digitized by VjOOQ lC
€00 IXDEX.
James the First, his discourse in the Star Ghaxn*
berinl6l6 212 seqq.
Johanna, Countess of Desmond • • . 462
John, Pope, the twenty-second^s letter to the
King of England 119
Jones, Thomas, Lord Chancellor • . . 436
Juries, how constituted in Ireland 202, 217, 545
Jurors, Catholic, subjected to fines 81, 544 seqq.
„ of Cork branded as perjurers • • 392
„ of Dublin punished for acqnitting Pri-
mate Creagh ..... 401 eeq.
Justices, Lords, correspondence with Walsing-
ham xxxi seqq.
„ succeed to Chichester 173, 207, seq.
Kells, Archdeacon of, bearer of letters to Pope
Paul the Third, and the Emperor Charles the
Fifth 267
Kelly, Archbishop of CasheVs writings . .351
Kerolan, Bernard, suffers f or the Faith . . 386
Kildare Catholics fined 217
Kilkenny Catholics immovable in the Faith 323, 541
i, persecuted f or the Faith 21 7, 501
Killaloe, Bishop of, attests the sufferings of
Archbishop OHurley xix
Kilmallock firm in the Catholic Faith 323, 483, 542
King's, Rev. Robert, misstatements regarding
the death of 0'Hurley .... xxi
Kinrechan, Maurice, suffers f or the Faith 386, 482
seqq.
Kinsale constant in the Faith • . 323, 325
Knocktopher's religious statues burned by the
heretics • . 297
Lacy, Hugh, Bishop of Limerick . . • 382
Lahyrm, Walter, suffers f or the Faith • . 390
Laity, Catholic, merits of . . • 185 seq.
Lamport, Matthew, suffers f or the Faith • 391
Laurence 0'Toole, St., . 111-4
Lay-headship of the Church in England . . 121
Digitized by VjOOQ lC
nrosx. 601
Leinster, f ew Protestants in . . . . 224
Leverons, Bishop of Kildare • 382, 447, seqq.
Limerick constant in the Faith . 323, 325, 542
Lives of Irish Saints ..... 346
Locheran or Longhran, Patrick, martyr —
cxv seqq. 388, 457 seqq.
Loftns, Adam, Protestant Archbishop of Dnb-
lin, accnsed of setting 0'Devany at liberty —
xcviii seqq.
,, letters of, regarding the tortnre
of 0'Hnrley . xxix, seqq.
„ gives orders that the martyr be
execnted . . xlii, 429
Lonvain, nniversity of . . . . xiii, 398
Luttrell, Archdeacon of Meath . . 386
Lycodoon, near Limerick . . . xiii, 423
Lynch, Archdeacon of Tnam, records the snff er-
ings of 0'Hnrley, xxvii : of Primate Creagh,
lxvi : of 0'Devany, cxxii
MacCarthy of Mnskerry obtains the liberation
of Bishop 0'Herlihy 440
Mac Gibbon, Archbishop of Cashel . . 381
Maconel, Randnlph, Visconnt of Dnnlnce . 553
Maganran, Primates death for the Faith . 381
Magistrates, Oatholic, set aside ... 30
„ how appointed . . 199 seq. 546
Magongail, Donald, Bishop of Baphoe • . 438
Magrath, Miler's accosations against Primate
Creagh . 416
Makored, Donogh, martyr .... 387
Malachy, St., writings of .... 348
„ introdnces marble oratories into
Ireland . . . .102
Martyrdom, the privilege of a few . . . 306
„ conditions of 370 seqq.
Martyr8, the Acts of, carefnlly preserved . 363
„ few in the early Irish Chnrch . . 364
Manrice, an Irish Jesnit in Milan . . 406
Mede, William, of Cork .... 392
Digitized by VjOOQ lC
603 INDflK.
FAOK
Meiler, two of the name, martyrs . . . 391
Milar Hussey'8 letter on the arrest of Primate
Greagh lxxix
„ interrogatorie8 to him regard-
ing the arrest and escape of same • lxxxviii
Miraculous orucifix in Christ Church, Duhlin . 118
Missionaries, Irish, on the Continent, . • 91
Mistakesof English statesmen in regard to
Irelaad, 176 aeq.
386
391
ciii, 297, 298
295
Moeran, Thomas, Dean of Cork
Mohoriaok, massacre at
Molanus. See 0'Molony
Monahincha pilgrimage .
Monasteries in rnin
Mooney, F., attests the martyrdom of 0'Hurley xxix
„ attests 0'Devany's martyrdom . cxvi
Montgomery, Protestant Bishop of Derry . cii
More, Laurence, suffers f or the Faith . . 386
Moriarity, Bernard, priest of Ardagh . . 389
M8S. destroyed 341-2
Munster cities, constanoy of ... 323
Mulrony, Dermod, O.S.F., martyr . . 385
Mutual protection given by Irish Catholios 226
Naas, constant in the Faith .... 823
„ miracles at tomb of Bishop Leverous . 455
Nielan, Abbot, martvr 424
Noblemen, Irish Catholio, subjected to torture 39
„ despoiled of their property . . 38
Novelties in doctrine not tolerated by the Irish
Church . 195
Nngent, Christopher^s, account of the Parlia-
ment in the seoond year of Elizabeth . 265
„ Rev. William, describes the torture and
execution of 0'Hurley .... xxi
Oath of Supremacy 282-4
0'BoyJe O.S.F., martyr .... 385
0'Brien, Murtagh, Bishop of Emlv . . . 382
0'Bnggy, Bishop # of Kildare*s, wntings . . 351
Digitized by VjOOQ lC
IWDEX. 608
PAOt
0'Cullenan, Abbot of Boyle, martyr . . 384
0'Derry, Patriek, martyr 387
0'Devany, Bishop of Down and Connor, suffers
for the Faitli xciv, ev, 289, 368, 383, 293 seqq.
0'Devany, Biflhop of Down and Connor, hia
early life xciii, 291
0'Devany, appointed Bishop of Down and
Connor, .. . . . . . . zaiv
0'Devany, Bishop of Downand Connor, receives
special f aoulties xev, c
0'Devany, Bishop of Down and Connor,
liberated from prison xovii
0'Devany, Bishop of Down and Connor s
zeal f or religion c
0'Devany, Bishop of Down and Connor, is re-
garded by the Oovernment as an obstinate
and dangerons enemy cii
0'Devany, Bishop of Down and Connor, assists
at Monahincha pilgrimage . . • oiii, 298
0'Devany, Bishop of Down and Connor, anthor
of an Index Martyrialis . . . civ, 386
0'Devany, Bishop of Down and Connor, pro-
tected by 0'Neill ci aeq.
0'Devany, Bishop of Down and Connor, again
arrested civ. 290
0'Devany, Bishop of Down and Connor, xe-
cuted at George's-hill cv
0'Farrell, Thadeus, Bishop of Clonfert . . 384
0*Fee, O.S.F., martyr 384
OfficiaJs plunder the Irish Catholics . 180-1
0'Gallagher, Eugene, Cistercian, martyr . . 386
0'Gallagher, Redmond, Bishop of Derr/s,
letter to 0'Devany xcv
0'Hanan, David, suff ers f or the Faith . .392
0'Hart, Owen, Bishop of Achonry . . . 438
0'Hely, Bishop of Mayo, martyr . . 368, 382
0*Herlihy, Bishop of Ross, martyr 368, 383, 438 seqq.
0'Hurley, Archbishop of CasheTs, heroism—
ziii seqq., 368, 381, 423
„ consecrated in Rome . . xiv
Digitized by VjOOQ lC
004
INDKX.
PAOS
0'Hurley, his homeward journey • xv, 424 seq.
„ hifl arrest . . • • xvii, 429
„ details of his martyrdom xviii, xliv, 533 seq.
„ interred at St. Kevin's . . . xix
0'Kearney, Archhishop of Oashers, letters . cxi
OTOelrian, Bishop of KillaWs, letters . . xxi
0'Molony, John, anthor of " Idea virtntis
togat© " ■ • xxvii
0'Molony, John, his account of the martyrdom
of 0'Hurley and Creagh . . . xxvii-lxv
0'Neilan, Daniel, O.S.F., martyr ... 384
0'Neill, Hugh, Earl of Tyrone . . .276
„ „ refuses to enfcer the Protestant
Church 321
0'Neil, Shane, and Primate Creagh lxx seqq. 275, 415
Ormonde, the Black Earl, converted. . . 44
0'Scallan, O.S.F., martyr . . . . 384
Ossory, religious statues humed by the heretics 297
0'Sullevan Beare, records the heroism and suf-
ferings of 0'Hurley, Primate Creagh, and
0'Devany xxiv, lxiii, cxx
Palmer, Judge, declares it to be high treason to
assist at Mass • 250
Patriciana Decas cited lxiv
Patrick, St., Apostle of Ireland ... 90
„ „ his writings . . . . . 348
„ „ fruits of his Apostolate . 353 seq.
Parliaments of Henry the Eighth and Mary 80 seq.
„ dissolvedinl615 . . . 60, 62seq.
Penal Act of the second year of Elizabeth —
235, 238, 245, 265
Penal statutes prepared f or the Parliament of
1613 61
Penalties imposed for professing the Catholic
Faith 29
Perils of Irish clergy ..... 425
Persecution intrusted to the minor officials . 20
„ various degrees of . • 269, 282
Digitized by VjOOQ lC
INDEX. 60$
PAOB
Petition of the Irish Bishops to the Catholic
Princesinl617 270 seq.
Plantation, the old contrasted with the new . 308
,. of Protestant colonists . .127, 147
,, a new source of discord . . 160 seq.
,, rnles for carrying it ont . 218, 232
,, its aim to extirpate the Irish
Catholics 323 seq.
Planters, the, wicked and corrnpt . . .135
Plnnket, Oliver, suffers f or the Faith . . 386
Poer, George, Vicar-General of Ossory, martyr 387
Poer, Thomas, suffers f or the Faith . . .386
Pont-Musson, College of 422
Power, Peter, Bishop of Ferns . . xlv, 383, 431
Preston, Catherine, wife of Baron of Slane . 428
Priests, why only f ew arrested . . . cx
„ dare not appear in public . . • 299
„ influence with the Catholics . . 98
Princes, intervention of , implored in favour of
Irish Catholics . . . . . .338
Prisoners for the Faith, their privileges . . 305
Privy Council in England order the persecution
in Ireland to be relaxed 371
Proceedings of Parliament in 1613 . . 68-74
Procurator8 of Irish Catholics thrown into prison 64
Proclamations royal against the Catholic clergy cvi
„ „ ,, „ Irish Catholics 283
Proprietors petition the King .... 209
Protestantism failed to attract the Irish • 27, 28
Protestant ministers selected for Ireland . • 129
„ „ character of . . 130, seq.
„ Church in Ireland .... 134
„ clergy persecute the Catholics 203-4
„ Bishop of Down's morality . . 355
„ service, severe penalties imposed for
not assisting at 537 seqq
Qualities, good, of the Irish .... 42
Quemerford. (See Comerford).
Raget, Paul, abbot, imprisoned . . . . 425
Digitized by VjOOQ lC
606 nresx.
PAOC
Recopdfl of sufferings i or the Faith shouki be
preeerved 192
Recusants, why so named .... 245
„ deprived of property ... 38
„ how to be proceeded against . 559
„ various classes of . . . 560 seq
Relics, sacred, btirned by the heretics . . 36
Religion not allied with barbarism . . . 228
Reynolds, Chas., Archdeacon of Kells . . 267
Rich, Barnaby's, acconnt of the martyrdo of •
0'Devany cxxiv
Rochfort, Robt., S.J., letterof ... 491
Ross, diocese of 323, 438
Rothe, David, Blshop of Ossory ...»
Royal Letter of 30th September, 1612 . . 575
Royal Snpremacy, an imitation of the Pagan
Emperors • . . 108 seqq
„ „ oath of, enforced . . . 546
„ „ oath refnsed by a Scottish
Protestont 547
Royal Prerogative nsed against the Irish Catho-
lics 265
Sacraments interdicted to Catholics . 203
St. Canice's shrine destroyed . . 343
St. Kevin's cemetery xix
St. Thomas of Canterbury .... 367
Sarsfield, Judge . . . . . .481
School at Limerick 399
Schools eatablished to pervert the youth of
Ireland 36,37,314
Sherlock, Robert, suffers for the Faith . . 390
Semestris narratio, why the first part of the
Analecta so entitled ..... 16
Sibthorp, Judge 481, 501
Skerrett, Archbishop of Tuam . .881 seq.
Stanihursfs account of 0'Hurley's martyrdom xx, 433
State Papers attest the inartyrdom of 0'Hurley —
xxix seqq.
Digitized by VjOOQ lC
INDBX. ^07
otate Papers attest the prolonged imprison-
ment of Primate Creagh . . lxvii eeqq.
tt attest the arrest and death of
0'Devany ..... cvi seqa.
Statues, sacred, bnrned by the heretios . . 297
St. John, Sir Oliver. Viceroy . 210, 212, 215
Stritch, Andrew, of Limerick, martyr . . 387
Strong, Thoraas, Bishop of Ossory . . 383
Subsidy voted to the King .... 30
Sutton, two of the name, suff er f or the Paith . 390
Tanner, Edmund, Bishop of Cork and Cloyne
Papal Commissary for Ireland ... 382
Theatre of the Catholic and Protestant Reli-
gion. (See Copinger.)
Theatrum Crudelitatum, Ac. (See Yerstegan.)
ThomastownconstantintheFaith . . .323
Timoleague Franciscan monastery . . . 388
Title-deeds set at nought 149
Tolerance, happy resnlts of . . . .173
Torture of the boots xliv
Tribunals, how constituted .... 197
Travers, John, Irish Priest, Martyr . . .521
Tuam, Mauritius, Archbishop of . . . 352
Tynzby, William, Carthusian, martyr, . .519
Tyrone, Earl of, revolts 276
Universities, ancient, of Ireland ... 96
u of Pavia and Paris fonnded by
Irishmen 316
Uniyersity of Dublin favoured by the Govern-
^ 611 * ;. 37,314
Usher s intolerance 52, 54
Variations of Protestantism .... 548
Version, Protestant, of the Bible . . .122
Verstegan, author of the "Theatrum Cmdeli-
tatum haareticorum nostri temporis " . . xxiii
Verstegan describes the martyrdom of 0'Hurley xxiii
Viceroyalty, characteristics of St. John'8 . . 210
Digitized by VjOOQ lC
608 INDEX.
PA»K
Viceroy's circtdt in 1615 .141
Vision of Elias typical of Misabeth's perseoution
273-280
Visitation, Royal . . . ... . 136 seqq.
Voters subjected to penalties . . . .198
Wallop, Lord Jnstice . . • xxix setjq. 429
WaJsh, William, Bishop of Meath . . .382
Walsh, William, an English soldier . . .386
Walsh, John, Vicar-Qeneral of Dublin . .388
Walsh, Sir Nicholas's hostility to the .Faith * . 45
,, „ conversion ... 43
Walsh junior'8 heroic constancy . - . .46
Walsingham's letters . xxix seqq.
Wards, Court of 554 seqq.
Waterf ord's suff erings f or the Faith —
310, 323, 325, 571 seq.
Wealth of Ireland 40-2
Wexford, plantation of . 153-9, 231-2
,, constant in the Faith . . . 323
White, Peter, Dean of Waterford . . .386
White, John, suffers for the Faith . . . 386
White, Victor, of Clonmel . . 392, 486, seq
White, Stephen, S.J lxiii
Wogan, William, suffers f or the Faith . . 390
Wolf , David, suffers f or the Faith . . .386
Writers, Irish 347 seq.
Youghal constant in the Faith .... 323
Yonng, Nicholas, of Meath, marfcyr . . . 387
Youth, Irish, bright intelligence of . . 97
M. H. GiJl and Son, Printeti, Duolin.
Digitized by VjOOQ lC
Digitized by VjOOQ lC
■
1
I
I
V